6. сӯкаракхатавагго

1. са̄ласуттам̣

521. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу вихарати са̄ла̄йа бра̄хман̣ага̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄, сӣхо мигара̄джа̄ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – тха̄мена джавена сӯрена [сӯрийена (сӣ. сйа̄. кам̣.)]; евамева кхо, бхиккхаве, йе кечи бодхипаккхийа̄ дхамма̄, пан̃н̃индрийам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – бодха̄йа’’.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, бодхипаккхийа̄ дхамма̄? саддхиндрийам̣, бхиккхаве, бодхипаккхийо дхаммо, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; вӣрийиндрийам̣ бодхипаккхийо дхаммо, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; сатиндрийам̣ бодхипаккхийо дхаммо, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; сама̄дхиндрийам̣ бодхипаккхийо дхаммо, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; пан̃н̃индрийам̣ бодхипаккхийо дхаммо, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄, сӣхо мигара̄джа̄ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – тха̄мена джавена сӯрена; евамева кхо, бхиккхаве, йе кечи бодхипаккхийа̄ дхамма̄, пан̃н̃индрийам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – бодха̄йа̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. малликасуттам̣

522. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ маллесу [маллакесу (сӣ. сйа̄. кам̣.), малликесу (ка.)] вихарати урувелакаппам̣ на̄ма малла̄нам̣ нигамо. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, арийаса̄вакасса арийан̃а̄н̣ам̣ на уппаннам̣ хоти нева та̄ва чатуннам̣ индрийа̄нам̣ сан̣т̣хити хоти, нева та̄ва чатуннам̣ индрийа̄нам̣ ават̣т̣хити хоти. йато ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса арийан̃а̄н̣ам̣ уппаннам̣ хоти, атха чатуннам̣ индрийа̄нам̣ сан̣т̣хити хоти, атха чатуннам̣ индрийа̄нам̣ ават̣т̣хити хоти’’.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄вакӣван̃ча кӯт̣а̄га̄расса кӯт̣ам̣ на усситам̣ хоти, нева та̄ва гопа̄насӣнам̣ сан̣т̣хити хоти, нева та̄ва гопа̄насӣнам̣ ават̣т̣хити хоти. йато ча кхо, бхиккхаве, кӯт̣а̄га̄расса кӯт̣ам̣ усситам̣ хоти, атха гопа̄насӣнам̣ сан̣т̣хити хоти, атха гопа̄насӣнам̣ ават̣т̣хити хоти. евамева кхо, бхиккхаве, йа̄вакӣван̃ча арийаса̄вакасса арийан̃а̄н̣ам̣ на уппаннам̣ хоти, нева та̄ва чатуннам̣ индрийа̄нам̣ сан̣т̣хити хоти, нева та̄ва чатуннам̣ индрийа̄нам̣ ават̣т̣хити хоти. йато ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса арийан̃а̄н̣ам̣ уппаннам̣ хоти, атха чатуннам̣ индрийа̄нам̣…пе… ават̣т̣хити хоти.

‘‘катамесам̣ чатуннам̣? саддхиндрийасса, вӣрийиндрийасса, сатиндрийасса, сама̄дхиндрийасса. пан̃н̃авато, бхиккхаве, арийаса̄вакасса таданвайа̄ саддха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданвайам̣ вӣрийам̣ сан̣т̣ха̄ти, таданвайа̄ сати сан̣т̣ха̄ти, таданвайо сама̄дхи сан̣т̣ха̄тӣ’’ти. дутийам̣.

3. секхасуттам̣

523. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘аттхи ну кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма секхо бхиккху секхабхӯмийам̣ т̣хито ‘секхосмӣ’ти паджа̄неййа, асекхо бхиккху асекхабхӯмийам̣ т̣хито ‘асекхосмӣ’ти паджа̄неййа̄’’ти?

бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… ‘‘аттхи, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма секхо бхиккху секхабхӯмийам̣ т̣хито ‘секхосмӣ’ти паджа̄неййа, асекхо бхиккху асекхабхӯмийам̣ т̣хито ‘асекхосмӣ’ти паджа̄неййа’’.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма секхо бхиккху секхабхӯмийам̣ т̣хито ‘секхосмӣ’ти паджа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, секхо бхиккху ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти – айампи кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма секхо бхиккху секхабхӯмийам̣ т̣хито ‘секхосмӣ’ти паджа̄на̄ти’’.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху ити пат̣исан̃чиккхати – ‘аттхи ну кхо ито бахиддха̄ ан̃н̃о саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ йо евам̣ бхӯтам̣ таччхам̣ татхам̣ дхаммам̣ десети йатха̄ бхагава̄’ти? со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘наттхи кхо ито бахиддха̄ ан̃н̃о саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ йо евам̣ бхӯтам̣ таччхам̣ татхам̣ дхаммам̣ десети йатха̄ бхагава̄’ти. айампи кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма секхо бхиккху секхабхӯмийам̣ т̣хито ‘секхосмӣ’ти паджа̄на̄ти’’.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху пан̃чиндрийа̄ни паджа̄на̄ти – саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣ – йам̣гатика̄ни йам̣парама̄ни йам̣пхала̄ни йам̣парийоса̄на̄ни. на хева кхо ка̄йена пхуситва̄ вихарати; пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пассати. айампи кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма секхо бхиккху секхабхӯмийам̣ т̣хито ‘секхосмӣ’ти паджа̄на̄ти’’.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма асекхо бхиккху асекхабхӯмийам̣ т̣хито ‘асекхосмӣ’ти паджа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, асекхо бхиккху пан̃чиндрийа̄ни паджа̄на̄ти – саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣ – йам̣гатика̄ни йам̣парама̄ни йам̣пхала̄ни йам̣парийоса̄на̄ни. ка̄йена ча пхуситва̄ вихарати; пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пассати. айампи кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма асекхо бхиккху асекхабхӯмийам̣ т̣хито ‘асекхосмӣ’ти паджа̄на̄ти’’.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асекхо бхиккху чха индрийа̄ни паджа̄на̄ти. ‘чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣, маниндрийам̣ – има̄ни кхо чха индрийа̄ни саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ апарисесам̣ нируджджхиссанти, ан̃н̃а̄ни ча чха индрийа̄ни на кухин̃чи кисмин̃чи уппаджджиссантӣ’ти паджа̄на̄ти. айампи кхо, бхиккхаве, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма асекхо бхиккху асекхабхӯмийам̣ т̣хито ‘асекхосмӣ’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. татийам̣.

4. падасуттам̣

524. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи джан̇гала̄нам̣ [джан̇гама̄нам̣ (сӣ. пӣ.)] па̄н̣а̄нам̣ пададжа̄та̄ни сабба̄ни та̄ни хаттхипаде самодха̄нам̣ гаччханти, хаттхипадам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – махантаттена; евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи пада̄ни бодха̄йа сам̣ваттанти, пан̃н̃индрийам̣ падам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – бодха̄йа. катама̄ни ча, бхиккхаве, пада̄ни бодха̄йа сам̣ваттанти? саддхиндрийам̣, бхиккхаве, падам̣, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; вӣрийиндрийам̣ падам̣, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; сатиндрийам̣ падам̣, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; сама̄дхиндрийам̣ падам̣, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати; пан̃н̃индрийам̣ падам̣, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи джан̇гала̄нам̣ па̄н̣а̄нам̣ пададжа̄та̄ни сабба̄ни та̄ни хаттхипаде самодха̄нам̣ гаччханти, хаттхипадам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – махантаттена; евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи пада̄ни бодха̄йа сам̣ваттанти, пан̃н̃индрийам̣ падам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – бодха̄йа̄’’ти. чатуттхам̣.

5. са̄расуттам̣

525. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи са̄рагандха̄, лохитачанданам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати; евамева кхо бхиккхаве, йе кечи бодхипаккхийа̄ дхамма̄, пан̃н̃индрийам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – бодха̄йа. катаме ча, бхиккхаве, бодхипаккхийа̄ дхамма̄? саддхиндрийам̣, бхиккхаве, бодхипаккхийо дхаммо, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати. вӣрийиндрийам̣…пе… сатиндрийам̣ …пе… сама̄дхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бодхипаккхийо дхаммо, там̣ бодха̄йа сам̣ваттати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи са̄рагандха̄, лохитачанданам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, йе кечи бодхипаккхийа̄ дхамма̄, пан̃н̃индрийам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати, йадидам̣ – бодха̄йа̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. патит̣т̣хитасуттам̣

526. ‘‘екадхамме патит̣т̣хитасса, бхиккхаве, бхиккхуно пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни хонти субха̄вита̄ни. катамасмим̣ екадхамме? аппама̄де. катамо ча бхиккхаве, аппама̄до? идха, бхиккхаве, бхиккху читтам̣ раккхати а̄савесу ча са̄савесу ча дхаммесу. тасса читтам̣ раккхато а̄савесу ча са̄савесу ча дхаммесу саддхиндрийампи бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. вӣрийиндрийампи бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. сатиндрийампи бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. сама̄дхиндрийампи бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. пан̃н̃индрийампи бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. евампи кхо, бхиккхаве, екадхамме патит̣т̣хитасса бхиккхуно пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни хонти субха̄вита̄нӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. сахампатибрахмасуттам̣

527. екам̣ самайам̣ бхагава̄ урувела̄йам̣ вихарати наджджа̄ неран̃джара̄йа тӣре аджапа̄ланигродхе пат̣хама̄бхисамбуддхо. атха кхо бхагавато рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни аматогадха̄ни хонти аматапара̄йан̣а̄ни аматапарийоса̄на̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣. вӣрийиндрийам̣…пе… сатиндрийам̣…пе… сама̄дхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣. има̄ни пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни аматогадха̄ни хонти аматапара̄йан̣а̄ни аматапарийоса̄на̄нӣ’’ти.

