4. вӣтхипариччхедо
1. читтуппа̄да̄намиччевам̣, катва̄сан̇гахамуттарам̣.
бхӯмипуггалабхедена, пубба̄паранийа̄митам̣.
паваттисан̇гахам̣ на̄ма, пат̣исандхипаваттийам̣;
паваккха̄ми сама̄сена, йатха̄самбхавато катхам̣.
2. . вӣтхимутта̄нам̣ пана каммакамманимиттагатинимиттавасена тивидха̄ хоти висайаппаватти.
4. таттха ваттхудва̄ра̄рамман̣а̄ни пуббе вуттанайа̄нева.
вин̃н̃а̄н̣ачхаккам̣
5. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ сотавин̃н̃а̄н̣ам̣ гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣ дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣ мановин̃н̃а̄н̣ан̃чети чха вин̃н̃а̄н̣а̄ни.
вӣтхичхаккам̣
6. чха вӣтхийо пана чаккхудва̄равӣтхи сотадва̄равӣтхи гха̄надва̄равӣтхи дживха̄два̄равӣтхи ка̄йадва̄равӣтхи манодва̄равӣтхи чети два̄равасена ва̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣авӣтхи сотавин̃н̃а̄н̣авӣтхи гха̄навин̃н̃а̄н̣авӣтхи дживха̄вин̃н̃а̄н̣авӣтхи ка̄йавин̃н̃а̄н̣авӣтхи мановин̃н̃а̄н̣авӣтхи чети вин̃н̃а̄н̣авасена ва̄ два̄раппаватта̄ читтаппаваттийо йоджетабба̄.
вӣтхибхедо
7. атимахантам̣ махантам̣ париттам̣ атипариттан̃чети пан̃чадва̄ре манодва̄ре пана вибхӯтамавибхӯтан̃чети чхадха̄ висайаппаватти ведитабба̄.
пан̃чадва̄равӣтхи
8. катхам̣? уппа̄дат̣хитибхан̇гавасена кхан̣аттайам̣ екачиттаккхан̣ам̣ на̄ма.
9. та̄ни пана саттараса читтаккхан̣а̄ни рӯпадхамма̄нама̄йӯ.
10. екачиттаккхан̣а̄тӣта̄ни ва̄ бахучиттаккхан̣а̄тӣта̄ни ва̄ т̣хитиппатта̄нева пан̃ча̄рамман̣а̄ни пан̃чадва̄ре а̄па̄тхама̄гаччханти. тасма̄ йади екачиттаккхан̣а̄тӣтакам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ чаккхусса а̄па̄тхама̄гаччхати, тато двиккхаттум̣ бхаван̇ге чалите бхаван̇гасотам̣ воччхиндитва̄ тамева рӯпа̄рамман̣ам̣ а̄ваджджантам̣ пан̃чадва̄ра̄ваджджаначиттам̣ уппаджджитва̄ нируджджхати, тато тасса̄нантарам̣ тамева рӯпам̣ пассантам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, сампат̣иччхантам̣ сампат̣иччханачиттам̣, сантӣрайама̄нам̣ сантӣран̣ачиттам̣, ваваттхапентам̣ вот̣т̣хаббаначиттан̃чети йатха̄ккамам̣ уппаджджитва̄ нируджджханти, тато парам̣ екӯнатим̣са ка̄ма̄вачараджаванесу йам̣кин̃чи ладдхапаччайам̣ йебхуййена саттаккхаттум̣ джавати, джавана̄нубандха̄ни ча две тада̄рамман̣апа̄ка̄ни йатха̄рахам̣ паваттанти, тато парам̣ бхаван̇гапа̄то.
11. етта̄вата̄ чуддаса вӣтхичиттуппа̄да̄, две бхаван̇гачалана̄ни, пуббева̄тӣтакамекачиттаккхан̣анти катва̄ саттараса читтаккхан̣а̄ни парипӯренти, тато парам̣ нируджджхати, а̄рамман̣аметам̣ атимахантам̣ на̄ма гочарам̣.
12. йа̄ва тада̄рамман̣уппа̄да̄ пана аппахонта̄тӣтакама̄па̄тхама̄гатам̣ а̄рамман̣ам̣ махантам̣ на̄ма, таттха джавана̄васа̄не бхаван̇гапа̄това хоти, наттхи тада̄рамман̣уппа̄до.
13. йа̄ва джавануппа̄да̄пи аппахонта̄тӣтакама̄па̄тхама̄гатам̣ а̄рамман̣ам̣ париттам̣ на̄ма, таттха джаванампи ануппаджджитва̄ дваттиккхаттум̣ вот̣т̣хаббанамева паваттати, тато парам̣ бхаван̇гапа̄това хоти.
14. йа̄ва вот̣т̣хаббануппа̄да̄ ча пана аппахонта̄тӣтакама̄па̄тхама̄гатам̣ ниродха̄саннама̄рамман̣ам̣ атипариттам̣ на̄ма, таттха бхаван̇гачаланамева хоти, наттхи вӣтхичиттуппа̄до.
