16. сол̣асамо париччхедо

абхин̃н̃а̄ниддесаван̣н̣ана̄

1043-7. паранти висит̣т̣хам̣ катва̄, висесатоти аттхо. чатуттхаджджха̄наматтепӣти рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄наматтепи, на̄вассам̣ арӯпаджджха̄нехӣти адхиппа̄йо. арӯпа̄вачараджджха̄нам̣ аппат̣иладдхопи хи ката̄дхика̄ро бхиккху абхин̃н̃а̄ сампа̄детум̣ саматтхо хоти. еттха чатуттхаджджха̄наггахан̣енева хет̣т̣ха̄ тӣн̣и джха̄на̄ни гахита̄ни. тесу хи ачин̣н̣авасӣ чатуттхаджджха̄нам̣ уппа̄детумпи на саккоти. абхин̃н̃а̄су ануйогам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти ватва̄ таттха пайоджанам̣ дассетум̣ ‘‘абхин̃н̃а̄ на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣. нит̣т̣хан̇гата̄ти адхигата̄нисам̣сата̄йа чева бха̄вана̄сукхата̄йа ча нит̣т̣хам̣ ниппхаттим̣ гата̄. сама̄дхибха̄вана̄йа хи локийа̄бхин̃н̃а̄ удайапхалабха̄вена па̄кат̣а̄. со абхин̃н̃а̄йа ча сама̄дхина̄ ча саманна̄гато сукхенева пан̃н̃а̄бха̄ванам̣ сампа̄дессати.

1048-9. дибба̄нӣтиа̄ди локийа̄бхин̃н̃а̄нам̣ сарӯпато уддисанам̣. дибба̄ни чаккхусота̄нӣти диббачаккхун̃а̄н̣ам̣, диббасотан̃а̄н̣ан̃ча̄ти дассети. иддхӣти иддхивидхан̃а̄н̣ам̣. има̄ пана абхин̃н̃а̄йо паттука̄мена а̄дикаммикена йогина̄ йасма̄ ода̄такасин̣апарийантесу ат̣т̣хасу касин̣есу чатуттхаджджха̄нам̣, таббасена ча арӯпасама̄паттийо ниббаттетва̄ ва̄ на ва̄ касин̣а̄нуломата̄дӣхи чуддасахи а̄ка̄рехи читтам̣ даметаббам̣. на хи евам̣ адаметва̄ пуббе абха̄витабха̄вано а̄дикаммико йога̄вачаро пан̃ча абхин̃н̃а̄йо ниппха̄дессатӣти тасма̄ там̣ читтапаридаманам̣ авассам̣ ка̄таббанти дассетум̣ ‘‘касин̣а̄нуломата̄дӣхӣ’’тиа̄ди вуттам̣. касин̣а̄нуломата̄дӣхӣти касин̣а̄нуломата̄ касин̣апат̣иломата̄ касин̣а̄нуломапат̣иломата̄ джха̄на̄нуломата̄ джха̄напат̣иломата̄ джха̄на̄нуломапат̣иломата̄ джха̄нуккантиката̄ касин̣уккантиката̄ джха̄накасин̣уккантиката̄ ан̇гасан̇кантиката̄ а̄рамман̣асан̇кантиката̄ ан̇га̄рамман̣асан̇кантиката̄ ан̇гававаттха̄паната̄ а̄рамман̣ававаттха̄паната̄ти имехи чуддасахи а̄ка̄рехи.

таттха ат̣т̣хасу касин̣есу пат̣ипа̄т̣ийа̄ сатаккхаттум̣ сахассаккхаттумпи сама̄паджджанам̣, татхева уппат̣ипа̄т̣ийа̄, пат̣ипа̄т̣иуппат̣ипа̄т̣ивасена ча сама̄паджджананти имесам̣ тин̣н̣ам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ васена касин̣а̄нуломата̄дайо вутта̄. пат̣хамаджджха̄нато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣, айам̣ джха̄на̄нуломата̄ на̄ма. тесам̣ пат̣иломато джха̄напат̣иломата̄ на̄ма. ануломапат̣иломато джха̄наануломапат̣иломата̄ на̄ма.

патхавӣкасин̣е пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ таттхева татийам̣ сама̄паджджати, тато тадева уггха̄т̣етва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣, тато а̄кин̃чан̃н̃а̄йатананти евам̣ касин̣ам̣ аноккамитва̄ джха̄нассева екантарикабха̄вена уккаманам̣ джха̄нуккантиката̄ на̄ма. евам̣ а̄покасин̣а̄димӯлика̄пи йоджана̄ ка̄табба̄. патхавӣкасин̣е пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ пуна тадева теджокасин̣е, тато нӣлакасин̣е, тато лохитакасин̣ети джха̄нам̣ ануккамитва̄ касин̣ассева екантарикабха̄вена уккаманам̣ касин̣уккантиката̄ на̄ма. патхавӣкасин̣е пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄, теджокасин̣е татийам̣, нӣлакасин̣ам̣ уггха̄т̣етва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣, лохитакасин̣ато а̄кин̃чан̃н̃а̄йатананти имина̄ найена джха̄насса чева касин̣асса ча уккаманам̣ джха̄накасин̣уккантиката̄ на̄ма.

патхавӣкасин̣е пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ таттхева итаресампи сама̄паджджанам̣ ан̇гасан̇кантиката̄ на̄ма. саббакасин̣есу екекассева сама̄паджджанам̣ а̄рамман̣асан̇кантиката̄ на̄ма. патхавӣкасин̣е пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄, а̄покасин̣е дутийам̣, теджокасин̣е татийам̣, ва̄йокасин̣е чатуттхам̣, нӣлакасин̣ам̣ уггха̄т̣етва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣, пӣтакасин̣ато вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣, лохитакасин̣ато а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣, ода̄такасин̣ато невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатананти евам̣ ан̇га̄нам̣, а̄рамман̣а̄нан̃ча саматиккаманам̣ ан̇га̄рамман̣асан̇кантиката̄ на̄ма.

