9. каммат̣т̣ха̄напариччхедо

1. саматхавипассана̄нам̣, бха̄вана̄намито парам̣.

каммат̣т̣ха̄нам̣ паваккха̄ми, дувидхампи йатха̄ккамам̣.

саматхакаммат̣т̣ха̄нам̣

2. таттха саматхасан̇гахе та̄ва даса касин̣а̄ни, даса асубха̄, даса ануссатийо, чатассо аппаман̃н̃а̄йо, ека̄ сан̃н̃а̄, екам̣ ваваттха̄нам̣, чатта̄ро а̄руппа̄ чети саттавидхена саматхакаммат̣т̣ха̄насан̇гахо.

чаритабхедо

3. ра̄гачарита̄ досачарита̄ мохачарита̄ саддха̄чарита̄ буддхичарита̄ витаккачарита̄ чети чхаббидхена чаритасан̇гахо.

бха̄вана̄бхедо

4. парикаммабха̄вана̄ упача̄рабха̄вана̄ аппана̄бха̄вана̄ чети тиссо бха̄вана̄.

нимиттабхедо

5. парикамманимиттам̣ уггаханимиттам̣ пат̣ибха̄ганимиттан̃чети тӣн̣и нимитта̄ни ча ведитабба̄ни.

6. катхам̣? патхавӣкасин̣ам̣ а̄покасин̣ам̣ теджокасин̣ам̣ ва̄йокасин̣ам̣ нӣлакасин̣ам̣ пӣтакасин̣ам̣ лохитакасин̣ам̣ ода̄такасин̣ам̣ а̄ка̄сакасин̣ам̣ а̄локакасин̣ан̃чети има̄ни даса касин̣а̄ни на̄ма.

7. уддхума̄такам̣ винӣлакам̣ випуббакам̣ виччхиддакам̣ виккха̄йитакам̣ виккхиттакам̣ хатавиккхиттакам̣ лохитакам̣ пул̣авакам̣ ат̣т̣хикан̃чети име даса асубха̄ на̄ма.

8. буддха̄нуссати дхамма̄нуссати сам̣гха̄нуссати сӣла̄нуссати ча̄га̄нуссати девата̄нуссати упасама̄нуссати маран̣а̄нуссати ка̄йагата̄сати а̄на̄па̄нассати чети има̄ даса ануссатийо на̄ма.

9. метта̄ карун̣а̄ мудита̄ упеккха̄ чети има̄ чатассо аппаман̃н̃а̄йо на̄ма, брахмавиха̄роти ча павуччати.

10. а̄ха̄репат̣икӯласан̃н̃а̄ ека̄ сан̃н̃а̄ на̄ма.

11. чатудха̄туваваттха̄нам̣ екам̣ ваваттха̄нам̣ на̄ма.

12. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатана̄дайо чатта̄ро а̄руппа̄ на̄ма̄ти саббатха̄пи саматханиддесе чатта̄лӣса каммат̣т̣ха̄на̄ни бхаванти.

саппа̄йабхедо

13. чарита̄су пана даса асубха̄ ка̄йагата̄сатисан̇кха̄та̄ кот̣т̣ха̄сабха̄вана̄ ча ра̄гачаритасса саппа̄йа̄.

14. чатассо аппаман̃н̃а̄йо нӣла̄дӣни ча чатта̄ри касин̣а̄ни досачаритасса.

15. а̄на̄па̄нам̣ мохачаритасса витаккачаритасса ча,

16. буддха̄нуссатиа̄дайо чха саддха̄чаритасса.

17. маран̣аупасамасан̃н̃а̄ваваттха̄на̄ни буддхичаритасса.

18. сеса̄ни пана сабба̄нипи каммат̣т̣ха̄на̄ни саббесампи саппа̄йа̄ни, таттха̄пи касин̣есу путхулам̣ мохачаритасса, кхуддакам̣ витаккачаритассева̄ти.

айаметтха саппа̄йабхедо.

