12. локака̄магун̣авагго

1. пат̣хамама̄рапа̄сасуттам̣

114. ‘‘санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че, бхиккху, абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху а̄ва̄сагато ма̄расса, ма̄расса васам̣ гато [васагато (сӣ. ат̣т̣ха. сйа̄. ат̣т̣ха.)], пат̣имуккасса ма̄рапа̄со. баддхо со ма̄рабандханена йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато…пе….

‘‘санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху а̄ва̄сагато ма̄расса, ма̄расса васам̣ гато, пат̣имуккасса ма̄рапа̄со. баддхо со ма̄рабандханена…пе….

‘‘санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху а̄ва̄сагато ма̄расса, ма̄расса васам̣ гато, пат̣имуккасса ма̄рапа̄со. баддхо со ма̄рабандханена йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато.

‘‘санти ча кхо, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху на̄ва̄сагато ма̄расса, на ма̄расса васам̣ гато, уммуккасса ма̄рапа̄со. мутто со ма̄рабандханена на йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато…пе….

‘‘санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху на̄ва̄сагато ма̄расса, на ма̄расса васам̣ гато, уммуккасса ма̄рапа̄со. мутто со ма̄рабандханена на йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато…пе….

‘‘санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху на̄ва̄сагато ма̄расса, на ма̄расса васам̣ гато, уммуккасса ма̄рапа̄со. мутто со ма̄рабандханена на йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато’’ти. пат̣хамам̣.

2. дутийама̄рапа̄сасуттам̣

115. ‘‘санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху баддхо чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу, а̄ва̄сагато ма̄расса, ма̄расса васам̣ гато, пат̣имуккасса ма̄рапа̄со. баддхо со ма̄рабандханена йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато…пе….

‘‘санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху баддхо мановин̃н̃еййесу дхаммесу, а̄ва̄сагато ма̄расса, ма̄расса васам̣ гато, пат̣имуккасса ма̄рапа̄со. баддхо со ма̄рабандханена йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато…пе….

‘‘санти ча кхо, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху мутто чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи, на̄ва̄сагато ма̄расса, на ма̄расса васам̣ гато, уммуккасса ма̄рапа̄со. мутто со ма̄рабандханена на йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато…пе….

‘‘санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху мутто мановин̃н̃еййехи дхаммехи, на̄ва̄сагато ма̄расса, на ма̄расса васам̣ гато, уммуккасса ма̄рапа̄со. мутто со ма̄рабандханена на йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато’’ти. дутийам̣.

3. локантагаманасуттам̣

116. ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣ [дит̣т̣хеййам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)], паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣ’’ти. идам̣ ватва̄ бхагава̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣, паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣ’ти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’’ти?

атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ а̄нандо саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ а̄нандо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’’ти.

атха кхо те бхиккхӯ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавочум̣ –

‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо а̄нанда, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣, паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣ’ти. тесам̣ но, а̄вусо, амха̄кам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣, паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’ти? тесам̣ но, а̄вусо, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо, а̄вусо, а̄йасма̄ а̄нандо саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ а̄нандо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’ти. вибхаджата̄йасма̄ а̄нандо’’ти.

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, пурисо са̄раттхико са̄рагавесӣ са̄рапарийесанам̣ чарама̄но махато руккхасса тит̣т̣хато са̄равато атиккаммева, мӯлам̣ атиккаммева, кхандхам̣ са̄кха̄пала̄се са̄рам̣ парийеситаббам̣ ман̃н̃еййа; евам̣ сампадамидам̣ а̄йасманта̄нам̣ саттхари саммукхӣбхӯте там̣ бхагавантам̣ атиситва̄ амхе етаматтхам̣ пат̣ипуччхитаббам̣ ман̃н̃атха [ман̃н̃етха (пӣ. ка.)]. со ха̄вусо, бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти, пассам̣ пассати – чаккхубхӯто, н̃а̄н̣абхӯто, дхаммабхӯто, брахмабхӯто, ватта̄, паватта̄, аттхасса ниннета̄, аматасса да̄та̄, дхаммасса̄мӣ, татха̄гато. со чева панетасса ка̄ло ахоси йам̣ бхагавантам̣йева етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха. йатха̄ во бхагава̄ бйа̄кареййа татха̄ во дха̄реййа̄тха̄’’ти.

