10. абйа̄катасам̣йуттам̣
1. кхема̄суттам̣
410. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена кхема̄ бхиккхунӣ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄на̄ антара̄ ча са̄ваттхим̣ антара̄ ча са̄кетам̣ торан̣аваттхусмим̣ ва̄сам̣ упагата̄ хоти. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало са̄кета̄ са̄ваттхим̣ гаччханто, антара̄ ча са̄кетам̣ антара̄ ча са̄ваттхим̣ торан̣аваттхусмим̣ екараттива̄сам̣ упагаччхи. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало ан̃н̃атарам̣ пурисам̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, амбхо пуриса, торан̣аваттхусмим̣ татха̄рӯпам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ джа̄на йамахам̣ аджджа пайирупа̄сеййа’’нти.
‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо со пурисо ран̃н̃о пасенадисса косаласса пат̣иссутва̄ кевалакаппам̣ торан̣аваттхум̣ а̄хин̣д̣анто [анва̄хин̣д̣анто (сӣ.)] на̄ддаса татха̄рӯпам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ йам̣ ра̄джа̄ пасенади косало пайирупа̄сеййа. аддаса̄ кхо со пурисо кхемам̣ бхиккхуним̣ торан̣аваттхусмим̣ ва̄сам̣ упагатам̣. дисва̄на йена ра̄джа̄ пасенади косало тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ пасенадим̣ косалам̣ етадавоча –
‘‘наттхи кхо, дева, торан̣аваттхусмим̣ татха̄рӯпо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ йам̣ дево пайирупа̄сеййа. аттхи ча кхо, дева, кхема̄ на̄ма бхиккхунӣ, тасса бхагавато са̄вика̄ арахато самма̄самбуддхасса. тасса̄ кхо пана аййа̄йа евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘пан̣д̣ита̄, вийатта̄ медха̄винӣ бахуссута̄ читтакатха̄ калйа̄н̣апат̣ибха̄на̄’ти. там̣ дево пайирупа̄сатӯ’’ти.
атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало йена кхема̄ бхиккхунӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ кхемам̣ бхиккхуним̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄джа̄ пасенади косало кхемам̣ бхиккхуним̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, аййе, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ панаййе, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, маха̄ра̄джа, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо, аййе, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ – ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ панаййе, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти. ‘‘етампи кхо, маха̄ра̄джа, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘‘ким̣ ну кхо, аййе, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти, ити пут̣т̣ха̄ сама̄на̄ – ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ – хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ‘ким̣ панаййе, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ити пут̣т̣ха̄ сама̄на̄ – ‘етампи кхо, маха̄ра̄джа, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ‘ким̣ ну кхо, аййе, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ити пут̣т̣ха̄ сама̄на̄ – ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ – хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ‘ким̣ панаййе, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ити пут̣т̣ха̄ сама̄на̄ – ‘етампи кхо, маха̄ра̄джа, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ‘ко ну кхо, аййе, хету, ко паччайо йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’’ти?
‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, маха̄ра̄джа, аттхи те кочи ган̣ако ва̄ муддико ва̄ сан̇кха̄йако ва̄ йо пахоти ган̇га̄йа ва̄лукам̣ [ва̄ликам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] ган̣етум̣ – еттака̄ [еттика̄ (сӣ.)] ва̄лука̄ ити ва̄, еттака̄ни ва̄лукасата̄ни ити ва̄, еттака̄ни ва̄лукасахасса̄ни ити ва̄, еттака̄ни ва̄лукасатасахасса̄ни ити ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, аййе’’. ‘‘аттхи пана те кочи ган̣ако ва̄ муддико ва̄ сан̇кха̄йако ва̄ йо пахоти маха̄самудде удакам̣ ган̣етум̣ – еттака̄ни удака̄л̣хака̄ни ити ва̄, еттака̄ни удака̄л̣хакасата̄ни ити ва̄, еттака̄ни удака̄л̣хакасахасса̄ни ити ва̄, еттака̄ни удака̄л̣хакасатасахасса̄ни ити ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, аййе’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘маха̄ййе, самуддо гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, йена рӯпе татха̄гатам̣ пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пеййа там̣ рӯпам̣ татха̄гатасса пахӣнам̣ уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. рӯпасан̇кха̄йавимутто кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо – сеййатха̄пи маха̄самуддо. ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети.
‘‘йа̄йа ведана̄йа татха̄гатам̣ пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пеййа, са̄ ведана̄ татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄ван̇ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. ведана̄сан̇кха̄йавимутто, маха̄ра̄джа, татха̄гато гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо – сеййатха̄пи маха̄самуддо. ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети.
