14. девадахавагго

1. девадахасуттам̣

134. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати девадахам̣ на̄ма сакйа̄нам̣ нигамо. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, саббесам̣йева бхиккхӯнам̣ чхасу пхасса̄йатанесу аппама̄дена каран̣ӣйанти вада̄ми, на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, саббесам̣йева бхиккхӯнам̣ чхасу пхасса̄йатанесу на̄ппама̄дена каран̣ӣйанти вада̄ми. йе те, бхиккхаве, бхиккхӯ араханто кхӣн̣а̄сава̄ вуситаванто катакаран̣ӣйа̄ охитабха̄ра̄ ануппаттасадаттха̄ париккхӣн̣абхавасам̣йоджана̄ саммадан̃н̃а̄ вимутта̄, теса̄хам̣, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ чхасу пхасса̄йатанесу на̄ппама̄дена каран̣ӣйанти вада̄ми. там̣ кисса хету? катам̣ тесам̣ аппама̄дена, абхабба̄ те памаджджитум̣. йе ча кхо те, бхиккхаве, бхиккхӯ секкха̄ [секха̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] аппаттама̄наса̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ паттхайама̄на̄ вихаранти, теса̄хам̣, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ чхасу пхасса̄йатанесу аппама̄дена каран̣ӣйанти вада̄ми. там̣ кисса хету? санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ манорама̄пи, аманорама̄пи. тйа̄сса пхусса пхусса читтам̣ на парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти. четасо апарийа̄да̄на̄ а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄ [апаммут̣т̣ха̄ (сӣ.), аппамут̣т̣ха̄ (сйа̄. кам̣.)], пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. имам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, аппама̄дапхалам̣ сампассама̄но тесам̣ бхиккхӯнам̣ чхасу пхасса̄йатанесу аппама̄дена каран̣ӣйанти вада̄ми…пе… санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ манорама̄пи аманорама̄пи. тйа̄сса пхусса пхусса читтам̣ на парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти. четасо апарийа̄да̄на̄ а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. имам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, аппама̄дапхалам̣ сампассама̄но тесам̣ бхиккхӯнам̣ чхасу [чхассу (сӣ.)] пхасса̄йатанесу аппама̄дена каран̣ӣйанти вада̄мӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. кхан̣асуттам̣

135. ‘‘ла̄бха̄ во, бхиккхаве, суладдхам̣ во, бхиккхаве, кхан̣о во пат̣иладдхо брахмачарийава̄са̄йа. дит̣т̣ха̄ майа̄, бхиккхаве, чхапхасса̄йатаника̄ на̄ма нирайа̄. таттха йам̣ кин̃чи чаккхуна̄ рӯпам̣ пассати анит̣т̣харӯпам̣йева пассати, но ит̣т̣харӯпам̣; акантарӯпам̣йева пассати, но кантарӯпам̣; амана̄парӯпам̣йева пассати, но мана̄парӯпам̣. йам̣ кин̃чи сотена саддам̣ сун̣а̄ти…пе… йам̣ кин̃чи гха̄нена гандхам̣ гха̄йати…пе… йам̣ кин̃чи дживха̄йа расам̣ са̄йати…пе… йам̣ кин̃чи ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхусати…пе… йам̣ кин̃чи манаса̄ дхаммам̣ виджа̄на̄ти анит̣т̣харӯпам̣йева виджа̄на̄ти, но ит̣т̣харӯпам̣; акантарӯпам̣йева виджа̄на̄ти, но кантарӯпам̣; амана̄парӯпам̣йева виджа̄на̄ти, но мана̄парӯпам̣. ла̄бха̄ во, бхиккхаве, суладдхам̣ во, бхиккхаве, кхан̣о во пат̣иладдхо брахмачарийава̄са̄йа. дит̣т̣ха̄ майа̄, бхиккхаве, чхапхасса̄йатаника̄ на̄ма сагга̄. таттха йам̣ кин̃чи чаккхуна̄ рӯпам̣ пассати ит̣т̣харӯпам̣йева пассати, но анит̣т̣харӯпам̣; кантарӯпам̣йева пассати, но акантарӯпам̣; мана̄парӯпам̣йева пассати, но амана̄парӯпам̣…пе… йам̣ кин̃чи дживха̄йа расам̣ са̄йати…пе… йам̣ кин̃чи манаса̄ дхаммам̣ виджа̄на̄ти ит̣т̣харӯпам̣йева виджа̄на̄ти, но анит̣т̣харӯпам̣; кантарӯпам̣йева виджа̄на̄ти, но акантарӯпам̣; мана̄парӯпам̣йева виджа̄на̄ти, но амана̄парӯпам̣. ла̄бха̄ во, бхиккхаве, суладдхам̣ во, бхиккхаве, кхан̣о во пат̣иладдхо брахмачарийава̄са̄йа̄’’ти. дутийам̣.

