10. сал̣авагго
1. адантаагуттасуттам̣
94. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘чхайиме, бхиккхаве, пхасса̄йатана̄ аданта̄ агутта̄ араккхита̄ асам̣вута̄ дуккха̄дхива̄ха̄ хонти. катаме чха? чаккху, бхиккхаве, пхасса̄йатанам̣ адантам̣ агуттам̣ араккхитам̣ асам̣вутам̣ дуккха̄дхива̄хам̣ хоти…пе… дживха̄, бхиккхаве, пхасса̄йатанам̣ адантам̣ агуттам̣ араккхитам̣ асам̣вутам̣ дуккха̄дхива̄хам̣ хоти…пе… мано, бхиккхаве, пхасса̄йатанам̣ адантам̣ агуттам̣ араккхитам̣ асам̣вутам̣ дуккха̄дхива̄хам̣ хоти. име кхо, бхиккхаве, чха пхасса̄йатана̄ аданта̄ агутта̄ араккхита̄ асам̣вута̄ дуккха̄дхива̄ха̄ хонти’’.
‘‘чхайиме, бхиккхаве, пхасса̄йатана̄ суданта̄ сугутта̄ сураккхита̄ сусам̣вута̄ сукха̄дхива̄ха̄ хонти. катаме чха? чаккху, бхиккхаве, пхасса̄йатанам̣ судантам̣ сугуттам̣ сураккхитам̣ сусам̣вутам̣ сукха̄дхива̄хам̣ хоти…пе… дживха̄, бхиккхаве, пхасса̄йатанам̣ судантам̣ сугуттам̣ сураккхитам̣ сусам̣вутам̣ сукха̄дхива̄хам̣ хоти…пе… мано, бхиккхаве, пхасса̄йатанам̣ судантам̣ сугуттам̣ сураккхитам̣ сусам̣вутам̣ сукха̄дхива̄хам̣ хоти. име кхо, бхиккхаве, чха пхасса̄йатана̄ суданта̄ сугутта̄ сураккхита̄ сусам̣вута̄ сукха̄дхива̄ха̄ хонтӣ’’ти. идамавоча бхагава̄…пе… етадавоча саттха̄ –
‘‘сал̣ева [чхал̣ева (ка.)] пхасса̄йатана̄ни бхиккхаво,
асам̣вуто йаттха дуккхам̣ нигаччхати;
тесан̃ча йе сам̣варан̣ам̣ аведисум̣,
саддха̄дутийа̄ вихаранта̄навассута̄.
‘‘дисва̄на рӯпа̄ни манорама̄ни,
атхопи дисва̄на аманорама̄ни;
манораме ра̄гапатхам̣ винодайе,
на ча̄ппийам̣ мети манам̣ падосайе.
‘‘саддан̃ча сутва̄ дубхайам̣ пийа̄ппийам̣,
пийамхи садде на самуччхито сийа̄;
атхоппийе досагатам̣ винодайе,
на ча̄ппийам̣ мети манам̣ падосайе.
‘‘гандхан̃ча гхатва̄ сурабхим̣ манорамам̣,
атхопи гхатва̄ асучим̣ акантийам̣;
акантийасмим̣ пат̣игхам̣ винодайе,
чханда̄нунӣто на ча кантийе сийа̄.
‘‘расан̃ча бхотва̄на аса̄дитан̃ча са̄дум̣,
атхопи бхотва̄на аса̄думекада̄;
са̄дум̣ расам̣ на̄джджхоса̄йа бхун̃дже,
виродхама̄са̄дусу нопадам̣сайе.
‘‘пхассена пхут̣т̣хо на сукхена мадждже [маджджхе (сйа̄. кам̣. пӣ.)],
дуккхена пхут̣т̣хопи на сампаведхе;
пхассадвайам̣ сукхадуккхе упеккхе,
ана̄нуруддхо авируддха кеначи.
‘‘папан̃часан̃н̃а̄ итарӣтара̄ нара̄,
папан̃чайанта̄ упайанти сан̃н̃ино;
маномайам̣ гехаситан̃ча саббам̣,
пануджджа неккхаммаситам̣ ирӣйати.
