13. гахапативагго

1. веса̄лӣсуттам̣

124. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо угго гахапати веса̄лико йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо угго гахапати веса̄лико бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти?

‘‘санти кхо, гахапати, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти тадупа̄да̄нам̣. саупа̄да̄но, гахапати, бхиккху но паринибба̄йати…пе… санти кхо, гахапати, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти кхо, гахапати, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти тадупа̄да̄нам̣. саупа̄да̄но, гахапати, бхиккху но паринибба̄йати. айам̣ кхо, гахапати, хету, айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти.

‘‘санти ча кхо, гахапати, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато на таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, на тадупа̄да̄нам̣. анупа̄да̄но, гахапати, бхиккху паринибба̄йати…пе… санти кхо, гахапати, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти кхо, гахапати, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати, тасса там̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато. на таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, на тадупа̄да̄нам̣. анупа̄да̄но, гахапати, бхиккху паринибба̄йати. айам̣ кхо, гахапати, хету айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. ваджджӣсуттам̣

125. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ваджджӣсу вихарати хаттхига̄ме. атха кхо угго гахапати хаттхига̄мако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо угго гахапати хаттхига̄мако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти? ко пана, бханте хету ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти? (йатха̄ пуримасуттантам̣, евам̣ виттха̄ретаббам̣). айам̣ кхо, гахапати, хету айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣти. дутийам̣.

3. на̄л̣андасуттам̣

126. екам̣ самайам̣ бхагава̄ на̄л̣анда̄йам̣ вихарати па̄ва̄рикамбаване. атха кхо, упа̄ли гахапати, йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо, упа̄ли гахапати, бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти? (йатха̄ пуримасуттантам̣, евам̣ виттха̄ретаббам̣). айам̣ кхо, гахапати, хету айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣти. татийам̣.

4. бха̄радва̄джасуттам̣

127. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джо косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. атха кхо ра̄джа̄ удено йена̄йасма̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄джа̄ удено а̄йасмантам̣ пин̣д̣олабха̄радва̄джам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бхо бха̄радва̄джа, хету ко паччайо йениме дахара̄ бхиккхӯ сусӯ [сусу (сӣ. ка.)] ка̄л̣акеса̄ бхадрена йоббанена саманна̄гата̄ пат̣хамена вайаса̄ аникӣл̣ита̄вино ка̄месу йа̄ваджӣвам̣ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ чаранти, аддха̄нан̃ча а̄па̄дентӣ’’ти? ‘‘вуттам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена – ‘етха тумхе, бхиккхаве, ма̄туматтӣсу ма̄тучиттам̣ упат̣т̣хапетха, бхагиниматтӣсу бхагиничиттам̣ упат̣т̣хапетха, дхӣтуматтӣсу дхӣтучиттам̣ упат̣т̣хапетха̄’ти. айам̣ кхо, маха̄ра̄джа, хету, айам̣ паччайо йениме дахара̄ бхиккхӯ сусӯ ка̄л̣акеса̄ бхадрена йоббанена саманна̄гата̄ пат̣хамена вайаса̄ аникӣл̣ита̄вино ка̄месу йа̄ваджӣвам̣ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ чаранти, аддха̄нан̃ча а̄па̄дентӣ’’ти.

‘‘лолам̣ [лол̣ам̣ (сйа̄. кам̣.)] кхо, бхо бха̄радва̄джа, читтам̣. аппекада̄ ма̄туматтӣсупи лобхадхамма̄ уппаджджанти, бхагиниматтӣсупи лобхадхамма̄ уппаджджанти, дхӣтуматтӣсупи лобхадхамма̄ уппаджджанти. аттхи ну кхо, бхо бха̄радва̄джа, ан̃н̃о ча хету, ан̃н̃о ча паччайо йениме дахара̄ бхиккхӯ сусӯ ка̄л̣акеса̄…пе… аддха̄нан̃ча а̄па̄дентӣ’’ти?

