1. локачинта̄суттам̣
1111. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ан̃н̃атаро пурисо ра̄джагаха̄ никкхамитва̄ ‘локачинтам̣ чинтесса̄мӣ’ти йена сума̄гадха̄ поккхаран̣ӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сума̄гадха̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре нисӣди локачинтам̣ чинтенто. аддаса̄ кхо, бхиккхаве, со пурисо сума̄гадха̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре чатуран̇гиним̣ сенам̣ [чатуран̇гинисенам̣ (ка.)] бхисамул̣а̄лам̣ [бхисамӯла̄лам̣ (пӣ. ка.)] пависантам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘умматтосми на̄ма̄хам̣, вичетосми на̄ма̄хам̣! йам̣ локе наттхи там̣ майа̄ дит̣т̣ха’’’нти.
‘‘атха кхо со, бхиккхаве, пурисо нагарам̣ пависитва̄ маха̄джанака̄йасса а̄рочеси – ‘умматтосми на̄ма̄хам̣, бханте, вичетосми на̄ма̄хам̣, бханте! йам̣ локе наттхи там̣ майа̄ дит̣т̣ха’’’нти. ‘‘катхам̣ пана твам̣, амбхо пуриса, умматто катхам̣ вичето? кин̃ча локе наттхи йам̣ тайа̄ дит̣т̣ха’’нти? ‘‘идха̄хам̣, бханте, ра̄джагаха̄ никкхамитва̄ ‘локачинтам̣ чинтесса̄мӣ’ти йена сума̄гадха̄ поккхаран̣ӣ тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ сума̄гадха̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре нисӣдим̣ локачинтам̣ чинтенто. аддасам̣ кхва̄хам̣, бханте, сума̄гадха̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре чатуран̇гиним̣ сенам̣ бхисамул̣а̄лам̣ пависантам̣. евам̣ кхва̄хам̣, бханте, умматто евам̣ вичето. идан̃ча локе наттхи йам̣ майа̄ дит̣т̣ха’’нти. ‘‘таггха твам̣, амбхо пуриса, умматто таггха вичето. идан̃ча локе наттхи йам̣ тайа̄ дит̣т̣ха’’нти.
‘‘там̣ кхо пана, бхиккхаве, со пурисо бхӯтам̣йева аддаса, но абхӯтам̣. бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, дева̄сурасан̇га̄мо самупабйӯл̣хо ахоси. тасмим̣ кхо пана, бхиккхаве, сан̇га̄ме дева̄ джиним̣су, асура̄ пара̄джиним̣су. пара̄джита̄ ча кхо, бхиккхаве, асура̄ бхӣта̄ бхисамул̣а̄лена асурапурам̣ пависим̣су дева̄нам̣йева мохайама̄на̄.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ма̄ локачинтам̣ чинтетха – ‘сассато локо’ти ва̄ ‘асассато локо’ти ва̄, ‘антава̄ локо’ти ва̄ ‘анантава̄ локо’ти ва̄, ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄ ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄. там̣ кисса хету? неса̄, бхиккхаве, чинта̄ аттхасам̣хита̄ на̄дибрахмачарийака̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘чинтента̄ кхо тумхе, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти чинтеййа̄тха…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти чинтеййа̄тха. там̣ кисса хету? еса̄, бхиккхаве, чинта̄ аттхасам̣хита̄ еса̄ а̄дибрахмачарийака̄ еса̄ ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. пат̣хамам̣.