пат̣хамаджджха̄нам̣ на̄ма пан̃чан̇гиканти ваваттхапетва̄ дутийам̣ чатуран̇гикам̣, татийам̣ тиван̇гикам̣, чатуттхам̣ дуван̇гикам̣, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатананти евам̣ джха̄нан̇гаматтассева ваваттха̄панам̣ ан̇гававаттха̄панам̣ на̄ма. татха̄ ‘‘идам̣ патхавӣкасин̣ам̣, идам̣ а̄покасин̣а’’нтиа̄дина̄ а̄рамман̣аматтассева ваваттха̄панам̣ а̄рамман̣ававаттха̄панам̣ на̄ма. ан̇га̄рамман̣ававаттха̄панампи еке иччхантӣти. ат̣т̣хакатха̄су пана ана̄гататта̄ аддха̄ там̣ бха̄вана̄сукхам̣ на хоти. имехи пана чуддасахи а̄ка̄рехи читтапаридаманам̣ ка̄тум̣ ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣнам̣ сатесу, сахассесу ва̄ екова саккоти.

1050-1. дантети чуддасахи а̄ка̄рехи данте. сама̄хитети чатуттхаджджха̄насама̄дхина̄ сама̄хите. суддхети нӣваран̣адӯрӣбха̄вена, паччанӣкасаманепи абйа̄ват̣а̄йа татрамаджджхаттупеккха̄йа сампа̄дитасатипа̄рисуддхийа̄ саббха̄вена ва̄ супарисуддхе. парийода̄тети судхантасуван̣н̣асса нигхам̣санена вийа парисуддхатта̄йева парийода̄те, пабхассарети вуттам̣ хоти. атха ва̄ витаккавича̄раккхобхавирахавасена парийода̄тети вуттам̣ хоти. анан̇ган̣ети ‘‘ма̄дисасса сама̄дхисампаннасса ӣдисена бхавитабба’’нти евам̣ джха̄напат̣ила̄бхапаччайа̄нам̣ ‘‘ахо вата мамева саттха̄ пат̣ипуччхитва̄ пат̣ипуччхитва̄ бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десеййа̄’’тиа̄динайаппаватта̄нам̣ па̄пака̄нам̣ иччха̄вачара̄нам̣ абха̄вена анан̇ган̣е. анупаккилесети упагантва̄ килиссанат̣т̣хена упаккилесасан̇кха̄та̄нам̣ ра̄га̄дӣнам̣, ‘‘абхиджджха̄ читтасса упаккилесо, бйа̄па̄до, кодхо’’тиа̄дина̄ а̄гата̄нам̣ читтупаккилеса̄нам̣ ва̄ вигататта̄ вигатупаккилесе. мудубхӯтети пагун̣абха̄ва̄па̄данена субха̄витатта̄ мудубхӯте, васибха̄ваппаттети вуттам̣ хоти. васибха̄ваппаттан̃хи читтам̣ супаримаддитам̣ вийа чаммам̣ супарикаммаката̄ вийа ча ла̄кха̄ мудӯти вуччати. камманӣйети мудутта̄йева иддхипа̄дабха̄вӯпагаманена каммаккхаме, викуббана̄дииддхикаммайогйети вуттам̣ хоти. мудуджа̄тан̃хи читтам̣ каммаккхамам̣ хоти, судхантамива суван̣н̣ам̣, убхайампи четам̣ субха̄витатта̄йева хоти. йатха̄ха – ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, ан̃н̃ам̣ екадхаммампи саманупасса̄ми, йам̣ евам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ мудун̃ча хоти камманийан̃ча, йатхайидам̣, бхиккхаве, читта’’нти (а. ни. 1.47). т̣хитети етесу парисуддхабха̄ва̄дӣсу ниччалам̣ ават̣т̣хите, бха̄вана̄па̄рипӯрийа̄ ва̄ пан̣ӣтабха̄вам̣ саммаситва̄ т̣хите. ачалети т̣хитатта̄йева акампе, а̄нен̃джаппаттети вуттам̣ хоти. мудукамман̃н̃абха̄вехи ва̄ аттано васе т̣хитатта̄ т̣хите, саддха̄дӣхи париггахитатта̄ ассаддхийа̄дӣхи акампанато ачале.

ат̣т̣хан̇гасампаннети т̣хитиачалата̄нам̣ висум̣ висум̣ аггахан̣ена сама̄хитети висум̣ екан̇гам̣ катва̄. та̄сам̣ пана висум̣ висум̣ гахан̣е сувисуддхата̄дӣнам̣ сама̄хитачиттасса ан̇габхӯтатта̄ сама̄хитети имам̣ ан̇габха̄вена аггахетва̄ сувисуддхата̄дӣхи ат̣т̣хахи ан̇гехи сампанната̄ ведитабба̄. иддхивидха̄йа̄ти иддхикот̣т̣ха̄саттха̄йа, иддхиппабхеда̄йа ва̄. аттхато пана иддхивидха̄ на̄ма екасса бахубха̄ва̄дианекавидха̄напаччайабхӯтам̣ абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ам̣. абхинӣхаратӣти абхин̃н̃а̄дхигаматтха̄йа парикаммачиттам̣ касин̣а̄рамман̣ато апанетва̄ абхин̃н̃а̄бхимукхам̣ песети. иддхивикуббананти еттха иджджхатӣти иддхи, ниппхаджджати пат̣илаббхатӣти вуттам̣ хоти. йан̃хи ниппхаджджати, пат̣илаббхати ча, там̣ иджджхатӣти вуччати. йатха̄ха –

‘‘ка̄мам̣ ка̄майама̄насса, тасса четам̣ самиджджхатӣ’’тиа̄ди; (су. ни. 772; маха̄ни. 1; нетти. 5,44);

иддхийева викуббанам̣ пакативан̣н̣авиджаханакирийанти иддхивикуббанам̣, идам̣ иддхӣсу викуббаниддхийа̄ падха̄набха̄вато вуттам̣, иддхи ча викуббанан̃ча̄ти ва̄ иддхивикуббанам̣. висум̣ гахан̣ампи вуттака̄ран̣енева дат̣т̣хаббам̣.

