3. саббавагго

1. саббасуттам̣

23. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘саббам̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха. кин̃ча, бхиккхаве, саббам̣? чаккхун̃чева рӯпа̄ ча, сотан̃ча [сотан̃чева (?) евамитарайугалесупи] садда̄ ча, гха̄нан̃ча гандха̄ ча, дживха̄ ча раса̄ ча, ка̄йо ча пхот̣т̣хабба̄ ча, мано ча дхамма̄ ча – идам̣ вуччати, бхиккхаве, саббам̣. йо, бхиккхаве, евам̣ вадеййа – ‘ахаметам̣ саббам̣ паччаккха̄йа ан̃н̃ам̣ саббам̣ пан̃н̃а̄песса̄мӣ’ти, тасса ва̄ча̄ваттхукамевасса [ва̄ча̄ваттхуревасса (сӣ. пӣ.), ва̄ча̄ваттхудевасса (сйа̄. кам̣.)]; пут̣т̣хо ча на сампа̄йеййа, уттарин̃ча вигха̄там̣ а̄паджджеййа. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣, бхиккхаве, ависайасми’’нти. пат̣хамам̣.

2. паха̄насуттам̣

24. ‘‘саббаппаха̄на̄йа [саббам̣ паха̄на̄йа (сйа̄. кам̣. ка.)] во, бхиккхаве, дхаммам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха. катамо ча, бхиккхаве, саббаппаха̄на̄йа дхаммо? чаккхум̣, бхиккхаве, паха̄таббам̣, рӯпа̄ паха̄табба̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ паха̄таббам̣, чаккхусампхассо паха̄таббо, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи паха̄таббам̣…пе… йампидам̣ сотасампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи паха̄таббам̣… йампидам̣ гха̄насампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи паха̄таббам̣. дживха̄ паха̄табба̄, раса̄ паха̄табба̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ паха̄таббам̣, дживха̄сампхассо паха̄таббо, йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи паха̄таббам̣. ка̄йо паха̄таббо… мано паха̄таббо, дхамма̄ паха̄табба̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ паха̄таббам̣, маносампхассо паха̄таббо, йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи паха̄таббам̣. айам̣ кхо, бхиккхаве, саббаппаха̄на̄йа дхаммо’’ти. дутийам̣.

3. абхин̃н̃а̄парин̃н̃а̄паха̄насуттам̣

25. ‘‘саббам̣ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄на̄йа во, бхиккхаве, дхаммам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха. катамо ча, бхиккхаве, саббам̣ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄на̄йа дхаммо? чаккхум̣, бхиккхаве, абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббам̣, рӯпа̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄табба̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббам̣, чаккхусампхассо абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббо, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббам̣…пе… дживха̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄табба̄, раса̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄табба̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббам̣, дживха̄сампхассо абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббо, йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббам̣. ка̄йо абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббо… мано абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббо, дхамма̄ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄табба̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббам̣, маносампхассо абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббо, йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄таббам̣. айам̣ кхо, бхиккхаве, саббам̣ абхин̃н̃а̄ парин̃н̃а̄ паха̄на̄йа дхаммо’’ти. татийам̣.

4. пат̣хамаапариджа̄нанасуттам̣

26. ‘‘саббам̣, бхиккхаве, анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. кин̃ча, бхиккхаве, анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа? чаккхум̣, бхиккхаве, анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. рӯпе анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. чаккхусампхассам̣ анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа…пе… дживхам̣ анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. расе…пе… дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… дживха̄сампхассам̣…пе… йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. ка̄йам̣…пе… манам̣ анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. дхамме…пе… мановин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… маносампхассам̣…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. идам̣ кхо, бхиккхаве, саббам̣ анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа.

‘‘саббан̃ча кхо, бхиккхаве, абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. кин̃ча, бхиккхаве, саббам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа? чаккхум̣, бхиккхаве, абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. рӯпе абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. чаккхусампхассам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа…пе… дживхам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. расе…пе… дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… дживха̄сампхассам̣…пе… йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. ка̄йам̣…пе… манам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. дхамме…пе… мановин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… маносампхассам̣…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. идам̣ кхо, бхиккхаве, саббам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа̄’’ти. чатуттхам̣.

