4. пун̃н̃а̄бхисандавагго
1. пат̣хамапун̃н̃а̄бхисандасуттам̣
1027. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, пун̃н̃а̄бхисанда̄ кусала̄бхисанда̄ сукхасса̄ха̄ра̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. айам̣ пат̣хамо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако дхамме авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо…пе… паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣти. айам̣ дутийо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄ти. айам̣ татийо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. айам̣ чатуттхо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро пун̃н̃а̄бхисанда̄ кусала̄бхисанда̄ сукхасса̄ха̄ра̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. дутийапун̃н̃а̄бхисандасуттам̣
1028. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, пун̃н̃а̄бхисанда̄ кусала̄бхисанда̄ сукхасса̄ха̄ра̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. айам̣ пат̣хамо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако дхамме…пе… сан̇гхе…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато. айам̣ чатуттхо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро пун̃н̃а̄бхисанда̄ кусала̄бхисанда̄ сукхасса̄ха̄ра̄’’ти. дутийам̣.
3. татийапун̃н̃а̄бхисандасуттам̣
1029. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, пун̃н̃а̄бхисанда̄ кусала̄бхисанда̄ сукхасса̄ха̄ра̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. айам̣ пат̣хамо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако дхамме…пе… сан̇гхе…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. айам̣ чатуттхо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо сукхасса̄ха̄ро. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро пун̃н̃а̄бхисанда̄ кусала̄бхисанда̄ сукхасса̄ха̄ра̄’’ти. татийам̣.
4. пат̣хамадевападасуттам̣
1030. са̄ваттхинида̄нам̣. чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, дева̄нам̣ девапада̄ни ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа.
катама̄ни чатта̄ри? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. идам̣ пат̣хамам̣ дева̄нам̣ девападам̣ ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако дхамме…пе… сан̇гхе…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. идам̣ чатуттхам̣ дева̄нам̣ девападам̣ ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри дева̄нам̣ девапада̄ни ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа̄’’ти. чатуттхам̣.
5. дутийадевападасуттам̣
1031. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, дева̄нам̣ девапада̄ни ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа.
‘‘катама̄ни чатта̄ри? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ким̣ ну кхо дева̄нам̣ девапада’нти? со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘абйа̄баджджхапараме кхва̄хам̣ етарахи деве сун̣а̄ми. на ча кхо пана̄хам̣ кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄. аддха̄хам̣ девапададхаммасаманна̄гато вихара̄мӣ’’’ти. идам̣ пат̣хамам̣ дева̄нам̣ девападам̣ ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако дхамме…пе… сан̇гхе…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ким̣ ну кхо дева̄нам̣ девапада’нти? со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘абйа̄баджджхапараме кхва̄хам̣ етарахи деве сун̣а̄ми. на кхо пана̄хам̣ кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄. аддха̄хам̣ девапададхаммасаманна̄гато вихара̄мӣ’ти. идам̣ чатуттхам̣ дева̄нам̣ девападам̣ ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри дева̄нам̣ девапада̄ни ависуддха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ апарийода̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ парийодапана̄йа̄’’ти. пан̃чамам̣.
6. девасабха̄гасуттам̣
1032. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гатам̣ аттамана̄ дева̄ сабха̄гатам̣ катхенти. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. йа̄ та̄ девата̄ буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄ ито чута̄ татрӯпапанна̄ та̄сам̣ евам̣ хоти – ‘йатха̄рӯпена кхо майам̣ буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄ тато чута̄ идхӯпапанна̄, арийаса̄вакопи татха̄рӯпена буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато ехӣти дева̄нам̣ сантике’’’ти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. йа̄ та̄ девата̄ арийакантехи сӣлехи саманна̄гата̄ ито чута̄ татрӯпапанна̄ та̄сам̣ евам̣ хоти – ‘йатха̄рӯпехи кхо майам̣ арийакантехи сӣлехи саманна̄гата̄ тато чута̄ идхӯпапанна̄, арийаса̄вакопи татха̄рӯпехи арийакантехи сӣлехи саманна̄гато ехӣти дева̄нам̣ сантике’ти. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гатам̣ аттамана̄ дева̄ сабха̄гатам̣ катхентӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. маха̄на̄масуттам̣
1033. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘китта̄вата̄ ну кхо, бханте, упа̄сако хотӣ’’ти? ‘‘йато кхо, маха̄на̄ма, буддхам̣ саран̣ам̣ гато хоти, дхаммам̣ саран̣ам̣ гато хоти, сан̇гхам̣ саран̣ам̣ гато хоти – етта̄вата̄ кхо, маха̄на̄ма, упа̄сако хотӣ’’ти.
‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, упа̄сако сӣласампанно хотӣ’’ти? ‘‘йато кхо, маха̄на̄ма, упа̄сако па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, сура̄мерайамаджджаппама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти, – етта̄вата̄ кхо, маха̄на̄ма, упа̄сако сӣласампанно хотӣ’’ти.
‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, упа̄сако саддха̄сампанно хотӣ’’ти? ‘‘идха, маха̄на̄ма, упа̄сако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. етта̄вата̄ кхо, маха̄на̄ма, упа̄сако саддха̄сампанно хотӣ’’ти.
‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, упа̄сако ча̄гасампанно хотӣ’’ти? ‘‘идха, маха̄на̄ма, упа̄сако вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато – етта̄вата̄ кхо, маха̄на̄ма, упа̄сако ча̄гасампанно хотӣ’’ти.
‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, упа̄сако пан̃н̃а̄сампанно хотӣ’’ти? ‘‘идха, маха̄на̄ма, упа̄сако пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄ – етта̄вата̄ кхо, маха̄на̄ма, упа̄сако пан̃н̃а̄сампанно хотӣ’’ти. саттамам̣.
8. вассасуттам̣
1034. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, упарипаббате тхуллапхуситаке деве вассанте там̣ удакам̣ йатха̄ниннам̣ паваттама̄нам̣ паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯрети, паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯра̄ кусоббхе парипӯренти, кусоббха̄ парипӯра̄ маха̄соббхе парипӯренти, маха̄соббха̄ парипӯра̄ куннадийо парипӯренти, куннадийо парипӯра̄ маха̄надийо парипӯренти, маха̄надийо парипӯра̄ маха̄самуддам̣ [маха̄самуддаса̄гарам̣ (саббаттха) сам̣. ни. 4.70] парипӯренти; евамева кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса йо ча буддхе авеччаппаса̄до, йо ча дхамме авеччаппаса̄до, йо ча сан̇гхе авеччаппаса̄до, йа̄ни ча арийаканта̄ни сӣла̄ни – име дхамма̄ сандама̄на̄ па̄рам̣ гантва̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. ка̄л̣игодхасуттам̣
1035. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена ка̄л̣игодха̄йа са̄кийа̄нийа̄ нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо ка̄л̣игодха̄ са̄кийа̄нӣ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ка̄л̣игодхам̣ са̄кийа̄ним̣ бхагава̄ етадавоча –
‘‘чатӯхи кхо, годхе, дхаммехи саманна̄гата̄ арийаса̄вика̄ сота̄панна̄ хоти авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄. катамехи чатӯхи? идха, годхе, арийаса̄вика̄ буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄ хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄га̄ пайатапа̄н̣инӣ [пайатапа̄н̣ӣ (саббаттха) 3.30 моггалла̄насуттам̣ олокетаббам̣] воссаггарата̄ йа̄чайога̄ да̄насам̣вибха̄гарата̄. имехи кхо, годхе, чатӯхи дхаммехи саманна̄гата̄ арийаса̄вика̄ сота̄панна̄ хоти авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄’’ти.
