1. пат̣хамавагго
1. да̄рун̣асуттам̣
157. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко кат̣уко пхарусо антара̄йико ануттарасса йогаккхемасса адхигама̄йа. тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘уппаннам̣ ла̄бхасакка̄расилокам̣ паджахисса̄ма, на ча но уппанно ла̄бхасакка̄расилоко читтам̣ парийа̄да̄йа т̣хассатӣ’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. пат̣хамам̣.
2. бал̣исасуттам̣
158. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко кат̣уко пхарусо антара̄йико ануттарасса йогаккхемасса адхигама̄йа. сеййатха̄пи, бхиккхаве, ба̄л̣исико а̄мисагатам̣ бал̣исам̣ гамбхӣре удакарахаде паккхипеййа. таменам̣ ан̃н̃атаро а̄мисачаккху маччхо гилеййа. еван̃хи со, бхиккхаве, маччхо гилабал̣исо ба̄л̣исикасса анайам̣ а̄панно бйасанам̣ а̄панно йатха̄ка̄макаран̣ӣйо ба̄л̣исикасса’’.
‘‘ба̄л̣исикоти кхо, бхиккхаве, ма̄рассетам̣ па̄пимато адхивачанам̣. бал̣исанти кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилокассетам̣ адхивачанам̣. йо хи кочи, бхиккхаве, бхиккху уппаннам̣ ла̄бхасакка̄расилокам̣ асса̄дети ника̄мети, айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху гилабал̣исо ма̄расса анайам̣ а̄панно бйасанам̣ а̄панно йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко кат̣уко пхарусо антара̄йико ануттарасса йогаккхемасса адхигама̄йа. тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘уппаннам̣ ла̄бхасакка̄расилокам̣ паджахисса̄ма, на ча но уппанно ла̄бхасакка̄расилоко читтам̣ парийа̄да̄йа т̣хассатӣ’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. дутийам̣.
3. куммасуттам̣
159. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ан̃н̃атарасмим̣ удакарахаде маха̄куммакулам̣ чиранива̄си ахоси. атха кхо, бхиккхаве, ан̃н̃атаро куммо ан̃н̃атарам̣ куммам̣ етадавоча – ‘ма̄ кхо твам̣, та̄та кумма, етам̣ падесам̣ агама̄сӣ’ти. агама̄си кхо, бхиккхаве, со куммо там̣ падесам̣. таменам̣ луддо папата̄йа виджджхи. атха кхо, бхиккхаве, со куммо йена со куммо тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо, бхиккхаве, со куммо там̣ куммам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на там̣ куммам̣ етадавоча – ‘каччи твам̣, та̄та кумма, на там̣ падесам̣ агама̄сӣ’ти? ‘агама̄сим̣ кхва̄хам̣, та̄та кумма, там̣ падеса’нти. ‘каччи пана̄си, та̄та кумма, аккхато анупахато’ти? ‘аккхато кхомхи, та̄та кумма, анупахато, аттхи ча ме идам̣ суттакам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандха’нти. ‘таггхаси, та̄та кумма, кхато, таггха упахато. етена хи те, та̄та кумма, суттакена питаро ча пита̄маха̄ ча анайам̣ а̄панна̄ бйасанам̣ а̄панна̄. гаччха да̄ни твам̣, та̄та кумма, на да̄ни твам̣ амха̄ка’’’нти.
‘‘луддоти кхо, бхиккхаве, ма̄рассетам̣ па̄пимато адхивачанам̣. папата̄ти кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилокассетам̣ адхивачанам̣. суттаканти кхо, бхиккхаве, нандира̄гассетам̣ адхивачанам̣. йо хи кочи, бхиккхаве, бхиккху уппаннам̣ ла̄бхасакка̄расилокам̣ асса̄дети ника̄мети – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху гиддхо папата̄йа [бхиккху папата̄йа (сйа̄. кам̣.), бхиккху виддхо папата̄йа (?)] анайам̣ а̄панно бйасанам̣ а̄панно йатха̄ка̄макаран̣ӣйо па̄пимато. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. татийам̣.
4. дӣгхаломикасуттам̣
160. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. сеййатха̄пи, бхиккхаве, дӣгхаломика̄ ел̣ака̄ кан̣т̣акагаханам̣ пависеййа. са̄ татра татра саджджеййа, татра татра гайхеййа [гаччхеййа (сӣ.), ган̣хеййа (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)], татра татра баджджхеййа, татра татра анайабйасанам̣ а̄паджджеййа. ‘евамева кхо, бхиккхаве, идхекаччо бхиккху ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯто парийа̄дин̣н̣ачитто пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависати. со татра татра саджджати, татра татра гайхати, татра татра баджджхати, татра татра анайабйасанам̣ а̄паджджати. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’’нти. чатуттхам̣.
