5. джара̄вагго
1. джара̄дхаммасуттам̣
511. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. тена кхо пана самайена бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито паччха̄тапе нисинно хоти пит̣т̣хим̣ ота̄пайама̄но.
атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ бхагавато гатта̄ни па̄н̣ина̄ аномаджджанто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! на чевам̣ да̄ни, бханте, бхагавато та̄ва парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то, ситхила̄ни ча гатта̄ни сабба̄ни валийаджа̄та̄ни, пурато паббха̄ро ча ка̄йо, диссати ча индрийа̄нам̣ ан̃н̃атхаттам̣ – чаккхундрийасса сотиндрийасса гха̄ниндрийасса дживхиндрийасса ка̄йиндрийасса̄’’ти.
‘‘еван̃хетам̣, а̄нанда, хоти – джара̄дхаммо йоббан̃н̃е, бйа̄дхидхаммо а̄рогйе, маран̣адхаммо джӣвите. на чева та̄ва парисуддхо хоти чхавиван̣н̣о парийода̄то, ситхила̄ни ча хонти гатта̄ни сабба̄ни валийаджа̄та̄ни, пурато паббха̄ро ча ка̄йо, диссати ча индрийа̄нам̣ ан̃н̃атхаттам̣ – чаккхундрийасса сотиндрийасса гха̄ниндрийасса дживхиндрийасса ка̄йиндрийасса̄’’ти.
‘‘идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄ ча сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –
‘‘дхӣ там̣ джамми джаре аттху, дуббан̣н̣акаран̣ӣ джаре;
та̄ва манорамам̣ бимбам̣, джара̄йа абхимаддитам̣.
‘‘йопи вассасатам̣ джӣве, сопи маччупара̄йан̣о [саббе маччупара̄йана̄ (сйа̄. кам̣. ка.)];
на кин̃чи париваджджети, саббамева̄бхимаддатӣ’’ти. пат̣хамам̣;
2. ун̣н̣а̄бхабра̄хман̣асуттам̣
512. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘пан̃чима̄ни, бхо готама, индрийа̄ни на̄на̄висайа̄ни на̄на̄гочара̄ни, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонти. катама̄ни пан̃ча? чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. имесам̣ ну кхо, бхо готама, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ на̄на̄висайа̄нам̣ на̄на̄гочара̄нам̣ на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонта̄нам̣ ким̣ пат̣исаран̣ам̣, ко ча несам̣ гочарависайам̣ паччанубхотӣ’’ти?
‘‘пан̃чима̄ни, бра̄хман̣а, индрийа̄ни на̄на̄висайа̄ни на̄на̄гочара̄ни на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонти. катама̄ни пан̃ча? чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. имесам̣ кхо, бра̄хман̣а, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ на̄на̄висайа̄нам̣ на̄на̄гочара̄нам̣ на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонта̄нам̣ мано пат̣исаран̣ам̣, манова несам̣ гочарависайам̣ паччанубхотӣ’’ти.
‘‘манасса пана, бхо готама, ким̣ пат̣исаран̣а’’нти? ‘‘манасса кхо, бра̄хман̣а, сати пат̣исаран̣а’’нти. ‘‘сатийа̄ пана, бхо готама, ким̣ пат̣исаран̣а’’нти? ‘‘сатийа̄ кхо, бра̄хман̣а, вимутти пат̣исаран̣а’’нти. ‘‘вимуттийа̄ пана, бхо готама, ким̣ пат̣исаран̣а’’нти? ‘‘вимуттийа̄ кхо, бра̄хман̣а, нибба̄нам̣ пат̣исаран̣а’’нти. ‘‘нибба̄насса пана, бхо готама, ким̣ пат̣исаран̣а’’нти? ‘‘аччайа̄си [аччасара̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.), аджджхапарам̣ (пӣ. ка.)], бра̄хман̣а, пан̃хам̣, на̄саккхи пан̃хасса парийантам̣ гахетум̣. нибба̄ногадхан̃хи, бра̄хман̣а, брахмачарийам̣ вуссати нибба̄напара̄йан̣ам̣ нибба̄напарийоса̄на’’нти.
