3. путтамам̣сӯпамасуттам̣
63. са̄ваттхийам̣ …пе… ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, а̄ха̄ра̄ бхӯта̄нам̣ ва̄ сатта̄нам̣ т̣хитийа̄ самбхавесӣнам̣ ва̄ ануггаха̄йа. катаме чатта̄ро? кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро ол̣а̄рико ва̄ сукхумо ва̄, пхассо дутийо, маносан̃четана̄ татийа̄, вин̃н̃а̄н̣ам̣ чатуттхам̣. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро а̄ха̄ра̄ бхӯта̄нам̣ ва̄ сатта̄нам̣ т̣хитийа̄ самбхавесӣнам̣ ва̄ ануггаха̄йа’’.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро дат̣т̣хаббо? сеййатха̄пи, бхиккхаве, две джа̄йампатика̄ [джайампатика̄ (сӣ. пӣ.) т̣ӣка̄ олокетабба̄] париттам̣ самбалам̣ а̄да̄йа канта̄рамаггам̣ пат̣ипаджджеййум̣. тесамасса екапуттако пийо мана̄по. атха кхо тесам̣, бхиккхаве, двиннам̣ джа̄йампатика̄нам̣ канта̄рагата̄нам̣ йа̄ паритта̄ самбаламатта̄, са̄ париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ гаччхеййа. сийа̄ ча несам̣ канта̄ра̄васесо анатин̣н̣о. атха кхо тесам̣, бхиккхаве, двиннам̣ джа̄йампатика̄нам̣ евамасса – ‘амха̄кам̣ кхо йа̄ паритта̄ самбаламатта̄ са̄ париккхӣн̣а̄ парийа̄дин̣н̣а̄ [парийа̄динна̄ (сйа̄. кам̣.)]. аттхи ча̄йам̣ канта̄ра̄васесо аниттин̣н̣о [аниттхин̣н̣о (сйа̄. кам̣.), анатин̣н̣о (ка.)]. йам̣нӯна майам̣ имам̣ екапуттакам̣ пийам̣ мана̄пам̣ вадхитва̄ валлӯран̃ча сон̣д̣икан̃ча каритва̄ путтамам̣са̄ни кха̄данта̄ евам̣ там̣ канта̄ра̄васесам̣ ниттхареййа̄ма, ма̄ саббева тайо винассимха̄’ти. атха кхо те, бхиккхаве, две джа̄йампатика̄ там̣ екапуттакам̣ пийам̣ мана̄пам̣ вадхитва̄ валлӯран̃ча сон̣д̣икан̃ча каритва̄ путтамам̣са̄ни кха̄данта̄ евам̣ там̣ канта̄ра̄васесам̣ ниттхареййум̣. те путтамам̣са̄ни чева кха̄деййум̣, уре ча пат̣иписеййум̣ – ‘кахам̣, екапуттака, кахам̣, екапуттака̄’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну те дава̄йа ва̄ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййум̣, мада̄йа ва̄ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййум̣, ман̣д̣ана̄йа ва̄ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййум̣, вибхӯсана̄йа ва̄ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййу’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘нану те, бхиккхаве, йа̄вадева канта̄расса ниттхаран̣аттха̄йа а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййу’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамева кхва̄хам̣, бхиккхаве, кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро дат̣т̣хаббо’’ти вада̄ми. кабал̣ӣка̄ре, бхиккхаве, а̄ха̄ре парин̃н̃а̄те пан̃чака̄магун̣ико ра̄го парин̃н̃а̄то хоти. пан̃чака̄магун̣ике ра̄ге парин̃н̃а̄те наттхи там̣ сам̣йоджанам̣ йена сам̣йоджанена сам̣йутто арийаса̄вако пуна имам̣ локам̣ а̄гаччхеййа.