‘‘вуттам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена – ‘етха тумхе, бхиккхаве, имамева ка̄йам̣ уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантам̣ пӯрам̣ на̄наппака̄расса асучино паччавеккхатха – аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру [наха̄ру (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ [ат̣т̣химин̃джа̄ (сӣ.)] ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ мутта’нти. айампи кхо, маха̄ра̄джа, хету, айам̣ паччайо йениме дахара̄ бхиккхӯ сусӯ ка̄л̣акеса̄…пе… аддха̄нан̃ча а̄па̄дентӣ’’ти. ‘‘йе те, бхо бха̄радва̄джа, бхиккхӯ бха̄витака̄йа̄ бха̄витасӣла̄ бха̄витачитта̄ бха̄витапан̃н̃а̄, тесам̣ там̣ сукарам̣ хоти. йе ча кхо те, бхо бха̄радва̄джа, бхиккхӯ абха̄витака̄йа̄ абха̄витасӣла̄ абха̄витачитта̄ абха̄витапан̃н̃а̄, тесам̣ там̣ дуккарам̣ хоти. аппекада̄, бхо бха̄радва̄джа, асубхато манаси карисса̄мӣти [манаси карисса̄ма̄ти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] субхатова [субхато ва̄ (сӣ.), субхато ча (сйа̄. кам̣.)] а̄гаччхати. аттхи ну кхо, бхо бха̄радва̄джа, ан̃н̃о ча кхо хету ан̃н̃о ча паччайо йениме дахара̄ бхиккхӯ сусӯ ка̄л̣акеса̄…пе… аддха̄нан̃ча а̄па̄дентӣ’’ти?

‘‘вуттам̣ кхо етам̣, маха̄ра̄джа, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена – ‘етха тумхе, бхиккхаве, индрийесу гуттадва̄ра̄ вихаратха. чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ ма̄ нимиттагга̄хино ахуваттха, ма̄нубйан̃джанагга̄хино. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджатха. раккхатха чаккхундрийам̣; чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджатха. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа ма̄ нимиттагга̄хино ахуваттха, ма̄нубйан̃джанагга̄хино. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджатха. раккхатха маниндрийам̣; маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджатха̄’ти. айампи кхо, маха̄ра̄джа, хету айам̣ паччайо йениме дахара̄ бхиккхӯ сусӯ ка̄л̣акеса̄ бхадрена йоббанена саманна̄гата̄ пат̣хамена вайаса̄ аникӣл̣ита̄вино ка̄месу йа̄ваджӣвам̣ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ чаранти, аддха̄нан̃ча а̄па̄дентӣ’’ти.

‘‘аччхарийам̣, бхо бха̄радва̄джа; аббхутам̣, бхо бха̄радва̄джа! йа̄ва субха̄ситам̣ чидам̣ [йа̄ва субха̄ситамидам̣ (сӣ.)], бхо бха̄радва̄джа, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена. есова кхо, бхо бха̄радва̄джа, хету, еса паччайо йениме дахара̄ бхиккхӯ сусӯ ка̄л̣акеса̄ бхадрена йоббанена саманна̄гата̄ пат̣хамена вайаса̄ аникӣл̣ита̄вино ка̄месу йа̄ваджӣвам̣ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ чаранти, аддха̄нан̃ча а̄па̄дентӣти. ахампи кхо, бхо [ахампи бхо (сӣ. пӣ.)] бха̄радва̄джа, йасмим̣ самайе араккхитенева ка̄йена, араккхита̄йа ва̄ча̄йа, араккхитена читтена, анупат̣т̣хита̄йа сатийа̄, асам̣вутехи индрийехи антепурам̣ пависа̄ми, ативийа мам̣ тасмим̣ самайе лобхадхамма̄ парисаханти. йасмин̃ча кхва̄хам̣, бхо бха̄радва̄джа, самайе раккхитенева ка̄йена, раккхита̄йа ва̄ча̄йа, раккхитена читтена, упат̣т̣хита̄йа сатийа̄, сам̣вутехи индрийехи антепурам̣ пависа̄ми, на мам̣ татха̄ тасмим̣ самайе лобхадхамма̄ парисаханти. абхиккантам̣, бхо бха̄радва̄джа; абхиккантам̣, бхо бха̄радва̄джа! сеййатха̄пи, бхо бха̄радва̄джа, никкуджджитам̣ [никуджджитам̣ (пӣ.)] ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа, чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ бха̄радва̄джена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бхо бха̄радва̄джа, там̣ бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ бха̄радва̄джо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. чатуттхам̣.

