2. йамакавагго
1. пат̣хамапуббесамбодхасуттам̣
13. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘ко ну кхо чаккхусса асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣ам̣? ко сотасса…пе… ко гха̄насса… ко дживха̄йа… ко ка̄йасса… ко манасса асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘йам̣ кхо чаккхум̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ чаккхусса асса̄до. йам̣ чаккхум̣ аниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, айам̣ чаккхусса а̄дӣнаво. йо чаккхусмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ чаккхусса ниссаран̣ам̣. йам̣ сотам̣…пе… йам̣ гха̄нам̣…пе… йам̣ дживхам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ дживха̄йа асса̄до. йам̣ [йа̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дживха̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄, айам̣ дживха̄йа а̄дӣнаво. йо дживха̄йа чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ дживха̄йа ниссаран̣ам̣. йам̣ ка̄йам̣…пе… йам̣ манам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ манасса асса̄до. йам̣ [йо (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] мано аниччо дуккхо випарин̣а̄мадхаммо, айам̣ манасса а̄дӣнаво. йо манасмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ манасса ниссаран̣а’’’нти.
‘‘йа̄вакӣван̃ча̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃а̄сим̣, нева та̄ва̄хам̣, бхиккхаве, садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ‘ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти [саббаттха̄пи евамева итисаддена саха диссати] паччан̃н̃а̄сим̣. йато ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, атха̄хам̣, бхиккхаве, садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ‘ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти паччан̃н̃а̄сим̣. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ ме вимутти [четовимутти (сӣ. пӣ. ка.) евамупарипи], айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’’ти. пат̣хамам̣.
2. дутийапуббесамбодхасуттам̣
14. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘ко ну кхо рӯпа̄нам̣ асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣ам̣? ко садда̄нам̣…пе… ко гандха̄нам̣… ко раса̄нам̣… ко пхот̣т̣хабба̄нам̣… ко дхамма̄нам̣ асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘йам̣ кхо рӯпе пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ рӯпа̄нам̣ асса̄до. йам̣ рӯпа̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄, айам̣ рӯпа̄нам̣ а̄дӣнаво. йо рӯпесу чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ рӯпа̄нам̣ ниссаран̣ам̣. йам̣ садде… гандхе… расе… пхот̣т̣хаббе… йам̣ дхамме пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ дхамма̄нам̣ асса̄до. йам̣ дхамма̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄, айам̣ дхамма̄нам̣ а̄дӣнаво. йо дхаммесу чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ дхамма̄нам̣ ниссаран̣а’’’нти.
‘‘йа̄вакӣван̃ча̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ ба̄хира̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃а̄сим̣, нева та̄ва̄хам̣, бхиккхаве, садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ‘ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти паччан̃н̃а̄сим̣. йато ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ ба̄хира̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, атха̄хам̣, бхиккхаве, садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ‘ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти паччан̃н̃а̄сим̣. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ ме вимутти, айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’’ти. дутийам̣.
3. пат̣хамаасса̄дапарийесанасуттам̣
15. ‘‘чаккхусса̄хам̣, бхиккхаве, асса̄дапарийесанам̣ ачарим̣. йо чаккхусса асса̄до тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ чаккхусса асса̄до пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. чаккхусса̄хам̣, бхиккхаве, а̄дӣнавапарийесанам̣ ачарим̣. йо чаккхусса а̄дӣнаво тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ чаккхусса а̄дӣнаво пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. чаккхусса̄хам̣, бхиккхаве, ниссаран̣апарийесанам̣ ачарим̣. йам̣ чаккхусса ниссаран̣ам̣ тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ чаккхусса ниссаран̣ам̣, пан̃н̃а̄йа ме там̣ судит̣т̣хам̣. сотасса̄хам̣, бхиккхаве… гха̄насса̄хам̣, бхиккхаве… дживха̄йа̄хам̣ бхиккхаве, асса̄дапарийесанам̣ ачарим̣. йо дживха̄йа асса̄до тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ дживха̄йа асса̄до пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. дживха̄йа̄хам̣, бхиккхаве, а̄дӣнавапарийесанам̣ ачарим̣. йо дживха̄йа а̄дӣнаво тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ дживха̄йа а̄дӣнаво пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. дживха̄йа̄хам̣, бхиккхаве, ниссаран̣апарийесанам̣ ачарим̣. йам̣ дживха̄йа ниссаран̣ам̣ тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ дживха̄йа ниссаран̣ам̣, пан̃н̃а̄йа ме там̣ судит̣т̣хам̣. манасса̄хам̣, бхиккхаве, асса̄дапарийесанам̣ ачарим̣. йо манасса асса̄до тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ манасса асса̄до пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. манасса̄хам̣, бхиккхаве, а̄дӣнавапарийесанам̣ ачарим̣. йо манасса а̄дӣнаво тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ манасса а̄дӣнаво пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. манасса̄хам̣, бхиккхаве, ниссаран̣апарийесанам̣ ачарим̣. йам̣ манасса ниссаран̣ам̣ тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ манасса ниссаран̣ам̣, пан̃н̃а̄йа ме там̣ судит̣т̣хам̣.