‘‘йа̄йа сан̃н̃а̄ татха̄гатам̣…пе… йехи сан̇кха̄рехи татха̄гатам̣ пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пеййа, те сан̇кха̄ра̄ татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄ван̇ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. сан̇кха̄расан̇кха̄йавимутто кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо – сеййатха̄пи маха̄самуддо. ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети.
‘‘йена вин̃н̃а̄н̣е татха̄гатам̣ пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пеййа там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатасса пахӣнам̣ уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. вин̃н̃а̄н̣асан̇кха̄йавимутто кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо – сеййатха̄пи маха̄самуддо. ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упетӣ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало кхема̄йа бхиккхунийа̄ бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ кхемам̣ бхиккхуним̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.
атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало апарена самайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄джа̄ пасенади косало бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, майа̄ – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бханте, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, маха̄ра̄джа, абйа̄катам̣ майа̄ – ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, майа̄ – ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бханте, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, маха̄ра̄джа, абйа̄катам̣ майа̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, майа̄ – хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси…пе…. ‘‘‘ким̣ пана, бханте, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘‘‘етампи кхо, маха̄ра̄джа, абйа̄катам̣ майа̄ – нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти?
‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, маха̄ра̄джа, аттхи те кочи ган̣ако ва̄ муддико ва̄ сан̇кха̄йако ва̄ йо пахоти ган̇га̄йа ва̄лукам̣ ган̣етум̣ – еттака̄ ва̄лука̄ ити ва̄…пе… еттака̄ни ва̄лукасатасахасса̄ни ити ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘аттхи пана те кочи ган̣ако ва̄ муддико ва̄ сан̇кха̄йако ва̄ йо пахоти маха̄самудде удакам̣ ган̣етум̣ – еттака̄ни удака̄л̣хака̄ни ити ва̄…пе… еттака̄ни удака̄л̣хакасатасахасса̄ни ити ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘маха̄, бханте, самуддо гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо. евамева кхо, маха̄ра̄джа, йена рӯпена татха̄гатам̣ пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пеййа, там̣ рӯпам̣ татха̄гатасса пахӣнам̣ уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. рӯпасан̇кха̄йавимутто кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо – сеййатха̄пи маха̄самуддо. ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети. йа̄йа ведана̄йа…пе… йа̄йа сан̃н̃а̄йа…пе… йехи сан̇кха̄рехи…пе…’’.
‘‘йена вин̃н̃а̄н̣ена татха̄гатам̣ пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пеййа, там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатасса пахӣнам̣ уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. вин̃н̃а̄н̣асан̇кха̄йавимутто кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато гамбхӣро аппамеййо дуппарийога̄хо – сеййатха̄пи маха̄самуддо. ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упети, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи на упетӣ’’ти.
‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! йатра хи на̄ма саттху чева [саттхуно чева (сӣ.)] са̄вика̄йа ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати, самессати, на виродхайиссати [виха̄йиссати (сӣ. сйа̄. кам̣.), вига̄йиссати (ка.)] йадидам̣ аггападасмим̣. екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ кхемам̣ бхиккхуним̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ апуччхим̣. са̄пи ме аййа̄ етехи падехи етехи бйан̃джанехи етаматтхам̣ бйа̄ка̄си, сеййатха̄пи бхагава̄. аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! йатра хи на̄ма саттху чева са̄вика̄йа ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати, самессати, на виродхайиссати йадидам̣ аггападасмим̣. ханда да̄ни майам̣, бханте, гаччха̄ма. бахукичча̄ майам̣ бахукаран̣ӣйа̄’’ти. ‘‘йасса да̄ни твам̣, маха̄ра̄джа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄мӣти. пат̣хамам̣.
2. анура̄дхасуттам̣
411. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ анура̄дхо бхагавато авидӯре аран̃н̃акут̣ика̄йам̣ вихарати. атха кхо самбахула̄ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ йена̄йасма̄ анура̄дхо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ анура̄дхена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ а̄йасмантам̣ анура̄дхам̣ етадавочум̣ – ‘‘йо со, а̄вусо анура̄дха, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто, там̣ татха̄гато имесу чатӯсу т̣ха̄несу пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄’’ти? ‘‘йо со, а̄вусо, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто, там̣ татха̄гато ан̃н̃атра имехи чатӯхи т̣ха̄нехи пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄’’ти. евам̣ вутте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ а̄йасмантам̣ анура̄дхам̣ етадавочум̣ – ‘‘со ча̄йам̣ [йо ча̄йам̣ (сӣ.)] бхиккху наво бхависсати ачирапаббаджито, тхеро ва̄ пана ба̄ло абйатто’’ти. атха кхо те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ а̄йасмантам̣ анура̄дхам̣ навава̄дена ча ба̄лава̄дена ча апаса̄детва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су.