5. сон̣асуттам̣

128. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо сон̣о гахапатипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сон̣о гахапатипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти? (йатха̄ пуримасуттантам̣, евам̣ виттха̄ретаббам̣). айам̣ кхо, сон̣а, хету, айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣти. пан̃чамам̣.

6. гхоситасуттам̣

129. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ а̄нандо косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. атха кхо гхосито гахапати йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо гхосито гахапати а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘‘дха̄туна̄наттам̣, дха̄туна̄натта’нти, бханте а̄нанда, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, дха̄туна̄наттам̣ вуттам̣ бхагавата̄’’ти? ‘‘сам̣виджджати кхо, гахапати, чаккхудха̄ту, рӯпа̄ ча мана̄па̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ан̃ча сукхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. сам̣виджджати кхо, гахапати, чаккхудха̄ту, рӯпа̄ ча амана̄па̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ан̃ча дуккхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. сам̣виджджати кхо, гахапати, чаккхудха̄ту, рӯпа̄ ча мана̄па̄ упеккха̄веданийа̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ан̃ча адуккхамасукхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄…пе… сам̣виджджати кхо, гахапати, дживха̄дха̄ту, раса̄ ча мана̄па̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ан̃ча сукхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. сам̣виджджати кхо, гахапати, дживха̄дха̄ту, раса̄ ча амана̄па̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ан̃ча дуккхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. сам̣виджджати кхо, гахапати, дживха̄дха̄ту, раса̄ ча упеккха̄веданийа̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ан̃ча адуккхамасукхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄…пе… сам̣виджджати кхо, гахапати, манодха̄ту, дхамма̄ ча мана̄па̄, мановин̃н̃а̄н̣ан̃ча сукхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. сам̣виджджати кхо, гахапати, манодха̄ту, дхамма̄ ча амана̄па̄, мановин̃н̃а̄н̣ан̃ча дуккхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. сам̣виджджати кхо, гахапати, манодха̄ту, дхамма̄ ча упеккха̄веданийа̄, мановин̃н̃а̄н̣ан̃ча адуккхамасукхаведанийам̣. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. етта̄вата̄ кхо, гахапати, дха̄туна̄наттам̣ вуттам̣ бхагавата̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. ха̄лиддика̄нисуттам̣

130. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ маха̄качча̄но авантӣсу вихарати курарагхаре [кулагхаре (сйа̄. ка.)] папа̄те [паватте (сӣ. пӣ.), сампаватте (сйа̄. кам̣. ка.) еттхева ат̣т̣хамапит̣т̣хепи] паббате. атха кхо ха̄лиддика̄ни [ха̄лиддака̄ни (сӣ. сйа̄. кам̣.)] гахапати йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо ха̄лиддика̄ни гахапати а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етадавоча – ‘‘вуттамидам̣, бханте, бхагавата̄ – ‘дха̄туна̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати пхассана̄наттам̣; пхассана̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати ведана̄на̄натта’нти. катхам̣ ну кхо, бханте, дха̄туна̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати пхассана̄наттам̣; пхассана̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати ведана̄на̄натта’’нти? ‘‘идха, гахапати, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ ‘мана̄пам̣ иттхета’нти паджа̄на̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ сукхаведанийан̃ча [сукхаведанийам̣, сукхаведанийам̣ (сӣ. пӣ.), сукхаведанийан̃ча, сукхаведанийам̣ (сйа̄. кам̣. ка.) евам̣ ‘‘дуккхаведанийан̃ча адуккхамасукхаведанийан̃ча̄’’ти падесупи. ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄ олокетабба̄]. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. чаккхуна̄ кхо панева [паневам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] рӯпам̣ дисва̄ ‘амана̄пам̣ иттхета’нти паджа̄на̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхаведанийан̃ча. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. чаккхуна̄ кхо панева рӯпам̣ дисва̄ ‘упеккха̄т̣т̣ха̄нийам̣ [упеккха̄веданийам̣ (ка.)] иттхета’нти паджа̄на̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ адуккхамасукхаведанийан̃ча. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄.