атха кхо ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.
атха кхо бхагава̄ ачирапакканте ун̣н̣а̄бхе бра̄хман̣е бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, кӯт̣а̄га̄ре ва̄ кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣ ва̄ [расмийо (сйа̄. ка.)] па̄чӣнава̄тапа̄на̄ сӯрийе уггаччханте ва̄тапа̄нена расми [кӯт̣а̄га̄рам̣ ва̄ кӯт̣а̄га̄раса̄лам̣ ва̄ уттара̄йа (ка. сӣ.)] пависитва̄ ква̄сса [ка̄йа (сйа̄. ка.)] патит̣т̣хита̄’’ти? ‘‘паччхима̄йам̣, бханте, бхиттийа’’нти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, ун̣н̣а̄бхасса бра̄хман̣асса татха̄гате саддха̄ нивит̣т̣ха̄ мӯладжа̄та̄ патит̣т̣хита̄ дал̣ха̄ асам̣ха̄рийа̄ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасмим̣. имамхи че, бхиккхаве, самайе ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о ка̄лан̇кареййа, наттхи сам̣йоджанам̣ йена сам̣йоджанена сам̣йутто ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о пуна имам̣ локам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти. дутийам̣.
3. са̄кетасуттам̣
513. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄кете вихарати ан̃джанаване мигада̄йе. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘аттхи ну кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма йа̄ни пан̃чиндрийа̄ни та̄ни пан̃ча бала̄ни хонти, йа̄ни пан̃ча бала̄ни та̄ни пан̃чиндрийа̄ни хонтӣ’’ти?
‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄ бхагавам̣неттика̄ бхагавам̣пат̣исаран̣а̄. са̄дху вата, бханте, бхагавантам̣йева пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘аттхи, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма йа̄ни пан̃чиндрийа̄ни та̄ни пан̃ча бала̄ни хонти, йа̄ни пан̃ча бала̄ни та̄ни пан̃чиндрийа̄ни хонти’’.
‘‘катамо ча, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма йа̄ни пан̃чиндрийа̄ни та̄ни пан̃ча бала̄ни хонти, йа̄ни пан̃ча бала̄ни та̄ни пан̃чиндрийа̄ни хонти? йам̣, бхиккхаве, саддхиндрийам̣ там̣ саддха̄балам̣, йам̣ саддха̄балам̣ там̣ саддхиндрийам̣; йам̣ вӣрийиндрийам̣ там̣ вӣрийабалам̣, йам̣ вӣрийабалам̣ там̣ вӣрийиндрийам̣; йам̣ сатиндрийам̣ там̣ сатибалам̣, йам̣ сатибалам̣ там̣ сатиндрийам̣; йам̣ сама̄дхиндрийам̣ там̣ сама̄дхибалам̣, йам̣ сама̄дхибалам̣ там̣ сама̄дхиндрийам̣; йам̣ пан̃н̃индрийам̣ там̣ пан̃н̃а̄балам̣, йам̣ пан̃н̃а̄балам̣ там̣ пан̃н̃индрийам̣. сеййатха̄пи, бхиккхаве, надӣ па̄чӣнанинна̄ па̄чӣнапон̣а̄ па̄чӣнапаббха̄ра̄, тасса маджджхе дӣпо. аттхи, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма тасса̄ надийа̄ еко сото твева сан̇кхйам̣ гаччхати [сан̇кхам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)]. аттхи пана, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма тасса̄ надийа̄ две сота̄ни твева сан̇кхйам̣ гаччханти.
‘‘катамо ча, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма тасса̄ надийа̄ еко сото твева сан̇кхйам̣ гаччхати? йан̃ча, бхиккхаве, тасса дӣпасса пуриманте [пураттхиманте (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] удакам̣, йан̃ча паччхиманте удакам̣ – айам̣ кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма тасса̄ надийа̄ еко сото твева сан̇кхйам̣ гаччхати.