3. пат̣хамарӯпа̄ра̄масуттам̣

136. ‘‘рӯпа̄ра̄ма̄, бхиккхаве, деваманусса̄ рӯпарата̄ рӯпасаммудита̄. рӯпавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ дуккха̄, бхиккхаве, деваманусса̄ вихаранти. садда̄ра̄ма̄, бхиккхаве, деваманусса̄ саддарата̄ саддасаммудита̄. саддавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ дуккха̄, бхиккхаве, деваманусса̄ вихаранти. гандха̄ра̄ма̄… раса̄ра̄ма̄… пхот̣т̣хабба̄ра̄ма̄… дхамма̄ра̄ма̄, бхиккхаве, деваманусса̄ дхаммарата̄ дхаммасаммудита̄. дхаммавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ дуккха̄, бхиккхаве, деваманусса̄ вихаранти. татха̄гато ча кхо, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо рӯпа̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнавам̣ ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ на рӯпа̄ра̄мо на рӯпарато на рӯпасаммудито. рӯпавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ сукхо, бхиккхаве, татха̄гато вихарати. садда̄нам̣… гандха̄нам̣… раса̄нам̣… пхот̣т̣хабба̄нам̣… дхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ на дхамма̄ра̄мо, на дхаммарато, на дхаммасаммудито. дхаммавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ сукхо, бхиккхаве, татха̄гато вихарати’’. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –

‘‘рӯпа̄ садда̄ раса̄ гандха̄, пхасса̄ дхамма̄ ча кевала̄;

ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ ча, йа̄вататтхӣти вуччати.

‘‘садевакасса локасса, ете во сукхасаммата̄;

йаттха чете нируджджханти, там̣ тесам̣ дуккхасамматам̣.

‘‘сукхам̣ [сукханти (сӣ.)] дит̣т̣хамарийебхи, сакка̄йасса ниродханам̣;

паччанӣкамидам̣ хоти, саббалокена пассатам̣.

‘‘йам̣ паре сукхато а̄ху, тадарийа̄ а̄ху дуккхато;

йам̣ паре дуккхато а̄ху, тадарийа̄ сукхато видӯ.

‘‘пасса дхаммам̣ дура̄джа̄нам̣, саммӯл̣хеттха авиддасу;

нивута̄нам̣ тамо хоти, андхака̄ро апассатам̣.

‘‘сатан̃ча виват̣ам̣ хоти, а̄локо пассата̄ми;

сантике на виджа̄нанти, магга̄ [мага̄ (сӣ.)] дхаммасса аковида̄.

‘‘бхавара̄гапаретебхи, бхавара̄га̄нуса̄рӣбхи [бхавасота̄нуса̄рибхи (сйа̄. кам̣. пӣ.), бхавасота̄нуса̄рихи (сӣ.)];

ма̄радхеййа̄нупаннехи, на̄йам̣ дхаммо сусамбудхо.

‘‘ко ну ан̃н̃атра марийебхи, падам̣ самбуддхумарахати;

йам̣ падам̣ саммадан̃н̃а̄йа, париниббанти ана̄сава̄’’ти. татийам̣;

4. дутийарӯпа̄ра̄масуттам̣

137. ‘‘рӯпа̄ра̄ма̄, бхиккхаве, деваманусса̄ рӯпарата̄ рӯпасаммудита̄. рӯпавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ дуккха̄, бхиккхаве, деваманусса̄ вихаранти. садда̄ра̄ма̄… гандха̄ра̄ма̄… раса̄ра̄ма̄ … пхот̣т̣хабба̄ра̄ма̄… дхамма̄ра̄ма̄, бхиккхаве, деваманусса̄ дхаммарата̄ дхаммасаммудита̄. дхаммавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ дуккха̄, бхиккхаве, деваманусса̄ вихаранти. татха̄гато ча, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо рӯпа̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ на рӯпа̄ра̄мо на рӯпарато на рӯпасаммудито. рӯпавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ сукхо, бхиккхаве, татха̄гато вихарати. садда̄нам̣… гандха̄нам̣… раса̄нам̣… пхот̣т̣хабба̄нам̣… дхамма̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ на дхамма̄ра̄мо на дхаммарато на дхаммасаммудито. дхаммавипарин̣а̄мавира̄ганиродха̄ сукхо, бхиккхаве, татха̄гато вихаратӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. пат̣хаманатумха̄кам̣суттам̣

138. ‘‘йам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣ там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? чаккху, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати…пе… дживха̄ на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. са̄ во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсати…пе… мано на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. со во пахӣно хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, йам̣ имасмим̣ джетаване тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ там̣ джано хареййа ва̄ д̣ахеййа ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ кареййа, апи ну тумха̄кам̣ евамасса – ‘амхе джано харати ва̄ д̣ахати ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каротӣ’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘на хи но етам̣, бханте, атта̄ ва̄ аттанийам̣ ва̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, чаккху на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати…пе… дживха̄ на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. са̄ во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсати…пе… мано на тумха̄кам̣; там̣ паджахатха. со во пахӣно хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. дутийанатумха̄кам̣суттам̣

139. ‘‘йам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? рӯпа̄, бхиккхаве, на тумха̄кам̣; те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. садда̄… гандха̄… раса̄… пхот̣т̣хабба̄… дхамма̄ на тумха̄кам̣; те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, йам̣ имасмим̣ джетаване…пе… евамева кхо, бхиккхаве, рӯпа̄ на тумха̄кам̣; те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсантӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. аджджхатта̄ниччахетусуттам̣