бха̄вана̄бхедо

19. бха̄вана̄су саббаттха̄пи парикаммабха̄вана̄ лаббхатева, буддха̄нуссатиа̄дӣсу ат̣т̣хасу сан̃н̃а̄ваваттха̄несу ча̄ти дасасукаммат̣т̣ха̄несу упача̄рабха̄вана̄ва сампаджджати, наттхи аппана̄.

20. сесесу пана саматим̣сакаммат̣т̣ха̄несу аппана̄бха̄вана̄пи сампаджджати.

21. таттха̄пи даса касин̣а̄ни а̄на̄па̄нан̃ча пан̃чакаджджха̄ника̄ни.

22. даса асубха̄ ка̄йагата̄сати ча пат̣хамаджджха̄ника̄.

23. метта̄дайо тайо чатуккаджджха̄ника̄.

24. упеккха̄ пан̃чамаджджха̄ника̄ти чхаббӣсати рӯпа̄вачараджджха̄ника̄ни каммат̣т̣ха̄на̄ни.

25. чатта̄ро пана а̄руппа̄ а̄руппаджджха̄ника̄ти.

айаметтха бха̄вана̄бхедо.

гочарабхедо

26. нимиттесу пана парикамманимиттам̣ уггаханимиттан̃ча саббаттха̄пи йатха̄рахам̣ парийа̄йена лаббхантева.

27. пат̣ибха̄ганимиттам̣ пана касин̣а̄субхакот̣т̣ха̄саа̄на̄па̄несвева лаббхати, таттха хи пат̣ибха̄ганимиттама̄раббха упача̄расама̄дхи аппана̄сама̄дхи ча паваттанти.

28. катхам̣? а̄дикаммикасса хи патхавӣман̣д̣ала̄дӣсу нимиттам̣ угган̣хантасса тама̄рамман̣ам̣ парикамманимиттанти павуччати, са̄ ча бха̄вана̄ парикаммабха̄вана̄ на̄ма.

29. йада̄ пана там̣ нимиттам̣ читтена самуггахитам̣ хоти, чаккхуна̄ пассантассева манодва̄расса а̄па̄тхама̄гатам̣, тада̄ тамева̄рамман̣ам̣ уггаханимиттам̣ на̄ма, са̄ ча бха̄вана̄ сама̄дхийати.

30. татха̄ сама̄хитасса панетасса тато парам̣ тасмим̣ уггаханимитте парикаммасама̄дхина̄ бха̄ванамануйун̃джантасса йада̄ таппат̣ибха̄гам̣ ваттхудхаммавимуччитам̣ пан̃н̃аттисан̇кха̄там̣ бха̄вана̄майама̄рамман̣ам̣ читте саннисаннам̣ самаппитам̣ хоти, тада̄ там̣ пат̣ибха̄ганимиттам̣ самуппаннанти павуччати.

31. тато пат̣т̣ха̄йа парипантхавиппахӣна̄ ка̄ма̄вачарасама̄дхисан̇кха̄та̄ упача̄рабха̄вана̄ ниппханна̄ на̄ма хоти.

32. тато парам̣ тамева парибха̄ганимиттам̣ упача̄расама̄дхина̄ сама̄севантасса рӯпа̄вачарапат̣хамаджджха̄намаппети.

33. тато парам̣ тамева пат̣хамаджджха̄нам̣ а̄ваджджанам̣ сама̄паджджанам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ паччавеккхан̣а̄ чети има̄хи пан̃чахи васита̄хи васӣбхӯтам̣ катва̄ витакка̄дикамол̣а̄рикан̇гам̣ паха̄на̄йа вича̄ра̄дисукхуман̇гупаттийа̄ падахато йатха̄ккамам̣ дутийаджджха̄на̄дайо йатха̄рахамаппенти.

34. иччевам̣ патхавӣкасин̣а̄дӣсу два̄вӣсатикаммат̣т̣ха̄несу пат̣ибха̄ганимиттамупалаббхати.

35. авасесесу пана аппаман̃н̃а̄ саттапан̃н̃аттийам̣ паваттанти.