‘‘катамо ча, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма тасса̄ надийа̄ две сота̄ни твева сан̇кхйам̣ гаччханти? йан̃ча, бхиккхаве, тасса дӣпасса уттаранте удакам̣, йан̃ча даккхин̣анте удакам̣ – айам̣ кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма тасса̄ надийа̄ две сота̄ни твева сан̇кхйам̣ гаччханти. евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ саддхиндрийам̣ там̣ саддха̄балам̣, йам̣ саддха̄балам̣ там̣ саддхиндрийам̣; йам̣ вӣрийиндрийам̣ там̣ вӣрийабалам̣, йам̣ вӣрийабалам̣ там̣ вӣрийиндрийам̣; йам̣ сатиндрийам̣ там̣ сатибалам̣, йам̣ сатибалам̣ там̣ сатиндрийам̣; йам̣ сама̄дхиндрийам̣ там̣ сама̄дхибалам̣, йам̣ сама̄дхибалам̣ там̣ сама̄дхиндрийам̣; йам̣ пан̃н̃индрийам̣ там̣ пан̃н̃а̄балам̣, йам̣ пан̃н̃а̄балам̣ там̣ пан̃н̃индрийам̣. пан̃чаннам̣, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. татийам̣.
4. пуббакот̣т̣хакасуттам̣
514. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пуббакот̣т̣хаке. татра кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘саддахаси [саддаха̄си (сӣ. пӣ.)] твам̣, са̄рипутта – саддхиндрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄на’’нти?
‘‘на кхва̄хам̣ еттха, бханте, бхагавато саддха̄йа гаччха̄ми – саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣. йесан̃хетам̣, бханте, ан̃н̃а̄там̣ асса адит̣т̣хам̣ авидитам̣ асаччхикатам̣ апхасситам̣ [апасситам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.), апхуситам̣ (пӣ.)] пан̃н̃а̄йа, те таттха паресам̣ саддха̄йа гаччхеййум̣ – саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣. йесан̃ча кхо етам̣, бханте, н̃а̄там̣ дит̣т̣хам̣ видитам̣ саччхикатам̣ пхасситам̣ пан̃н̃а̄йа, никкан̇кха̄ те таттха ниббичикиччха̄ – саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣. майхан̃ча кхо етам̣, бханте, н̃а̄там̣ дит̣т̣хам̣ видитам̣ саччхикатам̣ пхасситам̣ пан̃н̃а̄йа. никкан̇кхава̄хам̣ таттха ниббичикиччхо саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄на’’нти.
‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! йесан̃хетам̣, са̄рипутта, ан̃н̃а̄там̣ асса адит̣т̣хам̣ авидитам̣ асаччхикатам̣ апхасситам̣ пан̃н̃а̄йа, те таттха паресам̣ саддха̄йа гаччхеййум̣ – саддхиндрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣. йесан̃ча кхо етам̣, са̄рипутта, н̃а̄там̣ дит̣т̣хам̣ видитам̣ саччхикатам̣ пхасситам̣ пан̃н̃а̄йа, никкан̇кха̄ те таттха ниббичикиччха̄ – саддхиндрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄на’’нти. чатуттхам̣.
5. пат̣хамапубба̄ра̄масуттам̣
515. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘катинам̣ ну кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти?
бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… ‘‘екасса кхо, бхиккхаве, индрийасса бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣти. катамасса екасса пан̃н̃индрийасса пан̃н̃авато, бхиккхаве, арийаса̄вакасса таданвайа̄ саддха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданвайам̣ вӣрийам̣ сан̣т̣ха̄ти, таданвайа̄ сати сан̣т̣ха̄ти, таданвайо сама̄дхи сан̣т̣ха̄ти. имасса кхо, бхиккхаве, екасса индрийасса бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. дутийапубба̄ра̄масуттам̣
516. там̣йева нида̄нам̣. ‘‘катинам̣ ну кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти? бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… ‘‘двиннам̣ кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣти. катамесам̣ двиннам̣? арийа̄йа ча пан̃н̃а̄йа, арийа̄йа ча вимуттийа̄. йа̄ хисса, бхиккхаве, арийа̄ пан̃н̃а̄ тадасса пан̃н̃индрийам̣. йа̄ хисса, бхиккхаве, арийа̄ вимутти тадасса сама̄дхиндрийам̣. имесам̣ кхо, бхиккхаве, двиннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. татийапубба̄ра̄масуттам̣
517. там̣йева нида̄нам̣. ‘‘катинам̣ ну кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти? бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… ‘‘чатуннам̣ кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣти. катамесам̣ чатуннам̣? вӣрийиндрийасса, сатиндрийасса, сама̄дхиндрийасса, пан̃н̃индрийасса – имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти. саттамам̣.