1052-4. йатха̄ пана там̣ ниппха̄детаббам̣, там̣ видхим̣ дассетум̣ ‘‘абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄на’’нтиа̄ди вуттам̣. еттха ча ‘‘анупуббена чатта̄ри джха̄на̄ни сама̄паджджитва̄ чатуттхаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа̄’’ти кечи, там̣ айуттам̣. йадиччхакам̣ сама̄паджджанаттхан̃хи читтапаридаманам̣, чатуттхаджджха̄намева ча абхин̃н̃а̄па̄дакам̣, на итара̄ни. сатам̣…пе… ма̄насанти саче сатам̣ иччхати, ‘‘сатам̣ хоми, сатам̣ хомӣ’’ти, саче сахассам̣ иччхати, ‘‘сахассам̣ хоми, сахассам̣ хомӣ’’ти евам̣ парикаммама̄насам̣ катва̄. ‘‘парикаммама̄наса’’нти ча па̄дакаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа ‘‘сатам̣ хомӣ’’тиа̄дина̄ паваттитака̄ма̄вачарачиттам̣, па̄дакаджджха̄нан̃ча. абхи…пе… пуна̄ти еттха пуббе абхин̃н̃а̄па̄дакаджджха̄насама̄паджджанам̣ парикаммачиттасса сама̄дха̄наттхам̣, пуна сама̄паджджанам̣ адхит̣т̣ха̄начиттасса балагга̄хаттхам̣. адхит̣т̣ха̄тӣти сатам̣ а̄ваджджетва̄ тато парам̣ паватта̄нам̣ тин̣н̣ам̣, чатуннам̣ ва̄ пуббабха̄гачитта̄нам̣ анантара̄ уппаннена саннит̣т̣ха̄панавасена адхит̣т̣ха̄нанти ладдхана̄мена абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ена саннит̣т̣ха̄нам̣ кароти, сатам̣ ниппха̄детӣти аттхо. ‘‘адхит̣т̣ха̄на’’нти хи саббаттха абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ам̣ вуччати.

1055-7. нимитта̄рамман̣анти пат̣ибха̄ганимитта̄рамман̣ам̣. парикаммамана̄неттха сата̄рамман̣ика̄нӣти еттха етесу парикамма̄дхит̣т̣ха̄несу парикаммама̄наса̄ни ‘‘сатам̣ хомӣ’’ти паватта̄ни ка̄ма̄вачарама̄наса̄ни сата̄рамман̣ика̄ни екекасса читтасса васена сата̄рамман̣ика̄ни хонти паччекам̣ ‘‘сатам̣ хомӣ’’ти паваттанато. сахасса̄рамман̣а̄дӣсупи есева найо. тада̄дхит̣т̣ха̄начиттампӣти тасса сата̄дикасса адхит̣т̣ха̄начиттампи. сата̄рамман̣иката̄ ча пана несам̣ ван̣н̣авасена, но саттапан̃н̃аттивасена. рӯпан̃хи сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ катва̄ дассетаббам̣, на пан̃н̃атти. еттха ча йади нӣлаван̣н̣амева сатам̣ абхиниппха̄дети, ван̣н̣асса там̣там̣санта̄навасена на̄наттепи нӣлавасена екатта̄ екамекам̣ парикаммачиттам̣ саббам̣ нӣладжа̄там̣ а̄ламбати.

йади пана на̄на̄ван̣н̣ана̄на̄кирийапарикаммачитта̄нампи бахубха̄во хоти, екамекам̣ екекаван̣н̣ам̣, екекаван̣н̣есу ча на̄на̄кирийам̣ а̄рамман̣ам̣ кароти. адхит̣т̣ха̄начиттам̣ пана ван̣н̣аса̄ман̃н̃ам̣ гахетва̄пи парикамма̄рамман̣ам̣ на̄на̄ван̣н̣авантам̣ абхиниппха̄дети ачинтеййа̄нубха̄ватта̄ иддхивисайасса. аппана̄читтам̣ вийа̄ти вийа-ггахан̣ам̣ абхин̃н̃а̄читтасса, джха̄начиттасса ча пат̣хамуппаттийам̣ садисабха̄вато вуттам̣, на тасса аппана̄бха̄вато. тенева хи пуббе вуттаггахан̣ена висеситанти. чатуттхаджджха̄никанти рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄навантам̣, тена сампайуттам̣. йади евам̣ чатуттхаджджха̄насса, имасса ча ко висесоти а̄ха ‘‘парикаммависесова̄’’ти. на хеттха парикаммависесам̣ вина̄ ан̃н̃о висесо аттхи. аппана̄йа пуббабха̄гаппаватта̄нипи тӣн̣и чатта̄ри джавана̄ни гахитаггахан̣ена, аггахитаггахан̣ена ва̄ парикаммопача̄ра̄нулома̄ни саббапаччхимам̣ готрабхуна̄макантиа̄ди сесам̣ сама̄намева. тена̄ха ‘‘сесам̣ пуббасамам̣ идха̄’’ти. иддхивидхан̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.

1058. диббасотанти девата̄нам̣ питтасемха̄дӣхи апалибуддхехи дӯрепи а̄рамман̣аггахан̣асаматтхехи диббасотапаса̄дехи сама̄натта̄, диббавиха̄равасена пат̣иладдхатта̄, аттана̄ ча диббавиха̄расаннисситатта̄ диббам̣, саванат̣т̣хена сотакиччакаран̣ато, там̣садисата̄йа ча сотам̣. иданти йам̣ уддесе ‘‘дибба̄ни чаккхусота̄нӣ’’ти (абхидха. 1048) диббасотам̣ уддит̣т̣хам̣, там̣ иданти аттхо.