‘‘йа̄нима̄ни, бханте, бхагавата̄ чатта̄ри сота̄паттийан̇га̄ни десита̄ни, сам̣виджджанте те дхамма̄ майи, ахан̃ча тесу дхаммесу сандисса̄ми. ахан̃хи, бханте, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄ – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… йам̣ кхо пана кин̃чи куле деййадхаммам̣ саббам̣ там̣ аппат̣ивибхаттам̣ сӣлавантехи калйа̄н̣адхаммехӣ’’ти. ‘‘ла̄бха̄ те, годхе, суладдхам̣ те, годхе! сота̄паттипхалам̣ тайа̄, годхе, бйа̄ката’’нти. навамам̣.
10. нандийасаккасуттам̣
1036. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо нандийо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо нандийо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йассева ну кхо, бханте, арийаса̄вакасса чатта̄ри сота̄паттийан̇га̄ни саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ наттхи свева ну кхо, бханте, арийаса̄вако пама̄давиха̄рӣ’’ти.
‘‘‘йасса кхо, нандийа, чатта̄ри сота̄паттийан̇га̄ни саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ наттхи тамахам̣ ба̄хиро путхуджджанапаккхе т̣хито’ти вада̄ми. апи ча, нандийа, йатха̄ арийаса̄вако пама̄давиха̄рӣ чева хоти, аппама̄давиха̄рӣ ча там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо нандийо сакко бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катхан̃ча, нандийа, арийаса̄вако пама̄давиха̄рӣ хоти? идха нандийа, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. со тена буддхе авеччаппаса̄дена сантут̣т̣хо на уттари ва̄йамати дива̄ павивека̄йа, раттим̣ пат̣исалла̄на̄йа. тасса евам̣ паматтасса вихарато па̄моджджам̣ на хоти. па̄модждже асати, пӣти на хоти. пӣтийа̄ асати, пассаддхи на хоти. пассаддхийа̄ асати, дуккхам̣ вихарати. дуккхино читтам̣ на сама̄дхийати. асама̄хите читте дхамма̄ на па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ апа̄тубха̄ва̄ пама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхйам̣ гаччхати.
‘‘пуна чапарам̣, нандийа, арийаса̄вако дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. со техи арийакантехи сӣлехи сантут̣т̣хо на уттари ва̄йамати дива̄ павивека̄йа раттим̣ пат̣исалла̄на̄йа. тасса евам̣ паматтасса вихарато па̄моджджам̣ на хоти. па̄модждже асати, пӣти на хоти. пӣтийа̄ асати, пассаддхи на хоти. пассаддхийа̄ асати, дуккхам̣ вихарати. дуккхино читтам̣ на сама̄дхийати. асама̄хите читте дхамма̄ на па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ апа̄тубха̄ва̄ пама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхйам̣ гаччхати. евам̣ кхо, нандийа, арийаса̄вако пама̄давиха̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, нандийа, арийаса̄вако аппама̄давиха̄рӣ хоти? идха, нандийа, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. со тена буддхе авеччаппаса̄дена асантут̣т̣хо уттари ва̄йамати дива̄ павивека̄йа раттим̣ пат̣исалла̄на̄йа. тасса евам̣ аппаматтасса вихарато па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. сама̄хите читте дхамма̄ па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ па̄тубха̄ва̄ аппама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхйам̣ гаччхати.
‘‘пуна чапарам̣, нандийа, арийаса̄вако дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. со техи арийакантехи сӣлехи асантут̣т̣хо уттари ва̄йамати дива̄ павивека̄йа раттим̣ пат̣исалла̄на̄йа. тасса евам̣ аппаматтасса вихарато па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. сама̄хите читте дхамма̄ па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ па̄тубха̄ва̄ аппама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхйам̣ гаччхати. евам̣ кхо, нандийа, арийаса̄вако аппама̄давиха̄рӣ хотӣ’’ти. дасамам̣.
пун̃н̃а̄бхисандавагго чатуттхо.
тассудда̄нам̣ –
абхисанда̄ тайо вутта̄, дуве девапада̄ни ча;
сабха̄гатам̣ маха̄на̄мо, вассам̣ ка̄л̣ӣ ча нандийа̄ти.