‘‘пуна чапарам̣, гахапати, бхиккху сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа ‘мана̄пам̣ иттхета’нти паджа̄на̄ти мановин̃н̃а̄н̣ам̣ сукхаведанийан̃ча. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. манаса̄ кхо панева дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа ‘амана̄пам̣ иттхета’нти паджа̄на̄ти мановин̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхаведанийан̃ча. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. манаса̄ кхо панева дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа ‘упеккха̄т̣т̣ха̄нийам̣ иттхета’нти паджа̄на̄ти мановин̃н̃а̄н̣ам̣ адуккхамасукхаведанийан̃ча. пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. евам̣ кхо, гахапати, дха̄туна̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати пхассана̄наттам̣; пхассана̄наттам̣ пат̣ичча уппаджджати ведана̄на̄натта’’нти. саттамам̣.

8. накулапитусуттам̣

131. екам̣ самайам̣ бхагава̄ бхаггесу вихарати сусума̄рагире бхесакал̣а̄ване мигада̄йе. атха кхо накулапита̄ гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо накулапита̄ гахапати бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти? ‘‘санти кхо, гахапати, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти тадупа̄да̄нам̣. саупа̄да̄но, гахапати, бхиккху но паринибба̄йати…пе… санти кхо, гахапати, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти кхо, гахапати, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти тадупа̄да̄нам̣. саупа̄да̄но, гахапати, бхиккху но паринибба̄йати. айам̣ кхо, гахапати, хету айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти’’.

‘‘санти ча кхо, гахапати, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккхуна̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато на таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, на тадупа̄да̄нам̣. анупа̄да̄но, гахапати, бхиккху паринибба̄йати…пе… санти кхо, гахапати, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти кхо, гахапати, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ на̄бхинандато на̄бхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато на таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти на тадупа̄да̄нам̣. анупа̄да̄но, гахапати, бхиккху паринибба̄йати. айам̣ кхо, гахапати, хету, айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. лохиччасуттам̣

132. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ маха̄качча̄но авантӣсу вихарати маккаракате [маккаракат̣е (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] аран̃н̃акут̣ика̄йам̣. атха кхо лохиччасса бра̄хман̣асса самбахула̄ антева̄сика̄ кат̣т̣хаха̄рака̄ ма̄н̣авака̄ йена̄йасмато маха̄качча̄насса аран̃н̃акут̣ика̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ парито парито кут̣ика̄йа анучан̇каманти анувичаранти учча̄садда̄ маха̄садда̄ ка̄ничи ка̄ничи селеййака̄ни каронти [селиссака̄ни каронта̄ (сӣ.)] – ‘‘име пана мун̣д̣ака̄ саман̣ака̄ иббха̄ кан̣ха̄ [кин̣ха̄ (сӣ. пӣ.)] бандхупа̄да̄пачча̄, имесам̣ бхаратака̄нам̣ сакката̄ гаруката̄ ма̄нита̄ пӯджита̄ апачита̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но виха̄ра̄ никкхамитва̄ те ма̄н̣аваке етадавоча – ‘‘ма̄ ма̄н̣авака̄ саддамакаттха; дхаммам̣ во бха̄сисса̄мӣ’’ти. евам̣ вутте, те ма̄н̣авака̄ тун̣хӣ ахесум̣. атха кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но те ма̄н̣аваке га̄тха̄хи аджджхабха̄си –

‘‘сӣлуттама̄ пуббатара̄ ахесум̣,

те бра̄хман̣а̄ йе пура̄н̣ам̣ саранти;

гутта̄ни два̄ра̄ни сураккхита̄ни,

ахесум̣ тесам̣ абхибхуййа кодхам̣.