1059-64. пат̣хамам̣ ол̣а̄рикасаддам̣ а̄ваджджетва̄ паччха̄ сукхумасаддасса а̄ваджджитаббато а̄ха ‘‘маханто сукхумопи ча̄’’ти. паричайакаран̣аттхан̃хи пат̣хамам̣ аран̃н̃е сӣха̄дӣнам̣ садде а̄дим̣ катва̄ саббе ол̣а̄рикато пат̣т̣ха̄йа йатха̄нуккамена сукхумасадда̄ а̄ваджджитабба̄, татха̄ пураттхима̄дӣсу диса̄су ол̣а̄рика̄нампи сукхума̄нампи садда̄нам̣ садданимиттам̣ манаси ка̄таббам̣. тасса те садда̄ пакатичиттассапи па̄кат̣а̄ хонти, парикаммачиттасса пана ативийа па̄кат̣а̄. тасса̄ти тасса йогино. саддасса нимиттанти ол̣а̄рикасса, сукхумасса ва̄ саддасса йатха̄вуттам̣ упа̄да̄йупа̄да̄йа лаббхама̄наол̣а̄рикасукхума̄ка̄рам̣. манаси куббатоти ‘‘имисса̄ диса̄йа айам̣ саддо ол̣а̄рико, сукхумо ва̄’’ти евам̣ парикаммачиттена манаси каронтасса. саддесӯти йе парикаммачиттасса висайабхӯта̄ ол̣а̄рика̄, сукхума̄ ва̄ садда̄, тесу. ан̃н̃атаранти йаттха парикаммакаран̣авасена абхин̣хам̣ манасика̄ро паватто, там̣ екам̣ саддам̣. йади абхин̃н̃а̄читтампи парикаммена гахитамева а̄рамман̣ам̣ кароти, ко пана тасса, имасса ва̄ висесоти? вуччате – парикаммачиттам̣ асутасса гахан̣ато саддаматтам̣ ган̣ха̄ти, абхин̃н̃а̄читтам̣ пана асутампи ган̣хантам̣ савана̄ка̄рена гахан̣ато аттха̄вабодхасса паччайабха̄венева ган̣ха̄тӣти айаметесам̣ висесо. сутаковида̄ти парийаттийам̣ чхека̄.

1065-6. тха̄маджа̄танти джа̄татха̄мам̣, дал̣хабха̄ваппаттанти аттхо. вад̣д̣хетаббам̣ па̄дакаджджха̄на̄рамман̣ам̣ киттаканти а̄ха ‘‘еттхантарагата’’нтиа̄ди. па̄дакаджджха̄насса хи а̄рамман̣абхӯтам̣ касин̣анимиттам̣ ‘‘еттакам̣ т̣ха̄нам̣ пхаратӯ’’ти манаси каритва̄ па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджантасса касин̣анимиттам̣ таттакам̣ т̣ха̄нам̣ пхаритва̄ тит̣т̣хати. со сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа пуна па̄дакаджджха̄нам̣ асама̄паджджитва̄пи анекаппабхедепи садде а̄ваджджати субха̄витабха̄ванатта̄. таттха ан̃н̃атарам̣ саддам̣ а̄раббха уппанна̄ваджджана̄нантарам̣ чатта̄ри, пан̃ча ва̄ джавана̄ни уппаджджанти, тесу паччхимам̣ иддхичиттам̣ хоти. евам̣ йаттакам̣ саддам̣ иччхати, таттакам̣ таттха гатам̣ а̄ваджджитва̄ абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ена джа̄на̄ти. йена пана евам̣ касин̣анимиттам̣ авад̣д̣хитам̣, тена пунапи па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитаббамева. со хи там̣ т̣ха̄нагатасаддам̣ па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ва тато вут̣т̣ха̄йа абхин̃н̃а̄читтена сун̣а̄ти. тато ева хи ‘‘па̄дака̄рамман̣ена…пе… сун̣а̄тӣти са̄сан̇кам̣ вадатӣ’’ти (висуддхи. маха̄. 2.400) вуттам̣. иддхивидхала̄бхӣ пана сеса̄бхин̃н̃ала̄бхино вийа виджджама̄насадда̄диа̄рамман̣аматтамева акатва̄ а̄гантукарӯпанимма̄панато саббатха̄пи двиккхаттум̣ па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ва там̣ ниппха̄дети. екан̇гуладван̇гула-ггахан̣ан̃четтха сукхумасадда̄пеккха̄йа катам̣.

1068. сун̣антоти евам̣ париччхиндитва̄ париччхиндитва̄ саванена васиката̄бхин̃н̃о хутва̄ йатха̄ваджджите сун̣анто. па̄т̣ийеккампӣти екаджджхам̣ паваттама̄непи йа̄ва брахмалока̄ екакола̄халам̣ катва̄ ут̣т̣хите сан̇кхабхерӣпан̣ава̄дисадде паччекам̣ ваттхубхедена ваваттха̄петука̄мата̄йа сати ‘‘айам̣ сан̇кхасаддо, айам̣ бхерӣсаддо, айам̣ пан̣авасаддо’’тиа̄дина̄ паччекам̣йева ваваттха̄петум̣ саккотийева̄ти. диббасотан̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.

1069-73. четопарийама̄насанти парийа̄тӣти парийам̣, сара̄га̄дивасена париччхиджджа джа̄на̄тӣти аттхо. йесан̃хи дха̄тӯнам̣ гати аттхо, буддхипи тесам̣ аттхо хотӣти. четасо парийам̣ четопарийам̣, манаси бхаванти ма̄насам̣, н̃а̄н̣ам̣, четопарийан̃ча там̣ ма̄насан̃ча̄ти четопарийама̄насам̣. диббачаккхувасенева̄ти диббачаккхуупаниссайенева. тан̃хи етасса уппа̄дане парикаммам̣. тасма̄ти йасма̄ идам̣ диббачаккхувасенева паваттати, тасма̄. диббена чаккхуна̄ти диббасадисата̄дӣхи ‘‘диббачаккхӯ’’ти ладдхавоха̄рена диббачаккхун̃а̄н̣ена дисва̄ти самбандхо. хадайанти на хадайаваттху, атха кхо хадайамам̣сапеси. йам̣ бахи камаламакул̣асан̣т̣ха̄нам̣ анто коса̄такӣпхаласадисанти вуччати. тан̃хи нисса̄йа ида̄ни вуччама̄нам̣ лохитам̣ тит̣т̣хати. хадайаваттху пана имам̣ лохитам̣ нисса̄йа паваттати. лохитам̣ дисва̄ти лохитасса ван̣н̣ам̣ дисва̄. диббачаккхунопи хи ван̣н̣амева диссати. тенева хи там̣ чаккхусадисатта̄ ‘‘чаккхӯ’’ти вуччати. парасса̄ти ан̃н̃асса. йатха̄ хи йо паро на хоти, со атта̄, евам̣ йо атта̄ на хоти, со паро. катхам̣ пана диббачаккхуна̄ лохитасса ван̣н̣адассанена парачиттам̣ вин̃н̃еййанти а̄ха ‘‘соманассайуте’’тиа̄ди. лохитанти раттам̣ нигродхапхаласама̄наван̣н̣ам̣. ка̄л̣аканти джамбусадисаван̣н̣ам̣. тилателӯпаманти анена пасаннабха̄вама̄ха.