‘‘евам̣ мано чхассу йада̄ субха̄вито,
пхут̣т̣хасса читтам̣ на викампате квачи;
те ра̄гадосе абхибхуййа бхиккхаво,
бхаваттха [бхаватха (сӣ. сйа̄. кам̣.)] джа̄тимаран̣асса па̄рага̄’’ти. пат̣хамам̣;
2. ма̄лукйапуттасуттам̣
95. атха кхо а̄йасма̄ ма̄лукйапутто [ма̄лун̇кйапутто (сӣ.)] йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ма̄лукйапутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣ десету, йамахам̣ бхагавато дхаммам̣ сутва̄ еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихареййа’’нти.
‘‘еттха да̄ни, ма̄лукйапутта, ким̣ дахаре бхиккхӯ ваккха̄ма! йатра хи на̄ма твам̣, бхиккху, джин̣н̣о вуддхо махаллако аддхагато вайоануппатто сам̣кхиттена ова̄дам̣ йа̄часӣ’’ти.
‘‘кин̃ча̄па̄хам̣, бханте, джин̣н̣о вуддхо махаллако аддхагато вайоануппатто. десету ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣, десету сугато сам̣кхиттена дхаммам̣, аппева на̄ма̄хам̣ бхагавато бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄неййам̣. аппева на̄ма̄хам̣ бхагавато бха̄ситасса да̄йа̄до асса’’нти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄лукйапутта, йе те чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ адит̣т̣ха̄ адит̣т̣хапубба̄, на ча пассаси, на ча те хоти пассеййанти? аттхи те таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘йе те сотавин̃н̃еййа̄ садда̄ ассута̄ ассутапубба̄, на ча сун̣а̄си, на ча те хоти сун̣еййанти? аттхи те таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘йе те гха̄навин̃н̃еййа̄ гандха̄ агха̄йита̄ агха̄йитапубба̄, на ча гха̄йаси, на ча те хоти гха̄йеййанти? аттхи те таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘йе те дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄ аса̄йита̄ аса̄йитапубба̄, на ча са̄йаси, на ча те хоти са̄йеййанти? аттхи те таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘йе те ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄ асампхут̣т̣ха̄ асампхут̣т̣хапубба̄, на ча пхусаси, на ча те хоти пхусеййанти? аттхи те таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘йе те мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ авин̃н̃а̄та̄ авин̃н̃а̄тапубба̄, на ча виджа̄на̄си, на ча те хоти виджа̄неййанти? аттхи те таттха чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘еттха ча те, ма̄лукйапутта, дит̣т̣хасутамутавин̃н̃а̄таббесу дхаммесу дит̣т̣хе дит̣т̣хаматтам̣ бхависсати, суте сутаматтам̣ бхависсати, муте мутаматтам̣ бхависсати, вин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄таматтам̣ бхависсати. йато кхо те, ма̄лукйапутта, дит̣т̣хасутамутавин̃н̃а̄таббесу дхаммесу дит̣т̣хе дит̣т̣хаматтам̣ бхависсати, суте сутаматтам̣ бхависсати, муте мутаматтам̣ бхависсати, вин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄таматтам̣ бхависсати; тато твам̣, ма̄лукйапутта, на тена. йато твам̣, ма̄лукйапутта, на тена; тато твам̣, ма̄лукйапутта, на таттха. йато твам̣, ма̄лукйапутта, на таттха; тато твам̣, ма̄лукйапутта, невидха, на хурам̣, на убхайамантарена. есеванто дуккхасса̄’’ти.
‘‘имасса кхва̄хам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми –
‘‘рӯпам̣ дисва̄ сати мут̣т̣ха̄, пийам̣ нимиттам̣ манаси карото;
са̄раттачитто ведети, тан̃ча аджджхоса [аджджхоса̄йа (сӣ.)] тит̣т̣хати.
‘‘тасса вад̣д̣ханти ведана̄, анека̄ рӯпасамбхава̄;
абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча, читтамассӯпахан̃н̃ати;
евам̣ а̄чинато дуккхам̣, а̄ра̄ нибба̄намуччати.