‘‘дхамме ча джха̄не ча рата̄ ахесум̣,

те бра̄хман̣а̄ йе пура̄н̣ам̣ саранти;

име ча воккамма джапа̄масети,

готтена матта̄ висамам̣ чаранти.

‘‘кодха̄бхибхӯта̄ путхуаттадан̣д̣а̄ [кодха̄бхибхӯта̄супутхуттадан̣д̣а̄ (сйа̄. кам̣. ка.)],

вираджджама̄на̄ сатан̣ха̄тан̣хесу;

агуттадва̄расса бхаванти могха̄,

супинева ладдхам̣ пурисасса виттам̣.

‘‘ана̄сака̄ тхан̣д̣иласа̄йика̄ ча;

па̄то сина̄нан̃ча тайо ча веда̄.

‘‘кхара̄джинам̣ джат̣а̄пан̇ко, манта̄ сӣлаббатам̣ тапо;

кухана̄ ван̇кадан̣д̣а̄ ча, удака̄чамана̄ни ча.

‘‘ван̣н̣а̄ ете бра̄хман̣а̄нам̣, ката̄ кин̃чиккхабха̄вана̄;

читтан̃ча сусама̄хитам̣, виппасаннамана̄вилам̣;

акхилам̣ саббабхӯтесу, со магго брахмапаттийа̄’’ти.

атха кхо те ма̄н̣авака̄ купита̄ анаттамана̄ йена лохиччо бра̄хман̣о тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ лохиччам̣ бра̄хман̣ам̣ етадавочум̣ – ‘‘йаггхе! бхавам̣ джа̄неййа, саман̣о маха̄качча̄но бра̄хман̣а̄нам̣ манте [мантам̣ (ка.)] екам̣сена апавадати, пат̣иккосатӣ’’ти? евам̣ вутте, лохиччо бра̄хман̣о купито ахоси анаттамано. атха кхо лохиччасса бра̄хман̣асса етадахоси – ‘‘на кхо пана метам̣ патирӯпам̣ йохам̣ ан̃н̃адаттху ма̄н̣авака̄нам̣йева сутва̄ саман̣ам̣ маха̄качча̄нам̣ аккосеййам̣ [аккосеййам̣ вируджджхеййам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] парибха̄сеййам̣. йам̣нӯна̄хам̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййа’’нти.

атха кхо лохиччо бра̄хман̣о техи ма̄н̣авакехи саддхим̣ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ маха̄качча̄нена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо лохиччо бра̄хман̣о а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамам̣су ну кхвидха, бхо качча̄на, амха̄кам̣ самбахула̄ антева̄сика̄ кат̣т̣хаха̄рака̄ ма̄н̣авака̄’’ти? ‘‘а̄гамам̣су кхвидха те, бра̄хман̣а, самбахула̄ антева̄сика̄ кат̣т̣хаха̄рака̄ ма̄н̣авака̄’’ти. ‘‘аху пана бхото качча̄насса техи ма̄н̣авакехи саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти? ‘‘аху кхо ме, бра̄хман̣а, техи ма̄н̣авакехи саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана бхото качча̄насса техи ма̄н̣авакехи саддхим̣ ахоси катха̄салла̄по’’ти? ‘‘евам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, техи ма̄н̣авакехи саддхим̣ ахоси катха̄салла̄по –

‘‘сӣлуттама̄ пуббатара̄ ахесум̣,

те бра̄хман̣а̄ йе пура̄н̣ам̣ саранти;…пе…;

акхилам̣ саббабхӯтесу,

со магго брахмапаттийа̄’’ти.

‘‘евам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, техи ма̄н̣авакехи саддхим̣ ахоси катха̄салла̄по’’ти.