‘‘йа̄вакӣван̃ча̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃а̄сим̣…пе… паччан̃н̃а̄сим̣. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ ме вимутти, айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’’ти. татийам̣.
4. дутийаасса̄дапарийесанасуттам̣
16. ‘‘рӯпа̄на̄хам̣, бхиккхаве, асса̄дапарийесанам̣ ачарим̣. йо рӯпа̄нам̣ асса̄до тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ рӯпа̄нам̣ асса̄до пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. рӯпа̄на̄хам̣, бхиккхаве, а̄дӣнавапарийесанам̣ ачарим̣. йо рӯпа̄нам̣ а̄дӣнаво тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ рӯпа̄нам̣ а̄дӣнаво пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. рӯпа̄на̄хам̣, бхиккхаве, ниссаран̣апарийесанам̣ ачарим̣. йам̣ рӯпа̄нам̣ ниссаран̣ам̣ тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ рӯпа̄нам̣ ниссаран̣ам̣, пан̃н̃а̄йа ме там̣ судит̣т̣хам̣. садда̄на̄хам̣, бхиккхаве… гандха̄на̄хам̣, бхиккхаве… раса̄на̄хам̣, бхиккхаве… пхот̣т̣хабба̄на̄хам̣, бхиккхаве… дхамма̄на̄хам̣, бхиккхаве, асса̄дапарийесанам̣ ачарим̣. йо дхамма̄нам̣ асса̄до тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ дхамма̄нам̣ асса̄до пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. дхамма̄на̄хам̣, бхиккхаве, а̄дӣнавапарийесанам̣ ачарим̣. йо дхамма̄нам̣ а̄дӣнаво тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ дхамма̄нам̣ а̄дӣнаво пан̃н̃а̄йа ме со судит̣т̣хо. дхамма̄на̄хам̣, бхиккхаве, ниссаран̣апарийесанам̣ ачарим̣. йам̣ дхамма̄нам̣ ниссаран̣ам̣ тададжджхагамам̣. йа̄вата̄ дхамма̄нам̣ ниссаран̣ам̣, пан̃н̃а̄йа ме там̣ судит̣т̣хам̣.
‘‘йа̄вакӣван̃ча̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ чханнам̣ ба̄хира̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃а̄сим̣…пе… паччан̃н̃а̄сим̣. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ ме вимутти, айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’’ти. чатуттхам̣.
5. пат̣хаманочеасса̄дасуттам̣
17. ‘‘но чедам̣, бхиккхаве, чаккхусса асса̄до абхависса, найидам̣ сатта̄ чаккхусмим̣ са̄раджджеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи чаккхусса асса̄до тасма̄ сатта̄ чаккхусмим̣ са̄раджджанти. но чедам̣, бхиккхаве, чаккхусса а̄дӣнаво абхависса, найидам̣ сатта̄ чаккхусмим̣ ниббиндеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи чаккхусса а̄дӣнаво тасма̄ сатта̄ чаккхусмим̣ ниббинданти. но чедам̣, бхиккхаве, чаккхусса ниссаран̣ам̣ абхависса, найидам̣ сатта̄ чаккхусма̄ ниссареййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи чаккхусса ниссаран̣ам̣ тасма̄ сатта̄ чаккхусма̄ ниссаранти. но чедам̣, бхиккхаве, сотасса асса̄до абхависса… но чедам̣, бхиккхаве, гха̄насса асса̄до абхависса… но чедам̣, бхиккхаве, дживха̄йа асса̄до абхависса, найидам̣ сатта̄ дживха̄йа са̄раджджеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи дживха̄йа асса̄до, тасма̄ сатта̄ дживха̄йа са̄раджджанти. но чедам̣, бхиккхаве, дживха̄йа а̄дӣнаво абхависса, найидам̣ сатта̄ дживха̄йа ниббиндеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи дживха̄йа а̄дӣнаво, тасма̄ сатта̄ дживха̄йа ниббинданти. но чедам̣, бхиккхаве, дживха̄йа ниссаран̣ам̣ абхависса, найидам̣ сатта̄ дживха̄йа ниссареййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи дживха̄йа ниссаран̣ам̣, тасма̄ сатта̄ дживха̄йа ниссаранти. но чедам̣, бхиккхаве, ка̄йасса асса̄до абхависса… но чедам̣, бхиккхаве, манасса асса̄до абхависса, найидам̣ сатта̄ манасмим̣ са̄раджджеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи манасса асса̄до, тасма̄ сатта̄ манасмим̣ са̄раджджанти. но чедам̣, бхиккхаве, манасса а̄дӣнаво абхависса, найидам̣ сатта̄ манасмим̣ ниббиндеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи манасса а̄дӣнаво, тасма̄ сатта̄ манасмим̣ ниббинданти. но чедам̣, бхиккхаве, манасса ниссаран̣ам̣ абхависса, найидам̣ сатта̄ манасма̄ ниссареййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи манасса ниссаран̣ам̣, тасма̄ сатта̄ манасма̄ ниссаранти.