2. гила̄навагго

1. па̄н̣асуттам̣

192. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи па̄н̣а̄ чатта̄ро ирийа̄патхе каппенти – ка̄лена гаманам̣, ка̄лена т̣ха̄нам̣, ка̄лена нисаджджам̣, ка̄лена сеййам̣, саббе те патхавим̣ нисса̄йа патхавийам̣ патит̣т̣ха̄йа евамете чатта̄ро ирийа̄патхе каппенти; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа сатта боджджхан̇ге бха̄вети сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. пат̣хамасӯрийӯпамасуттам̣

193. ‘‘сӯрийасса, бхиккхаве, удайато етам̣ пуббан̇гамам̣ етам̣ пуббанимиттам̣, йадидам̣ – арун̣уггам̣; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккхуно саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ уппа̄да̄йа етам̣ пуббан̇гамам̣ етам̣ пуббанимиттам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄. калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ – сатта боджджхан̇ге бха̄вессати, сатта боджджхан̇ге бахулӣкариссати.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто сатта боджджхан̇ге бха̄вети сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. дутийам̣.

3. дутийасӯрийӯпамасуттам̣

194. ‘‘сӯрийасса, бхиккхаве, удайато етам̣ пуббан̇гамам̣ етам̣ пуббанимиттам̣, йадидам̣ – арун̣уггам̣; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккхуно саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ уппа̄да̄йа етам̣ пуббан̇гамам̣ етам̣ пуббанимиттам̣, йадидам̣ – йонисоманасика̄ро. йонисоманасика̄расампаннассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ – сатта боджджхан̇ге бха̄вессати, сатта боджджхан̇ге бахулӣкариссати.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху йонисоманасика̄расампанно сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху йонисоманасика̄расампанно сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкаротӣ’’ти. татийам̣.

4. пат̣хамагила̄насуттам̣

195. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ маха̄кассапо пиппалигуха̄йам̣ [виппхалигуха̄йам̣ (сӣ.)] вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ маха̄кассапо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄кассапам̣ етадавоча –

‘‘каччи те, кассапа, кхаманӣйам̣ каччи йа̄панӣйам̣? каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти; пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но абхиккамо’’ти? ‘‘на ме, бханте, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо’’ти.

‘‘саттиме, кассапа, боджджхан̇га̄ майа̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го кхо, кассапа, майа̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го кхо, кассапа, майа̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати. име кхо, кассапа, сатта боджджхан̇га̄ майа̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. ‘‘таггха, бхагава̄, боджджхан̇га̄; таггха, сугата, боджджхан̇га̄’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ маха̄кассапо бхагавато бха̄ситам̣ абхинанди. вут̣т̣хахи ча̄йасма̄ маха̄кассапо тамха̄ а̄ба̄дха̄. татха̄пахӣно ча̄йасмато маха̄кассапасса со а̄ба̄дхо ахосӣти. чатуттхам̣.

5. дутийагила̄насуттам̣

196. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но гиджджхакӯт̣е паббате вихарати а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча –

‘‘каччи те, моггалла̄на, кхаманӣйам̣ каччи йа̄панӣйам̣? каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти; пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но абхиккамо’’ти? ‘‘на ме, бханте, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо’’ти.

‘‘саттиме, моггалла̄на, боджджхан̇га̄ майа̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го кхо, моггалла̄на, майа̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го кхо, моггалла̄на, майа̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати. име кхо, моггалла̄на, сатта боджджхан̇га̄ майа̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. ‘‘таггха, бхагава̄, боджджхан̇га̄; таггха, сугата, боджджхан̇га̄’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавато бха̄ситам̣ абхинанди. вут̣т̣хахи ча̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тамха̄ а̄ба̄дха̄. татха̄пахӣно ча̄йасмато маха̄моггалла̄насса со а̄ба̄дхо ахосӣти. пан̃чамам̣.

6. татийагила̄насуттам̣

197. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена бхагава̄ а̄ба̄дхико хоти дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо а̄йасма̄ маха̄чундо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ маха̄чундам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘пат̣ибханту там̣, чунда, боджджхан̇га̄’’ти.

‘‘саттиме, бханте, боджджхан̇га̄ бхагавата̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го кхо, бханте, бхагавата̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го кхо, бханте, бхагавата̄ саммадаккха̄то бха̄вито бахулӣкато абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати. име кхо, бханте, сатта боджджхан̇га̄ бхагавата̄ саммадаккха̄та̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. ‘‘таггха, чунда, боджджхан̇га̄; таггха, чунда, боджджхан̇га̄’’ти.

идамавоча̄йасма̄ чундо. саманун̃н̃о саттха̄ ахоси. вут̣т̣хахи ча бхагава̄ тамха̄ а̄ба̄дха̄. татха̄пахӣно ча бхагавато со а̄ба̄дхо ахосӣти. чхат̣т̣хам̣.

7. па̄ран̇гамасуттам̣

198. ‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го – име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа сам̣ваттантӣ’’ти.

‘‘аппака̄ те мануссесу, йе джана̄ па̄рага̄мино;

атха̄йам̣ итара̄ паджа̄, тӣрамева̄нудха̄вати.

‘‘йе ча кхо саммадаккха̄те, дхамме дхамма̄нуваттино;

те джана̄ па̄рамессанти, маччудхеййам̣ судуттарам̣.

‘‘кан̣хам̣ дхаммам̣ виппаха̄йа, суккам̣ бха̄ветха пан̣д̣ито;

ока̄ анокама̄гамма, вивеке йаттха дӯрамам̣.

‘‘татра̄бхиратимиччхеййа, хитва̄ ка̄ме акин̃чано;

парийодапеййа атта̄нам̣, читтаклесехи пан̣д̣ито.

‘‘йесам̣ самбодхийан̇гесу, самма̄ читтам̣ субха̄витам̣;

а̄да̄наппат̣иниссагге, анупа̄да̄йа йе рата̄;

кхӣн̣а̄сава̄ джутиманто, те локе париниббута̄’’ти. саттамам̣;

8. вираддхасуттам̣

199. ‘‘йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ вираддха̄, вираддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ а̄раддха̄, а̄раддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го – йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, име сатта боджджхан̇га̄ вираддха̄, вираддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, име сатта боджджхан̇га̄ а̄раддха̄, а̄раддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. арийасуттам̣

200. ‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ арийа̄ ниййа̄ника̄ нӣйанти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го – име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ арийа̄ ниййа̄ника̄ нӣйанти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’’ти. навамам̣.

10. ниббида̄суттам̣

201. ‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го – име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. дасамам̣.

гила̄навагго дутийо.

тассудда̄нам̣ –

па̄н̣а̄ сӯрийӯпама̄ две, гила̄на̄ апаре тайо;

па̄ран̇га̄мӣ вираддхо ча, арийо ниббида̄йа ча̄ти.