5. кот̣т̣хикасуттам̣

232. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто а̄йасма̄ ча маха̄кот̣т̣хико ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча –

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, чаккху рӯпа̄нам̣ сам̣йоджанам̣, рӯпа̄ чаккхусса сам̣йоджанам̣…пе… дживха̄ раса̄нам̣ сам̣йоджанам̣, раса̄ дживха̄йа сам̣йоджанам̣ …пе… мано дхамма̄нам̣ сам̣йоджанам̣, дхамма̄ манасса сам̣йоджана’’нти?

‘‘на кхо, а̄вусо кот̣т̣хика, чаккху рӯпа̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на рӯпа̄ чаккхусса сам̣йоджанам̣. йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го там̣ таттха сам̣йоджанам̣…пе… на дживха̄ раса̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на раса̄ дживха̄йа сам̣йоджанам̣. йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го там̣ таттха сам̣йоджанам̣…пе… на мано дхамма̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на дхамма̄ манасса сам̣йоджанам̣. йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го там̣ таттха сам̣йоджанам̣.

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, ка̄л̣о ча балӣбаддо [баливаддо (сӣ. пӣ.), балибаддо (сйа̄. кам̣. ка.)] ода̄то ча балӣбаддо екена да̄мена ва̄ йоттена ва̄ сам̣йутта̄ ассу. йо ну кхо евам̣ вадеййа – ‘ка̄л̣о балӣбаддо ода̄тасса балӣбаддасса сам̣йоджанам̣, ода̄то балӣбаддо ка̄л̣асса балӣбаддасса сам̣йоджана’нти, самма̄ ну кхо со вадама̄но вадеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, а̄вусо’’. ‘‘на кхо, а̄вусо, ка̄л̣о балӣбаддо ода̄тасса балӣбаддасса сам̣йоджанам̣, на ода̄то балӣбаддо ка̄л̣асса балӣбаддасса сам̣йоджанам̣. йена ча кхо те екена да̄мена ва̄ йоттена ва̄ сам̣йутта̄ там̣ таттха сам̣йоджанам̣.

‘‘евамева кхо, а̄вусо, на чаккху рӯпа̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на рӯпа̄ чаккхусса сам̣йоджанам̣. йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го там̣ таттха сам̣йоджанам̣…пе… на дживха̄ раса̄нам̣ сам̣йоджанам̣…пе… на мано дхамма̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на дхамма̄ манасса сам̣йоджанам̣. йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣.

‘‘чаккху ва̄, а̄вусо, рӯпа̄нам̣ сам̣йоджанам̣ абхависса, рӯпа̄ ва̄ чаккхусса сам̣йоджанам̣, найидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха [пан̃н̃а̄йати (ка.)] самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, а̄вусо, на чаккху рӯпа̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на рӯпа̄ чаккхусса сам̣йоджанам̣; йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа…пе….

‘‘дживха̄, а̄вусо, раса̄нам̣ сам̣йоджанам̣ абхависса, раса̄ ва̄ дживха̄йа сам̣йоджанам̣, найидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, а̄вусо, на дживха̄ раса̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на раса̄ дживха̄йа сам̣йоджанам̣; йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа…пе….

‘‘мано ва̄, а̄вусо, дхамма̄нам̣ сам̣йоджанам̣ абхависса, дхамма̄ ва̄ манасса сам̣йоджанам̣, найидам̣ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йетха самма̄ дуккхаккхайа̄йа. йасма̄ ча кхо, а̄вусо, на мано дхамма̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на дхамма̄ манасса сам̣йоджанам̣; йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣, тасма̄ брахмачарийава̄со пан̃н̃а̄йати самма̄ дуккхаккхайа̄йа.

‘‘имина̄петам̣, а̄вусо, парийа̄йена ведитаббам̣ йатха̄ на чаккху рӯпа̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на рӯпа̄ чаккхусса сам̣йоджанам̣. йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣…пе… на дживха̄ раса̄нам̣ сам̣йоджанам̣…пе… на мано дхамма̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на дхамма̄ манасса сам̣йоджанам̣. йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣.

‘‘сам̣виджджати кхо, а̄вусо, бхагавато чаккху. пассати бхагава̄ чаккхуна̄ рӯпам̣. чхандара̄го бхагавато наттхи. сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати кхо, а̄вусо, бхагавато сотам̣. сун̣а̄ти бхагава̄ сотена саддам̣. чхандара̄го бхагавато наттхи. сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати кхо, а̄вусо, бхагавато гха̄нам̣. гха̄йати бхагава̄ гха̄нена гандхам̣. чхандара̄го бхагавато наттхи. сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати кхо, а̄вусо, бхагавато дживха̄. са̄йати бхагава̄ дживха̄йа расам̣. чхандара̄го бхагавато наттхи. сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати кхо, а̄вусо, бхагавато ка̄йо. пхусати бхагава̄ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣. чхандара̄го бхагавато наттхи. сувимуттачитто бхагава̄. сам̣виджджати кхо, а̄вусо, бхагавато мано. виджа̄на̄ти бхагава̄ манаса̄ дхаммам̣. чхандара̄го бхагавато наттхи. сувимуттачитто бхагава̄.

‘‘имина̄ кхо етам̣, а̄вусо, парийа̄йена ведитаббам̣ йатха̄ на чаккху рӯпа̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на рӯпа̄ чаккхусса сам̣йоджанам̣; йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣. на сотам̣… на гха̄нам̣… на дживха̄ раса̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на раса̄ дживха̄йа сам̣йоджанам̣; йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го там̣ таттха сам̣йоджанам̣. на ка̄йо… на мано дхамма̄нам̣ сам̣йоджанам̣, на дхамма̄ манасса сам̣йоджанам̣; йан̃ча таттха тадубхайам̣ пат̣ичча уппаджджати чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджана’’нти. пан̃чамам̣.