140. ‘‘чаккхум̣, бхиккхаве, аниччам̣. йопи хету, йопи паччайо чаккхусса уппа̄да̄йа, сопи аниччо. аниччасамбхӯтам̣, бхиккхаве, чаккху куто ниччам̣ бхависсати…пе… дживха̄ аничча̄. йопи хету, йопи паччайо дживха̄йа уппа̄да̄йа сопи аниччо. аниччасамбхӯта̄, бхиккхаве, дживха̄ куто ничча̄ бхависсати…пе… мано аниччо. йопи, бхиккхаве, хету йопи паччайо манасса уппа̄да̄йа, сопи аниччо. аниччасамбхӯто, бхиккхаве, мано куто ниччо бхависсати! евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако чаккхусмимпи ниббиндати…пе… дживха̄йапи ниббиндати…пе… ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. саттамам̣.

8. аджджхаттадуккхахетусуттам̣

141. ‘‘чаккхум̣, бхиккхаве, дуккхам̣. йопи хету йопи паччайо чаккхусса уппа̄да̄йа, сопи дуккхо. дуккхасамбхӯтам̣, бхиккхаве, чаккху куто сукхам̣ бхависсати…пе… дживха̄ дуккха̄. йопи хету, йопи паччайо дживха̄йа уппа̄да̄йа, сопи дуккхо. дуккхасамбхӯта̄, бхиккхаве, дживха̄ куто сукха̄ бхависсати…пе… мано дуккхо. йопи хету йопи паччайо манасса уппа̄да̄йа, сопи дуккхо. дуккхасамбхӯто, бхиккхаве, мано куто сукхо бхависсати! евам̣ пассам̣…пе… ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. аджджхатта̄наттахетусуттам̣

142. ‘‘чаккхум̣, бхиккхаве, анатта̄. йопи хету, йопи паччайо чаккхусса уппа̄да̄йа, сопи анатта̄. анаттасамбхӯтам̣, бхиккхаве, чаккху куто атта̄ бхависсати…пе… дживха̄ анатта̄. йопи хету йопи паччайо дживха̄йа уппа̄да̄йа, сопи анатта̄. анаттасамбхӯта̄, бхиккхаве, дживха̄ куто атта̄ бхависсати…пе… мано анатта̄. йопи хету йопи паччайо манасса уппа̄да̄йа, сопи анатта̄. анаттасамбхӯто, бхиккхаве, мано куто атта̄ бхависсати! евам̣ пассам̣…пе… ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. навамам̣.

10. ба̄хира̄ниччахетусуттам̣

143. ‘‘рӯпа̄, бхиккхаве, аничча̄. йопи хету, йопи паччайо рӯпа̄нам̣ уппа̄да̄йа, сопи аниччо. аниччасамбхӯта̄, бхиккхаве, рӯпа̄ куто ничча̄ бхависсанти! садда̄… гандха̄… раса̄… пхот̣т̣хабба̄… дхамма̄ аничча̄. йопи хету, йопи паччайо дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа, сопи аниччо. аниччасамбхӯта̄, бхиккхаве, дхамма̄ куто ничча̄ бхависсанти! евам̣ пассам̣…пе… ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. дасамам̣.

11. ба̄хирадуккхахетусуттам̣

144. ‘‘рӯпа̄, бхиккхаве, дуккха̄. йопи хету, йопи паччайо рӯпа̄нам̣ уппа̄да̄йа, сопи дуккхо. дуккхасамбхӯта̄, бхиккхаве, рӯпа̄ куто сукха̄ бхависсанти! садда̄… гандха̄… раса̄… пхот̣т̣хабба̄… дхамма̄ дуккха̄. йопи хету, йопи паччайо дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа, сопи дуккхо. дуккхасамбхӯта̄, бхиккхаве, дхамма̄ куто сукха̄ бхависсанти! евам̣ пассам̣…пе… ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. ека̄дасамам̣.

12. ба̄хира̄наттахетусуттам̣

145. ‘‘рӯпа̄, бхиккхаве, анатта̄. йопи хету, йопи паччайо рӯпа̄нам̣ уппа̄да̄йа, сопи анатта̄. анаттасамбхӯта̄, бхиккхаве, рӯпа̄ куто атта̄ бхависсанти! садда̄… гандха̄… раса̄… пхот̣т̣хабба̄… дхамма̄ анатта̄. йопи хету, йопи паччайо дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа, сопи анатта̄. анаттасамбхӯта̄, бхиккхаве, дхамма̄ куто атта̄ бхависсанти! евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако рӯпесупи ниббиндати, саддесупи… гандхесупи… расесупи… пхот̣т̣хаббесупи… дхаммесупи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. два̄дасамам̣.

девадахавагго чуддасамо.

тассудда̄нам̣ –

девадахо кхан̣о рӯпа̄, две натумха̄камева ча;

хетуна̄пи тайо вутта̄, дуве аджджхаттаба̄хира̄ти.