‘‘саддам̣ сутва̄ сати мут̣т̣ха̄, пийам̣ нимиттам̣ манаси карото;
са̄раттачитто ведети, тан̃ча аджджхоса тит̣т̣хати.
‘‘тасса вад̣д̣ханти ведана̄, анека̄ саддасамбхава̄;
абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча, читтамассӯпахан̃н̃ати;
евам̣ а̄чинато дуккхам̣, а̄ра̄ нибба̄намуччати.
‘‘гандхам̣ гхатва̄ сати мут̣т̣ха̄, пийам̣ нимиттам̣ манаси карото;
са̄раттачитто ведети, тан̃ча аджджхоса тит̣т̣хати.
‘‘тасса вад̣д̣ханти ведана̄, анека̄ гандхасамбхава̄;
абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча, читтамассӯпахан̃н̃ати;
евам̣ а̄чинато дуккхам̣, а̄ра̄ нибба̄намуччати.
‘‘расам̣ бхотва̄ сати мут̣т̣ха̄, пийам̣ нимиттам̣ манаси карото;
са̄раттачитто ведети, тан̃ча аджджхоса тит̣т̣хати.
‘‘тасса вад̣д̣ханти ведана̄, анека̄ расасамбхава̄;
абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча, читтамассӯпахан̃н̃ати;
евам̣ а̄чинато дуккхам̣, а̄ра̄ нибба̄намуччати.
‘‘пхассам̣ пхусса сати мут̣т̣ха̄, пийам̣ нимиттам̣ манаси карото;
са̄раттачитто ведети, тан̃ча аджджхоса тит̣т̣хати.
‘‘тасса вад̣д̣ханти ведана̄, анека̄ пхассасамбхава̄;
абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча, читтамассӯпахан̃н̃ати;
евам̣ а̄чинато дуккхам̣, а̄ра̄ нибба̄намуччати.
‘‘дхаммам̣ н̃атва̄ сати мут̣т̣ха̄, пийам̣ нимиттам̣ манаси карото;
са̄раттачитто ведети, тан̃ча аджджхоса тит̣т̣хати.
‘‘тасса вад̣д̣ханти ведана̄, анека̄ дхаммасамбхава̄;
абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча, читтамассӯпахан̃н̃ати;
евам̣ а̄чинато дуккхам̣, а̄ра̄ нибба̄намуччати.
‘‘на со раджджати рӯпесу, рӯпам̣ дисва̄ пат̣иссато;
вираттачитто ведети, тан̃ча на̄джджхоса тит̣т̣хати.
‘‘йатха̄сса пассато рӯпам̣, севато ча̄пи веданам̣;
кхӣйати нопачӣйати, евам̣ со чаратӣ сато;
евам̣ апачинато дуккхам̣, сантике нибба̄намуччати.
‘‘на со раджджати саддесу, саддам̣ сутва̄ пат̣иссато;
вираттачитто ведети, тан̃ча на̄джджхоса тит̣т̣хати.
‘‘йатха̄сса сун̣ато саддам̣, севато ча̄пи веданам̣;
кхӣйати нопачӣйати, евам̣ со чаратӣ сато;
евам̣ апачинато дуккхам̣, сантике нибба̄намуччати.
‘‘на со раджджати гандхесу, гандхам̣ гхатва̄ пат̣иссато;
вираттачитто ведети, тан̃ча на̄джджхоса тит̣т̣хати.
‘‘йатха̄сса гха̄йато гандхам̣, севато ча̄пи веданам̣;
кхӣйати нопачӣйати, евам̣ со чаратӣ сато;
евам̣ апачинато дуккхам̣, сантике нибба̄намуччати.
‘‘на со раджджати расесу, расам̣ бхотва̄ пат̣иссато;
вираттачитто ведети, тан̃ча на̄джджхоса тит̣т̣хати.