атха кхо а̄йасмато анура̄дхасса ачирапаккантесу ан̃н̃атиттхийесу парибба̄джакесу етадахоси – ‘‘саче кхо мам̣ те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ уттарим̣ пуччхеййум̣, катхам̣ бйа̄карама̄но ну кхва̄хам̣ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ вуттава̄дӣ чева бхагавато ассам̣, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййам̣, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййам̣, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти? атха кхо а̄йасма̄ анура̄дхо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ анура̄дхо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, бхагавато авидӯре аран̃н̃акут̣ика̄йам̣ вихара̄ми. атха кхо, бханте, самбахула̄ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ йена̄хам̣ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ майа̄ саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо, бханте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ мам̣ етадавочум̣ – ‘‘йо со, а̄вусо анура̄дха, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто, там̣ татха̄гато имесу чатӯсу т̣ха̄несу пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄’’ти? евам̣ вутта̄хам̣, бханте, те ан̃н̃атиттхийе парибба̄джаке етадавочам̣ – ‘‘йо со, а̄вусо, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто, там̣ татха̄гато ан̃н̃атра имехи чатӯхи т̣ха̄нехи пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄’’ти. евам̣ вутте, бханте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ мам̣ етадавочум̣ – ‘‘со ча̄йам̣ бхиккху наво бхависсати ачирапаббаджито тхеро ва̄ пана ба̄ло абйатто’’ти. атха кхо мам̣, бханте, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ навава̄дена ча ба̄лава̄дена ча апаса̄детва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су. тасса майхам̣, бханте, ачирапаккантесу тесу ан̃н̃атиттхийесу парибба̄джакесу етадахоси – ‘‘саче кхо мам̣ те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ уттарим̣ пуччхеййум̣, катхам̣ бйа̄карама̄но ну кхва̄хам̣ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ вуттава̄дӣ чева бхагавато ассам̣, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййам̣, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййам̣, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти?
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?
‘‘аниччам̣, бханте’’.
‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?
‘‘дуккхам̣, бханте’’.
‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘ведана̄ ничча̄ ва̄ аничча̄ ва̄’’ти?…пе… сан̃н̃а̄ …пе… сан̇кха̄ра̄…пе… ‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?
‘‘аниччам̣, бханте’’.
‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?
‘‘дуккхам̣, бханте’’.
‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘тасма̄тиха, анура̄дха, йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. йа̄ ка̄чи ведана̄ атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄…пе… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄…пе… йе кечи сан̇кха̄ра̄…пе… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. евам̣ пассам̣, анура̄дха, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасмимпи ниббиндати, ведана̄йапи ниббиндати, сан̃н̃а̄йапи ниббиндати, сан̇кха̄ресупи ниббиндати, вин̃н̃а̄н̣асмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘веданам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘сан̃н̃ам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘сан̇кха̄ре татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпасмим̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ан̃н̃атра рӯпа̄ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄йа…пе… ан̃н̃атра ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа…пе… ан̃н̃атра сан̃н̃а̄йа…пе… сан̇кха̄ресу…пе… ан̃н̃атра сан̇кха̄рехи…пе… вин̃н̃а̄н̣асмим̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ан̃н̃атра вин̃н̃а̄н̣а̄ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, рӯпам̣, веданам̣, сан̃н̃ам̣, сан̇кха̄ре, вин̃н̃а̄н̣ам̣ татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, анура̄дха, айам̣ со арӯпӣ аведано асан̃н̃ӣ асан̇кха̄ро авин̃н̃а̄н̣о татха̄гатоти саманупассасӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘еттха ча те, анура̄дха, дит̣т̣хева дхамме саччато тхетато татха̄гате анупалаббхийама̄не [татха̄гато анупалаббхийама̄но (сйа̄. ка.), татха̄гате анупалаббхама̄не (?)] каллам̣ ну те там̣ веййа̄каран̣ам̣ [веййа̄каран̣а̄йа (сӣ.)] – йо со, а̄вусо, татха̄гато уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто, там̣ татха̄гато ан̃н̃атра имехи чатӯхи т̣ха̄нехи пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пети – ‘‘‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху са̄дху, анура̄дха! пуббе ча̄хам̣, анура̄дха, етарахи ча дуккхан̃чева пан̃н̃а̄пеми дуккхасса ча ниродха’’нти. дутийам̣.