катхам̣ пана читте соманасса сахагата̄димхи сати каммаджасса лохитасса вивидхаван̣н̣абха̄ва̄паттӣти? кин̃ча̄пи хадайаваттхусаннисситабхӯта̄ни каммаджа̄нева, там̣ пана лохитам̣ каммаджамева̄ти наттхи чатусантатирӯпассапи таттха лаббхама̄натта̄. тенева хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘идам̣ рӯпам̣ соманассиндрийасамут̣т̣ха̄нам̣, идам̣ доманассиндрийасамут̣т̣ха̄нам̣, идам̣ упеккхиндрийасамут̣т̣ха̄нанти парасса хадайалохитаван̣н̣ам̣ пасситва̄’’ти (висуддхи. 2.401) вуттам̣. евампи йам̣ таттха ачиттаджам̣, тасса йатха̄вуттаван̣н̣абхедена на бхавитаббанти? бхавитаббам̣ сесасантатирӯпа̄нам̣ тадануваттанато. йатха̄ хи гамана̄дӣсу читтаджарӯпа̄ни утуджакаммаджа̄ха̄раджарӯпехи ануваттӣйанти, ан̃н̃атха̄ ка̄йасса десантараппаттийева на сийа̄ти, евамидха̄пи читтаджарӯпам̣ сесасантатирӯпехи ануваттӣйати, паса̄дакодхавела̄су ча чаккхусса ван̣н̣абхеда̄паттийева тассаттхасса нидассанам̣ дат̣т̣хаббам̣, тасма̄ соманасса̄дийуттачитта̄нурӯпам̣ уппанначиттасамут̣т̣ха̄нарӯпавасена сесатисамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нампи на̄на̄ван̣н̣ата̄ хотийева̄ти сут̣т̣ху вуттам̣ ‘‘лохитам̣ лохитам̣ сийа̄’’тиа̄ди. дисва̄ хадайалохитанти пат̣хамам̣ та̄ва анума̄нан̃а̄н̣ена лохитам̣ дисва̄. ка̄таббам̣ тха̄матам̣ гатанти уппа̄детва̄ тха̄мабха̄вам̣ гатам̣ ка̄таббам̣.

четопарийан̃а̄н̣ан̃хи уппа̄детука̄мена йогина̄ диббачаккхула̄бхина̄ ева сата̄ хет̣т̣ха̄ вуттанайена рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄нам̣ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ абхинӣха̄раккхамам̣ катва̄ а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ диббена чаккхуна̄ парасса хадайамам̣сапесим̣ нисса̄йа ваттама̄насса лохитасса ван̣н̣адассанена ида̄ни имасса читтам̣ ‘‘соманассасахагата’’нти ва̄ ‘‘доманассасахагата’’нти ва̄ ‘‘упеккха̄сахагата’’нти ва̄ найагга̄хавасена ваваттха̄петва̄ па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа ‘‘имасса читтам̣ джа̄на̄мӣ’’ти парикаммам̣ ка̄таббам̣. ка̄ласатампи ка̄ласахассампи пунаппунам̣ па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа татхева пат̣ипаджджитаббам̣. тассевам̣ диббена чаккхуна̄ хадайалохитаван̣н̣адассана̄дивидхина̄ пат̣ипаджджантасса ‘‘ида̄ни четопарийан̃а̄н̣ам̣ уппаджджиссатӣ’’ти йам̣ тада̄ паваттатӣти ваваттха̄питам̣ читтам̣, там̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ манодва̄ра̄ваджджанам̣ тӣн̣и чатта̄ри ва̄ джавана̄ни ка̄ма̄вачара̄ни джаванти. чатуттхам̣, пан̃чамам̣ ва̄ абхин̃н̃а̄читтам̣ рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄никам̣. таттха йам̣ тена аппана̄читтена сампайуттам̣ н̃а̄н̣ам̣, идам̣ четопарийан̃а̄н̣ам̣. тан̃хи йаттха анена парикаммам̣ катам̣, там̣ парасса читтам̣ паччаккхато пат̣ивиджджхантам̣ вибха̄вентамева хутва̄ паваттати, рӯпам̣ вийа ча диббачаккхун̃а̄н̣ам̣, саддам̣ вийа ча диббасотан̃а̄н̣ам̣. тато парам̣ пана ка̄ма̄вачарачиттехи сара̄га̄диваваттха̄панам̣ хоти нӣла̄диваваттха̄панам̣ вийа.