‘‘йатха̄сса са̄йато расам̣, севато ча̄пи веданам̣;
кхӣйати нопачӣйати, евам̣ со чаратӣ сато;
евам̣ апачинато дуккхам̣, сантике нибба̄намуччати.
‘‘на со раджджати пхассесу, пхассам̣ пхусса пат̣иссато;
вираттачитто ведети, тан̃ча на̄джджхоса тит̣т̣хати.
‘‘йатха̄сса пхусато пхассам̣, севато ча̄пи веданам̣;
кхӣйати нопачӣйати, евам̣ со чаратӣ сато;
евам̣ апачинато дуккхам̣, сантике нибба̄намуччати.
‘‘на со раджджати дхаммесу, дхаммам̣ н̃атва̄ пат̣иссато;
вираттачитто ведети, тан̃ча на̄джджхоса тит̣т̣хати.
‘‘йатха̄сса джа̄нато дхаммам̣, севато ча̄пи веданам̣;
кхӣйати нопачӣйати, евам̣ со чаратӣ сато;
евам̣ апачинато дуккхам̣, сантике нибба̄намуччатӣ’’ти.
‘‘имасса кхва̄хам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄мӣ’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, ма̄лукйапутта! са̄дху кхо твам̣, ма̄лукйапутта, майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄си –
‘‘рӯпам̣ дисва̄ сати мут̣т̣ха̄, пийам̣ нимиттам̣ манаси карото;
са̄раттачитто ведети, тан̃ча аджджхоса тит̣т̣хати.
‘‘тасса вад̣д̣ханти ведана̄, анека̄ рӯпасамбхава̄;
абхиджджха̄ ча вихеса̄ ча, читтамассӯпахан̃н̃ати;
евам̣ а̄чинато дуккхам̣, а̄ра̄ нибба̄намуччати.…пе….
‘‘на со раджджати дхаммесу, дхаммам̣ н̃атва̄ пат̣иссато;
вираттачитто ведети, тан̃ча на̄джджхоса тит̣т̣хати.
‘‘йатха̄сса виджа̄нато дхаммам̣, севато ча̄пи веданам̣;
кхӣйати нопачӣйати, евам̣ со чаратӣ сато;
евам̣ апачинато дуккхам̣, сантике нибба̄намуччатӣ’’ти.
‘‘имасса кхо, ма̄лукйапутта, майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхо дат̣т̣хаббо’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ ма̄лукйапутто бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо а̄йасма̄ ма̄лукйапутто еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти тадануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро ча пана̄йасма̄ ма̄лукйапутто арахатам̣ ахосӣти. дутийам̣.
3. париха̄надхаммасуттам̣
96. ‘‘париха̄надхамман̃ча во, бхиккхаве, десесса̄ми апариха̄надхамман̃ча чха ча абхибха̄йатана̄ни. там̣ сун̣а̄тха. катхан̃ча, бхиккхаве, париха̄надхаммо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ [акусала̄ дхамма̄ сарасан̇каппа̄ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) упари а̄сӣвисавагге саттамасутте пана ‘‘а̄кусала̄ сарасан̇каппа̄’’ твева саббаттха диссати] сам̣йоджанийа̄. тан̃че бхиккху адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти [бйантикароти (пӣ.) бйантим̣ кароти (ка.)] на анабха̄вам̣ гамети, ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. париха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄ уппаджджанти…пе… пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа уппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄. тан̃че бхиккху адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти на анабха̄вам̣ гамети, ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. париха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, париха̄надхаммо хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, апариха̄надхаммо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄. тан̃че бхиккху на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети, ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘на париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. апариха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄ уппаджджанти…пе… пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа уппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄. тан̃че бхиккху на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети, ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘на париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. апариха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, апариха̄надхаммо хоти.
‘‘катама̄ни ча, бхиккхаве, чха абхибха̄йатана̄ни? идха, бхиккхаве, бхиккхуно чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нуппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘абхибхӯтаметам̣ а̄йатанам̣’. абхибха̄йатанан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти…пе… пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа нуппаджджанти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ сарасан̇каппа̄ сам̣йоджанийа̄. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘абхибхӯтаметам̣ а̄йатанам̣’. абхибха̄йатанан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти. има̄ни вуччанти, бхиккхаве, чха абхибха̄йатана̄нӣ’’ти. татийам̣.