5. дутийаапариджа̄нанасуттам̣

27. ‘‘саббам̣, бхиккхаве, анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа. кин̃ча, бхиккхаве, саббам̣ анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа? йан̃ча, бхиккхаве, чаккху, йе ча рӯпа̄, йан̃ча чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄…пе… йа̄ ча дживха̄, йе ча раса̄, йан̃ча дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча дживха̄вин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄; йо ча ка̄йо, йе ча пхот̣т̣хабба̄, йан̃ча ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча ка̄йавин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄; йо ча мано, йе ча дхамма̄, йан̃ча мановин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄ – идам̣ кхо, бхиккхаве, саббам̣ анабхиджа̄нам̣ апариджа̄нам̣ авира̄джайам̣ аппаджахам̣ абхаббо дуккхаккхайа̄йа.

‘‘саббам̣, бхиккхаве, абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа. кин̃ча, бхиккхаве, саббам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа? йан̃ча, бхиккхаве, чаккху, йе ча рӯпа̄, йан̃ча чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄…пе… йа̄ ча дживха̄, йе ча раса̄, йан̃ча дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча дживха̄вин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄; йо ча ка̄йо, йе ча пхот̣т̣хабба̄, йан̃ча ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча ка̄йавин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄; йо ча мано, йе ча дхамма̄, йан̃ча мановин̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄табба̄ дхамма̄ – идам̣ кхо, бхиккхаве, саббам̣ абхиджа̄нам̣ париджа̄нам̣ вира̄джайам̣ паджахам̣ бхаббо дуккхаккхайа̄йа̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. а̄диттасуттам̣

28. екам̣ самайам̣ бхагава̄ гайа̄йам̣ вихарати гайа̄сӣсе саддхим̣ бхиккхусахассена. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘саббам̣, бхиккхаве, а̄диттам̣. кин̃ча, бхиккхаве, саббам̣ а̄диттам̣? чаккху [чаккхум̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], бхиккхаве, а̄диттам̣, рӯпа̄ а̄дитта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣, чаккхусампхассо а̄дитто. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ‘ра̄гаггина̄, досаггина̄, мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄дитта’нти вада̄ми…пе… дживха̄ а̄дитта̄, раса̄ а̄дитта̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣, дживха̄сампхассо а̄дитто. йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ‘ра̄гаггина̄, досаггина̄, мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄дитта’нти вада̄ми…пе… мано а̄дитто, дхамма̄ а̄дитта̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣, маносампхассо а̄дитто. йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ‘ра̄гаггина̄, досаггина̄, мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄дитта’нти вада̄ми. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако чаккхусмимпи ниббиндати, рӯпесупи ниббиндати, чаккхувин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, чаккхусампхассепи ниббиндати, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи ниббиндати …пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандум̣. имасмин̃ча пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не тасса бхиккхусахассасса анупа̄да̄йа а̄савехи читта̄ни вимуччим̣сӯти. чхат̣т̣хам̣.

7. аддхабхӯтасуттам̣

29. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘саббам̣, бхиккхаве, аддхабхӯтам̣ [андхабхӯтам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)]. кин̃ча, бхиккхаве, саббам̣ аддхабхӯтам̣? чаккху, бхиккхаве, аддхабхӯтам̣, рӯпа̄ аддхабхӯта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аддхабхӯтам̣, чаккхусампхассо аддхабхӯто, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аддхабхӯтам̣. кена аддхабхӯтам̣? ‘джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи аддхабхӯта’нти вада̄ми…пе… дживха̄ аддхабхӯта̄, раса̄ аддхабхӯта̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ аддхабхӯтам̣, дживха̄сампхассо аддхабхӯто, йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аддхабхӯтам̣. кена аддхабхӯтам̣? ‘джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи аддхабхӯта’нти вада̄ми. ка̄йо аддхабхӯто…пе… мано аддхабхӯто, дхамма̄ аддхабхӯта̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ аддхабхӯтам̣, маносампхассо аддхабхӯто, йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аддхабхӯтам̣. кена аддхабхӯтам̣? ‘джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи аддхабхӯта’нти вада̄ми. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако чаккхусмимпи ниббиндати, рӯпесупи ниббиндати, чаккхувин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, чаккхусампхассепи ниббиндати…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати, вира̄га̄ вимуччати, вимуттасмим̣ ‘вимутта’мити н̃а̄н̣ам̣ хоти, ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. саттамам̣.