36. а̄ка̄саваджджитакасин̣есу пана йам̣ кин̃чи касин̣ам̣ уггха̄т̣етва̄ ладдхама̄ка̄сам̣ анантавасена парикаммам̣ каронтасса пат̣хама̄руппамаппети.

37. тамева пат̣хама̄руппавин̃н̃а̄н̣ам̣ анантавасена парикаммам̣ каронтасса дутийа̄руппамаппети.

38. тамева пат̣хама̄руппавин̃н̃а̄н̣а̄бха̄вам̣ пана ‘‘наттхи кин̃чӣ’’ти парикаммам̣ каронтасса татийа̄руппамаппети.

39. татийа̄руппам̣ ‘‘сантаметам̣, пан̣ӣтамета’’нти парикаммам̣ каронтасса чатуттха̄руппамаппети.

40. авасесесу ча дасасу каммат̣т̣ха̄несу буддхагун̣а̄дикама̄рамман̣ама̄раббха парикаммам̣ катва̄ тасмим̣ нимитте са̄дхукамуггахите таттхева парикамман̃ча сама̄дхийати, упача̄ро ча сампаджджати.

41. абхин̃н̃а̄васена паваттама̄нам̣ пана рӯпа̄вачарапан̃чамаджджха̄нам̣ абхин̃н̃а̄па̄дакапан̃чамаджджха̄на̄ вут̣т̣хахитва̄ адхит̣т̣хеййа̄дикама̄ваджджетва̄ парикаммам̣ каронтасса рӯпа̄дӣсу а̄рамман̣есу йатха̄рахамаппети.

42. абхин̃н̃а̄ ча на̄ма –

иддхивидхам̣ диббасотам̣, парачиттавиджа̄нана̄;

пуббенива̄са̄нуссати, диббачаккхӯти пан̃чадха̄.

айаметтха гочарабхедо.

нит̣т̣хито ча саматхакаммат̣т̣ха̄нанайо.

випассана̄каммат̣т̣ха̄нам̣

висуддхибхедо

43. випассана̄каммат̣т̣ха̄не пана сӣлависуддхи читтависуддхи дит̣т̣хивисуддхи кан̇кха̄витаран̣ависуддхи магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхи пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхи н̃а̄н̣адассанависуддхи чети саттавидхена висуддхисан̇гахо.

44. аниччалаккхан̣ам̣ дуккхалаккхан̣ам̣ анатталаккхан̣ан̃чети тӣн̣и лаккхан̣а̄ни.

45. аничча̄нупассана̄ дуккха̄нупассана̄ анатта̄нупассана̄ чети тиссо анупассана̄.

46. саммасанан̃а̄н̣ам̣ удайаббайан̃а̄н̣ам̣ бхан̇ган̃а̄н̣ам̣ бхайан̃а̄н̣ам̣ а̄дӣнаван̃а̄н̣ам̣ ниббида̄н̃а̄н̣ам̣ муччитукамйата̄н̃а̄н̣ам̣ пат̣исан̇кха̄н̃а̄н̣ам̣ сан̇кха̄рупеккха̄н̃а̄н̣ам̣ ануломан̃а̄н̣ан̃чети даса випассана̄н̃а̄н̣а̄ни.

47. сун̃н̃ато вимоккхо, анимитто вимоккхо, аппан̣ихито вимоккхо чети тайо вимоккха̄.

48. сун̃н̃ата̄нупассана̄ анимитта̄нупассана̄ аппан̣ихита̄нупасса̄на̄ чети тӣн̣и вимоккхамукха̄ни ча ведитабба̄ни.

49. катхам̣? па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ индрийасам̣варасӣлам̣ а̄джӣвапа̄рисуддхисӣлам̣ паччайасаннисситасӣлан̃чети чатупа̄рисуддхисӣлам̣ сӣлависуддхи на̄ма.

50. упача̄расама̄дхи аппана̄сама̄дхи чети дувидхопи сама̄дхи читтависуддхи на̄ма.

51. лаккхан̣арасапаччупат̣т̣ха̄нападат̣т̣ха̄навасена на̄марӯпа париггахо дит̣т̣хивисуддхи на̄ма.