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, сатта̄ имесам̣ чханнам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃ам̣су, нева та̄ва, бхиккхаве, сатта̄ садевака̄ лока̄ сама̄рака̄ сабрахмака̄ сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ниссат̣а̄ висан̃н̃утта̄ виппамутта̄ вимарийа̄дӣкатена [випарийа̄дикатена (сӣ. пӣ.), випарийа̄дикатена (сйа̄. кам̣. ка.)] четаса̄ вихарим̣су. йато ча кхо, бхиккхаве, сатта̄ имесам̣ чханнам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃ам̣су, атха, бхиккхаве, сатта̄ садевака̄ лока̄ сама̄рака̄ сабрахмака̄ сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ниссат̣а̄ висан̃н̃утта̄ виппамутта̄ вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарантӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. дутийаночеасса̄дасуттам̣
18. ‘‘но чедам̣, бхиккхаве, рӯпа̄нам̣ асса̄до абхависса, найидам̣ сатта̄ рӯпесу са̄раджджеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи рӯпа̄нам̣ асса̄до, тасма̄ сатта̄ рӯпесу са̄раджджанти. но чедам̣, бхиккхаве, рӯпа̄нам̣ а̄дӣнаво абхависса, найидам̣ сатта̄ рӯпесу ниббиндеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи рӯпа̄нам̣ а̄дӣнаво, тасма̄ сатта̄ рӯпесу ниббинданти. но чедам̣, бхиккхаве, рӯпа̄нам̣ ниссаран̣ам̣ абхависса, найидам̣ сатта̄ рӯпехи ниссареййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи рӯпа̄нам̣ ниссаран̣ам̣, тасма̄ сатта̄ рӯпехи ниссаранти. но чедам̣, бхиккхаве, садда̄нам̣… гандха̄нам̣… раса̄нам̣… пхот̣т̣хабба̄нам̣… дхамма̄нам̣ асса̄до абхависса, найидам̣ сатта̄ дхаммесу са̄раджджеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи дхамма̄нам̣ асса̄до, тасма̄ сатта̄ дхаммесу са̄раджджанти. но чедам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ а̄дӣнаво абхависса, найидам̣ сатта̄ дхаммесу ниббиндеййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи дхамма̄нам̣ а̄дӣнаво, тасма̄ сатта̄ дхаммесу ниббинданти. но чедам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ ниссаран̣ам̣ абхависса, найидам̣ сатта̄ дхаммехи ниссареййум̣. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, аттхи дхамма̄нам̣ ниссаран̣ам̣, тасма̄ сатта̄ дхаммехи ниссаранти.
‘‘йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, сатта̄ имесам̣ чханнам̣ ба̄хира̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃ам̣су, нева та̄ва, бхиккхаве, сатта̄ садевака̄ лока̄ сама̄рака̄ сабрахмака̄ сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ниссат̣а̄ висан̃н̃утта̄ виппамутта̄ вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарим̣су. йато ча кхо, бхиккхаве, сатта̄ имесам̣ чханнам̣ ба̄хира̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато, а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато, ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃ам̣су, атха, бхиккхаве, сатта̄ садевака̄ лока̄ сама̄рака̄ сабрахмака̄ сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ниссат̣а̄ висан̃н̃утта̄ виппамутта̄ вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарантӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. пат̣хама̄бхинандасуттам̣
19. ‘‘йо, бхиккхаве, чаккхум̣ абхинандати, дуккхам̣ со абхинандати. йо дуккхам̣ абхинандати, апаримутто со дуккхасма̄ти вада̄ми. йо сотам̣…пе… йо гха̄нам̣…пе… йо дживхам̣ абхинандати, дуккхам̣ со абхинандати. йо дуккхам̣ абхинандати, апаримутто со дуккхасма̄ти вада̄ми. йо ка̄йам̣…пе… йо манам̣ абхинандати, дуккхам̣ со абхинандати. йо дуккхам̣ абхинандати, апаримутто со дуккхасма̄’’ти вада̄ми.