1074-5. евамадхигатасса пана четопарийан̃а̄н̣асса тха̄магаманавидха̄нампи адхигамавидха̄насадисамева, тадеветтха а̄чарийена дасситам̣. евам̣ тха̄магатетиа̄ди тха̄магамана̄нисам̣садассанам̣. саббамева̄ти идам̣ ‘‘ка̄ма̄вачарачиттам̣, рӯпа̄рӯпесу ма̄наса’’нти убхайападенапи самбандхитаббам̣, чатупан̣н̣а̄савидхам̣ ка̄ма̄вачарачиттам̣, пан̃чадасарӯпа̄вачарачиттам̣, два̄дасаарӯпа̄вачарачиттанти саббамева, паччекам̣ сара̄га̄диппабхедакам̣ виджа̄на̄тӣти аттхо. путхуджджанасса васена̄йам̣ абхин̃н̃а̄катха̄ти локуттарачиттам̣ идха ануддхат̣ам̣. тампи хи упаримо, садисо ва̄ арийо хет̣т̣химасса, садисасса ча читтам̣ джа̄на̄ти, хет̣т̣химо пана упаримасса читтам̣ на джа̄на̄ти. йатха̄ четам̣, евам̣ арӯпа̄вачараджджха̄не аката̄бхинивесо путхуджджано, секхопи ва̄ арӯпа̄вачарачиттам̣ на джа̄на̄ти. ат̣т̣хасама̄паттикасса пана васена идха̄рӯпа̄вачарачиттасса̄пи джа̄нанам̣ вуттам̣. араха̄ пана а̄руппе аката̄бхинивесопи таппат̣иччха̄дакаавиджджа̄йа вихататта̄ тампи джа̄на̄тийева. четопарийан̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.

1076-7. пуббе атӣтаджа̄тӣсу нива̄са̄ нивуттха̄ аттано санта̄не паватта̄, сапаравин̃н̃а̄н̣ехи гочара̄севана̄йа а̄севита̄ ча кхандха̄ пуббенива̄са̄. паравин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄та̄пи хи пуббе нивасим̣су еттха̄ти пуббенива̄са̄ти вуччанти, те пана чхиннават̣умака̄нуссаран̣а̄дӣсу буддха̄нам̣йева висайа̄, пуббе нива̄сесу сарӯпавибха̄вакам̣ н̃а̄н̣ам̣ пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣. тена. тадануссатӣти тесам̣ пуббенива̄са̄нам̣ ануссати. хет̣т̣ха̄ тӣсу джха̄несу йатха̄рахам̣ пӣтисукхехи ка̄йачитта̄нам̣ сампӣн̣ана̄йа чатта̄ри джха̄на̄ни сама̄паджджитабба̄нӣти а̄ха ‘‘джха̄на̄ни пана̄’’тиа̄ди. ан̃н̃атха̄ па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄йева̄ти вуттам̣ сийа̄. йа̄йа нисаджджа̄йа нисиннасса ануссаран̣а̄рамбхо, са̄ идха саббапаччхима̄ нисаджджа̄.

1078-80. тато пабхути…пе… ккама̄ти тасмим̣ бхаве пуримабхава̄дӣсу катам̣ саббампи сан̇гахетва̄ саббама̄ваджджитаббантиа̄дина̄ висум̣ висум̣ раттиндива̄дивасена дассети. дивасе раттийам̣ катанти саббапаччхиманисаджджа̄то пат̣т̣ха̄йа а̄санапан̃н̃а̄панам̣ сена̄санаппавесананти пат̣иломена сакалам̣ раттиндивам̣ катакиччам̣ а̄ваджджитаббам̣. катама̄ваджджитаббанти йам̣ еттхантаре катакиччам̣, саббам̣ там̣ пат̣иломаккаменева а̄ваджджитаббанти аттхо. еттакам̣ пана пакатичиттассапи па̄кат̣ам̣, парикаммачиттасса пана атипа̄кат̣амева. саче панеттха кин̃чи на па̄кат̣ам̣ хоти, пуна па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа а̄ваджджитаббам̣, еттакена дӣпе джалите вийа па̄кат̣ам̣ хоти. па̄дакаджджха̄насама̄паджджанан̃хи саттхакасса вийа ниса̄насила̄ сатипан̃н̃а̄нам̣ ниситабха̄ва̄вахам̣, тасма̄ та̄ там̣сама̄паджджанена параманепаккаппатта̄ хонти. пуримасмим̣ бхавети имамха̄ бхава̄ анантаре пуримасмим̣ бхаве.

1081. ниббаттам̣ на̄марӯпан̃ча̄ти аттано паччайехи ниббаттана̄марӯпам̣. са̄дхуканти сут̣т̣ху апариха̄петва̄ а̄ваджджитаббам̣. пахоти хи имисса̄ абхин̃н̃а̄йа ката̄дхика̄ро бхиккху пат̣хамава̄ренева пат̣исандхим̣ уггха̄т̣етва̄ чутиккхан̣е на̄марӯпам̣ а̄рамман̣ам̣ ка̄тум̣, татха̄ асакконтена̄пи дхураниккхепам̣ акатва̄ па̄дакаджджха̄намева пунаппунам̣ сама̄паджджитаббам̣, тато ча вут̣т̣ха̄йа пунаппунам̣ а̄ваджджитаббам̣. а̄ваджджантена ча пана пат̣хамам̣ рӯпам̣ а̄ваджджитва̄ паччха̄ на̄мам̣ а̄ваджджитаббанти а̄чарийа̄. апаре пана випарийа̄йена ваданти.

таттха паччхиманисаджджа̄то пабхути йа̄ва пат̣исандхито а̄рамман̣ам̣ катва̄ паваттан̃а̄н̣ам̣ атӣтаджа̄тӣсу нивуттхадхамма̄рамман̣а̄бха̄вато пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣ на̄ма на хоти, там̣ пана парикамман̃а̄н̣амева. йада̄ панасса пат̣исандхим̣ атиккамма чутиккхан̣е уппаннам̣ на̄марӯпам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ манодва̄ра̄ваджджанам̣ уппаджджати, тасмим̣ нируддхе вуттанайена аппана̄читтам̣ уппаджджати, тена сампайуттам̣ н̃а̄н̣ам̣ пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣ на̄ма. тена̄ха ‘‘йада̄ пана̄’’тиа̄ди.