3. пат̣хамаса̄рипуттакот̣т̣хикасуттам̣
412. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто, а̄йасма̄ ча маха̄кот̣т̣хико ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча –
‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, а̄вусо, бхагавата̄ – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана̄вусо, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, а̄вусо, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, а̄вусо, бхагавата̄ – ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана̄вусо, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, а̄вусо, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ити пут̣т̣хо сама̄но, ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, а̄вусо, бхагавата̄ – хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси…пе… ‘ким̣ пана̄вусо, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘етампи кхо, а̄вусо, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ко ну кхо, а̄вусо, хету, ко паччайо йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти?
‘‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти кхо, а̄вусо, рӯпагатаметам̣. на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, рӯпагатаметам̣. хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, рӯпагатаметам̣. нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, рӯпагатаметам̣. хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти кхо, а̄вусо, ведана̄гатаметам̣. на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, ведана̄гатаметам̣. хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, ведана̄гатаметам̣. нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, ведана̄гатаметам̣. хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти кхо, а̄вусо, сан̃н̃а̄гатаметам̣. на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, сан̃н̃а̄гатаметам̣. хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, сан̃н̃а̄гатаметам̣. нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, сан̃н̃а̄гатаметам̣. хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти кхо, а̄вусо, сан̇кха̄рагатаметам̣. на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, сан̇кха̄рагатаметам̣. хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, сан̇кха̄рагатаметам̣. нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, сан̇кха̄рагатаметам̣. хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти кхо, а̄вусо, вин̃н̃а̄н̣агатаметам̣. на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, вин̃н̃а̄н̣агатаметам̣. хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, вин̃н̃а̄н̣агатаметам̣. нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти, вин̃н̃а̄н̣агатаметам̣. айам̣ кхо, а̄вусо, хету айам̣ паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти. татийам̣.
4. дутийаса̄рипуттакот̣т̣хикасуттам̣
413. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто, а̄йасма̄ ча маха̄кот̣т̣хико ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… (са̄йева пуччха̄) ‘‘ко ну кхо, а̄вусо, хету, ко паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти? ‘‘рӯпам̣ кхо, а̄вусо, аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, рӯпасамудайам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, рӯпаниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, рӯпаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти. веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, вин̃н̃а̄н̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’типисса хоти.
‘‘рӯпан̃ча кхо, а̄вусо, джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, рӯпасамудайам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, рӯпаниродхам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, рӯпаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, вин̃н̃а̄н̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти; ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти; ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти; ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. айам̣ кхо, а̄вусо, хету айам̣ паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти. чатуттхам̣.
5. татийаса̄рипуттакот̣т̣хикасуттам̣
414. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто, а̄йасма̄ ча маха̄кот̣т̣хико ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… (са̄йева пуччха̄) ‘‘ко ну кхо, а̄вусо, хету ко паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти? ‘‘рӯпе кхо, а̄вусо, авигатара̄гасса авигатаччхандасса авигатапемасса авигатапипа̄сасса авигатапарил̣а̄хасса авигататан̣хасса ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа…пе… сан̇кха̄ресу…пе… вин̃н̃а̄н̣е авигатара̄гасса авигатаччхандасса авигатапемасса авигатапипа̄сасса авигатапарил̣а̄хасса авигататан̣хасса ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти. рӯпе ча кхо, а̄вусо, вигатара̄гасса…пе… ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа…пе… сан̇кха̄ресу…пе… вин̃н̃а̄н̣е вигатара̄гасса вигатаччхандасса вигатапемасса вигатапипа̄сасса вигатапарил̣а̄хасса вигататан̣хасса ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. айам̣ кхо, а̄вусо, хету, айам̣ паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти. пан̃чамам̣.
6. чатуттхаса̄рипуттакот̣т̣хикасуттам̣
415. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто, а̄йасма̄ ча маха̄кот̣т̣хико ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ маха̄кот̣т̣хикена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ маха̄кот̣т̣хикам̣ етадавоча – ‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо кот̣т̣хика, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти…пе… ‘ким̣ пана̄вусо, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘етампи кхо, а̄вусо, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси’’. ‘‘ко ну кхо, а̄вусо, хету, ко паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти?
‘‘рӯпа̄ра̄масса кхо, а̄вусо, рӯпаратасса рӯпасаммудитасса рӯпаниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти; ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти. ведана̄ра̄масса кхо, а̄вусо, ведана̄ратасса ведана̄саммудитасса, ведана̄ниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти…пе… сан̃н̃а̄ра̄масса кхо, а̄вусо…пе… сан̇кха̄ра̄ра̄масса кхо а̄вусо…пе… вин̃н̃а̄н̣а̄ра̄масса кхо, а̄вусо, вин̃н̃а̄н̣аратасса вин̃н̃а̄н̣асаммудитасса вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти’’.