‘‘йо ча кхо, бхиккхаве, чаккхум̣ на̄бхинандати, дуккхам̣ со на̄бхинандати. йо дуккхам̣ на̄бхинандати, паримутто со дуккхасма̄ти вада̄ми. йо сотам̣…пе… йо гха̄нам̣…пе… йо дживхам̣ на̄бхинандати, дуккхам̣ со на̄бхинандати. йо дуккхам̣ на̄бхинандати, паримутто со дуккхасма̄ти вада̄ми. йо ка̄йам̣…пе… йо манам̣ на̄бхинандати, дуккхам̣ со на̄бхинандати. йо дуккхам̣ на̄бхинандати, паримутто со дуккхасма̄’’ти вада̄ми. саттамам̣.
8. дутийа̄бхинандасуттам̣
20. ‘‘йо, бхиккхаве, рӯпе абхинандати, дуккхам̣ со абхинандати. йо дуккхам̣ абхинандати, апаримутто со дуккхасма̄ти вада̄ми. йо садде…пе… гандхе… расе… пхот̣т̣хаббе… дхамме абхинандати, дуккхам̣ со абхинандати. йо дуккхам̣ абхинандати, апаримутто со дуккхасма̄’’ти вада̄ми.
‘‘йо ча кхо, бхиккхаве, рӯпе на̄бхинандати, дуккхам̣ со на̄бхинандати. йо дуккхам̣ на̄бхинандати, паримутто со дуккхасма̄ти вада̄ми. йо садде…пе… гандхе… расе… пхот̣т̣хаббе… дхамме на̄бхинандати, дуккхам̣ со на̄бхинандати. йо дуккхам̣ на̄бхинандати, паримутто со дуккхасма̄’’ти вада̄ми. ат̣т̣хамам̣.
9. пат̣хамадуккхуппа̄дасуттам̣
21. ‘‘йо, бхиккхаве, чаккхусса уппа̄до т̣хити абхиниббатти па̄тубха̄во, дуккхассесо уппа̄до, рога̄нам̣ т̣хити, джара̄маран̣асса па̄тубха̄во. йо сотасса…пе… йо гха̄насса… йо дживха̄йа… йо ка̄йасса… йо манасса уппа̄до т̣хити абхиниббатти па̄тубха̄во, дуккхассесо уппа̄до, рога̄нам̣ т̣хити, джара̄маран̣асса па̄тубха̄во.
‘‘йо ча кхо, бхиккхаве, чаккхусса ниродхо вӯпасамо аттхан̇гамо, дуккхассесо ниродхо, рога̄нам̣ вӯпасамо, джара̄маран̣асса аттхан̇гамо. йо сотасса… йо гха̄насса… йо дживха̄йа… йо ка̄йасса… йо манасса ниродхо вӯпасамо аттхан̇гамо, дуккхассесо ниродхо, рога̄нам̣ вӯпасамо, джара̄маран̣асса аттхан̇гамо’’ти. навамам̣.
10. дутийадуккхуппа̄дасуттам̣
22. ‘‘йо, бхиккхаве, рӯпа̄нам̣ уппа̄до т̣хити абхиниббатти па̄тубха̄во, дуккхассесо уппа̄до, рога̄нам̣ т̣хити, джара̄маран̣асса па̄тубха̄во. йо садда̄нам̣…пе… йо гандха̄нам̣… йо раса̄нам̣… йо пхот̣т̣хабба̄нам̣… йо дхамма̄нам̣ уппа̄до т̣хити абхиниббатти па̄тубха̄во, дуккхассесо уппа̄до, рога̄нам̣ т̣хити, джара̄маран̣асса па̄тубха̄во.
‘‘йо ча кхо, бхиккхаве, рӯпа̄нам̣ ниродхо вӯпасамо аттхан̇гамо, дуккхассесо ниродхо, рога̄нам̣ вӯпасамо, джара̄маран̣асса аттхан̇гамо. йо садда̄нам̣…пе… йо гандха̄нам̣… йо раса̄нам̣… йо пхот̣т̣хабба̄нам̣… йо дхамма̄нам̣ ниродхо вӯпасамо аттхан̇гамо, дуккхассесо ниродхо, рога̄нам̣ вӯпасамо, джара̄маран̣асса аттхан̇гамо’’ти. дасамам̣.
йамакавагго дутийо.
тассудда̄нам̣ –
самбодхена дуве вутта̄, асса̄дена апаре дуве;
но четена дуве вутта̄, абхинандена апаре дуве;
уппа̄дена дуве вутта̄, вагго тена павуччатӣти.