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пхасса̄ха̄ро дат̣т̣хаббо? сеййатха̄пи, бхиккхаве, га̄вӣ ниччамма̄ кут̣т̣ам̣ че [куд̣д̣ан̃че (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] нисса̄йа тит̣т̣хеййа. йе кут̣т̣аниссита̄ па̄н̣а̄ те нам̣ кха̄деййум̣. руккхам̣ че нисса̄йа тит̣т̣хеййа, йе руккханиссита̄ па̄н̣а̄ те нам̣ кха̄деййум̣. удакам̣ че нисса̄йа тит̣т̣хеййа, йе удаканиссита̄ па̄н̣а̄ те нам̣ кха̄деййум̣. а̄ка̄сам̣ че нисса̄йа тит̣т̣хеййа, йе а̄ка̄саниссита̄ па̄н̣а̄ те нам̣ кха̄деййум̣. йам̣ йадева хи са̄, бхиккхаве, га̄вӣ ниччамма̄ нисса̄йа тит̣т̣хеййа, йе танниссита̄ [йе танниссита̄ танниссита̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] па̄н̣а̄ те нам̣ кха̄деййум̣. евамева кхва̄хам̣, бхиккхаве, ‘‘пхасса̄ха̄ро дат̣т̣хаббо’’ти вада̄ми. пхассе, бхиккхаве, а̄ха̄ре парин̃н̃а̄те тиссо ведана̄ парин̃н̃а̄та̄ хонти. тӣсу ведана̄су парин̃н̃а̄та̄су арийаса̄вакасса наттхи кин̃чи уттарикаран̣ӣйанти [уттарим̣каран̣ӣйанти (сӣ. пӣ.)] вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маносан̃четана̄ха̄ро дат̣т̣хаббо? сеййатха̄пи, бхиккхаве, ан̇га̄рака̄су са̄дхикапориса̄ пун̣н̣а̄ ан̇га̄ра̄нам̣ вӣтаччика̄нам̣ вӣтадхӯма̄нам̣. атха пурисо а̄гаччхеййа джӣвитука̄мо амаритука̄мо сукхака̄мо дуккхаппат̣икӯло. таменам̣ две балаванто пуриса̄ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄ там̣ ан̇га̄рака̄сум̣ упакад̣д̣хеййум̣. атха кхо, бхиккхаве, тасса пурисасса а̄рака̄васса четана̄ а̄рака̄ паттхана̄ а̄рака̄ пан̣идхи. там̣ кисса хету? еван̃хи, бхиккхаве, тасса пурисасса хоти – ‘имам̣ ча̄хам̣ ан̇га̄рака̄сум̣ папатисса̄ми, татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччха̄ми маран̣аматтам̣ ва̄ дуккха’нти. евамева кхва̄хам̣, бхиккхаве, ‘маносан̃четана̄ха̄ро дат̣т̣хаббо’ти вада̄ми. маносан̃четана̄йа, бхиккхаве, а̄ха̄ре парин̃н̃а̄те тиссо тан̣ха̄ парин̃н̃а̄та̄ хонти. тӣсу тан̣ха̄су парин̃н̃а̄та̄су арийаса̄вакасса наттхи кин̃чи уттарикаран̣ӣйанти вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро дат̣т̣хаббо? сеййатха̄пи, бхиккхаве, чорам̣ а̄гуча̄рим̣ гахетва̄ ран̃н̃о дассеййум̣ – ‘айам̣ те, дева, чоро а̄гуча̄рӣ, имасса йам̣ иччхаси там̣ дан̣д̣ам̣ пан̣ехӣ’ти. таменам̣ ра̄джа̄ евам̣ вадеййа – ‘гаччхатха, бхо, имам̣ пурисам̣ пуббан̣хасамайам̣ саттисатена ханатха̄’ти. таменам̣ пуббан̣хасамайам̣ саттисатена ханеййум̣. атха ра̄джа̄ маджджханхикасамайам̣ евам̣ вадеййа – ‘амбхо, катхам̣ со пурисо’ти? ‘татхева, дева, джӣватӣ’ти. таменам̣ ра̄джа̄ евам̣ вадеййа – ‘гаччхатха, бхо, там̣ пурисам̣ маджджханхикасамайам̣ саттисатена ханатха̄’ти. таменам̣ маджджханхикасамайам̣ саттисатена ханеййум̣. атха ра̄джа̄ са̄йанхасамайам̣ евам̣ вадеййа – ‘амбхо, катхам̣ со пурисо’ти? ‘татхева, дева, джӣватӣ’ти. таменам̣ ра̄джа̄ евам̣ вадеййа – ‘гаччхатха, бхо, там̣ пурисам̣ са̄йанхасамайам̣ саттисатена ханатха̄’ти. таменам̣ са̄йанхасамайам̣ саттисатена ханеййум̣. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со пурисо дивасам̣ тӣхи саттисатехи хан̃н̃ама̄но татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведийетха̄’’ти? ‘‘екисса̄пи, бханте, саттийа̄ хан̃н̃ама̄но татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведийетха; ко пана ва̄до тӣхи саттисатехи хан̃н̃ама̄но’’ти! ‘‘евамева кхва̄хам̣, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро дат̣т̣хабботи вада̄ми. вин̃н̃а̄н̣е, бхиккхаве, а̄ха̄ре парин̃н̃а̄те на̄марӯпам̣ парин̃н̃а̄там̣ хоти, на̄марӯпе парин̃н̃а̄те арийаса̄вакасса наттхи кин̃чи уттарикаран̣ӣйанти вада̄мӣ’’ти. татийам̣.