‘‘аддха̄вусо а̄нанда, бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти, пассам̣ пассати – чаккхубхӯто, н̃а̄н̣абхӯто, дхаммабхӯто, брахмабхӯто, ватта̄, паватта̄, аттхасса ниннета̄, аматасса да̄та̄, дхаммасса̄мӣ, татха̄гато. со чева панетасса ка̄ло ахоси йам̣ бхагавантам̣йева етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма. йатха̄ но бхагава̄ бйа̄кареййа татха̄ нам̣ дха̄реййа̄ма. апи ча̄йасма̄ а̄нандо саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ а̄нандо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. вибхаджата̄йасма̄ а̄нандо агарум̣ каритва̄’’ти.

‘‘тенаха̄вусо, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса паччассосум̣. а̄йасма̄ а̄нандо етадавоча –

‘‘йам̣ кхо во, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣, паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣ’ти, имасса кхва̄хам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. йена кхо, а̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣ – айам̣ вуччати арийасса винайе локо. кена ча̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣ? чаккхуна̄ кхо, а̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣ. сотена кхо, а̄вусо… гха̄нена кхо, а̄вусо… дживха̄йа кхо, а̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣ. ка̄йена кхо, а̄вусо… манена кхо, а̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣ. йена кхо, а̄вусо, локасмим̣ локасан̃н̃ӣ хоти локама̄нӣ – айам̣ вуччати арийасса винайе локо. йам̣ кхо во, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣, паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣ’ти, имасса кхва̄хам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. а̄кан̇кхама̄на̄ ча пана тумхе а̄йасманто бхагавантам̣йева упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха. йатха̄ во бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти.

‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –

‘‘йам̣ кхо но, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣, паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣ’ти. тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – на̄хам̣, бхиккхаве, гаманена локасса антам̣ н̃а̄теййам̣, дат̣т̣хеййам̣, паттеййанти вада̄ми. на ча пана̄хам̣, бхиккхаве, аппатва̄ локасса антам̣ дуккхасса антакирийам̣ вада̄мӣ’ти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄ти? тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ а̄нандо саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ а̄нандо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’ти. атха кхо майам̣, бханте, йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камимха; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхимха. тесам̣ но, бханте, а̄йасмата̄ а̄нандена имехи а̄ка̄рехи имехи падехи имехи бйан̃джанехи аттхо вибхатто’’ти.

‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, а̄нандо; маха̄пан̃н̃о, бхиккхаве, а̄нандо! мам̣ чепи тумхе, бхиккхаве, етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, ахампи там̣ евамевам̣ бйа̄кареййам̣ йатха̄ там̣ а̄нандена бйа̄катам̣. есо чеветасса аттхо, еван̃ча нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти. татийам̣.

4. ка̄магун̣асуттам̣

117. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘йеме пан̃ча ка̄магун̣а̄ четасо сампхут̣т̣хапубба̄ атӣта̄ нируддха̄ випарин̣ата̄, татра ме читтам̣ бахулам̣ гаччхама̄нам̣ гаччхеййа паччуппаннесу ва̄ аппам̣ ва̄ ана̄гатесу’. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘йеме пан̃ча ка̄магун̣а̄ четасо сампхут̣т̣хапубба̄ атӣта̄ нируддха̄ випарин̣ата̄, татра ме аттарӯпена аппама̄до сати четасо а̄раккхо каран̣ӣйо’. тасма̄тиха, бхиккхаве, тумха̄кампи йе те пан̃ча ка̄магун̣а̄ четасо сампхут̣т̣хапубба̄ атӣта̄ нируддха̄ випарин̣ата̄, татра во читтам̣ бахулам̣ гаччхама̄нам̣ гаччхеййа паччуппаннесу ва̄ аппам̣ ва̄ ана̄гатесу. тасма̄тиха, бхиккхаве, тумха̄кампи йе те пан̃ча ка̄магун̣а̄ четасо сампхут̣т̣хапубба̄ атӣта̄ нируддха̄ випарин̣ата̄, татра во аттарӯпехи аппама̄до сати четасо а̄раккхо каран̣ӣйо. тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха дживха̄ ча нируджджхати, расасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’’ти. идам̣ ватва̄ бхагава̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси.

атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха дживха̄ ча нируджджхати, расасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’’ти?

атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ а̄нандо саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ а̄нандо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’’ти.

атха кхо те бхиккхӯ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавочум̣ –

‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо а̄нанда, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха дживха̄ ча нируджджхати, расасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти. тесам̣ но, а̄вусо, амха̄кам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха дживха̄ ча нируджджхати, расасан̃н̃а̄ ча нируджджхати се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄ти? тесам̣ но, а̄вусо, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ а̄нандо саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ а̄нандо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’ти. вибхаджата̄йасма̄ а̄нандо’’ти.

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, пурисо са̄раттхико са̄рагавесӣ са̄рапарийесанам̣ чарама̄но махато руккхасса…пе… вибхаджата̄йасма̄ а̄нандо агарум̣ каритва̄ти.

‘‘тенаха̄вусо, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса паччассосум̣. а̄йасма̄ а̄нандо етадавоча –

‘‘йам̣ кхо во, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти. имасса кхва̄хам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. сал̣а̄йатананиродхам̣ но етам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе, йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти. айам̣ кхо, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти. имасса кхва̄хам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. а̄кан̇кхама̄на̄ ча пана тумхе а̄йасманто бхагавантам̣йева упасан̇каматха; упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччхеййа̄тха. йатха̄ во бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти.

‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –

‘‘йам̣ кхо но, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха дживха̄ ча нируджджхати, расасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти, тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – тасма̄тиха, бхиккхаве, се а̄йатане ведитаббе йаттха чаккху ча нируджджхати, рӯпасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе…пе… йаттха мано ча нируджджхати, дхаммасан̃н̃а̄ ча нируджджхати, се а̄йатане ведитаббе’ти. ‘ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’ти? тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ а̄нандо саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ а̄нандо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма̄’ти. атха кхо майам̣, бханте, йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камимха; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхимха. тесам̣ но, бханте, а̄йасмата̄ а̄нандена имехи а̄ка̄рехи, имехи падехи, имехи бйан̃джанехи аттхо вибхатто’’ти.

‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, а̄нандо; маха̄пан̃н̃о, бхиккхаве, а̄нандо! мам̣ чепи тумхе, бхиккхаве, етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, ахампи там̣ евамевам̣ бйа̄кареййам̣ йатха̄ там̣ а̄нандена бйа̄катам̣. есо чеветасса аттхо. еван̃ча нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти. чатуттхам̣.

5. саккапан̃хасуттам̣

118. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. атха кхо сакко дева̄наминдо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо сакко дева̄наминдо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти?

‘‘санти кхо, дева̄наминда, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти тадупа̄да̄нам̣. саупа̄да̄но, дева̄наминда, бхиккху но паринибба̄йати…пе….

‘‘санти кхо, дева̄наминда, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти кхо, дева̄наминда, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти тадупа̄да̄нам̣. саупа̄да̄но, дева̄наминда, бхиккху но паринибба̄йати. айам̣ кхо, дева̄наминда, хету, айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти.

‘‘санти ча кхо, дева̄наминда, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато на таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, на тадупа̄да̄нам̣. анупа̄да̄но, дева̄наминда, бхиккху паринибба̄йати…пе….

‘‘санти кхо, дева̄наминда, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти кхо, дева̄наминда, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато на таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти на тадупа̄да̄нам̣. анупа̄да̄но, дева̄наминда, бхиккху паринибба̄йати. айам̣ кхо, дева̄наминда, хету, айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. пан̃часикхасуттам̣

119. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. атха кхо пан̃часикхо гандхаббадевапутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо пан̃часикхо гандхаббадевапутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти? ‘‘санти кхо, пан̃часикха, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄…пе… санти кхо, пан̃часикха, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄, ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти тадупа̄да̄нам̣. саупа̄да̄но, пан̃часикха, бхиккху но паринибба̄йати. айам̣ кхо, пан̃часикха, хету, айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме но паринибба̄йанти’’.