‘‘на рӯпа̄ра̄масса кхо, а̄вусо, на рӯпаратасса на рӯпасаммудитасса, рӯпаниродхам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. на ведана̄ра̄масса кхо, а̄вусо…пе… на сан̃н̃а̄ра̄масса кхо, а̄вусо…пе… на сан̇кха̄ра̄ра̄масса кхо, а̄вусо…пе… на вин̃н̃а̄н̣а̄ра̄масса кхо, а̄вусо, на вин̃н̃а̄н̣аратасса на вин̃н̃а̄н̣асаммудитасса, вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. айам̣ кхо, а̄вусо, хету, айам̣ паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти.
‘‘сийа̄ пана̄вусо, ан̃н̃опи парийа̄йо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄вусо. бхава̄ра̄масса кхо, а̄вусо, бхаваратасса бхавасаммудитасса, бхаваниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти. на бхава̄ра̄масса кхо, а̄вусо, на бхаваратасса на бхавасаммудитасса, бхаваниродхам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. айампи кхо, а̄вусо, парийа̄йо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти.
‘‘сийа̄ пана̄вусо, ан̃н̃опи парийа̄йо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄вусо. упа̄да̄на̄ра̄масса кхо, а̄вусо, упа̄да̄наратасса упа̄да̄насаммудитасса, упа̄да̄наниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти. на упа̄да̄на̄ра̄масса кхо, а̄вусо, на упа̄да̄наратасса на упа̄да̄насаммудитасса, упа̄да̄наниродхам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти…пе… ‘нева, хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. айампи кхо а̄вусо, парийа̄йо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти.
‘‘сийа̄ пана̄вусо, ан̃н̃опи парийа̄йо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄вусо. тан̣ха̄ра̄масса кхо, а̄вусо, тан̣ха̄ратасса тан̣ха̄саммудитасса, тан̣ха̄ниродхам̣ аджа̄нато апассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса хоти. на тан̣ха̄ра̄масса кхо, а̄вусо, на тан̣ха̄ратасса на тан̣ха̄саммудитасса, тан̣ха̄ниродхам̣ джа̄нато пассато йатха̄бхӯтам̣, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти…пе. … ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типисса на хоти. айампи кхо, а̄вусо, парийа̄йо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти.
‘‘сийа̄ пана̄вусо, ан̃н̃опи парийа̄йо, йенетам̣ абйа̄катам̣ бхагавата̄’’ти? ‘‘еттха да̄ни, а̄вусо са̄рипутта, ито уттари ким̣ иччхаси? тан̣ха̄сан̇кхайавимуттасса, а̄вусо са̄рипутта, бхиккхуно ват̣т̣ам̣ [ваттам̣ (сйа̄. кам̣. ка.) ваддхам̣ (пӣ.)] наттхи пан̃н̃а̄пана̄йа̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. моггалла̄насуттам̣
416. атха кхо ваччхаготто парибба̄джако йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ маха̄моггалла̄нена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча –
‘‘ким̣ ну кхо, бхо моггалла̄на, сассато локо’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘сассато локо’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бхо моггалла̄на, асассато локо’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘асассато локо’’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо, бхо моггалла̄на, антава̄ локо’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘антава̄ локо’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бхо моггалла̄на, анантава̄ локо’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘анантава̄ локо’’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо, бхо моггалла̄на, там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’’нти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’’’нти. ‘‘ким̣ пана, бхо моггалла̄на, ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’’нти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’’’нти. ‘‘ким̣ ну кхо, бхо моггалла̄на, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бхо моггалла̄на, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо, бхо моггалла̄на, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бхо моггалла̄на, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ко ну кхо, бхо моггалла̄на, хету ко паччайо, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – сассато локоти ва̄, асассато локоти ва̄, антава̄ локоти ва̄, анантава̄ локоти ва̄, там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣранти ва̄, ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣранти ва̄, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄? ко пана, бхо моггалла̄на, хету ко паччайо, йена саман̣асса готамасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – сассато локотипи, асассато локотипи, антава̄ локотипи, анантава̄ локотипи, там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣрантипи, ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣрантипи, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄типи, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄типи, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄типи, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄типӣ’’ти?
‘‘ан̃н̃атиттхийа̄ кхо, ваччха, парибба̄джака̄ чаккхум̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассанти…пе… дживхам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассанти…пе… манам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассанти. тасма̄ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – сассато локоти ва̄…пе… нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄. татха̄гато ча кхо, ваччха, арахам̣ самма̄самбуддхо чаккхум̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати…пе… дживхам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати…пе… манам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. тасма̄ татха̄гатасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – сассато локотипи…пе… нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄типӣ’’ти.
