4. нӣваран̣авагго
1. пат̣хамакусаласуттам̣
212. ‘‘йе кечи, бхиккхаве, дхамма̄ кусала̄ кусалабха̄гийа̄ кусалапаккхика̄, саббе те аппама̄дамӯлака̄ аппама̄дасамосаран̣а̄; аппама̄до тесам̣ дхамма̄нам̣ аггамаккха̄йати. аппаматтассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ – сатта боджджхан̇ге бха̄вессати, сатта боджджхан̇ге бахулӣкариссати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху аппаматто сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху аппаматто сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. дутийакусаласуттам̣
213. ‘‘йе кечи, бхиккхаве, дхамма̄ кусала̄ кусалабха̄гийа̄ кусалапаккхика̄, саббе те йонисоманасика̄рамӯлака̄ йонисоманасика̄расамосаран̣а̄; йонисоманасика̄ро тесам̣ дхамма̄нам̣ аггамаккха̄йати. йонисоманасика̄расампаннассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ – сатта боджджхан̇ге бха̄вессати, сатта боджджхан̇ге бахулӣкариссати.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху йонисоманасика̄расампанно сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху йонисоманасика̄расампанно сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. дутийам̣.
3. упаккилесасуттам̣
214. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, джа̄тарӯпасса упаккилеса̄, йехи упаккилесехи упаккилит̣т̣хам̣ джа̄тарӯпам̣ на чева муду хоти на ча камманийам̣, на ча пабхассарам̣ пабхан̇гу ча, на ча самма̄ упети камма̄йа. катаме пан̃ча? айо, бхиккхаве, джа̄тарӯпасса упаккилесо, йена упаккилесена упаккилит̣т̣хам̣ джа̄тарӯпам̣ на чева муду хоти на ча камманийам̣, на ча пабхассарам̣ пабхан̇гу ча, на ча самма̄ упети камма̄йа. лохам̣, бхиккхаве, джа̄тарӯпасса упаккилесо, йена упаккилесена упаккилит̣т̣хам̣ джа̄тарӯпам̣…пе… типу, бхиккхаве, джа̄тарӯпасса упаккилесо…пе… сӣсам̣, бхиккхаве, джа̄тарӯпасса упаккилесо…пе… саджджху, бхиккхаве, джа̄тарӯпасса упаккилесо, йена упаккилесена упаккилит̣т̣хам̣ джа̄тарӯпам̣ на чева муду хоти на ча камманийам̣, на ча пабхассарам̣ пабхан̇гу ча, на ча самма̄ упети камма̄йа. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча джа̄тарӯпасса упаккилеса̄, йехи упаккилесехи упаккилит̣т̣хам̣ джа̄тарӯпам̣ на чева муду хоти на ча камманийам̣, на ча пабхассарам̣ пабхан̇гу ча, на ча самма̄ упети камма̄йа.
‘‘евамева кхо, бхиккхаве, пан̃чиме читтасса упаккилеса̄, йехи упаккилесехи упаккилит̣т̣хам̣ читтам̣ на чева муду хоти на ча камманийам̣, на ча пабхассарам̣ пабхан̇гу ча, на ча самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. катаме пан̃ча? ка̄маччхандо, бхиккхаве, читтасса упаккилесо, йена упаккилесена упаккилит̣т̣хам̣ читтам̣ на чева муду хоти на ча камманийам̣, на ча пабхассарам̣ пабхан̇гу ча, на ча самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа…пе… име кхо, бхиккхаве, пан̃ча читтасса упеккилеса̄, йехи упаккилесехи упаккилит̣т̣хам̣ читтам̣ на чева муду хоти на ча камманийам̣, на ча пабхассарам̣ пабхан̇гу ча, на ча самма̄ сама̄дхийати а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти. татийам̣.