‘‘санти ча кхо, пан̃часикха, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄…пе… санти кхо, пан̃часикха, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати, тасса там̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато на таннисситам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, на тадупа̄да̄нам̣. анупа̄да̄но, пан̃часикха, бхиккху паринибба̄йати. айам̣ кхо, пан̃часикха, хету, айам̣ паччайо йена мидхекачче сатта̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йантӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. са̄рипуттасаддхивиха̄рикасуттам̣

120. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘саддхивиха̄рико, а̄вусо са̄рипутта, бхиккху сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ватто’’ти.

‘‘еваметам̣, а̄вусо, хоти индрийесу агуттадва̄расса, бходжане аматтан̃н̃уно, джа̄гарийам̣ анануйуттасса. ‘со вата̄вусо, бхиккху индрийесу агуттадва̄ро бходжане аматтан̃н̃ӯ джа̄гарийам̣ анануйутто йа̄ваджӣвам̣ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ санта̄нессатӣ’ти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. ‘со вата̄вусо, бхиккху индрийесу гуттадва̄ро, бходжане маттан̃н̃ӯ, джа̄гарийам̣ ануйутто йа̄ваджӣвам̣ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ санта̄нессатӣ’ти т̣ха̄наметам̣ виджджати.

‘‘катхан̃ча̄вусо, индрийесу гуттадва̄ро хоти? идха̄вусо, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣ тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. евам̣ кхо, а̄вусо, индрийесу гуттадва̄ро хоти.

‘‘катхан̃ча̄вусо, бходжане маттан̃н̃ӯ хоти? идха̄вусо, бхиккху пат̣исан̇кха̄ йонисо а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети – ‘нева дава̄йа, на мада̄йа, на ман̣д̣ана̄йа, на вибхӯсана̄йа, йа̄вадева имасса ка̄йасса т̣хитийа̄ йа̄пана̄йа, вихим̣сӯпаратийа̄, брахмачарийа̄нуггаха̄йа. ити пура̄н̣ан̃ча веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ми, наван̃ча веданам̣ на уппа̄десса̄ми, йа̄тра̄ ча ме бхависсати, анаваджджата̄ ча пха̄сувиха̄ро ча̄’ти. евам̣ кхо, а̄вусо, бходжане маттан̃н̃ӯ хоти.

‘‘катхан̃ча̄вусо, джа̄гарийам̣ ануйутто хоти? идха̄вусо, бхиккху дивасам̣ чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхети. раттийа̄ пат̣хамам̣ йа̄мам̣ чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхети. раттийа̄ маджджхимам̣ йа̄мам̣ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппети па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа сато сампаджа̄но, ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. раттийа̄ паччхимам̣ йа̄мам̣ паччут̣т̣ха̄йа чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхети. евам̣ кхо, а̄вусо, джа̄гарийам̣ ануйутто хоти. тасма̄тиха̄вусо, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘индрийесу гуттадва̄ра̄ бхависса̄ма, бходжане маттан̃н̃уно, джа̄гарийам̣ ануйутта̄’ти. еван̃хи во, а̄вусо, сиккхитабба’’нти. саттамам̣.

8. ра̄хулова̄дасуттам̣

121. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо бхагавато рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘парипакка̄ кхо ра̄хуласса вимуттипарипа̄чанийа̄ дхамма̄; йам̣нӯна̄хам̣ ра̄хулам̣ уттарим̣ а̄сава̄нам̣ кхайе винеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто а̄йасмантам̣ ра̄хулам̣ а̄мантеси – ‘‘ган̣ха̄хи, ра̄хула, нисӣданам̣. йена андхаванам̣ тенупасан̇камисса̄ма дива̄виха̄ра̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ ра̄хуло бхагавато пат̣иссутва̄ нисӣданам̣ а̄да̄йа бхагавантам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи.

тена кхо пана самайена анека̄ни девата̄сахасса̄ни бхагавантам̣ анубандха̄ни хонти – ‘‘аджджа бхагава̄ а̄йасмантам̣ ра̄хулам̣ уттарим̣ а̄сава̄нам̣ кхайе винессатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ андхаванам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. а̄йасма̄пи кхо ра̄хуло бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄хулам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ра̄хула, чаккху ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’. ( ) [(там̣ ким̣ ман̃н̃аси) евамитаресупи (ма. ни. 3.416-417)]

‘‘рӯпа̄ ничча̄ ва̄ аничча̄ ва̄’’ти?