атха кхо ваччхаготто парибба̄джако ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, сассато локо’’ти? абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, майа̄ – ‘сассато локо’ти…пе…. ‘‘ким̣ пана, бхо готама, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ майа̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ко ну кхо, бхо готама, хету ко паччайо, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄? ко пана, бхо готама, хету ко паччайо, йена бхото готамасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти?
‘‘ан̃н̃атиттхийа̄ кхо, ваччха, парибба̄джака̄ чаккхум̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассанти…пе… дживхам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассанти…пе… манам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассанти. тасма̄ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄. татха̄гато ча кхо, ваччха, арахам̣ самма̄самбуддхо чаккхум̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати…пе… дживхам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати…пе… манам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. тасма̄ татха̄гатасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи, ‘асассато локо’типи, ‘антава̄ локо’типи, ‘анантава̄ локо’типи, ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нтипи, ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нтипи, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти.
‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! йатра хи на̄ма саттху ча [саттхусса ча (сӣ. пӣ.), саттху чева (кхема̄сутте)] са̄вакасса ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати самессати на виродхайиссати, йадидам̣ аггападасмим̣. ида̄на̄хам̣, бхо готама, саман̣ам̣ маха̄моггалла̄нам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ апуччхим̣. саман̣опи ме моггалла̄но етехи падехи етехи бйан̃джанехи таматтхам̣ бйа̄ка̄си, сеййатха̄пи бхавам̣ готамо. аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! йатра хи на̄ма саттху ча са̄вакасса ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати самессати на виродхайиссати, йадидам̣ аггападасми’’нти. саттамам̣.
8. ваччхаготтасуттам̣
417. атха кхо ваччхаготто парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, сассато локо’’ти? абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, майа̄ – ‘сассато локо’ти…пе…. ‘‘ким̣ пана, бхо готама, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ майа̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ко ну кхо, бхо готама, хету, ко паччайо, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄? ко пана, бхо готама, хету, ко паччайо, йена бхото готамасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти?
‘‘ан̃н̃атиттхийа̄ кхо, ваччха, парибба̄джака̄ рӯпам̣ аттато саманупассанти, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣ аттато саманупассанти…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассанти, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄. татха̄гато ча кхо, ваччха, арахам̣ самма̄самбуддхо на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. на веданам̣ аттато саманупассати…пе… на сан̃н̃ам̣…пе… на сан̇кха̄ре…пе… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ татха̄гатасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти.
атха кхо ваччхаготто парибба̄джако ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ маха̄моггалла̄нена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бхо моггалла̄на, сассато локо’’ти? абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘сассато локо’ти…пе…. ‘‘ким̣ пана, бхо моггалла̄на, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ко ну кхо, бхо моггалла̄на, хету, ко паччайо, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄? ко пана, бхо моггалла̄на, хету, ко паччайо йена саман̣асса готамасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти?
‘‘ан̃н̃атиттхийа̄ кхо, ваччха, парибба̄джака̄ рӯпам̣ аттато саманупассанти, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣ аттато саманупассанти…пе… сан̃н̃ам̣…пе… сан̇кха̄ре…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассанти, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ пут̣т̣ха̄нам̣ евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’ти ва̄…пе… ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄. татха̄гато ча кхо, ваччха, арахам̣ самма̄самбуддхо на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. на веданам̣ аттато саманупассати…пе… на сан̃н̃ам̣…пе… на сан̇кха̄ре…пе… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣, на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасма̄ татха̄гатасса евам̣ пут̣т̣хасса на евам̣ веййа̄каран̣ам̣ хоти – ‘сассато локо’типи, ‘асассато локо’типи, ‘антава̄ локо’типи, ‘анантава̄ локо’типи, ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нтипи, ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нтипи, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типи, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’типӣ’’ти.
‘‘аччхарийам̣, бхо моггалла̄на, аббхутам̣, бхо моггалла̄на! йатра хи на̄ма саттху ча са̄вакасса ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати, самессати, на виродхайиссати, йадидам̣ аггападасмим̣. ида̄на̄хам̣, бхо моггалла̄на, саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ апуччхим̣. саман̣опи ме готамо етехи падехи етехи бйан̃джанехи етаматтхам̣ бйа̄ка̄си, сеййатха̄пи бхавам̣ моггалла̄но. аччхарийам̣, бхо моггалла̄на, аббхутам̣, бхо моггалла̄на! йатра хи на̄ма саттху ча са̄вакасса ча аттхена аттхо бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сам̣сандиссати самессати на виродхайиссати, йадидам̣ аггападасми’’нти. ат̣т̣хамам̣.