8. самуггха̄таса̄руппасуттам̣

30. ‘‘саббаман̃н̃итасамуггха̄таса̄руппам̣ во, бхиккхаве, пат̣ипадам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣти. катама̄ ча са̄, бхиккхаве, саббаман̃н̃итасамуггха̄таса̄руппа̄ пат̣ипада̄? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхум̣ на ман̃н̃ати, чаккхусмим̣ на ман̃н̃ати, чаккхуто на ман̃н̃ати, чаккхум̣ мети на ман̃н̃ати. рӯпе на ман̃н̃ати, рӯпесу на ман̃н̃ати, рӯпато на ман̃н̃ати, рӯпа̄ мети на ман̃н̃ати. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ на ман̃н̃ати, чаккхувин̃н̃а̄н̣асмим̣ на ман̃н̃ати, чаккхувин̃н̃а̄н̣ато на ман̃н̃ати, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ мети на ман̃н̃ати. чаккхусампхассам̣ на ман̃н̃ати, чаккхусампхассасмим̣ на ман̃н̃ати, чаккхусампхассато на ман̃н̃ати, чаккхусампхассо мети на ман̃н̃ати. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на ман̃н̃ати, тасмимпи на ман̃н̃ати, татопи на ман̃н̃ати, там̣ мети на ман̃н̃ати…пе… дживхам̣ на ман̃н̃ати, дживха̄йа на ман̃н̃ати, дживха̄то на ман̃н̃ати, дживха̄ мети на ман̃н̃ати. расе на ман̃н̃ати, расесу на ман̃н̃ати, расато на ман̃н̃ати, раса̄ мети на ман̃н̃ати. дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ на ман̃н̃ати, дживха̄вин̃н̃а̄н̣асмим̣ на ман̃н̃ати, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ато на ман̃н̃ати, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ мети на ман̃н̃ати. дживха̄сампхассам̣ на ман̃н̃ати, дживха̄сампхассасмим̣ на ман̃н̃ати, дживха̄сампхассато на ман̃н̃ати, дживха̄сампхассо мети на ман̃н̃ати. йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на ман̃н̃ати, тасмимпи на ман̃н̃ати, татопи на ман̃н̃ати, там̣ мети на ман̃н̃ати…пе… манам̣ на ман̃н̃ати, манасмим̣ на ман̃н̃ати, манато на ман̃н̃ати, мано мети на ман̃н̃ати. дхамме на ман̃н̃ати, дхаммесу на ман̃н̃ати, дхаммато на ман̃н̃ати, дхамма̄ мети на ман̃н̃ати. мановин̃н̃а̄н̣ам̣ на ман̃н̃ати, мановин̃н̃а̄н̣асмим̣ на ман̃н̃ати, мановин̃н̃а̄н̣ато на ман̃н̃ати, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ мети на ман̃н̃ати. маносампхассам̣ на ман̃н̃ати, маносампхассасмим̣ на ман̃н̃ати, маносампхассато на ман̃н̃ати, маносампхассо мети на ман̃н̃ати. йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на ман̃н̃ати, тасмимпи на ман̃н̃ати, татопи на ман̃н̃ати, там̣ мети на ман̃н̃ати. саббам̣ на ман̃н̃ати, саббасмим̣ на ман̃н̃ати, саббато на ман̃н̃ати, саббам̣ мети на ман̃н̃ати. со евам̣ аман̃н̃ама̄но на ча кин̃чи локе упа̄дийати. анупа̄дийам̣ на паритассати. апаритассам̣ паччаттан̃н̃ева паринибба̄йати. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. айам̣ кхо са̄, бхиккхаве, саббаман̃н̃итасамуггха̄таса̄руппа̄ пат̣ипада̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. пат̣хамасамуггха̄тасаппа̄йасуттам̣