4. анупаккилесасуттам̣
215. ‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анупаккилеса̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го, бхиккхаве, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анупаккилесо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го, бхиккхаве, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анупаккилесо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати. име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анупаккилеса̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. айонисоманасика̄расуттам̣
216. ‘‘айонисо, бхиккхаве, манасикарото ануппанно чева ка̄маччхандо уппаджджати, уппанно ча ка̄маччхандо бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа сам̣ваттати; ануппанно чева бйа̄па̄до уппаджджати, уппанно ча бйа̄па̄до бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа сам̣ваттати; ануппаннан̃чева тхинамиддхам̣ уппаджджати, уппаннан̃ча тхинамиддхам̣ бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа сам̣ваттати; ануппаннан̃чева уддхаччакуккуччам̣ уппаджджати, уппаннан̃ча уддхаччакуккуччам̣ бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа сам̣ваттати; ануппанна̄ чева вичикиччха̄ уппаджджати, уппанна̄ ча вичикиччха̄ бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа сам̣ваттатӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. йонисоманасика̄расуттам̣
217. ‘‘йонисо ча кхо, бхиккхаве, манасикарото ануппанно чева сатисамбоджджхан̇го уппаджджати, уппанно ча сатисамбоджджхан̇го бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати…пе… ануппанно чева упеккха̄самбоджджхан̇го уппаджджати, уппанно ча упеккха̄самбоджджхан̇го бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. буддхисуттам̣
218. ‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ буддхийа̄ апариха̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го. име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ буддхийа̄ апариха̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. саттамам̣.
8. а̄варан̣анӣваран̣асуттам̣
219. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, а̄варан̣а̄ нӣваран̣а̄ четасо упаккилеса̄ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣а̄. катаме пан̃ча? ка̄маччхандо, бхиккхаве, а̄варан̣о нӣваран̣о четасо упаккилесо пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣о. бйа̄па̄до, бхиккхаве, а̄варан̣о нӣваран̣о четасо упаккилесо пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣о. тхинамиддхам̣, бхиккхаве, а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ четасо упаккилесам̣ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣ам̣. уддхаччакуккуччам̣, бхиккхаве, а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ четасо упаккилесам̣ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣ам̣. вичикиччха̄, бхиккхаве, а̄варан̣а̄ нӣваран̣а̄ четасо упаккилеса̄ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣а̄. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча а̄варан̣а̄ нӣваран̣а̄ четасо упаккилеса̄ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣а̄.
‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анупаккилеса̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го, бхиккхаве, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анупаккилесо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го, бхиккхаве, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анупаккилесо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати. име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анупаккилеса̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттантӣти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе арийаса̄вако ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ охитасото дхаммам̣ сун̣а̄ти, имасса пан̃ча нӣваран̣а̄ тасмим̣ самайе на хонти. сатта боджджхан̇га̄ тасмим̣ самайе бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.
‘‘катаме пан̃ча нӣваран̣а̄ тасмим̣ самайе на хонти? ка̄маччханданӣваран̣ам̣ тасмим̣ самайе на хоти, бйа̄па̄данӣваран̣ам̣ тасмим̣ самайе на хоти, тхинамиддханӣваран̣ам̣ тасмим̣ самайе на хоти, уддхаччакуккуччанӣваран̣ам̣ тасмим̣ самайе на хоти, вичикиччха̄нӣваран̣ам̣ тасмим̣ самайе на хоти. имасса пан̃ча нӣваран̣а̄ тасмим̣ самайе на хонти.
‘‘катаме сатта боджджхан̇га̄ тасмим̣ самайе бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти? сатисамбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го тасмим̣ самайе бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. име сатта боджджхан̇га̄ тасмим̣ самайе бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти. йасмим̣, бхиккхаве, самайе арийаса̄вако ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббам̣ четасо саманна̄харитва̄ охитасото дхаммам̣ сун̣а̄ти, имасса пан̃ча нӣваран̣а̄ тасмим̣ самайе на хонти. име сатта боджджхан̇га̄ тасмим̣ самайе бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхантӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. руккхасуттам̣
220. ‘‘санти, бхиккхаве, маха̄руккха̄ ан̣убӣджа̄ маха̄ка̄йа̄ руккха̄нам̣ аджджха̄руха̄, йехи руккха̄ аджджха̄рӯл̣ха̄ обхаггавибхагга̄ випатита̄ сенти. катаме ча те, бхиккхаве, маха̄руккха̄ ан̣убӣджа̄ маха̄ка̄йа̄ руккха̄нам̣ аджджха̄руха̄, йехи руккха̄ аджджха̄рӯл̣ха̄ обхаггавибхагга̄ випатита̄ сенти [сенти. сеййатхидам̣ (каттхачи)]? ассаттхо, нигродхо, пилаккхо, удумбаро, каччхако, капиттхано – име кхо те, бхиккхаве, маха̄руккха̄ ан̣убӣджа̄ маха̄ка̄йа̄ руккха̄нам̣ аджджха̄руха̄, йехи руккха̄ аджджха̄рӯл̣ха̄ обхаггавибхагга̄ випатита̄ сенти. евамева кхо, бхиккхаве, идхекаччо кулапутто йа̄дисаке ка̄ме оха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти, со та̄дисакехи ка̄мехи тато ва̄ па̄пит̣т̣хатарехи обхаггавибхагго випатито сети.
‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, а̄варан̣а̄ нӣваран̣а̄ четасо аджджха̄руха̄ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣а̄. катаме пан̃ча? ка̄маччхандо, бхиккхаве, а̄варан̣о нӣваран̣о четасо аджджха̄рухо пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣о. бйа̄па̄до, бхиккхаве, а̄варан̣о нӣваран̣о четасо аджджха̄рухо пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣о. тхинамиддхам̣, бхиккхаве, а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ четасо аджджха̄рухам̣ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣ам̣. уддхаччакуккуччам̣, бхиккхаве, а̄варан̣ам̣ нӣваран̣ам̣ четасо аджджха̄рухам̣ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣ам̣. вичикиччха̄, бхиккхаве, а̄варан̣а̄ нӣваран̣а̄ четасо аджджха̄руха̄ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣а̄. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча а̄варан̣а̄ нӣваран̣а̄ четасо аджджха̄руха̄ пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣а̄.
‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анаджджха̄руха̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го, бхиккхаве, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анаджджха̄рухо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го, бхиккхаве, ана̄варан̣о анӣваран̣о четасо анаджджха̄рухо бха̄вито бахулӣкато виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттати. име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ ана̄варан̣а̄ анӣваран̣а̄ четасо анаджджха̄руха̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ виджджа̄вимуттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. навамам̣.
10. нӣваран̣асуттам̣
221. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, нӣваран̣а̄ андхакаран̣а̄ ачаккхукаран̣а̄ ан̃н̃а̄н̣акаран̣а̄ пан̃н̃а̄ниродхика̄ вигха̄тапаккхийа̄ анибба̄насам̣ваттаника̄. катаме пан̃ча? ка̄маччханданӣваран̣ам̣, бхиккхаве, андхакаран̣ам̣ ачаккхукаран̣ам̣ ан̃н̃а̄н̣акаран̣ам̣ пан̃н̃а̄ниродхикам̣ вигха̄тапаккхийам̣ анибба̄насам̣ваттаникам̣. бйа̄па̄данӣваран̣ам̣, бхиккхаве…пе… тхинамиддханӣваран̣ам̣, бхиккхаве… уддхаччакуккуччанӣваран̣ам̣, бхиккхаве… вичикиччха̄нӣваран̣ам̣, бхиккхаве, андхакаран̣ам̣ ачаккхукаран̣ам̣ ан̃н̃а̄н̣акаран̣ам̣ пан̃н̃а̄ниродхикам̣ вигха̄тапаккхийам̣ анибба̄насам̣ваттаникам̣. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча нӣваран̣а̄ андхакаран̣а̄ ачаккхукаран̣а̄ ан̃н̃а̄н̣акаран̣а̄ пан̃н̃а̄ниродхика̄ вигха̄тапаккхийа̄ анибба̄насам̣ваттаника̄.
‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ чаккхукаран̣а̄ н̃а̄н̣акаран̣а̄ пан̃н̃а̄буддхийа̄ авигха̄тапаккхийа̄ нибба̄насам̣ваттаника̄. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го, бхиккхаве, чаккхукаран̣о н̃а̄н̣акаран̣о пан̃н̃а̄буддхийо авигха̄тапаккхийо нибба̄насам̣ваттанико…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го, бхиккхаве, чаккхукаран̣о н̃а̄н̣акаран̣о пан̃н̃а̄буддхийо авигха̄тапаккхийо нибба̄насам̣ваттанико. име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ чаккхукаран̣а̄ н̃а̄н̣акаран̣а̄ пан̃н̃а̄буддхийа̄ авигха̄тапаккхийа̄ нибба̄насам̣ваттаника̄’’ти. дасамам̣.
нӣваран̣авагго чатуттхо.
тассудда̄нам̣ –
две кусала̄ килеса̄ ча, две йонисо ча буддхи ча;
а̄варан̣а̄ нӣваран̣а̄ руккхам̣, нӣваран̣ан̃ча те даса̄ти.