еттха̄ха – ким̣ екенева абхин̃н̃а̄читтена чутиккхан̣е паваттана̄марӯпам̣ саббампи а̄рамман̣ам̣ кароти, уда̄ху ан̃н̃ена ан̃н̃ена̄ти. кин̃четтха йади екенева, дӯрато читтапат̣ам̣ пеккхантасса вийа анирӯпитарӯпена ваваттха̄нам̣ хоти. йади ча ан̃н̃ена ан̃н̃ена, висум̣ висум̣ па̄дакаджджха̄насама̄паджджана̄дина̄ бхавитаббанти? убхайатха̄пи на досо. иддхивисайасса хи ачинтеййатта̄ екенапи абхин̃н̃а̄читтена на̄марӯпе пассанто нирӯпитарӯпенева пассати, на анирӯпитарӯпенева пассати, ан̃н̃енапи ва̄ пат̣хамамева па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа сама̄хитачиттена катапарикаммасса паваттитатта̄ пуна сама̄паджджанам̣ вина̄ а̄ваджджитва̄ а̄рамман̣ам̣ каротийева̄ти. пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.

1086-8. диббачаккхуна̄ти диббасадисатта̄, диббавиха̄равасена пат̣илабхитаббатта̄, аттана̄ ча диббавиха̄расаннисситатта̄ маха̄джутиката̄дӣхи ва̄ диббам̣, рӯпадассанат̣т̣хена чаккхумива̄ти чаккху. йатха̄ хи мам̣сачаккху вин̃н̃а̄н̣а̄дхит̣т̣хитам̣ самависамам̣ а̄чиккхантам̣ вийа паваттати, идам̣ пана тато са̄тисайам̣ чаккхукиччака̄рӣти диббан̃ча там̣ чаккху ча̄ти диббачаккху, тена диббачаккхуна̄. касин̣а̄рамман̣анти ат̣т̣ханнампи касин̣а̄нам̣ васена касин̣а̄рамман̣ам̣. абхинӣха̄раккхамам̣ катва̄ти чуддасавидхена читтапаридаманена ат̣т̣хан̇гасампанната̄каран̣ена абхинӣха̄раккхамам̣ диббачаккхун̃а̄н̣а̄бхимукхам̣ песана̄рахам̣ песанайогйам̣ катва̄. ‘‘теджо…пе… касин̣ампи ва̄ а̄саннам̣ ка̄табба’’нти па̄т̣хасесо. а̄саннам̣ ка̄таббанти диббачаккхун̃а̄н̣уппаттийа̄ самӣпабхӯтам̣ ка̄ран̣абхӯтам̣ ка̄таббам̣, таттха упача̄раджджха̄нам̣ пагун̣атарам̣ катва̄ там̣ вад̣д̣хетва̄ иччхитаккхан̣е упат̣т̣ха̄найогйам̣ катва̄ т̣хапетаббанти вуттам̣ хоти. еттха̄ти имасмим̣ диббачаккхуна̄ рӯпадассанависайе. сет̣т̣ханти паридӣпитанти а̄локакасин̣ассева пабха̄виссаджджанасабха̄вена а̄локакаран̣ена итарехи висит̣т̣хатта̄ висит̣т̣ханти паридӣпитам̣.

1089-90. уппа̄детва̄ти пат̣хамаджджха̄наниддесе вуттанайена упача̄раджджха̄нуппа̄данена уппа̄детва̄. упача̄раджджха̄нуппаттийа̄ хи саддхим̣ пат̣ибха̄ганимиттуппатти. йасма̄ па̄дакаджджха̄нам̣ виджджама̄нейева а̄локе аппана̄васена паваттиматтам̣ вина̄ аттано балена а̄локам̣ пхаритум̣ на саккоти, на̄пи йатха̄паттхат̣ам̣ тха̄варам̣ ка̄тум̣, парикаммам̣ пана тадубхайампи ка̄тум̣ саматтхам̣, тасма̄ упача̄рабхӯмийам̣йева там̣ вад̣д̣хетаббанти а̄ха ‘‘упача̄рабхӯмийа’’нтиа̄ди. упача̄рабхӯмӣти четтха а̄локасса тха̄варакаран̣авасаппаваттам̣ парикаммачиттамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. аппананти джха̄навасена аппанам̣. на хи акатапарикаммасса абхин̃н̃а̄васена аппана̄ сиджджхати. тена̄ха ‘‘па̄дакаджджха̄наниссита’’нти. па̄дакаджджха̄нанисситанти па̄дакаджджха̄на̄рамман̣ам̣ хоти, на диббачаккхусса парикамманисситам̣ парикамма̄рамман̣ам̣ хоти, татха̄ ча сати а̄локавад̣д̣хана̄бха̄вато рӯпадассанам̣ на сийа̄ти адхиппа̄йо.

1091-3. анто…пе… бхавети антогатамева рӯпагатам̣ пасситаббам̣ бхаве, на бахиддха̄ виккхепуппаттихетубха̄вато пасситаббам̣ диббачаккхуна̄ти адхиппа̄йо. на хи а̄локе пхаритепи мам̣сачаккхусса а̄па̄тхам̣ хоти. парикаммасса ва̄ро хи атиккамати та̄вадети идха парикаммам̣ на̄ма йатха̄вуттакасин̣а̄рамман̣ам̣ упача̄раджджха̄нам̣, там̣ рӯпагатам̣ пассато на паваттати, касин̣а̄локавасена ча рӯпагатадассанам̣ касин̣а̄локо ча парикаммавасена̄ти тадубхайампи парикаммасса аппаваттийа̄ на хоти. тена̄ха ‘‘а̄локопӣ’’тиа̄ди. тасмим̣ антарахите рӯпагатампи на ча диссати, рӯпагатам̣ пассато парикаммасса ва̄ро атиккамати, парикаммапасутасса касин̣а̄рамман̣ан̃а̄н̣ам̣ хотӣти рӯпагатам̣ диссати, катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти а̄ха ‘‘тена̄’’тиа̄ди.