9. кутӯхаласа̄ла̄суттам̣
418. атха кхо ваччхаготто парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘пурима̄ни, бхо готама, диваса̄ни пуриматара̄ни самбахула̄нам̣ на̄на̄титтхийа̄нам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ кутӯхаласа̄ла̄йам̣ саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ айамантара̄катха̄ удапа̄ди – ‘айам̣ кхо пӯран̣о кассапо сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса. сопи са̄вакам̣ аббхатӣтам̣ ка̄лан̇катам̣ упапаттӣсу бйа̄кароти – ‘асу амутра упапанно, асу амутра упапанно’ти. йописса са̄вако уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто тампи са̄вакам̣ аббхатӣтам̣ ка̄лан̇катам̣ упапаттӣсу бйа̄кароти – ‘асу амутра упапанно, асу амутра упапанно’’’ти.
‘‘айампи кхо маккхали госа̄ло…пе… айампи кхо ниган̣т̣хо на̄т̣апутто…пе… айампи кхо сан̃чайо [сан̃джайо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] белат̣т̣хапутто…пе… айампи кхо пакудхо [пакуддхо (пӣ.)] качча̄но…пе… айампи кхо аджито кесакамбало сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса. сопи са̄вакам̣ аббхатӣтам̣ ка̄лан̇катам̣ упапаттӣсу бйа̄кароти – ‘асу амутра упапанно, асу амутра упапанно’ти. йописса са̄вако уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто тампи са̄вакам̣ аббхатӣтам̣ ка̄лан̇катам̣ упапаттӣсу бйа̄кароти – ‘асу амутра упапанно, асу амутра упапанно’’’ти.
‘‘айампи кхо саман̣о готамо сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса. сопи са̄вакам̣ аббхатӣтам̣ ка̄лан̇катам̣ упапаттӣсу бйа̄кароти – ‘асу амутра упапанно, асу амутра упапанно’ти. йописса [йо ча кхвасса (пӣ.)] са̄вако уттамапурисо парамапурисо парамапаттипатто тан̃ча са̄вакам̣ аббхатӣтам̣ ка̄лан̇катам̣ упапаттӣсу на бйа̄кароти – ‘асу амутра упапанно, асу амутра упапанно’ти. апи ча кхо нам̣ евам̣ бйа̄кароти – ‘аччхеччхи тан̣хам̣, виваттайи сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’ти. тасса майхам̣, бхо готама, аху дева кан̇кха̄, аху вичикиччха̄ – ‘катхам̣ на̄ма [катхан̃хи на̄ма (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) катхам̣ катхам̣ на̄ма (чхаккан̇гуттаре пан̃чамавагге дутийасутте)] саман̣асса готамасса дхаммо абхин̃н̃еййо’’’ти [дхамма̄бхин̃н̃еййа̄ти (пӣ. ка.) дхаммо… ан̃н̃еййо (чхаккан̇гуттаре)]?
‘‘алан̃хи те, ваччха, кан̇кхитум̣, алам̣ вичикиччхитум̣. кан̇кханӣйе ча пана те т̣ха̄не вичикиччха̄ уппанна̄. саупа̄да̄насса кхва̄хам̣, ваччха, упапаттим̣ пан̃н̃а̄пеми но анупа̄да̄насса. сеййатха̄пи, ваччха, агги саупа̄да̄но джалати, но анупа̄да̄но; евамева кхва̄хам̣, ваччха, саупа̄да̄насса упапаттим̣ пан̃н̃а̄пеми, но анупа̄да̄насса̄’’ти.
‘‘йасмим̣, бхо готама, самайе аччи ва̄тена кхитта̄ дӯрампи гаччхати, имасса пана бхавам̣ готамо ким̣ упа̄да̄насмим̣ пан̃н̃а̄петӣ’’ти? ‘‘йасмим̣ кхо, ваччха, самайе аччи ва̄тена кхитта̄ дӯрампи гаччхати, тамахам̣ ва̄тӯпа̄да̄нам̣ пан̃н̃а̄пеми. ва̄то хисса, ваччха, тасмим̣ самайе упа̄да̄нам̣ хотӣ’’ти. ‘‘йасмин̃ча пана, бхо готама, самайе иман̃ча ка̄йам̣ никкхипати, сатто ча ан̃н̃атарам̣ ка̄йам̣ анупапанно хоти, имасса пана бхавам̣ готамо ким̣ упа̄да̄насмим̣ пан̃н̃а̄петӣ’’ти? ‘‘йасмим̣ кхо, ваччха, самайе иман̃ча ка̄йам̣ никкхипати, сатто ча ан̃н̃атарам̣ ка̄йам̣ анупапанно хоти, тамахам̣ тан̣хӯпа̄да̄нам̣ вада̄ми. тан̣ха̄ хисса, ваччха, тасмим̣ самайе упа̄да̄нам̣ хотӣ’’ти [хотӣти…пе… (ка.)]. навамам̣.
