2. ра̄джака̄ра̄мавагго
1. сахассабхиккхунисан̇гхасуттам̣
1007. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати ра̄джака̄ра̄ме. атха кхо сахассабхиккхунисан̇гхо [сахассо бхиккхунисам̣гхо (сӣ.)] йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо та̄ бхиккхунийо бхагава̄ етадавоча –
‘‘чатӯхи кхо, бхиккхунийо, дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхунийо, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме …пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти, акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. имехи кхо, бхиккхунийо, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти. пат̣хамам̣.
2. бра̄хман̣асуттам̣
1008. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘бра̄хман̣а̄, бхиккхаве, удайага̄миним̣ на̄ма пат̣ипадам̣ пан̃н̃апенти. те са̄вакам̣ евам̣ сама̄дапенти – ‘ехи твам̣, амбхо пуриса, ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа па̄чӣнамукхо йа̄хи. со твам̣ ма̄ соббхам̣ париваджджехи, ма̄ папа̄там̣, ма̄ кха̄н̣ум̣, ма̄ кан̣д̣акат̣ха̄нам̣ [кан̣д̣акам̣ т̣ха̄нам̣ (пӣ. ка.)], ма̄ чанданийам̣, ма̄ ол̣игаллам̣. йаттха [йаттхева (сйа̄. кам̣.), йа̄ни ва̄ (сӣ.)] папатеййа̄си таттхева маран̣ам̣ а̄гамеййа̄си. евам̣ твам̣, амбхо пуриса, ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджиссасӣ’’’ти.
‘‘там̣ кхо панетам̣, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄нам̣ ба̄лагаманаметам̣ [ба̄ла̄нам̣ гаманаметам̣ (сӣ.)] мӯл̣хагаманаметам̣ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати. ахан̃ча кхо, бхиккхаве, арийасса винайе удайага̄миним̣ пат̣ипадам̣ пан̃н̃апеми; йа̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘катама̄ ча са̄, бхиккхаве, удайага̄минӣ пат̣ипада̄; йа̄ екантаниббида̄йа…пе… нибба̄на̄йа сам̣ваттати? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти; дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. айам̣ кхо са̄, бхиккхаве, удайага̄минӣ пат̣ипада̄ екантаниббида̄йа…пе… нибба̄на̄йа сам̣ваттатӣ’’ти. дутийам̣.
3. а̄нандаттхерасуттам̣
1009. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча а̄нандо а̄йасма̄ ча са̄рипутто са̄ваттхийам̣ вихаранти джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘катинам̣ кхо, а̄вусо а̄нанда, дхамма̄нам̣ паха̄на̄, катинам̣ дхамма̄нам̣ саманна̄гаманахету, евамайам̣ паджа̄ бхагавата̄ бйа̄ката̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄’’ти? ‘‘чатуннам̣ кхо, а̄вусо, дхамма̄нам̣ паха̄на̄, чатуннам̣ дхамма̄нам̣ саманна̄гаманахету, евамайам̣ паджа̄ бхагавата̄ бйа̄ката̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄’’ти.
‘‘катамесам̣ чатуннам̣? йатха̄рӯпена кхо, а̄вусо, буддхе аппаса̄дена саманна̄гато ассутава̄ путхуджджано ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати татха̄рӯпасса буддхе аппаса̄до на хоти. йатха̄рӯпена ча кхо, а̄вусо, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато сутава̄ арийаса̄вако ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати татха̄рӯпасса буддхе авеччаппаса̄до хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’’ти.
‘‘йатха̄рӯпена ча кхо, а̄вусо, дхамме аппаса̄дена саманна̄гато ассутава̄ путхуджджано ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати татха̄рӯпасса дхамме аппаса̄до на хоти. йатха̄рӯпена ча кхо, а̄вусо, дхамме авеччаппаса̄дена саманна̄гато сутава̄ арийаса̄вако ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати татха̄рӯпасса дхамме авеччаппаса̄до хоти – сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо…пе… вин̃н̃ӯхӣти.
‘‘йатха̄рӯпена ча кхо, а̄вусо, сан̇гхе аппаса̄дена саманна̄гато ассутава̄ путхуджджано ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати татха̄рӯпасса сан̇гхе аппаса̄до на хоти. йатха̄рӯпена ча кхо, а̄вусо, сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато сутава̄ арийаса̄вако ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати татха̄рӯпасса сан̇гхе авеччаппаса̄до хоти – суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄ти.
‘‘йатха̄рӯпена ча кхо, а̄вусо, дуссӣлйена саманна̄гато ассутава̄ путхуджджано ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати татха̄рӯпасса дуссӣлйам̣ на хоти. йатха̄рӯпехи ча кхо, а̄вусо, арийакантехи сӣлехи саманна̄гато сутава̄ арийаса̄вако ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати татха̄рӯпа̄ни арийаканта̄ни сӣла̄ни хонти акхан̣д̣а̄ни…пе… сама̄дхисам̣ваттаника̄ни. имесам̣ кхо, а̄вусо, чатуннам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄ имесам̣ чатуннам̣ дхамма̄нам̣ саманна̄гаманахету евамайам̣ паджа̄ бхагавата̄ бйа̄ката̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄’’ти. татийам̣.