5. мӣл̣хакасуттам̣
161. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. сеййатха̄пи, бхиккхаве, мӣл̣хака̄ гӯтха̄дӣ гӯтхапӯра̄ пун̣н̣а̄ гӯтхасса. пурато часса маха̄гӯтхапун̃джо. са̄ тена ан̃н̃а̄ мӣл̣хака̄ атиман̃н̃еййа – ‘ахамхи гӯтха̄дӣ гӯтхапӯра̄ пун̣н̣а̄ гӯтхасса, пурато ча мйа̄йам̣ маха̄гӯтхапун̃джо’ти. евамева кхо, бхиккхаве, идхекаччо бхиккху ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯто парийа̄дин̣н̣ачитто пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависати. со таттха бхутта̄вӣ ча хоти йа̄вадаттхо, нимантито ча сва̄тана̄йа, пин̣д̣апа̄то часса пӯро. со а̄ра̄мам̣ гантва̄ бхиккхуган̣асса маджджхе викаттхати – ‘бхутта̄вӣ чамхи йа̄вадаттхо, нимантито чамхи сва̄тана̄йа, пин̣д̣апа̄то ча мйа̄йам̣ пӯро, ла̄бхӣ чамхи чӣвара-пин̣д̣апа̄та-сена̄сана-гила̄наппаччайа-бхесаджджапариккха̄ра̄нам̣, име панан̃н̃е бхиккхӯ аппапун̃н̃а̄ аппесаккха̄ на ла̄бхино чӣвара-пин̣д̣апа̄тасена̄сана-гила̄наппаччайа-бхесаджджа-париккха̄ра̄на’нти. со тена ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯто парийа̄дин̣н̣ачитто ан̃н̃е песале бхиккхӯ атиман̃н̃ати. тан̃хи тасса, бхиккхаве, могхапурисасса хоти дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. пан̃чамам̣.
6. асанисуттам̣
162. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. [упари татийавагге татийачатуттхасуттесу ‘‘ма̄ ча кхо твам̣ та̄та секхам̣… анупа̄пун̣а̄тӯ’’ти а̄гатам̣. тена найена идха̄пи аттхо гахетаббо. еттха хи ким̣ саддена пат̣иккхепаттхопи сакка̄ н̃а̄тум̣, йатха̄ ‘‘сайам̣ абхин̃н̃а̄йа камуддисеййа’’нти. тасма̄ кам̣… а̄гаччхатӯти еттха камапи… ма̄ а̄гаччхатӯти ча, кам̣ секхам̣… анупа̄пун̣а̄тӯти еттха камапи секхам̣… ма̄ па̄пун̣а̄тӯти ча аттхо ведитаббо. ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су ча айамеваттхо н̃а̄пито] кам̣, бхиккхаве, асанивичаккам̣ а̄гаччхату [упари татийавагге тарийачатуттхасуттесу ‘‘ма̄ ча кхо твам̣ та̄та секхам̣… анупа̄пун̣а̄тӯ’’ти а̄гатам̣. тена найена идха̄пи аттхо гахетаббо. еттха хи ким̣ саддена пат̣иккхепаттхопи сакка̄ н̃а̄тум̣, йатха̄ ‘‘сайам̣ абхин̃н̃а̄йа камуддисеййа’’нти. тасма̄ кам̣… а̄гаччхатӯти еттха камапи… ма̄ а̄гаччхатӯтича, там̣ секхам̣… анупа̄пун̣а̄тӯти еттха камапи секхам̣… ма̄ па̄пун̣а̄тӯти ча аттхо ведитаббо. ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су ча айамеваттхо н̃а̄пито], секхам̣ [асанивичаккам̣, там̣ секхам̣ (пӣ. ка.), асанивичаккам̣, секхам̣ (сйа̄. кам̣.), асанивичаккам̣ а̄гаччхату, кам̣ секхам̣ (?)] аппаттама̄насам̣ ла̄бхасакка̄расилоко анупа̄пун̣а̄ту’’ [анупа̄пун̣а̄ти (пӣ. ка.)].
‘‘асанивичакканти кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилокассетам̣ адхивачанам̣. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. чхат̣т̣хам̣.
7. диддхасуттам̣
163. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. кам̣, бхиккхаве, диддхагатена висаллена саллена [дит̣т̣хигатена висаллена (ка. сӣ.), дит̣т̣хигатена саллена (сйа̄. кам̣.), дит̣т̣хигатена висаллена саллена (ка.), дит̣т̣хагатена висаллена саллена (пӣ.)] виджджхату, секхам̣ [виджджхату, там̣ секхам̣ (сӣ.), виджджхати, там̣ секхам̣ (пӣ. ка.)] аппаттама̄насам̣ ла̄бхасакка̄расилоко анупа̄пун̣а̄ту’’ [анупа̄пун̣а̄ти (пӣ. ка.)].