15. иччевам̣ чаккхудва̄ре, татха̄ сотадва̄ра̄дӣсу чети саббатха̄пи пан̃чадва̄ре тада̄рамман̣аджаванавот̣т̣хаббанамогхава̄расан̇кха̄та̄нам̣ чатуннам̣ ва̄ра̄нам̣ йатха̄ккамам̣ а̄рамман̣абхӯта̄ висайаппаватти чатудха̄ ведитабба̄.
16. вӣтхичитта̄ни саттева, читтуппа̄да̄ чатуддаса.
чатупан̃н̃а̄са виттха̄ра̄, пан̃чадва̄ре йатха̄рахам̣.
айаметтха пан̃чадва̄ре вӣтхичиттаппаваттинайо.
манодва̄равӣтхи париттаджаванава̄ро
17. манодва̄ре пана йади вибхӯтама̄рамман̣ам̣ а̄па̄тхама̄гаччхати, тато парам̣ бхаван̇гачаланаманодва̄ра̄ваджджанаджавана̄васа̄не тада̄рамман̣апа̄ка̄ни паваттанти, тато парам̣ бхаван̇гапа̄то.
18. авибхӯте пана̄рамман̣е джавана̄васа̄не бхаван̇гапа̄това хоти, наттхи тада̄рамман̣уппа̄доти.
19. вӣтхичитта̄ни тӣн̣ева, читтуппа̄да̄ дасерита̄.
виттха̄рена панеттхека-чатта̄лӣса вибха̄вайе;
айаметтха париттаджаванава̄ро.
аппана̄джаванава̄ро
20. аппана̄джаванава̄ре пана вибхӯта̄вибхӯтабхедо наттхи, татха̄ тада̄рамман̣уппа̄до ча.
21. таттха хи н̃а̄н̣асампайуттака̄ма̄вачараджавана̄намат̣т̣ханнам̣ ан̃н̃атарасмим̣ парикаммопача̄ра̄нуломаготрабхуна̄мена чатуккхаттум̣ тиккхаттумева ва̄ йатха̄ккамам̣ уппаджджитва̄ нируддха̄нантарамева йатха̄рахам̣ чатуттхам̣, пан̃чамам̣ ва̄ чхаббӣсатимахаггаталокуттараджаванесу йатха̄бхинӣха̄равасена йам̣ кин̃чи джаванам̣ аппана̄вӣтхимотарати, тато парам̣ аппана̄васа̄не бхаван̇гапа̄това хоти.
22. таттха соманассасахагатаджавана̄нантарам̣ аппана̄пи соманассасахагата̄ва па̄т̣икан̇кхитабба̄, упеккха̄сахагатаджавана̄нантарам̣ упеккха̄сахагата̄ва, таттха̄пи кусаладжавана̄нантарам̣ кусаладжаванан̃чева хет̣т̣химан̃ча пхалаттайамаппети, кирийаджавана̄нантарам̣ кирийаджаванам̣ арахаттапхалан̃ча̄ти.
23. дваттим̣са сукхапун̃н̃амха̄, два̄дасопеккхака̄ парам̣,
сукхитакрийато ат̣т̣ха, чха самбхонти упеккхака̄.
24. путхуджджана̄на секкха̄нам̣, ка̄мапун̃н̃атихетуто.
тихетука̄макрийато, вӣтара̄га̄намаппана̄.
айаметтха манодва̄ре вӣтхичиттаппаваттинайо.
тада̄рамман̣анийамо
25. саббаттха̄пи панеттха анит̣т̣хе а̄рамман̣е акусалавипа̄ка̄нева пан̃чавин̃н̃а̄н̣асампат̣иччханасантӣран̣атада̄рамман̣а̄ни.
26. ит̣т̣хе кусалавипа̄ка̄ни.
27. атиит̣т̣хе пана соманассасахагата̄нева сантӣран̣атада̄рамман̣а̄ни, таттха̄пи соманассасахагатакирийаджавана̄васа̄не соманассасахагата̄нева тада̄рамман̣а̄ни бхаванти, упеккха̄сахагатакирийаджавана̄васа̄не ча упеккха̄сахагата̄нева хонти.
28. доманассасахагатаджавана̄васа̄не ча пана тада̄рамман̣а̄ничева бхаван̇га̄ни ча упеккха̄сахагата̄нева бхаванти, тасма̄ йади соманассапат̣исандхикасса доманассасахагатаджавана̄васа̄не тада̄рамман̣асамбхаво наттхи, тада̄ йам̣ кин̃чи паричитапуббам̣ паритта̄рамман̣ама̄раббха упеккха̄сахагатасантӣран̣ам̣ уппаджджати, таманантаритва̄ бхаван̇гапа̄това хотӣти ваданти а̄чарийа̄.