8. чатуттхапубба̄ра̄масуттам̣
518. там̣йева нида̄нам̣. ‘‘катинам̣ ну кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти? бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… ‘‘пан̃чаннам̣ кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣти. катамесам̣ пан̃чаннам̣? саддхиндрийасса, вӣрийиндрийасса, сатиндрийасса, сама̄дхиндрийасса, пан̃н̃индрийасса – имесам̣ кхо, бхиккхаве, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ кхӣн̣а̄саво бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. пин̣д̣олабха̄радва̄джасуттам̣
519. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасмата̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джена ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ хоти – ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’ти. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –
‘‘а̄йасмата̄, бханте, пин̣д̣олабха̄радва̄джена ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣти. ким̣ ну кхо, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄нена а̄йасмата̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джена ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти?
‘‘тин̣н̣аннам̣ кхо, бхиккхаве, индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джена бхиккхуна̄ ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣти. катамесам̣ тин̣н̣аннам̣? сатиндрийасса, сама̄дхиндрийасса, пан̃н̃индрийасса – имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣аннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джена бхиккхуна̄ ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣти. има̄ни ча, бхиккхаве, тӣн̣индрийа̄ни киманта̄ни? кхайанта̄ни. кисса кхайанта̄ни? джа̄тиджара̄маран̣асса. ‘джа̄тиджара̄маран̣ам̣ кхайа’нти кхо, бхиккхаве, сампассама̄нена пин̣д̣олабха̄радва̄джена бхиккхуна̄ ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄мӣ’’ти. навамам̣.
10. а̄пан̣асуттам̣
520. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ан̇гесу вихарати а̄пан̣ам̣ на̄ма ан̇га̄нам̣ нигамо. татра кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘йо со, са̄рипутта, арийаса̄вако татха̄гате екантагато [екантигато (сӣ.)] абхиппасанно, на со татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ кан̇кхеййа ва̄ вичикиччхеййа ва̄’’ти?
‘‘йо со, бханте, арийаса̄вако татха̄гате екантагато абхиппасанно, на со татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ кан̇кхеййа ва̄ вичикиччхеййа ва̄. саддхасса хи, бханте, арийаса̄вакасса евам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ а̄раддхавӣрийо вихариссати – акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. йам̣ хисса, бханте, вӣрийам̣ тадасса вӣрийиндрийам̣.
‘‘саддхасса хи, бханте, арийаса̄вакасса а̄раддхавӣрийасса етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ сатима̄ бхависсати, парамена сатинепаккена саманна̄гато, чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄. йа̄ хисса, бханте, сати тадасса сатиндрийам̣.
‘‘саддхасса хи, бханте, арийаса̄вакасса а̄раддхавӣрийасса упат̣т̣хитассатино етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ воссагга̄рамман̣ам̣ каритва̄ лабхиссати сама̄дхим̣, лабхиссати читтасса екаггатам̣. йо хисса, бханте, сама̄дхи тадасса сама̄дхиндрийам̣.