‘‘салланти кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилокассетам̣ адхивачанам̣. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. саттамам̣.
8. син̇га̄ласуттам̣
164. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. ассуттха но тумхе, бхиккхаве, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ джарасин̇га̄ласса [син̇га̄ласса (ка.), джарасига̄ласса (сӣ. сйа̄. кам̣.)] вассама̄насса̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘есо кхо, бхиккхаве, джарасин̇га̄ло уккан̣д̣акена [уккан̣д̣акена (сӣ.), уккан̣н̣акена (сйа̄. кам̣. пӣ.)] на̄ма рогаджа̄тена пхут̣т̣хо нева билагато рамати, на руккхамӯлагато рамати, на аджджхока̄сагато рамати; йена йена гаччхати, йаттха йаттха тит̣т̣хати, йаттха йаттха нисӣдати, йаттха йаттха нипаджджати; таттха таттха анайабйасанам̣ а̄паджджати. евамева кхо, бхиккхаве, идхекаччо бхиккху ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯто парийа̄дин̣н̣ачитто нева сун̃н̃а̄га̄рагато рамати, на руккхамӯлагато рамати, на аджджхока̄сагато рамати; йена йена гаччхати, йаттха йаттха тит̣т̣хати, йаттха йаттха нисӣдати, йаттха йаттха нипаджджати; таттха таттха анайабйасанам̣ а̄паджджати. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. ат̣т̣хамам̣.
9. верамбхасуттам̣
165. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. упари, бхиккхаве, а̄ка̄се верамбха̄ [верамба̄ (сӣ. пӣ.)] на̄ма ва̄та̄ ва̄йанти. таттха йо паккхӣ гаччхати таменам̣ верамбха̄ ва̄та̄ кхипанти. тасса верамбхава̄таккхиттасса ан̃н̃енева па̄да̄ гаччханти, ан̃н̃ена паккха̄ гаччханти, ан̃н̃ена сӣсам̣ гаччхати, ан̃н̃ена ка̄йо гаччхати. евамева кхо, бхиккхаве, идхекаччо бхиккху ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯто парийа̄дин̣н̣ачитто пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависати араккхитенева ка̄йена араккхита̄йа ва̄ча̄йа араккхитена читтена, анупат̣т̣хита̄йа сатийа̄, асам̣вутехи индрийехи. со таттха пассати ма̄туга̄мам̣ дунниваттхам̣ ва̄ дуппа̄рутам̣ ва̄. тасса ма̄туга̄мам̣ дисва̄ дунниваттхам̣ ва̄ дуппа̄рутам̣ ва̄ ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети. со ра̄га̄нуддхам̣ситена читтена сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттати. тасса ан̃н̃е чӣварам̣ харанти, ан̃н̃е паттам̣ харанти, ан̃н̃е нисӣданам̣ харанти, ан̃н̃е сӯчигхарам̣ харанти, верамбхава̄таккхиттассева сакун̣асса. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. навамам̣.
10. сага̄тхакасуттам̣
166. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘да̄рун̣о, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… адхигама̄йа. идха̄хам̣, бхиккхаве, екаччам̣ пуггалам̣ пасса̄ми сакка̄рена абхибхӯтам̣ парийа̄дин̣н̣ачиттам̣, ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапаннам̣. идха пана̄хам̣, бхиккхаве, екаччам̣ пуггалам̣ пасса̄ми асакка̄рена абхибхӯтам̣ парийа̄дин̣н̣ачиттам̣, ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапаннам̣. идха пана̄хам̣, бхиккхаве, екаччам̣ пуггалам̣ пасса̄ми сакка̄рена ча асакка̄рена ча тадубхайена абхибхӯтам̣ парийа̄дин̣н̣ачиттам̣, ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапаннам̣. евам̣ да̄рун̣о кхо, бхиккхаве, ла̄бхасакка̄расилоко…пе… еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти.
идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –
‘‘йасса саккарийама̄насса, асакка̄рена чӯбхайам̣;
сама̄дхи на викампати, аппама̄н̣авиха̄рино [аппама̄давиха̄рино (пӣ. ка.) аппама̄н̣оти хеттха пхаласама̄дхи, на сати].
‘‘там̣ джха̄йинам̣ са̄татикам̣, сукхумам̣ дит̣т̣хивипассакам̣;
упа̄да̄наккхайа̄ра̄мам̣, а̄ху саппурисо итӣ’’ти. дасамам̣;
пат̣хамо вагго.
тассудда̄нам̣ –
да̄рун̣о бал̣исам̣ куммам̣, дӣгхаломи ча мӣл̣хакам̣;
асани диддхам̣ син̇га̄лам̣, верамбхена сага̄тхаканти.