1094-9. евам̣ ануккамена̄ти пунаппунам̣ па̄дакаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа абхин̣хам̣ а̄локапхаран̣ена. а̄локо тха̄мава̄ти а̄локагато чират̣т̣ха̄йӣ сийа̄, татха̄ ча сати таттха сучирампи рӯпагатам̣ пассатева. тена вуттам̣ ‘‘а̄локо еттха̄’’тиа̄ди. сва̄йаматтхо тин̣уккӯпама̄йа вибха̄ветабботи дассенто а̄ха ‘‘тин̣укка̄йа̄’’тиа̄ди. еко кира раттийам̣ тин̣укка̄йа маггам̣ пат̣ипаджджи, тасса са̄ тин̣укка̄ виджджха̄йи, атхасса самависама̄ни на пан̃н̃а̄йим̣су, со там̣ тин̣уккам̣ бхӯмийам̣ гхам̣ситва̄ пуна уджджа̄леси, са̄ паджджалитва̄ пурима̄локато махантарама̄локам̣ ака̄си, евам̣ пунаппунам̣ виджджха̄там̣ уджджа̄лайато камена сӯрийо ут̣т̣ха̄си, сӯрийе ут̣т̣хите ‘‘укка̄йа каммам̣ наттхӣ’’ти там̣ чхад̣д̣етва̄ дивасампи агама̄си. таттха укка̄локо вийа парикаммака̄ле касин̣а̄локо, укка̄йа виджджха̄та̄йа самависама̄нам̣ адассанам̣ вийа рӯпагатам̣ пассато парикаммасса ва̄ра̄тиккамена а̄локе антарахите рӯпагата̄нам̣ адассанам̣, укка̄йа гхам̣санам̣ вийа пунаппунам̣ па̄дакаджджха̄насама̄паджджанам̣, укка̄йа пурима̄локато махантатара̄локакаран̣ам̣ вийа пуна парикаммам̣ карото балаватара̄локапхаран̣ам̣, сӯрийут̣т̣ха̄нам̣ вийа тха̄магата̄локасса йатха̄вад̣д̣хитапариччхедам̣ пхаритва̄ ават̣т̣ха̄нам̣, тин̣уккам̣ чхад̣д̣етва̄ дивасампи гаманам̣ вийа падитта̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ тха̄магатена̄локена дивасампи рӯпадассанам̣. етта̄вата̄ ча диббачаккхусса на̄на̄ваджджанапарикамман̃чева диббачаккхун̃а̄н̣ан̃ча дасситам̣, на тасса уппаттиккамоти там̣ дассетум̣ ‘‘уппа̄данаккамопӣ’’тиа̄ди вуттам̣. там̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ сувин̃н̃еййамева. та̄ни чатта̄ри пан̃ча ва̄ти поттхакесу ликханти. ‘‘тӣн̣и чатта̄ри ва̄ пана̄’’ти па̄т̣хо.

1100. таттха аттхаса̄дхакачиттанти йадаттха̄йеса пат̣ипанно, тасса тадаттхаса̄дханато аттхаса̄дхакабхӯтам̣ читтам̣. тасмин̃хи уппанне мам̣сачаккхусса ана̄па̄тхайогйам̣ антокуччхигатам̣ хадайаваттхунисситам̣ хет̣т̣ха̄патхавӣталанисситам̣ тирокут̣т̣апаббатапа̄ка̄рагатам̣ парачаккава̄л̣агатанти идам̣ рӯпам̣ а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, мам̣сачаккхуна̄ диссама̄нам̣ вийа хоти. тадева четтха рӯпам̣ сарӯпато вибха̄ванасаматтхам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ вийа. на пана а̄ваджджанапарикаммавасена паватта̄ни пуббабха̄гачитта̄ни. та̄ни хи а̄рамман̣ам̣ каронта̄нипи на йа̄тха̄вато там̣ вибха̄ветва̄ паваттанти а̄ваджджанасампат̣иччхана̄дичитта̄ни вийа̄ти.

1101-2. нану ча ана̄гатам̣сан̃а̄н̣ам̣ йатха̄каммӯпаган̃а̄н̣анти две абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣а̄ни аттхи, касма̄ та̄ни идха на дассита̄нӣти а̄ха ‘‘ана̄гатам̣сан̃а̄н̣асса̄’’тиа̄ди. иджджханти диббачаккхуна̄ти висум̣ парикаммасса абха̄вато диббачаккхун̃а̄н̣апат̣ила̄бхенева тасса парива̄ра̄ни хутва̄ пат̣иладдха̄ни хонти. татойева хи та̄ни тасса парибхан̣д̣ан̃а̄н̣а̄нӣти вуччанти. йатха̄ хи синерусса парива̄рат̣т̣ха̄нийа̄ни там̣сиддхийа̄ сиддха̄ни мекхалат̣т̣ха̄на̄ни парибхан̣д̣а̄нӣти вуччанти, евам̣ има̄нипи диббачаккхусиддхийа̄ сиддха̄ни тасса парибхан̣д̣а̄нӣти ведитабба̄ни.

хоту та̄ва еваметам̣, чутӯпапа̄тан̃а̄н̣ам̣ пана ким̣ на дасситанти а̄ха ‘‘чутӯпапа̄тан̃а̄н̣ампӣ’’тиа̄ди. диббачаккхун̃а̄н̣амева хи чутийам̣, упапаттийан̃ча рӯпам̣ вибха̄вентам̣ чутӯпапа̄те паваттатта̄ ‘‘чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а’’нти вуччати, авасесарӯпавибха̄ванака̄ле ‘‘диббачаккхӯ’’ти вуччати, тасма̄ параматтхато на̄мадвайена а̄гатам̣ екамева н̃а̄н̣ам̣, диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣анти пана бйан̃джанатойева на̄нанти. каттхачи маномайан̃а̄н̣антипи висум̣ абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣ам̣ а̄гатам̣, там̣ аттхато иддхивидхан̃а̄н̣амева. диббачаккхун̃а̄н̣аван̣н̣ана̄.

1103. идха̄ти имасмим̣ са̄сане. анена тарена̄ти анена абхидхамма̄вата̄рана̄макена тарена.

ити абхидхамматтхавика̄синийа̄ на̄ма

абхидхамма̄вата̄расам̣ван̣н̣ана̄йа

абхин̃н̃а̄ниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.