3. уда̄насуттам̣
55. са̄ваттхинида̄нам̣. татра кхо бхагава̄ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на̄бхависса, на ме бхависсатӣ’ти – евам̣ адхимуччама̄но бхиккху чхиндеййа орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти. евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бханте, ‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на̄бхависса, на ме бхависсатӣ’ти – евам̣ адхимуччама̄но бхиккху чхиндеййа орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти?
‘‘идха, бхиккху, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ…пе… саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣.
‘‘со аниччам̣ рӯпам̣ ‘аниччам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аниччам̣ веданам̣ ‘аничча̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аниччам̣ сан̃н̃ам̣ ‘аничча̄ сан̃н̃а̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аничче сан̇кха̄ре ‘аничча̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘дуккхам̣ рӯпам̣ ‘дуккхам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, дуккхам̣ веданам̣… дуккхам̣ сан̃н̃ам̣… дуккхе сан̇кха̄ре… дуккхам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘дуккхам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘анаттам̣ рӯпам̣ ‘анатта̄ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, анаттам̣ веданам̣ ‘анатта̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, анаттам̣ сан̃н̃ам̣ ‘анатта̄ сан̃н̃а̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, анатте сан̇кха̄ре ‘анатта̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, анаттам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘анатта̄ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘сан̇кхатам̣ рӯпам̣ ‘сан̇кхатам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, сан̇кхатам̣ веданам̣… сан̇кхатам̣ сан̃н̃ам̣… сан̇кхате сан̇кха̄ре… сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. рӯпам̣ вибхависсатӣти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. ведана̄ вибхависсати… сан̃н̃а̄ вибхависсати… сан̇кха̄ра̄ вибхависсанти… вин̃н̃а̄н̣ам̣ вибхависсатӣти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти.
‘‘сутава̄ ча кхо, бхиккху, арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто на рӯпам̣ аттато саманупассати…пе… на веданам̣… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати.
‘‘со аниччам̣ рӯпам̣ ‘аниччам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. аниччам̣ веданам̣… аниччам̣ сан̃н̃ам̣… аничче сан̇кха̄ре… аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘аниччам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. дуккхам̣ рӯпам̣…пе… дуккхам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣… анаттам̣ рӯпам̣…пе… анаттам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣… сан̇кхатам̣ рӯпам̣…пе… сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘сан̇кхатам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. рӯпам̣ вибхависсатӣти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ведана̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ вибхависсатӣти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘со рӯпасса вибхава̄, ведана̄йа вибхава̄, сан̃н̃а̄ вибхава̄, сан̇кха̄ра̄нам̣ вибхава̄, вин̃н̃а̄н̣асса вибхава̄, евам̣ кхо, бхиккху, ‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на̄бхависса, на ме бхависсатӣ’ти – евам̣ адхимуччама̄но бхиккху чхиндеййа орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти. ‘‘евам̣ адхимуччама̄но, бханте, бхиккху чхиндеййа орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти.
‘‘катхам̣ пана, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣ’’ти? ‘‘идха, бхиккху, ассутава̄ путхуджджано атасита̄йе т̣ха̄не та̄сам̣ а̄паджджати. та̄со хесо [хеса̄ (ка.)] бхиккху ассутавато путхуджджанасса – ‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на̄бхависса, на ме бхависсатӣ’’’ти.
‘‘сутава̄ ча кхо, бхиккху, арийаса̄вако атасита̄йе т̣ха̄не на та̄сам̣ а̄паджджати. на хесо [на хеса̄ (ка.)], бхиккху, та̄со сутавато арийаса̄вакасса – ‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на̄бхависса, на ме бхависсатӣ’ти. рӯпупайам̣ ва̄, бхиккху, вин̃н̃а̄н̣ам̣ тит̣т̣хама̄нам̣ тит̣т̣хеййа, рӯпа̄рамман̣ам̣ рӯпаппатит̣т̣хам̣ нандӯпасечанам̣ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджеййа. веданупайам̣ ва̄, бхиккху… сан̃н̃упайам̣ ва̄, бхиккху… сан̇кха̄рупайам̣ ва̄, бхиккху, вин̃н̃а̄н̣ам̣ тит̣т̣хама̄нам̣ тит̣т̣хеййа, сан̇кха̄ра̄рамман̣ам̣ сан̇кха̄раппатит̣т̣хам̣ нандӯпасечанам̣ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджеййа.
‘‘йо [со (саббаттха)] бхиккху евам̣ вадеййа – ‘ахаман̃н̃атра рӯпа̄, ан̃н̃атра ведана̄йа, ан̃н̃атра сан̃н̃а̄йа, ан̃н̃атра сан̇кха̄рехи вин̃н̃а̄н̣асса а̄гатим̣ ва̄ гатим̣ ва̄ чутим̣ ва̄ упапаттим̣ ва̄ вуддхим̣ ва̄ вирӯл̣хим̣ ва̄ вепуллам̣ ва̄ пан̃н̃а̄песса̄мӣ’ти, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.
‘‘рӯпадха̄туйа̄ че, бхиккху, бхиккхуно ра̄го пахӣно хоти. ра̄гасса паха̄на̄ воччхиджджата̄рамман̣ам̣ патит̣т̣ха̄ вин̃н̃а̄н̣асса на хоти. ведана̄дха̄туйа̄ че, бхиккху, бхиккхуно… сан̃н̃а̄дха̄туйа̄ че, бхиккху, бхиккхуно… сан̇кха̄радха̄туйа̄ че, бхиккху, бхиккхуно… вин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ че, бхиккху, бхиккхуно ра̄го пахӣно хоти. ра̄гасса паха̄на̄ воччхиджджата̄рамман̣ам̣ патит̣т̣ха̄ вин̃н̃а̄н̣асса на хоти. тадаппатит̣т̣хитам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ авирӯл̣хам̣ анабхисан̇кха̄ран̃ча вимуттам̣. вимуттатта̄ т̣хитам̣. т̣хитатта̄ сантуситам̣. сантуситатта̄ на паритассати. апаритассам̣ паччаттан̃н̃ева паринибба̄йати. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккху, джа̄нато евам̣ пассато анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣ’’ти. татийам̣.