‘‘саддхасса хи, бханте, арийаса̄вакасса а̄раддхавӣрийасса упат̣т̣хитассатино сама̄хитачиттасса етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ евам̣ паджа̄ниссати – анаматагго кхо сам̣са̄ро. пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ сандха̄ватам̣ сам̣саратам̣. авиджджа̄йа твева тамока̄йасса асесавира̄ганиродхо сантаметам̣ падам̣ пан̣ӣтаметам̣ падам̣, йадидам̣ – саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣ [нибба̄нанти (?)]. йа̄ хисса, бханте, пан̃н̃а̄ тадасса пан̃н̃индрийам̣.
‘‘саддхо со [са кхо со (сӣ. сйа̄. кам̣.)], бханте, арийаса̄вако евам̣ падахитва̄ падахитва̄ евам̣ саритва̄ саритва̄ евам̣ сама̄дахитва̄ сама̄дахитва̄ евам̣ паджа̄нитва̄ паджа̄нитва̄ евам̣ абхисаддахати – ‘име кхо те дхамма̄ йе ме пуббе сутава̄ ахесум̣. тена̄хам̣ етарахи ка̄йена ча пхуситва̄ вихара̄ми, пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха [пат̣ивиджджха (сӣ. ка.) тадат̣т̣хакатха̄су пана ативиджджхитва̄ти ван̣н̣итам̣] пасса̄мӣ’ти. йа̄ хисса, бханте, саддха̄ тадасса саддхиндрийа’’нти.
‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! йо со, са̄рипутта, арийаса̄вако татха̄гате екантагато абхиппасанно, на со татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ кан̇кхеййа ва̄ вичикиччхеййа ва̄. саддхасса хи, са̄рипутта, арийаса̄вакасса етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ а̄раддхавӣрийо вихариссати – акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. йам̣ хисса, са̄рипутта, вӣрийам̣ тадасса вӣрийиндрийам̣.
‘‘саддхасса хи, са̄рипутта, арийаса̄вакасса а̄раддхавӣрийасса етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ сатима̄ бхависсати, парамена сатинепаккена саманна̄гато, чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄. йа̄ хисса, са̄рипутта, сати тадасса сатиндрийам̣.
‘‘саддхасса хи, са̄рипутта, арийаса̄вакасса а̄раддхавӣрийасса упат̣т̣хитассатино етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ воссагга̄рамман̣ам̣ каритва̄ лабхиссати сама̄дхим̣, лабхиссати читтасса екаггатам̣. йо хисса, са̄рипутта, сама̄дхи тадасса сама̄дхиндрийам̣.
‘‘саддхасса хи, са̄рипутта, арийаса̄вакасса а̄раддхавӣрийасса упат̣т̣хитассатино сама̄хитачиттасса етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ йам̣ евам̣ паджа̄ниссати – анаматагго кхо сам̣са̄ро. пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ сандха̄ватам̣ сам̣саратам̣. авиджджа̄йа твева тамока̄йасса асесавира̄ганиродхо сантаметам̣ падам̣ пан̣ӣтаметам̣ падам̣, йадидам̣ – саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. йа̄ хисса, са̄рипутта, пан̃н̃а̄ тадасса пан̃н̃индрийам̣.
‘‘саддхо со [са кхо со (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], са̄рипутта, арийаса̄вако евам̣ падахитва̄ падахитва̄ евам̣ саритва̄ саритва̄ евам̣ сама̄дахитва̄ сама̄дахитва̄ евам̣ паджа̄нитва̄ паджа̄нитва̄ евам̣ абхисаддахати – ‘име кхо те дхамма̄ йе ме пуббе сутава̄ ахесум̣. тена̄хам̣ етарахи ка̄йена ча пхуситва̄ вихара̄ми, пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха [пат̣ивиджджха (ка. сӣ. ка.)] пасса̄мӣ’ти. йа̄ хисса, са̄рипутта, саддха̄ тадасса саддхиндрийа’’нти. дасамам̣.
джара̄вагго пан̃чамо.
тассудда̄нам̣ –
джара̄ ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о, са̄кето пуббакот̣т̣хако;
пубба̄ра̄ме ча чатта̄ри, пин̣д̣оло а̄пан̣ена ча̄ти [саддхена те даса̄ти (сйа̄. кам̣. ка.)].