‘‘аничча̄, бханте’’…пе….

‘‘чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’…пе….

‘‘чаккхусампхассо ниччо ва̄ аниччо ва̄’’ти?

‘‘аниччо, бханте’’…пе….

‘‘йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведана̄гатам̣, сан̃н̃а̄гатам̣, сан̇кха̄рагатам̣, вин̃н̃а̄н̣агатам̣, тампи ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’…пе….

‘‘дживха̄ ничча̄ ва̄ аничча̄ ва̄’’ти?

‘‘аничча̄, бханте’’…пе….

‘‘дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’…пе….

‘‘дживха̄сампхассо ниччо ва̄ аниччо ва̄’’ти?

‘‘аниччо, бханте’’…пе….

‘‘йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведана̄гатам̣, сан̃н̃а̄гатам̣, сан̇кха̄рагатам̣, вин̃н̃а̄н̣агатам̣, тампи ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’…пе….

‘‘мано ниччо ва̄ аниччо ва̄’’ти?

‘‘аниччо, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘дхамма̄ ничча̄ ва̄ аничча̄ ва̄’’ти?

‘‘аничча̄, бханте’’…пе….

‘‘мановин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’…пе….

‘‘маносампхассо ниччо ва̄ аниччо ва̄’’ти?

‘‘аниччо, бханте’’…пе….

‘‘йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведана̄гатам̣, сан̃н̃а̄гатам̣, сан̇кха̄рагатам̣, вин̃н̃а̄н̣агатам̣, тампи ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘евам̣ пассам̣, ра̄хула, сутава̄ арийаса̄вако чаккхусмимпи ниббиндати, рӯпесупи ниббиндати, чаккхувин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, чаккхусампхассепи ниббиндати, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣ тасмимпи ниббиндати…пе… дживха̄йапи ниббиндати, расесупи ниббиндати, дживха̄вин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, дживха̄сампхассепи ниббиндати, йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣ тасмимпи ниббиндати…пе….

‘‘манасмимпи ниббиндати, дхаммесупи ниббиндати, мановин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, маносампхассепи ниббиндати, йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣ тасмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ ра̄хуло бхагавато бха̄ситам̣ абхинанди. имасмин̃ча пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не а̄йасмато ра̄хуласса анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччи. анека̄нан̃ча девата̄сахасса̄нам̣ вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. сам̣йоджанийадхаммасуттам̣

122. ‘‘сам̣йоджанийе ча, бхиккхаве, дхамме десесса̄ми сам̣йоджанан̃ча. там̣ сун̣а̄тха. катаме ча, бхиккхаве, сам̣йоджанийа̄ дхамма̄, катаман̃ча сам̣йоджанам̣? санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. име вуччанти, бхиккхаве, сам̣йоджанийа̄ дхамма̄. йо таттха чхандара̄го, там̣ таттха сам̣йоджанам̣…пе… санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. име вуччанти, бхиккхаве, сам̣йоджанийа̄ дхамма̄. йо таттха чхандара̄го там̣ таттха сам̣йоджана’’нти. навамам̣.

10. упа̄да̄нийадхаммасуттам̣

123. ‘‘упа̄да̄нийе ча, бхиккхаве, дхамме десесса̄ми упа̄да̄нан̃ча. там̣ сун̣а̄тха. катаме ча, бхиккхаве, упа̄да̄нийа̄ дхамма̄, катаман̃ча упа̄да̄нам̣? санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. име вуччанти, бхиккхаве, упа̄да̄нийа̄ дхамма̄. йо таттха чхандара̄го, там̣ таттха упа̄да̄нам̣…пе… санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. име вуччанти, бхиккхаве, упа̄да̄нийа̄ дхамма̄. йо таттха чхандара̄го там̣ таттха упа̄да̄на’’нти. дасамам̣.

локака̄магун̣авагго два̄дасамо.

тассудда̄нам̣ –

ма̄рапа̄сена две вутта̄, локака̄магун̣ена ча;

сакко пан̃часикхо чева, са̄рипутто ча ра̄хуло;

сам̣йоджанам̣ упа̄да̄нам̣, вагго тена павуччатӣти.