8. ваччхаготтасуттам̣
417. атха кхо ваччхаготто парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, сассато локо’’ти? абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, майа̄ – ‘сассато локо’ти…пе…. ‘‘ким̣ пана, бхо готама, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ майа̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ко ну кхо, бхо готама, хету, ко паччайо, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄? ко пана, бхо готама, хету, ко паччайо, йена бхото готамасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти?
‘‘ан̃н̃атиттхийа̄ кхо, ваччха, парибба̄джака̄ рӯпам̣ аттато саманупассанти, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣ аттато саманупассанти…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассанти, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄. татха̄гато ча кхо, ваччха, арахам̣ самма̄самбуддхо на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. на веданам̣ аттато саманупассати…пе… на сан̃н̃ам̣…пе… на сан̇кха̄ре…пе… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ татха̄гатасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти.
атха кхо ваччхаготто парибба̄джако ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ маха̄моггалла̄нена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бхо моггалла̄на, сассато локо’’ти? абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘сассато локо’ти…пе…. ‘‘ким̣ пана, бхо моггалла̄на, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ко ну кхо, бхо моггалла̄на, хету, ко паччайо, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄? ко пана, бхо моггалла̄на, хету, ко паччайо йена саман̣асса готамасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти?
‘‘ан̃н̃атиттхийа̄ кхо, ваччха, парибба̄джака̄ рӯпам̣ аттато саманупассанти, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣ аттато саманупассанти…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассанти, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄. татха̄гато ча кхо, ваччха, арахам̣ самма̄самбуддхо на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. на веданам̣ аттато саманупассати…пе… на сан̃н̃ам̣…пе… на сан̇кха̄ре…пе… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ татха̄гатасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи, ‘асассато локо’типи, ‘антава̄ локо’типи, ‘анантава̄ локо’типи, ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нтипи, ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нтипи, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти.
‘‘аччхарийам̣, бхо моггалла̄на, аббхутам̣, бхо моггалла̄на! йатра хи на̄ма саттху ча са̄вакасса ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати, самессати, на виродхайиссати, йадидам̣ аггападасмим̣. ида̄на̄хам̣, бхо моггалла̄на, саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ апуччхим̣. саман̣опи ме готамо етехи падехи етехи бйан̃джанехи етаматтхам̣ бйа̄ка̄си, сеййатха̄пи бхавам̣ моггалла̄но. аччхарийам̣, бхо моггалла̄на, аббхутам̣, бхо моггалла̄на! йатра хи на̄ма саттху ча са̄вакасса ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати самессати на виродхайиссати, йадидам̣ аггападасми’’нти. ат̣т̣хамам̣.