5. чаккаваттивагго
1. видха̄суттам̣
222. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ тиссо видха̄ паджахим̣су, саббе те саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ тиссо видха̄ паджахиссанти, саббе те саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ тиссо видха̄ паджаханти, саббе те саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. катамесам̣ саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣? сатисамбоджджхан̇гасса…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гасса. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ тиссо видха̄ паджахим̣су…пе… паджахиссанти…пе… паджаханти, саббе те имесам̣йева саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. чаккаваттисуттам̣
223. ‘‘ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса па̄тубха̄ва̄ саттаннам̣ ратана̄нам̣ па̄тубха̄во хоти. катамесам̣ саттаннам̣? чаккаратанасса па̄тубха̄во хоти, хаттхиратанасса па̄тубха̄во хоти, ассаратанасса па̄тубха̄во хоти, ман̣иратанасса па̄тубха̄во хоти, иттхиратанасса па̄тубха̄во хоти, гахапатиратанасса па̄тубха̄во хоти, парин̣а̄йакаратанасса па̄тубха̄во хоти. ран̃н̃о, бхиккхаве, чаккаваттисса па̄тубха̄ва̄ имесам̣ саттаннам̣ ратана̄нам̣ па̄тубха̄во хоти.
‘‘татха̄гатасса, бхиккхаве, па̄тубха̄ва̄ арахато самма̄самбуддхасса саттаннам̣ боджджхан̇гаратана̄нам̣ па̄тубха̄во хоти. катамесам̣ саттаннам̣? сатисамбоджджхан̇гасса ратанасса па̄тубха̄во хоти…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гасса ратанасса па̄тубха̄во хоти. татха̄гатасса, бхиккхаве, па̄тубха̄ва̄ арахато самма̄самбуддхасса имесам̣ саттаннам̣ боджджхан̇гаратана̄нам̣ па̄тубха̄во хотӣ’’ти. дутийам̣.
3. ма̄расуттам̣
224. ‘‘ма̄расенаппамадданам̣ во, бхиккхаве, маггам̣ десесса̄ми; там̣ сун̣а̄тха. катамо ча, бхиккхаве, ма̄расенаппамаддано магго? йадидам̣ – сатта боджджхан̇га̄. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го – айам̣ кхо, бхиккхаве, ма̄расенаппамаддано магго’’ти. татийам̣.
4. дуппан̃н̃асуттам̣
225. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘дуппан̃н̃о ел̣амӯго, дуппан̃н̃о ел̣амӯго’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, ‘дуппан̃н̃о ел̣амӯго’ти вуччатӣ’’ти? ‘‘саттаннам̣ кхо, бхиккху, боджджхан̇га̄нам̣ абха̄витатта̄ абахулӣкататта̄ ‘дуппан̃н̃о ел̣амӯго’ти вуччати. катамесам̣ саттаннам̣? сатисамбоджджхан̇гасса…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гасса – имесам̣ кхо, бхиккху, саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ абха̄витатта̄ абахулӣкататта̄ ‘дуппан̃н̃о ел̣амӯго’ти вуччатӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. пан̃н̃авантасуттам̣
226. ‘‘‘пан̃н̃ава̄ анел̣амӯго, пан̃н̃ава̄ анел̣амӯго’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, ‘пан̃н̃ава̄ анел̣амӯго’ти вуччатӣ’’ти? ‘‘саттаннам̣ кхо, бхиккху, боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ ‘пан̃н̃ава̄ анел̣амӯго’ти вуччати. катамесам̣ саттаннам̣? сатисамбоджджхан̇гасса…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гасса – имесам̣ кхо, бхиккху, саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ ‘пан̃н̃ава̄ анел̣амӯго’ти вуччатӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. далиддасуттам̣
227. ‘‘‘далиддо, далиддо’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, ‘далиддо’ти вуччатӣ’’ти? ‘‘саттаннам̣ кхо, бхиккху, боджджхан̇га̄нам̣ абха̄витатта̄ абахулӣкататта̄ ‘далиддо’ти вуччати. катамесам̣ саттаннам̣? сатисамбоджджхан̇гасса…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гасса – имесам̣ кхо, бхиккху, саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ абха̄витатта̄ абахулӣкататта̄ ‘далиддо’ти вуччатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. адалиддасуттам̣
228. ‘‘‘адалиддо, адалиддо’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, ‘адалиддо’ти вуччатӣ’’ти? ‘‘саттаннам̣ кхо, бхиккху, боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ ‘адалиддо’ти вуччати. катамесам̣ саттаннам̣? сатисамбоджджхан̇гасса …пе… упеккха̄самбоджджхан̇гасса – имесам̣ кхо, бхиккху, саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ ‘адалиддо’ти вуччатӣ’’ти. саттамам̣.
8. а̄диччасуттам̣
229. ‘‘а̄диччасса, бхиккхаве, удайато етам̣ пуббан̇гамам̣ етам̣ пуббанимиттам̣, йадидам̣ – арун̣уггам̣. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккхуно саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ уппа̄да̄йа етам̣ пуббан̇гамам̣ етам̣ пуббанимиттам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄. калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ – сатта боджджхан̇ге бха̄вессати, сатта боджджхан̇ге бахулӣкариссати. катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. аджджхаттикан̇гасуттам̣
230. ‘‘аджджхаттикам̣, бхиккхаве, ан̇ганти каритва̄ на̄н̃н̃ам̣ екан̇гампи саманупасса̄ми саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ уппа̄да̄йа, йатхайидам̣ – бхиккхаве, йонисоманасика̄ро. йонисоманасика̄расампаннассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ – сатта боджджхан̇ге бха̄вессати, сатта боджджхан̇ге бахулӣкариссати. катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху йонисоманасика̄расампанно сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху йонисоманасика̄расампанно сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. навамам̣.
10. ба̄хиран̇гасуттам̣
231. ‘‘ба̄хирам̣, бхиккхаве, ан̇ганти каритва̄ на̄н̃н̃ам̣ екан̇гампи саманупасса̄ми саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ уппа̄да̄йа, йатхайидам̣ – бхиккхаве, калйа̄н̣амиттата̄. калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ – сатта боджджхан̇ге бха̄вессати, сатта боджджхан̇ге бахулӣкариссати. катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. дасамам̣.
чаккаваттивагго пан̃чамо.
тассудда̄нам̣ –
видха̄ чаккаватти ма̄ро, дуппан̃н̃о пан̃н̃авена ча;
далиддо адалиддо ча, а̄диччан̇гена те даса̄ти.