4. дуггатибхайасуттам̣
1010. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако саббадуггатибхайам̣ саматикканто хоти. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако саббадуггатибхайам̣ саматикканто хотӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. дуггативинипа̄табхайасуттам̣
1011. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако саббадуггативинипа̄табхайам̣ саматикканто хоти. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако саббадуггативинипа̄табхайам̣ саматикканто хотӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. пат̣хамамитта̄маччасуттам̣
1012. ‘‘йе те, бхиккхаве, анукампеййа̄тха, йе ча сотаббам̣ ман̃н̃еййум̣ – митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄ – те, бхиккхаве, чатӯсу сота̄паттийан̇гесу сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄. катамесу чатӯсу? буддхе авеччаппаса̄де сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄ – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантесу сӣлесу сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄ акхан̣д̣есу…пе… сама̄дхисам̣ваттаникесу. йе те, бхиккхаве, анукампеййа̄тха, йе ча сотаббам̣ ман̃н̃еййум̣ – митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄ – те, бхиккхаве, имесу чатӯсу сота̄паттийан̇гесу сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. дутийамитта̄маччасуттам̣
1013. ‘‘йе те, бхиккхаве, анукампеййа̄тха, йе ча сотаббам̣ ман̃н̃еййум̣ – митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄ – те, бхиккхаве, чатӯсу сота̄паттийан̇гесу сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄. катамесу чатӯсу? буддхе авеччаппаса̄де сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄ – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’’ти.
‘‘сийа̄, бхиккхаве, чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ ан̃н̃атхаттам̣ – патхавӣдха̄туйа̄, а̄подха̄туйа̄, теджодха̄туйа̄, ва̄йодха̄туйа̄ – на твева буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гатасса арийаса̄вакасса сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣. татридам̣ ан̃н̃атхаттам̣ – со вата буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато арийаса̄вако нирайам̣ ва̄ тираччха̄найоним̣ ва̄ петтивисайам̣ ва̄ упападжджиссатӣ’’ти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. ‘‘дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантесу сӣлесу сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄ акхан̣д̣есу…пе… сама̄дхисам̣ваттаникесу. сийа̄, бхиккхаве, чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ ан̃н̃атхаттам̣ – патхавӣдха̄туйа̄, а̄подха̄туйа̄, теджодха̄туйа̄, ва̄йодха̄туйа̄ – на твева арийакантехи сӣлехи саманна̄гатасса арийаса̄вакасса сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣. татридам̣ ан̃н̃атхаттам̣ – со вата арийакантехи сӣлехи саманна̄гато арийаса̄вако нирайам̣ ва̄ тираччха̄найоним̣ ва̄ петтивисайам̣ ва̄ упападжджиссатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йе те, бхиккхаве, анукампеййа̄тха, йе ча сотаббам̣ ман̃н̃еййум̣ – митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄ – те, бхиккхаве, имесу чатӯсу сота̄паттийан̇гесу сама̄дапетабба̄, нивесетабба̄, патит̣т̣ха̄петабба̄’’ти. саттамам̣.
8. пат̣хамадевача̄рикасуттам̣
1014. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – джетаване антарахито девесу та̄ватим̣сесу па̄турахоси. атха кхо самбахула̄ та̄ватим̣сака̄йика̄ девата̄йо йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо та̄ девата̄йо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но етадавоча –
‘‘са̄дху кхо, а̄вусо, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманам̣ хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманахету кхо, а̄вусо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджанти. са̄дху кхо, а̄вусо, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… са̄дху кхо, а̄вусо, арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманам̣ хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманахету кхо, а̄вусо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’’ти.
‘‘са̄дху кхо, ма̄риса моггалла̄на, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманам̣ хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманахету кхо, ма̄риса моггалла̄на, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджанти. са̄дху кхо, ма̄риса моггалла̄на, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманам̣ хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманахету кхо, ма̄риса моггалла̄на, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. дутийадевача̄рикасуттам̣
1015. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – джетаване антарахито девесу та̄ватим̣сесу па̄турахоси. атха кхо самбахула̄ та̄ватим̣сака̄йика̄ девата̄йо йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо та̄ девата̄йо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но етадавоча –
‘‘са̄дху кхо, а̄вусо, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманам̣ хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманахету кхо, а̄вусо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄. са̄дху кхо, а̄вусо, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманам̣ хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманахету кхо, а̄вусо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’’ти.
‘‘са̄дху кхо, ма̄риса моггалла̄на, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманам̣ хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманахету кхо, ма̄риса моггалла̄на, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄. са̄дху кхо, ма̄риса моггалла̄на, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманам̣ хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманахету кхо, ма̄риса моггалла̄на, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’’ти. навамам̣.
10. татийадевача̄рикасуттам̣
1016. атха кхо бхагава̄ – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – джетаване антарахито девесу та̄ватим̣сесу па̄турахоси. атха кхо самбахула̄ та̄ватим̣сака̄йика̄ девата̄йо йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо та̄ девата̄йо бхагава̄ етадавоча –
‘‘са̄дху кхо, а̄вусо, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманам̣ хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманахету кхо, а̄вусо, евамидхекачче сатта̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄. са̄дху кхо, а̄вусо, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманам̣ хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманахету кхо, а̄вусо, евамидхекачче сатта̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄’’ти.
‘‘са̄дху кхо, ма̄риса, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманам̣ хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гаманахету кхо, ма̄риса, евамайам̣ паджа̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄. са̄дху кхо, ма̄риса, дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманам̣ хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. арийакантехи сӣлехи саманна̄гаманахету кхо, ма̄риса, евамайам̣ паджа̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄’’ти. дасамам̣.
ра̄джака̄ра̄мавагго дутийо.
тассудда̄нам̣ –
сахассабра̄хман̣а̄нанда, дуггати апаре дуве;
митта̄мачча̄ дуве вутта̄, тайо ча девача̄рика̄ти.