атха кхо брахма̄ сахампати бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа; евамева брахмалоке антарахито бхагавато пурато па̄турахоси. атха кхо брахма̄ сахампати екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘еваметам̣, бхагава̄, еваметам̣ сугата! пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни аматогадха̄ни хонти аматапара̄йан̣а̄ни аматапарийоса̄на̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ аматогадхам̣ хоти аматапара̄йан̣ам̣ аматапарийоса̄нам̣. има̄ни пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни аматогадха̄ни хонти аматапара̄йан̣а̄ни аматапарийоса̄на̄ни’’.

‘‘бхӯтапубба̄хам̣, бханте, кассапе самма̄самбуддхе брахмачарийам̣ ачарим̣. татрапи мам̣ евам̣ джа̄нанти – ‘сахако бхиккху, сахако бхиккхӯ’ти. со кхва̄хам̣, бханте, имесам̣йева пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ ка̄месу ка̄маччхандам̣ вира̄джетва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ брахмалокам̣ упапанно. татрапи мам̣ евам̣ джа̄нанти – ‘брахма̄ сахампати, брахма̄ сахампатӣ’’’ти. ‘‘еваметам̣, бхагава̄, еваметам̣ сугата! ахаметам̣ джа̄на̄ми, ахаметам̣ пасса̄ми йатха̄ има̄ни пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни аматогадха̄ни хонти аматапара̄йан̣а̄ни аматапарийоса̄на̄нӣ’’ти. саттамам̣.

8. сӯкаракхатасуттам̣

528. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате сӯкаракхата̄йам̣. татра кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ ну кхо, са̄рипутта, аттхавасам̣ сампассама̄но кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти [паваттетӣти (сӣ.)]? ‘‘ануттаран̃хи, бханте, йогаккхемам̣ сампассама̄но кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! ануттаран̃хи, са̄рипутта, йогаккхемам̣ сампассама̄но кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти.

‘‘катамо ча, са̄рипутта, ануттаро йогаккхемо йам̣ сампассама̄но кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти? ‘‘идха, бханте, кхӣн̣а̄саво бхиккху саддхиндрийам̣ бха̄вети упасамага̄мим̣ самбодхага̄мим̣, вӣрийиндрийам̣ бха̄вети…пе… сатиндрийам̣ бха̄вети…пе… сама̄дхиндрийам̣ бха̄вети…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄вети упасамага̄мим̣ самбодхага̄мим̣. айам̣ кхо, бханте, ануттаро йогаккхемо йам̣ сампассама̄но кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! есо хи, са̄рипутта, ануттаро йогаккхемо йам̣ сампассама̄но кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти.

‘‘катамо ча, са̄рипутта, параманипаччака̄ро йам̣ кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти? ‘‘идха, бханте, кхӣн̣а̄саво бхиккху саттхари сага̄раво вихарати саппатиссо [саппат̣иссо (сйа̄. кам̣. ка.)], дхамме сага̄раво вихарати саппатиссо, сан̇гхе сага̄раво вихарати саппатиссо, сиккха̄йа сага̄раво вихарати саппатиссо, сама̄дхисмим̣ сага̄раво вихарати саппатиссо. айам̣ кхо, бханте, параманипаччака̄ро йам̣ кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! есо хи, са̄рипутта, параманипаччака̄ро йам̣ кхӣн̣а̄саво бхиккху татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄сане ва̄ параманипаччака̄рам̣ паваттама̄но паваттатӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. пат̣хамауппа̄дасуттам̣

529. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни ануппанна̄ни уппаджджанти, на̄н̃н̃атра татха̄гатасса па̄тубха̄ва̄ арахато самма̄самбуддхасса. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни ануппанна̄ни уппаджджанти, на̄н̃н̃атра татха̄гатасса па̄тубха̄ва̄ арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти. навамам̣.

10. дутийауппа̄дасуттам̣

530. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни ануппанна̄ни уппаджджанти, на̄н̃н̃атра сугатавинайа̄. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни ануппанна̄ни уппаджджанти, на̄н̃н̃атра сугатавинайа̄’’ти. дасамам̣.

сӯкаракхатавагго чхат̣т̣хо.

тассудда̄нам̣ –

са̄лам̣ малликам̣ секхо ча, падам̣ са̄рам̣ патит̣т̣хитам̣;

брахмасӯкаракхата̄йо, уппа̄да̄ апаре дувети.