4. пама̄давиха̄рӣсуттам̣
97. ‘‘пама̄давиха̄рин̃ча во, бхиккхаве, десесса̄ми аппама̄давиха̄рин̃ча. там̣ сун̣а̄тха. катхан̃ча, бхиккхаве, пама̄давиха̄рӣ хоти? чаккхундрийам̣ асам̣вутасса, бхиккхаве, вихарато читтам̣ бйа̄син̃чати [бйа̄сиччати (сӣ. сйа̄. кам̣.)]. чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу тасса бйа̄ситтачиттасса па̄моджджам̣ на хоти. па̄модждже асати пӣти на хоти. пӣтийа̄ асати пассаддхи на хоти. пассаддхийа̄ асати дуккхам̣ хоти. дуккхино читтам̣ на сама̄дхийати. асама̄хите читте дхамма̄ на па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ апа̄тубха̄ва̄ пама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхам̣ гаччхати…пе… дживхиндрийам̣ асам̣вутасса, бхиккхаве, вихарато читтам̣ бйа̄син̃чати дживха̄вин̃н̃еййесу расесу, тасса бйа̄ситтачиттасса…пе… пама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхам̣ гаччхати…пе… маниндрийам̣ асам̣вутасса, бхиккхаве, вихарато читтам̣ бйа̄син̃чати мановин̃н̃еййесу дхаммесу, тасса бйа̄ситтачиттасса па̄моджджам̣ на хоти. па̄модждже асати пӣти на хоти. пӣтийа̄ асати пассаддхи на хоти. пассаддхийа̄ асати дуккхам̣ хоти. дуккхино читтам̣ на сама̄дхийати. асама̄хите читте дхамма̄ на па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ апа̄тубха̄ва̄ пама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхам̣ гаччхати. евам̣ кхо, бхиккхаве, пама̄давиха̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, аппама̄давиха̄рӣ хоти? чаккхундрийам̣ сам̣вутасса, бхиккхаве, вихарато читтам̣ на бйа̄син̃чати чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу, тасса абйа̄ситтачиттасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ вихарати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. сама̄хите читте дхамма̄ па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ па̄тубха̄ва̄ аппама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхам̣ гаччхати…пе… дживхиндрийам̣ сам̣вутасса, бхиккхаве, вихарато читтам̣ на бйа̄син̃чати…пе… аппама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхам̣ гаччхати. маниндрийам̣ сам̣вутасса, бхиккхаве, вихарато читтам̣ на бйа̄син̃чати, мановин̃н̃еййесу дхаммесу, тасса абйа̄ситтачиттасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ вихарати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. сама̄хите читте дхамма̄ па̄тубхаванти. дхамма̄нам̣ па̄тубха̄ва̄ аппама̄давиха̄рӣ твева сан̇кхам̣ гаччхати. евам̣ кхо, бхиккхаве, аппама̄давиха̄рӣ хотӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. сам̣варасуттам̣
98. ‘‘сам̣варан̃ча во, бхиккхаве, десесса̄ми, асам̣варан̃ча. там̣ сун̣а̄тха. катхан̃ча, бхиккхаве, асам̣варо хоти? санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати, ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. париха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти…пе… санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати, ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. париха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, асам̣варо хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, сам̣варо хоти? санти, бхиккхаве, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати, ведитаббаметам̣, бхиккхаве, бхиккхуна̄ – ‘на париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. апариха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти …пе… санти, бхиккхаве, дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄…пе… санти, бхиккхаве, мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. тан̃че бхиккху на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати, ведитаббаметам̣ бхиккхуна̄ – ‘на париха̄йа̄ми кусалехи дхаммехи’. апариха̄нан̃хетам̣ вуттам̣ бхагавата̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, сам̣варо хотӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. сама̄дхисуттам̣
99. ‘‘сама̄дхим̣, бхиккхаве, бха̄ветха. сама̄хито, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. кин̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти? ‘чаккху аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘рӯпа̄ аничча̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘чаккхусампхассо аниччо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘мано аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. дхамма̄… мановин̃н̃а̄н̣ам̣… маносампхассо… ‘йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. сама̄дхим̣, бхиккхаве, бха̄ветха. сама̄хито, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. пат̣исалла̄насуттам̣
100. ‘‘пат̣исалла̄не [пат̣исалла̄нам̣ (сӣ. пӣ. ка.), пат̣исаллӣна̄ (сйа̄. кам̣.)], бхиккхаве, йогама̄паджджатха. пат̣исаллӣно, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. кин̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти? ‘чаккху аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘рӯпа̄ аничча̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘чаккхусампхассо аниччо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аничча’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. пат̣исалла̄не, бхиккхаве, йогама̄паджджатха. пат̣исаллӣно, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄тӣ’’ти. саттамам̣.
8. пат̣хаманатумха̄кам̣суттам̣
101. ‘‘йам̣ [йампи (пӣ. ка.)], бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? чаккху, бхиккхаве, на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. рӯпа̄ на тумха̄кам̣. те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. чаккхусампхассо на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. со во пахӣно хита̄йа сукха̄йа бхависсати. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сотам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. садда̄ на тумха̄кам̣. те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. сотавин̃н̃а̄н̣ам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сотасампхассо на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. со во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. йампидам̣ сотасампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. гха̄нам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. гандха̄ на тумха̄кам̣. те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. гха̄насампхассо на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. со во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. йампидам̣ гха̄насампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати.
дживха̄ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. са̄ во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. раса̄ на тумха̄кам̣. те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. дживха̄сампхассо на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. со во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати …пе….
мано на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. со во пахӣно хита̄йа сукха̄йа бхависсати. дхамма̄ на тумха̄кам̣. те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. мановин̃н̃а̄н̣ам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. маносампхассо на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. со во пахӣно хита̄йа сукха̄йа бхависсати. йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йам̣ имасмим̣ джетаване тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ там̣ джано хареййа ва̄ д̣ахеййа ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ кареййа, апи ну тумха̄кам̣ евамасса – ‘амхе джано харати ва̄ д̣ахати ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каротӣ’’’ти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ кисса хету’’?
‘‘на хи но етам̣, бханте, атта̄ ва̄ аттанийам̣ ва̄’’ти.
‘‘евамева кхо, бхиккхаве, чаккху на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. рӯпа̄ на тумха̄кам̣… чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣… чаккхусампхассо…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. дутийанатумха̄кам̣суттам̣
102. ‘‘йам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣ там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? чаккху, бхиккхаве, на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. рӯпа̄ на тумха̄кам̣. те паджахатха. те во пахӣна̄ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. чаккхусампхассо на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. со во пахӣно хита̄йа сукха̄йа бхависсати…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи на тумха̄кам̣. там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. йампи, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха. там̣ во пахӣнам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсатӣ’’ти. навамам̣.
10. удакасуттам̣
103. ‘‘удако [уддако (сӣ. пӣ.)] судам̣, бхиккхаве, ра̄мапутто евам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘идам̣ джа̄ту ведагӯ, идам̣ джа̄ту саббаджӣ [саббаджи (пӣ.)], идам̣ джа̄ту апаликхатам̣ ган̣д̣амӯлам̣ паликхан̣и’нти. там̣ кхо панетам̣, бхиккхаве, удако ра̄мапутто аведагӯйева сама̄но ‘ведагӯсмӣ’ти бха̄сати, асаббаджӣйева сама̄но ‘саббаджӣсмӣ’ти бха̄сати, апаликхатам̣йева ган̣д̣амӯлам̣ паликхатам̣ ме ‘ган̣д̣амӯла’нти бха̄сати. идха кхо там̣, бхиккхаве, бхиккху самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘идам̣ джа̄ту ведагӯ, идам̣ джа̄ту саббаджӣ, идам̣ джа̄ту апаликхатам̣ ган̣д̣амӯлам̣ паликхан̣и’’’нти.