10. а̄нандасуттам̣
419. атха кхо ваччхаготто парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, аттхатта̄’’ти? евам̣ вутте, бхагава̄ тун̣хӣ ахоси. ‘‘ким̣ пана, бхо готама, наттхатта̄’’ти? дутийампи кхо бхагава̄ тун̣хӣ ахоси. атха кхо ваччхаготто парибба̄джако ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.
атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо ачирапакканте ваччхаготте парибба̄джаке бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, бхагава̄ ваччхаготтасса парибба̄джакасса пан̃хам̣ пут̣т̣хо на бйа̄ка̄сӣ’’ти? ‘‘ахан̃ча̄нанда, ваччхаготтасса парибба̄джакасса ‘аттхатта̄’ти пут̣т̣хо сама̄но ‘аттхатта̄’ти бйа̄кареййам̣, йе те, а̄нанда, саман̣абра̄хман̣а̄ сассатава̄да̄ тесаметам̣ саддхим̣ [тесаметам̣ ладдхи (сӣ.)] абхависса. ахан̃ча̄нанда, ваччхаготтасса парибба̄джакасса ‘наттхатта̄’ти пут̣т̣хо сама̄но ‘наттхатта̄’ти бйа̄кареййам̣, йе те, а̄нанда, саман̣абра̄хман̣а̄ уччхедава̄да̄ тесаметам̣ саддхим̣ абхависса. ахан̃ча̄нанда, ваччхаготтасса парибба̄джакасса ‘аттхатта̄’ти пут̣т̣хо сама̄но ‘аттхатта̄’ти бйа̄кареййам̣, апи ну ме там̣, а̄нанда, ануломам̣ абхависса н̃а̄н̣асса уппа̄да̄йа – ‘саббе дхамма̄ анатта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ахан̃ча̄нанда, ваччхаготтасса парибба̄джакасса ‘наттхатта̄’ти пут̣т̣хо сама̄но ‘наттхатта̄’ти бйа̄кареййам̣, саммӯл̣хасса, а̄нанда, ваччхаготтасса парибба̄джакасса бхиййо саммоха̄йа абхависса – ‘ахува̄ ме нӯна пуббе атта̄, со етарахи наттхӣ’’’ти. дасамам̣.
11. сабхийакачча̄насуттам̣
420. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ сабхийо качча̄но н̃а̄тике вихарати гин̃джака̄васатхе. атха кхо ваччхаготто парибба̄джако йена̄йасма̄ сабхийо качча̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ сабхийена качча̄нена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ваччхаготто парибба̄джако а̄йасмантам̣ сабхийам̣ качча̄нам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо бхо, качча̄на, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бхо качча̄на, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘ким̣ ну кхо, бхо качча̄на, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти. ‘‘ким̣ пана, бхо качча̄на, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти? ‘‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’’ти.
‘‘‘ким̣ ну кхо, бхо качча̄на, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ‘ким̣ пана, бхо качча̄на, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ‘ким̣ ну кхо, бхо качча̄на, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, ваччха, бхагавата̄ – хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ‘ким̣ пана, бхо качча̄на, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но – ‘етампи кхо, ваччха, абйа̄катам̣ бхагавата̄ – нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти вадеси. ко ну кхо, бхо качча̄на, хету, ко паччайо, йенетам̣ абйа̄катам̣ саман̣ена готамена̄’’ти? ‘‘йо ча, ваччха, хету, йо ча паччайо пан̃н̃а̄пана̄йа рӯпӣти ва̄ арӯпӣти ва̄ сан̃н̃ӣти ва̄ асан̃н̃ӣти ва̄ невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣти ва̄, со ча хету, со ча паччайо саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ апарисесам̣ нируджджхеййа. кена нам̣ пан̃н̃а̄пайама̄но пан̃н̃а̄пеййа рӯпӣти ва̄ арӯпӣти ва̄ сан̃н̃ӣти ва̄ асан̃н̃ӣти ва̄ невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣти ва̄’’ти. ‘‘кӣвачирам̣ паббаджитоси, бхо качча̄на̄’’ти? ‘‘начирам̣, а̄вусо, тӣн̣и васса̄нӣ’’ти. ‘‘йассапа’сса, а̄вусо, етаметтакена еттакамева там̣па’сса баху, ко пана ва̄до евам̣ [ко пана ва̄до ева (сӣ. пӣ.)] абхикканте’’ти! ека̄дасамам̣.
абйа̄катасам̣йуттам̣ саматтам̣.