52. тесамева ча на̄марӯпа̄нам̣ паччайапариггахо кан̇кха̄витаран̣ависуддхи на̄ма.

53. тато парам̣ пана татха̄париггахитесу саппаччайесу тебхӯмакасан̇кха̄ресу атӣта̄дибхедабхиннесу кхандха̄динайама̄раббха кала̄павасена сан̇кхипитва̄ ‘‘аниччам̣ кхайат̣т̣хена, дуккхам̣ бхайат̣т̣хена, анатта̄ аса̄ракат̣т̣хена̄’’ти аддха̄навасена сантативасена кхан̣авасена ва̄ саммасанан̃а̄н̣ена лаккхан̣аттайам̣ саммасантасса тесвева паччайавасена кхан̣авасена ча удайаббайан̃а̄н̣ена удайаббайам̣ саманупассантасса ча –

‘‘обха̄со пӣти пассаддхи, адхимоккхо ча паггахо;

сукхам̣ н̃а̄н̣амупат̣т̣ха̄намупеккха̄ ча никанти че’’ти. –

обха̄са̄дивипассанупаккилесапарипантхапариггахавасена магга̄маггалаккхан̣ававаттха̄нам̣ магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхи на̄ма.

54. татха̄ парипантхавимуттасса пана тасса удайаббайан̃а̄н̣ато пат̣т̣ха̄йа йа̄ ва̄нулома̄ тилаккхан̣ам̣ випассана̄парампара̄йа пат̣ипаджджантасса нава випассана̄н̃а̄н̣а̄ни пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхи на̄ма.

55. тассевам̣ пат̣ипаджджантасса пана випассана̄парипа̄кама̄гамма ‘‘ида̄ни аппана̄ уппаджджиссатӣ’’ти бхаван̇гам̣ воччхиджджитва̄ уппаннаманодва̄ра̄ваджджана̄нантарам̣ две тӣн̣и випассана̄читта̄ни йам̣ кин̃чи аничча̄дилаккхан̣ама̄раббха парикаммопача̄ра̄нуломана̄мена паваттанти.

56. йа̄ сикха̄ппатта̄, са̄ са̄нулома̄ сан̇кха̄рупеккха̄ вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄ти ча павуччати.

57. тато парам̣ готрабхучиттам̣ нибба̄нама̄ламбитва̄ путхуджджанаготтамабхибхавантам̣, арийаготтамабхисамбхонтан̃ча паваттати.

58. тасса̄нантарамева магго дуккхасаччам̣ париджа̄нанто самудайасаччам̣ паджаханто, ниродхасаччам̣ саччхикаронто, маггасаччам̣ бха̄вана̄васена аппана̄вӣтхимотарати.

59. тато парам̣ две тӣн̣и пхалачитта̄ни паваттитва̄ бхаван̇гапа̄това хоти, пуна бхаван̇гам̣ воччхиндитва̄ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄ни паваттанти.

60. маггам̣ пхалан̃ча нибба̄нам̣, паччавеккхати пан̣д̣ито.

хӣне килесе сесе ча, паччавеккхати ва̄на ва̄.

чхаббисуддхикаменевам̣, бха̄ветаббо чатуббидхо;

н̃а̄н̣адассанависуддхи, на̄ма магго павуччати.

айаметтха висуддхибхедо.

вимоккхабхедо

61. таттха анатта̄нупассана̄ атта̄бхинивесам̣ мун̃чантӣ сун̃н̃ата̄нупассана̄ на̄ма вимоккхамукхам̣ хоти.

62. аничча̄нупассана̄ випалла̄санимиттам̣ мун̃чантӣ анимитта̄нупассана̄ на̄ма.

63. дуккха̄нупассана̄ тан̣ха̄пан̣идхим̣ мун̃чантӣ аппан̣ихита̄нупассана̄ на̄ма.

64. тасма̄ йади вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄ анаттато випассати, сун̃н̃ато вимоккхо на̄ма хоти магго.