‘‘‘агуттадва̄ро’ти [агуттадва̄ро агуттадва̄роти (ка.)] бхавам̣ качча̄но а̄ха. китта̄вата̄ ну кхо, бхо качча̄на, агуттадва̄ро хотӣ’’ти? ‘‘идха, бра̄хман̣а, екаччо чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе адхимуччати, аппийарӯпе рӯпе бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати [анупат̣т̣хита̄йа сатийа̄ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) упари а̄сӣвисавагге авассутасутте пана ‘‘анупат̣т̣хитака̄йассатӣ’’твева саббаттха диссати] ча вихарати, париттачетасо тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме адхимуччати, аппийарӯпе ча дхамме бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати, париттачетасо тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. евам̣ кхо, бра̄хман̣а, агуттадва̄ро хотӣ’’ти. ‘‘аччхарийам̣, бхо качча̄на; аббхутам̣, бхо качча̄на! йа̄ван̃чидам̣ бхота̄ качча̄нена агуттадва̄рова сама̄но агуттадва̄роти аккха̄то.

‘‘‘гуттадва̄ро’ти бхавам̣ качча̄но а̄ха. китта̄вата̄ ну кхо, бхо качча̄на, гуттадва̄ро хотӣ’’ти? ‘‘идха, бра̄хман̣а, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе на̄дхимуччати, аппийарӯпе рӯпе на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати, аппама̄н̣ачетасо тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме на̄дхимуччати, аппийарӯпе дхамме на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йассати ча вихарати, аппама̄н̣ачетасо тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. евам̣ кхо, бра̄хман̣а, гуттадва̄ро хотӣ’’ти.

‘‘аччхарийам̣, бхо качча̄на; аббхутам̣, бхо качча̄на! йа̄ван̃чидам̣ бхота̄ качча̄нена гуттадва̄рова сама̄но гуттадва̄роти аккха̄то. абхиккантам̣, бхо качча̄на; абхиккантам̣, бхо качча̄на! сеййатха̄пи, бхо качча̄на, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа, чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ качча̄нена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бхо качча̄на, там̣ бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ качча̄но дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатам̣. йатха̄ ча бхавам̣ качча̄но маккаракате упа̄сакакула̄ни упасан̇камати; евамева лохиччакулам̣ упасан̇камату. таттха йе ма̄н̣авака̄ ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄ бхавантам̣ качча̄нам̣ абхива̄дессанти паччут̣т̣хиссанти а̄санам̣ ва̄ удакам̣ ва̄ дассанти, тесам̣ там̣ бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. навамам̣.

10. верахачча̄нисуттам̣

133. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ уда̄йӣ ка̄ман̣д̣а̄йам̣ вихарати тодеййасса бра̄хман̣асса амбаване. атха кхо верахачча̄ниготта̄йа бра̄хман̣ийа̄ антева̄сӣ ма̄н̣авако йена̄йасма̄ уда̄йӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ уда̄йина̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо там̣ ма̄н̣авакам̣ а̄йасма̄ уда̄йӣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо со ма̄н̣авако а̄йасмата̄ уда̄йина̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена верахачча̄ниготта̄ бра̄хман̣ӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ верахачча̄ниготтам̣ бра̄хман̣им̣ етадавоча – ‘‘йаггхе, бхоти, джа̄неййа̄си [бхоти джа̄неййа (сӣ. пӣ. ка.), бхотӣ джа̄неййа (сйа̄. кам̣.)]! саман̣о уда̄йӣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сетӣ’’ти.

‘‘тена хи твам̣, ма̄н̣авака, мама вачанена саман̣ам̣ уда̄йим̣ нимантехи сва̄тана̄йа бхаттена̄’’ти. ‘‘евам̣ бхотӣ’’ти кхо со ма̄н̣авако верахачча̄ниготта̄йа бра̄хман̣ийа̄ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ уда̄йӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету кира, бхавам̣, уда̄йи, амха̄кам̣ а̄чарийабхарийа̄йа верахачча̄ниготта̄йа бра̄хман̣ийа̄ сва̄тана̄йа бхатта’’нти. адхива̄сеси кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ тасса̄ раттийа̄ аччайена пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена верахачча̄ниготта̄йа бра̄хман̣ийа̄ нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо верахачча̄ниготта̄ бра̄хман̣ӣ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеси сампава̄реси. атха кхо верахачча̄ниготта̄ бра̄хман̣ӣ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ па̄дука̄ а̄рохитва̄ учче а̄сане нисӣдитва̄ сӣсам̣ огун̣т̣хитва̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘бхан̣а, саман̣а, дхамма’’нти. ‘‘бхависсати, бхагини, самайо’’ти ватва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакками [пакка̄ми (сйа̄. кам̣. пӣ.)].