31. ‘‘саббаман̃н̃итасамуггха̄тасаппа̄йам̣ во, бхиккхаве, пат̣ипадам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха. катама̄ ча са̄, бхиккхаве, саббаман̃н̃итасамуггха̄тасаппа̄йа̄ пат̣ипада̄? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхум̣ на ман̃н̃ати, чаккхусмим̣ на ман̃н̃ати, чаккхуто на ман̃н̃ати, чаккхум̣ мети на ман̃н̃ати. рӯпе на ман̃н̃ати…пе… чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ на ман̃н̃ати, чаккхусампхассам̣ на ман̃н̃ати, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на ман̃н̃ати, тасмимпи на ман̃н̃ати, татопи на ман̃н̃ати, там̣ мети на ман̃н̃ати. йан̃хи, бхиккхаве, ман̃н̃ати, йасмим̣ ман̃н̃ати, йато ман̃н̃ати, йам̣ мети ман̃н̃ати, тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄. ан̃н̃атха̄бха̄вӣ бхавасатто локо бхавамева̄бхинандати…пе… дживхам̣ на ман̃н̃ати, дживха̄йа на ман̃н̃ати, дживха̄то на ман̃н̃ати, дживха̄ мети на ман̃н̃ати. расе на ман̃н̃ати…пе… дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ на ман̃н̃ати, дживха̄сампхассам̣ на ман̃н̃ати. йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на ман̃н̃ати, тасмимпи на ман̃н̃ати, татопи на ман̃н̃ати, там̣ мети на ман̃н̃ати. йан̃хи, бхиккхаве, ман̃н̃ати, йасмим̣ ман̃н̃ати, йато ман̃н̃ати, йам̣ мети ман̃н̃ати, тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄. ан̃н̃атха̄бха̄вӣ бхавасатто локо бхавамева̄бхинандати…пе… манам̣ на ман̃н̃ати, манасмим̣ на ман̃н̃ати, манато на ман̃н̃ати, мано мети на ман̃н̃ати. дхамме на ман̃н̃ати…пе… мановин̃н̃а̄н̣ам̣ на ман̃н̃ати, маносампхассам̣ на ман̃н̃ати. йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на ман̃н̃ати, тасмимпи на ман̃н̃ати, татопи на ман̃н̃ати, там̣ мети на ман̃н̃ати. йан̃хи, бхиккхаве, ман̃н̃ати, йасмим̣ ман̃н̃ати, йато ман̃н̃ати, йам̣ мети ман̃н̃ати, тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄. ан̃н̃атха̄бха̄вӣ бхавасатто локо бхавамева̄бхинандати. йа̄вата̄, бхиккхаве, кхандхадха̄туа̄йатанам̣ тампи на ман̃н̃ати, тасмимпи на ман̃н̃ати, татопи на ман̃н̃ати, там̣ мети на ман̃н̃ати. со евам̣ аман̃н̃ама̄но на ча кин̃чи локе упа̄дийати. анупа̄дийам̣ на паритассати. апаритассам̣ паччаттан̃н̃ева паринибба̄йати. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. айам̣ кхо са̄, бхиккхаве, саббаман̃н̃итасамуггха̄тасаппа̄йа̄ пат̣ипада̄’’ти. навамам̣.

10. дутийасамуггха̄тасаппа̄йасуттам̣

32. ‘‘саббаман̃н̃итасамуггха̄тасаппа̄йам̣ во, бхиккхаве, пат̣ипадам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха. катама̄ ча са̄, бхиккхаве, саббаман̃н̃итасамуггха̄тасаппа̄йа̄ пат̣ипада̄?

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, чаккхум̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣ бханте’’.

‘‘рӯпа̄…пе… чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣… чаккхусампхассо ниччо ва̄ аниччо ва̄’’ти?

‘‘аниччо, бханте’’…пе….

‘‘йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’…пе….

‘‘дживха̄ ничча̄ ва̄ аничча̄ ва̄’’ти?

‘‘аничча̄ бханте’’…пе….

‘‘раса̄… дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣… дживха̄сампхассо…пе… йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’…пе… дхамма̄… мановин̃н̃а̄н̣ам̣… маносампхассо ниччо ва̄ аниччо ва̄ти?

‘‘аниччо, бханте’’.

‘‘йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣ бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако чаккхусмимпи ниббиндати, рӯпесупи ниббиндати, чаккхувин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, чаккхусампхассепи ниббиндати. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи ниббиндати…пе… дживха̄йапи ниббиндати, расесупи…пе… йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи ниббиндати. манасмимпи ниббиндати, дхаммесупи ниббиндати, мановин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, маносампхассепи ниббиндати. йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. айам̣ кхо са̄, бхиккхаве, саббаман̃н̃итасамуггха̄тасаппа̄йа̄ пат̣ипада̄’’ти. дасамам̣.

саббавагго татийо.

тассудда̄нам̣ –

саббан̃ча двепи паха̄на̄, париджа̄на̄паре дуве;

а̄диттам̣ аддхабхӯтан̃ча, са̄руппа̄ две ча саппа̄йа̄;

вагго тена павуччатӣти.