1. пат̣хамапуббесамбодхасуттам̣

13. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘ко ну кхо чаккхусса асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣ам̣? ко сотасса…пе… ко гха̄насса… ко дживха̄йа… ко ка̄йасса… ко манасса асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘йам̣ кхо чаккхум̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ чаккхусса асса̄до. йам̣ чаккхум̣ аниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, айам̣ чаккхусса а̄дӣнаво. йо чаккхусмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ чаккхусса ниссаран̣ам̣. йам̣ сотам̣…пе… йам̣ гха̄нам̣…пе… йам̣ дживхам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ дживха̄йа асса̄до. йам̣ [йа̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дживха̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄, айам̣ дживха̄йа а̄дӣнаво. йо дживха̄йа чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ дживха̄йа ниссаран̣ам̣. йам̣ ка̄йам̣…пе… йам̣ манам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ манасса асса̄до. йам̣ [йо (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] мано аниччо дуккхо випарин̣а̄мадхаммо, айам̣ манасса а̄дӣнаво. йо манасмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ манасса ниссаран̣а’’’нти.

‘‘йа̄вакӣван̃ча̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃а̄сим̣, нева та̄ва̄хам̣, бхиккхаве, садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ‘ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти [саббаттха̄пи евамева итисаддена саха диссати] паччан̃н̃а̄сим̣. йато ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, атха̄хам̣, бхиккхаве, садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ‘ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти паччан̃н̃а̄сим̣. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ ме вимутти [четовимутти (сӣ. пӣ. ка.) евамупарипи], айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’’ти. пат̣хамам̣.