65. йади аниччато випассати, анимитто вимоккхо на̄ма.

66. йади дуккхато випассати, аппан̣ихито вимоккхо на̄ма̄ти ча магго випассана̄гаманавасена тӣн̣и на̄ма̄ни лабхати, татха̄ пхалан̃ча магга̄гаманавасена маггавӣтхийам̣.

67. пхаласама̄паттивӣтхийам̣ пана йатха̄вуттанайена випассанта̄нам̣ йатха̄сакапхаламуппаджджама̄нампи випассана̄гаманавасенева сун̃н̃ата̄дивимоккхоти ча павуччати, а̄рамман̣авасена пана сарасавасена ча на̄маттайам̣ саббаттха саббесампи самамева ча.

айаметтха вимоккхабхедо.

пуггалабхедо

68. еттха пана сота̄паттимаггам̣ бха̄ветва̄ дит̣т̣хивичикиччха̄паха̄нена пахӣна̄па̄йагамано саттаккхаттупарамо сота̄панно на̄ма хоти.

69. сакада̄га̄мимаггам̣ бха̄ветва̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танукаратта̄ сакада̄га̄мӣ на̄ма хоти сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄.

70. ана̄га̄мимаггам̣ бха̄ветва̄ ка̄мара̄габйа̄па̄да̄наманавасесаппаха̄нена ана̄га̄мӣ на̄ма хоти ана̄гантва̄ иттхаттам̣.

71. арахаттамаггам̣ бха̄ветва̄ анавасесакилесаппаха̄нена араха̄ на̄ма хоти кхӣн̣а̄саво локе аггадаккхин̣еййоти.

айаметтха пуггалабхедо.

сама̄паттибхедо

72. пхаласама̄паттивӣтхийам̣ панеттха саббесампи йатха̄сакапхалавасена са̄дха̄ран̣а̄ва.

73. ниродхасама̄паттисама̄паджджанам̣ пана ана̄га̄мӣнан̃чева араханта̄нан̃ча лаббхати, таттха йатха̄ккамам̣ пат̣хамаджджха̄на̄димахаггатасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа таттха гате сан̇кха̄радхамме таттха таттхева випассанто йа̄ва а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ гантва̄ тато парам̣ адхит̣т̣хеййа̄дикам̣ пуббакиччам̣ катва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паджджати, тасса двиннам̣ аппана̄джавана̄нам̣ парато воччхиджджати читтасантати, тато ниродхасама̄панно на̄ма хоти.

74. вут̣т̣ха̄нака̄ле пана ана̄га̄мино ана̄га̄мипхалачиттам̣, арахато арахаттапхалачиттам̣ екава̄рамева паваттитва̄ бхаван̇гапа̄то хоти, тато парам̣ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣ паваттати.

айаметтха сама̄паттибхедо.

нит̣т̣хито ча випассана̄каммат̣т̣ха̄нанайо.

уййоджанам̣

75. бха̄ветаббам̣ паниччевам̣, бха̄вана̄двайамуттамам̣.

пат̣ипаттирасасса̄дам̣, паттхайантена са̄санети.

ити абхидхамматтхасан̇гахе каммат̣т̣ха̄насан̇гахавибха̄го на̄ма

навамо париччхедо.

нигаманам̣

(ка) ча̄риттасобхитависа̄лакулодайена,

саддха̄бхивуд̣д̣хапарисуддхагун̣одайена;

нампавхайена пан̣идха̄йа пара̄нукампам̣,

йам̣ паттхитам̣ пакаран̣ам̣ паринит̣т̣хитам̣ там̣.

(кха) пун̃н̃ена тена випулена ту мӯласомам̣;

дхан̃н̃а̄дхива̄самудитодитама̄йукантам̣;

пан̃н̃а̄вада̄тагун̣асобхиталаджджибхиккхӯ,

ман̃н̃анту пун̃н̃авибхаводайаман̇гала̄йа.

ити ануруддха̄чарийена рачитам̣

абхидхамматтхасан̇гахам̣ на̄ма пакаран̣ам̣.

намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса.