5. аттадӣпавагго

1. аттадӣпасуттам̣

43. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘аттадӣпа̄, бхиккхаве, вихаратха аттасаран̣а̄ анан̃н̃асаран̣а̄, дхаммадӣпа̄ дхаммасаран̣а̄ анан̃н̃асаран̣а̄. аттадӣпа̄нам̣, бхиккхаве, вихаратам̣ аттасаран̣а̄нам̣ анан̃н̃асаран̣а̄нам̣, дхаммадӣпа̄нам̣ дхаммасаран̣а̄нам̣ анан̃н̃асаран̣а̄нам̣ йони упапариккхитабба̄. ким̣джа̄тика̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄, ким̣пахотика̄’’ти?

‘‘ким̣джа̄тика̄ ча, бхиккхаве, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄, ким̣пахотика̄? идха, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто, рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасса там̣ рӯпам̣ випарин̣амати, ан̃н̃атха̄ ча хоти. тасса рӯпавипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄. веданам̣ аттато саманупассати, ведана̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ веданам̣, ведана̄йа ва̄ атта̄нам̣. тасса са̄ ведана̄ випарин̣амати, ан̃н̃атха̄ ча хоти. тасса ведана̄випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄. сан̃н̃ам̣ аттато саманупассати… сан̇кха̄ре аттато саманупассати… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. тасса там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ випарин̣амати, ан̃н̃атха̄ ча хоти. тасса вин̃н̃а̄н̣авипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘рӯпасса твева, бхиккхаве, аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мам̣ вира̄гам̣ ниродхам̣ [випарин̣а̄ма вира̄га ниродхам̣ (сӣ.)], пуббе чева рӯпам̣ етарахи ча саббам̣ рӯпам̣ аниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхамманти, еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йе сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ те пахӣйанти. тесам̣ паха̄на̄ на паритассати, апаритассам̣ сукхам̣ вихарати, сукхавиха̄рӣ бхиккху ‘тадан̇ганиббуто’ти вуччати. ведана̄йа твева, бхиккхаве, аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мам̣ вира̄гам̣ ниродхам̣, пуббе чева ведана̄ етарахи ча сабба̄ ведана̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄ти, еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йе сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ те пахӣйанти. тесам̣ паха̄на̄ на паритассати, апаритассам̣ сукхам̣ вихарати, сукхавиха̄рӣ бхиккху ‘тадан̇ганиббуто’ти вуччати. сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣ твева, бхиккхаве, аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мам̣ вира̄гам̣ ниродхам̣, пуббе чева сан̇кха̄ра̄ етарахи ча саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄ дуккха̄ випарин̣а̄мадхамма̄ти, еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йе сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ те пахӣйанти. тесам̣ паха̄на̄ на паритассати, апаритассам̣ сукхам̣ вихарати, сукхавиха̄рӣ бхиккху ‘тадан̇ганиббуто’ти вуччати. вин̃н̃а̄н̣асса твева, бхиккхаве, аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мам̣ вира̄гам̣ ниродхам̣, пуббе чева вин̃н̃а̄н̣ам̣ етарахи ча саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхамманти, еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йе сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ те пахӣйанти. тесам̣ паха̄на̄ на паритассати, апаритассам̣ сукхам̣ вихарати, сукхавиха̄рӣ бхиккху ‘тадан̇ганиббуто’ти вуччатӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. пат̣ипада̄суттам̣

44. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘сакка̄йасамудайага̄минин̃ча во, бхиккхаве, пат̣ипадам̣ десесса̄ми, сакка̄йаниродхага̄минин̃ча пат̣ипадам̣. там̣ сун̣а̄тха. катама̄ ча, бхиккхаве, сакка̄йасамудайага̄минӣ пат̣ипада̄? идха, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто, рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣ аттато… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘сакка̄йасамудайага̄минӣ пат̣ипада̄, сакка̄йасамудайага̄минӣ пат̣ипада̄’ти. ити хидам̣, бхиккхаве, вуччати ‘дуккхасамудайага̄минӣ саманупассана̄’ти. айамеветтха аттхо’’.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, сакка̄йаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄? идха, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто, саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто, на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. на веданам̣ аттато… на сан̃н̃ам̣… на сан̇кха̄ре… на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘сакка̄йаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄, сакка̄йаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти. ити хидам̣, бхиккхаве, вуччати ‘дуккханиродхага̄минӣ саманупассана̄’ти. айамеветтха аттхо’’ти. дутийам̣.

3. аниччасуттам̣

45. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘рӯпам̣, бхиккхаве, аниччам̣. йаданиччам̣ там̣ дуккхам̣; йам̣ дуккхам̣ таданатта̄; йаданатта̄ там̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато читтам̣ вираджджати вимуччати анупа̄да̄йа а̄савехи. ведана̄ аничча̄… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. йаданиччам̣ там̣ дуккхам̣; йам̣ дуккхам̣ таданатта̄; йаданатта̄ там̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато читтам̣ вираджджати вимуччати анупа̄да̄йа а̄савехи. рӯпадха̄туйа̄ че, бхиккхаве, бхиккхуно читтам̣ вираттам̣ вимуттам̣ хоти анупа̄да̄йа а̄савехи, ведана̄дха̄туйа̄…пе… сан̃н̃а̄дха̄туйа̄… сан̇кха̄радха̄туйа̄… вин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ че, бхиккхаве, бхиккхуно читтам̣ вираттам̣ вимуттам̣ хоти анупа̄да̄йа а̄савехи. вимуттатта̄ т̣хитам̣. т̣хитатта̄ сантуситам̣ [сантусситам̣ (ка. сӣ. пӣ. ка.)]. сантуситатта̄ на паритассати. апаритассам̣ паччаттан̃н̃ева паринибба̄йати. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. татийам̣.

4. дутийааниччасуттам̣

46. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘рӯпам̣, бхиккхаве, аниччам̣. йаданиччам̣ там̣ дуккхам̣; йам̣ дуккхам̣ таданатта̄; йаданатта̄ там̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. ведана̄ аничча̄… сан̃н̃а̄ аничча̄… сан̇кха̄ра̄ аничча̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣. йаданиччам̣ там̣ дуккхам̣; йам̣ дуккхам̣ таданатта̄; йаданатта̄ там̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣’’.

‘‘еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато пуббанта̄нудит̣т̣хийо на хонти. пуббанта̄нудит̣т̣хӣнам̣ асати, апаранта̄нудит̣т̣хийо на хонти. апаранта̄нудит̣т̣хӣнам̣ асати, тха̄масо [тха̄маса̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] пара̄ма̄со на хоти. тха̄масе [тха̄маса̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.), тха̄масо (ка.)] пара̄ма̄се асати рӯпасмим̣… ведана̄йа … сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу… вин̃н̃а̄н̣асмим̣ читтам̣ вираджджати вимуччати анупа̄да̄йа а̄савехи. вимуттатта̄ т̣хитам̣. т̣хитатта̄ сантуситам̣. сантуситатта̄ на паритассати. апаритассам̣ паччаттан̃н̃ева паринибба̄йати. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. саманупассана̄суттам̣

47. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ атта̄нам̣ саманупассама̄на̄ саманупассанти, саббете пан̃чупа̄да̄наккхандхе саманупассанти, етесам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣. катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣’’.

‘‘ити айан̃чева саманупассана̄ ‘асмӣ’ти часса авигатам̣ [адхигатам̣ (бахӯсу)] хоти. ‘асмӣ’ти кхо пана, бхиккхаве, авигате пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ авакканти хоти – чаккхундрийасса сотиндрийасса гха̄ниндрийасса дживхиндрийасса ка̄йиндрийасса. аттхи, бхиккхаве, мано, аттхи дхамма̄, аттхи авиджджа̄дха̄ту. авиджджа̄сампхассаджена, бхиккхаве, ведайитена пхут̣т̣хасса ассутавато путхуджджанасса ‘асмӣ’типисса хоти; ‘айамахамасмӣ’типисса хоти; ‘бхависса’нтиписса хоти; ‘на бхависса’нтиписса хоти; ‘рӯпӣ бхависса’нтиписса хоти; ‘арӯпӣ бхависса’нтиписса хоти; ‘сан̃н̃ӣ бхависса’нтиписса хоти; ‘асан̃н̃ӣ бхависса’нтиписса хоти; ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нтиписса хоти’’.

‘‘тит̣т̣хантева кхо [тит̣т̣ханти кхо пана (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], бхиккхаве, таттхева [татхева (каттхачи)] пан̃чиндрийа̄ни. атхеттха сутавато арийаса̄вакасса авиджджа̄ пахӣйати, виджджа̄ уппаджджати. тасса авиджджа̄вира̄га̄ виджджуппа̄да̄ ‘асмӣ’типисса на хоти; ‘айамахамасмӣ’типисса на хоти; ‘бхависса’нти… ‘на бхависса’нти… рӯпӣ… арӯпӣ … сан̃н̃ӣ… асан̃н̃ӣ… ‘невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ бхависса’нтиписса на хотӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. кхандхасуттам̣

48. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пан̃ча, бхиккхаве, кхандхе десесса̄ми, пан̃чупа̄да̄наккхандхе ча. там̣ сун̣а̄тха. катаме ча, бхиккхаве, пан̃чаккхандха̄? йам̣ кин̃чи, бхиккхаве, рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, айам̣ вуччати рӯпаккхандхо. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄ атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рика̄ ва̄ сукхума̄ ва̄…пе… айам̣ вуччати сан̇кха̄раккхандхо. йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, айам̣ вуччати вин̃н̃а̄н̣аккхандхо. име вуччанти, бхиккхаве, пан̃чаккхандха̄’’.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄? йам̣ кин̃чи, бхиккхаве, рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣…пе… йам̣ дӯре сантике ва̄ са̄савам̣ упа̄да̄нийам̣, айам̣ вуччати рӯпупа̄да̄наккхандхо. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йа̄ дӯре сантике ва̄ са̄сава̄ упа̄да̄нийа̄, айам̣ вуччати веданупа̄да̄наккхандхо. йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄…пе… йа̄ дӯре сантике ва̄ са̄сава̄ упа̄да̄нийа̄, айам̣ вуччати сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо. йе кечи сан̇кха̄ра̄…пе… са̄сава̄ упа̄да̄нийа̄, айам̣ вуччати сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо. йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣…пе… йам̣ дӯре сантике ва̄ са̄савам̣ упа̄да̄нийам̣, айам̣ вуччати вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. име вуччанти, бхиккхаве, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. сон̣асуттам̣

49. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо сон̣о гахапатипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками …пе… екамантам̣ нисиннам̣ кхо сон̣ам̣ гахапатипуттам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘йе хи кечи, сон̣а, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ аниччена рӯпена дуккхена випарин̣а̄мадхаммена ‘сеййохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘садисохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘хӣнохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; киман̃н̃атра йатха̄бхӯтасса адассана̄? аничча̄йа ведана̄йа дуккха̄йа випарин̣а̄мадхамма̄йа ‘сеййохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘садисохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘хӣнохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; киман̃н̃атра йатха̄бхӯтасса адассана̄? аничча̄йа сан̃н̃а̄йа… аниччехи сан̇кха̄рехи дуккхехи випарин̣а̄мадхаммехи ‘сеййохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘садисохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘хӣнохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; киман̃н̃атра йатха̄бхӯтасса адассана̄? аниччена вин̃н̃а̄н̣ена дуккхена випарин̣а̄мадхаммена ‘сеййохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘садисохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; ‘хӣнохамасмӣ’ти ва̄ саманупассанти; киман̃н̃атра йатха̄бхӯтасса адассана̄?

‘‘йе ча кхо кечи, сон̣а, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ аниччена рӯпена дуккхена випарин̣а̄мадхаммена ‘сеййохамасмӣ’типи на саманупассанти; ‘садисохамасмӣ’типи на саманупассанти; ‘хӣнохамасмӣ’типи на саманупассанти; киман̃н̃атра йатха̄бхӯтасса дассана̄? аничча̄йа ведана̄йа… аничча̄йа сан̃н̃а̄йа… аниччехи сан̇кха̄рехи… аниччена вин̃н̃а̄н̣ена дуккхена випарин̣а̄мадхаммена ‘сеййохамасмӣ’типи на саманупассанти; ‘садисохамасмӣ’типи на саманупассанти; ‘хӣнохамасмӣ’типи на саманупассанти; киман̃н̃атра йатха̄бхӯтасса дассана̄?

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, сон̣а, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣ каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘ведана̄ ничча̄ ва̄ аничча̄ ва̄’’ти? ‘‘аничча̄, бханте’’… ‘‘сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣ каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘тасма̄тиха, сон̣а, йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣.

‘‘йа̄ ка̄чи ведана̄… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣.

‘‘евам̣ пассам̣, сон̣а, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасмимпи ниббиндати, ведана̄йапи ниббиндати, сан̃н̃а̄йапи ниббиндати, сан̇кха̄ресупи ниббиндати, вин̃н̃а̄н̣асмимпи ниббиндати. ниббиндам̣ вираджджати; вира̄га̄ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. саттамам̣.

8. дутийасон̣асуттам̣

50. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо сон̣о гахапатипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо сон̣ам̣ гахапатипуттам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘йе хи кечи, сон̣а, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ рӯпам̣ наппаджа̄нанти, рӯпасамудайам̣ наппаджа̄нанти, рӯпаниродхам̣ наппаджа̄нанти, рӯпаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти; веданам̣ наппаджа̄нанти, ведана̄самудайам̣ наппаджа̄нанти, ведана̄ниродхам̣ наппаджа̄нанти, ведана̄ниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти; сан̃н̃ам̣ наппаджа̄нанти…пе… сан̇кха̄ре наппаджа̄нанти, сан̇кха̄расамудайам̣ наппаджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхам̣ наппаджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти; вин̃н̃а̄н̣ам̣ наппаджа̄нанти, вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣ наппаджа̄нанти, вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ наппаджа̄нанти, вин̃н̃а̄н̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти. на ме те, сон̣а, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу ва̄ саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ва̄ бра̄хман̣асаммата̄, на ча пана те а̄йасманто са̄ман̃н̃аттхам̣ ва̄ брахман̃н̃аттхам̣ ва̄ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти.

‘‘йе ча кхо кечи, сон̣а, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ рӯпам̣ паджа̄нанти, рӯпасамудайам̣ паджа̄нанти, рӯпаниродхам̣ паджа̄нанти, рӯпаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄нанти; веданам̣ паджа̄нанти…пе… сан̃н̃ам̣ паджа̄нанти… сан̇кха̄ре паджа̄нанти… вин̃н̃а̄н̣ам̣ паджа̄нанти, вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣ паджа̄нанти, вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ паджа̄нанти, вин̃н̃а̄н̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄нанти. те ча кхо ме, сон̣а, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу чева саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ча бра̄хман̣асаммата̄, те ча пана̄йасманто са̄ман̃н̃аттхан̃ча брахман̃н̃аттхан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. нандиккхайасуттам̣

51. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘аниччан̃н̃ева, бхиккхаве, бхиккху рӯпам̣ аниччанти пассати. са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччати. аниччан̃н̃ева, бхиккхаве, бхиккху веданам̣ аниччанти пассати. са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччати. аниччейева, бхиккхаве, бхиккху сан̃н̃ам̣ аниччанти пассати…пе… аниччейева бхиккхаве, бхиккху сан̇кха̄ре аничча̄ти пассати. са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччати. аниччан̃н̃ева, бхиккхаве, бхиккху вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччанти пассати. са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччатӣ’’ти. навамам̣.

10. дутийанандиккхайасуттам̣

52. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘рӯпам̣, бхиккхаве, йонисо манаси каротха, рӯпа̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. рӯпам̣, бхиккхаве, бхиккху йонисо манаси каронто, рӯпа̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто рӯпасмим̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччати. веданам̣, бхиккхаве, йонисо манаси каротха, ведана̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. веданам̣, бхиккхаве, бхиккху йонисо манаси каронто, ведана̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто ведана̄йа ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччати. сан̃н̃ам̣ бхиккхаве… сан̇кха̄ре, бхиккхаве, йонисо манаси каротха, сан̇кха̄ра̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. сан̇кха̄ре, бхиккхаве, бхиккху йонисо манаси каронто, сан̇кха̄ра̄ниччатам̣ йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто сан̇кха̄ресу ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччати. вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, йонисо манаси каротха, вин̃н̃а̄н̣а̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, бхиккху йонисо манаси каронто, вин̃н̃а̄н̣а̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо, ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ вимуттам̣ сувимуттанти вуччатӣ’’ти. дасамам̣.

аттадӣпавагго пан̃чамо.

тассудда̄нам̣ –

аттадӣпа̄ пат̣ипада̄, две ча хонти аниччата̄;

саманупассана̄ кхандха̄, две сон̣а̄ две нандиккхайена ча̄ти.

мӯлапан̣н̣а̄сако саматто.

тасса мӯлапан̣н̣а̄сакасса ваггудда̄нам̣ –

накулапита̄ аниччо ча, бха̄ро натумха̄кена ча;

аттадӣпена пан̃н̃а̄со, пат̣хамо тена павуччатӣти.