дутийампи кхо со ма̄н̣авако йена̄йасма̄ уда̄йӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ уда̄йина̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо там̣ ма̄н̣авакам̣ а̄йасма̄ уда̄йӣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. дутийампи кхо со ма̄н̣авако а̄йасмата̄ уда̄йина̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена верахачча̄ниготта̄ бра̄хман̣ӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ верахачча̄ниготтам̣ бра̄хман̣им̣ етадавоча – ‘‘йаггхе, бхоти, джа̄неййа̄си! саман̣о уда̄йӣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сетӣ’’ти.

‘‘евамевам̣ пана твам̣, ма̄н̣авака, саман̣асса уда̄йисса ван̣н̣ам̣ бха̄саси. саман̣о пануда̄йӣ ‘бхан̣а, саман̣а, дхамма’нти вутто сама̄но ‘бхависсати, бхагини, самайо’ти ватва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакканто’’ти. ‘‘татха̄ хи пана твам̣, бхоти, па̄дука̄ а̄рохитва̄ учче а̄сане нисӣдитва̄ сӣсам̣ огун̣т̣хитва̄ етадавоча – ‘бхан̣а, саман̣а, дхамма’нти. дхаммагаруно хи те бхаванто дхаммага̄рава̄’’ти. ‘‘тена хи твам̣, ма̄н̣авака, мама вачанена саман̣ам̣ уда̄йим̣ нимантехи сва̄тана̄йа бхаттена̄’’ти. ‘‘евам̣, бхотӣ’’ти кхо со ма̄н̣авако верахачча̄ниготта̄йа бра̄хман̣ийа̄ пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ уда̄йӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету кира бхавам̣ уда̄йӣ амха̄кам̣ а̄чарийабхарийа̄йа верахачча̄ниготта̄йа бра̄хман̣ийа̄ сва̄тана̄йа бхатта’’нти. адхива̄сеси кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ тасса̄ раттийа̄ аччайена пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена верахачча̄ниготта̄йа бра̄хман̣ийа̄ нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо верахачча̄ниготта̄ бра̄хман̣ӣ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеси сампава̄реси. атха кхо верахачча̄ниготта̄ бра̄хман̣ӣ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ па̄дука̄ орохитва̄ нӣче а̄сане нисӣдитва̄ сӣсам̣ виваритва̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘кисмим̣ ну кхо, бханте, сати араханто сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, кисмим̣ асати араханто сукхадуккхам̣ на пан̃н̃апентӣ’’ти?

‘‘чаккхусмим̣ кхо, бхагини, сати араханто сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, чаккхусмим̣ асати араханто сукхадуккхам̣ на пан̃н̃апенти…пе… дживха̄йа сати араханто сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, дживха̄йа асати араханто сукхадуккхам̣ на пан̃н̃апенти…пе…. манасмим̣ сати араханто сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, манасмим̣ асати араханто сукхадуккхам̣ на пан̃н̃апентӣ’’ти.

евам̣ вутте, верахачча̄ниготта̄ бра̄хман̣ӣ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте; абхиккантам̣, бханте! сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа, чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ аййена уда̄йина̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, аййа уда̄йи, там̣ бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сикам̣ мам̣ аййо уда̄йӣ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. дасамам̣.

гахапативагго терасамо.

тассудда̄нам̣ –

веса̄лӣ ваджджи на̄л̣анда̄, бха̄радва̄джа сон̣о ча гхосито;

ха̄лиддико накулапита̄, лохиччо верахачча̄нӣти.