29. татха̄ ка̄ма̄вачараджавана̄васа̄не ка̄ма̄вачарасатта̄нам̣ ка̄ма̄вачарадхаммесвева а̄рамман̣абхӯтесу тада̄рамман̣ам̣ иччхантӣти.
30. ка̄ме джаванасатта̄ламбан̣а̄нам̣ нийаме сати.
вибхӯтетимаханте ча, тада̄рамман̣амӣритам̣.
айаметтха тада̄рамман̣анийамо.
джавананийамо
31. джаванесу ча париттаджаванавӣтхийам̣ ка̄ма̄вачараджавана̄ни саттаккхаттум̣ чхаккхаттумева ва̄ джаванти.
32. мандаппаваттийам̣ пана маран̣ака̄ла̄дӣсу пан̃чава̄рамева.
33. бхагавато пана йамакапа̄т̣иха̄рийака̄ла̄дӣсу лахукаппаваттийам̣ чатта̄рипан̃ча ва̄ паччавеккхан̣ачитта̄ни бхавантӣтипи ваданти.
34. а̄дикаммикасса пана пат̣хамакаппана̄йам̣ махаггатаджавана̄ниабхин̃н̃а̄джавана̄ни ча саббада̄пи екава̄рамева джаванти, тато парам̣ бхаван̇гапа̄то.
35. чатта̄ро пана маггуппа̄да̄ екачиттаккхан̣ика̄, тато парам̣ две тӣн̣и пхалачитта̄ни йатха̄рахам̣ уппаджджанти, тато парам̣ бхаван̇гапа̄то.
36. ниродхасама̄паттика̄ле двиккхаттум̣ чатуттха̄руппаджаванам̣ джавати, тато парам̣ ниродхам̣ пхусати.
37. вут̣т̣ха̄нака̄ле ча ана̄га̄мипхалам̣ ва̄ арахаттапхалам̣ ва̄ йатха̄рахамекава̄рам̣ уппаджджитва̄ нируддхе бхаван̇гапа̄това хоти.
38. саббаттха̄пи сама̄паттивӣтхийам̣ бхаван̇гасото вийа вӣтхинийамо наттхӣти катва̄ бахӯнипи лаббхантӣти.
39. саттаккхаттум̣ паритта̄ни, магга̄бхин̃н̃а̄ саким̣ мата̄.
авасеса̄ни лаббханти, джавана̄ни бахӯнипи.
айаметтха джавананийамо.
пуггалабхедо
40. духетука̄намахетука̄нан̃ча панеттха кирийаджавана̄ни чева аппана̄джавана̄ни ча лаббханти.
41. татха̄ н̃а̄н̣асампайуттавипа̄ка̄ни ча сугатийам̣.
42. дуггатийам̣ пана н̃а̄н̣авиппайутта̄ни ча маха̄випа̄ка̄ни на лаббханти.
43. тихетукесу ча кхӣн̣а̄сава̄нам̣ кусала̄кусаладжавана̄ни на лаббханти.
44. татха̄ секкхапутхуджджана̄нам̣ кирийаджавана̄ни.
45. дит̣т̣хигатасампайуттавичикиччха̄джавана̄ни ча секкха̄нам̣.
46. ана̄га̄мипуггала̄нам̣ пана пат̣игхаджавана̄ни ча на лаббханти.
47. локуттараджавана̄ни ча йатха̄рахам̣ арийа̄намева самуппаджджантӣти.
48. асеккха̄нам̣ чатучатта̄лӣса секкха̄намуддисе.
чхаппан̃н̃а̄са̄васеса̄нам̣, чатупан̃н̃а̄са самбхава̄.
айаметтха пуггалабхедо.
бхӯмивибха̄го
49. ка̄ма̄вачарабхӯмийам̣ панета̄ни сабба̄нипи вӣтхичитта̄ни йатха̄рахамупалаббханти.
50. рӯпа̄вачарабхӯмийам̣ пат̣игхаджаванатада̄рамман̣аваджджита̄ни.
51. арӯпа̄вачарабхӯмийам̣ пат̣хамамаггарӯпа̄вачарахасанахет̣т̣хима̄руппаваджджита̄ни ча лаббханти.
52. саббаттха̄пи ча там̣там̣паса̄дарахита̄нам̣ там̣там̣два̄рикавӣтхичитта̄ни на лаббхантева.
53. асан̃н̃асатта̄нам̣ пана саббатха̄пи читтаппаватти наттхева̄ти.
54. асӣти вӣтхичитта̄ни, ка̄ме рӯпе йатха̄рахам̣.
чатусат̣т̣хи татха̄рӯпе, двечатта̄лӣса лаббхаре.
айаметтха бхӯмивибха̄го.
55. иччевам̣ чхадва̄рикачиттаппаватти йатха̄самбхавам̣ бхаван̇гантарита̄ йа̄вата̄йукамаббоччхинна̄ паваттати.
ити абхидхамматтхасан̇гахе вӣтхисан̇гахавибха̄го на̄ма
чатуттхо париччхедо.