5. гахапативагго

1. пан̃чаверабхайасуттам̣

41. са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘йато кхо, гахапати, арийаса̄вакасса пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, чатӯхи ча сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, арийо часса н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то, сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йано’’’ти.

‘‘катама̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти? йам̣, гахапати, па̄н̣а̄типа̄тӣ па̄н̣а̄типа̄тапаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати, па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти.

‘‘йам̣, гахапати, адинна̄да̄йӣ адинна̄да̄напаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати, адинна̄да̄на̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти.

‘‘йам̣, гахапати, ка̄месумиччха̄ча̄рӣ ка̄месумиччха̄ча̄рапаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти.

‘‘йам̣, гахапати, муса̄ва̄дӣ муса̄ва̄дапаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати, муса̄ва̄да̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти.

‘‘йам̣, гахапати, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄напаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти. има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти.

‘‘катамехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти? идха, гахапати, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’’’ти.

‘‘дхамме авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’’’ти.

‘‘сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, уджуппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, н̃а̄йаппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, са̄мӣчиппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, йадидам̣ чатта̄ри пурисайуга̄ни ат̣т̣ха пурисапуггала̄, еса бхагавато са̄вакасан̇гхо а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’’ти.

‘‘арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи аччхиддехи асабалехи акамма̄сехи бхуджиссехи вин̃н̃уппасаттхехи апара̄мат̣т̣хехи сама̄дхисам̣ваттаникехи. имехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти.

‘‘катамо часса арийо н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо? идха, гахапати, арийаса̄вако пат̣иччасамуппа̄дан̃н̃ева са̄дхукам̣ йонисо манаси кароти – ‘ити имасмим̣ сати идам̣ хоти, имасмим̣ асати идам̣ на хоти; имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати. йадидам̣ авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо; сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’’ти. айамасса арийо н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо.

‘‘йато кхо, гахапати, арийаса̄вакасса има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, имехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, айан̃часса арийо н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то, сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йано’’’ти.

2. дутийапан̃чаверабхайасуттам̣

42. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, чатӯхи ча сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, арийо часса н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то, сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йано’’’ти.

‘‘катама̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти? йам̣, бхиккхаве, па̄н̣а̄типа̄тӣ …пе… йам̣, бхиккхаве, адинна̄да̄йӣ…пе… йам̣, бхиккхаве, ка̄месумиччха̄ча̄рӣ… йам̣, бхиккхаве, муса̄ва̄дӣ… йам̣, бхиккхаве, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ…пе… има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти.

‘‘катамехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе…пе… дхамме… сан̇гхе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти. имехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти.

‘‘катамо часса арийо н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако пат̣иччасамуппа̄дан̃н̃ева са̄дхукам̣ йонисо манаси кароти…пе… айамасса арийо н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, имехи ча чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, айан̃часса арийо н̃а̄йо пан̃н̃а̄йа судит̣т̣хо хоти суппат̣ивиддхо, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то, сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йано’’’ти. дутийам̣.

3. дуккхасуттам̣

43. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘дуккхасса, бхиккхаве, самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘катамо ча, бхиккхаве, дуккхасса самудайо? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. айам̣ кхо, бхиккхаве, дуккхасса самудайо.

‘‘сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча…пе… дживхан̃ча пат̣ичча расе ча…пе… ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча…пе… манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. айам̣ кхо, бхиккхаве, дуккхасса самудайо.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, дуккхасса аттхан̇гамо? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродха̄ упа̄да̄наниродхо; упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо; бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо; джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. айам̣ кхо, бхиккхаве, дуккхасса аттхан̇гамо.

‘‘сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати сотавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча…пе… дживхан̃ча пат̣ичча расе ча…пе… ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча…пе… манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродха̄ упа̄да̄наниродхо; упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо; бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо; джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. айам̣ кхо, бхиккхаве, дуккхасса аттхан̇гамо’’ти. татийам̣.

4. локасуттам̣

44. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘локасса, бхиккхаве, самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘катамо ча, бхиккхаве, локасса самудайо? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄; тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣; упа̄да̄напаччайа̄ бхаво; бхавапаччайа̄ джа̄ти; джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти. айам̣ кхо, бхиккхаве, локасса самудайо.

‘‘сотан̃ча пат̣ичча садде ча…пе… гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча… дживхан̃ча пат̣ичча расе ча… ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча… манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄…пе… джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти. айам̣ кхо, бхиккхаве, локасса самудайо.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, локасса аттхан̇гамо? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродха̄ упа̄да̄наниродхо; упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. айам̣ кхо, бхиккхаве, локасса аттхан̇гамо.

‘‘сотан̃ча пат̣ичча садде ча…пе… гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча… дживхан̃ча пат̣ичча расе ча… ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча… манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродха̄ упа̄да̄наниродхо; упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. айам̣ кхо, бхиккхаве, локасса аттхан̇гамо’’ти. чатуттхам̣.

5. н̃а̄тикасуттам̣

45. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ н̃а̄тике вихарати гин̃джака̄васатхе. атха кхо бхагава̄ рахогато пат̣исалла̄но имам̣ дхаммапарийа̄йам̣ абха̄си –

‘‘чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄; тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти.

‘‘сотан̃ча пат̣ичча садде ча…пе… гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча… дживхан̃ча пат̣ичча расе ча… ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча… манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄; тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти.

‘‘чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродха̄ упа̄да̄наниродхо; упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти.

‘‘сотан̃ча пат̣ичча садде ча…пе… манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати мановин̃н̃а̄н̣ам̣. тин̣н̣ам̣ сан̇гати пхассо. пхассапаччайа̄ ведана̄; ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄. тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродха̄ упа̄да̄наниродхо; упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’ти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху бхагавато упассути [упассутим̣ (сӣ. пӣ.)] т̣хито хоти. аддаса̄ кхо бхагава̄ там̣ бхиккхум̣ упассути т̣хитам̣. дисва̄на там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘ассоси но твам̣, бхиккху, имам̣ дхаммапарийа̄йа’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’ти. ‘‘угган̣ха̄хи твам̣, бхиккху, имам̣ дхаммапарийа̄йам̣; парийа̄пун̣а̄хи твам̣, бхиккху, имам̣ дхаммапарийа̄йам̣; дха̄рехи твам̣, бхиккху, имам̣ дхаммапарийа̄йам̣. аттхасам̣хито айам̣ [аттхасам̣хитойам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.), аттхасам̣хита̄йам̣ (пӣ. ка.)], бхиккху, дхаммапарийа̄йо а̄дибрахмачарийако’’ти. пан̃чамам̣.

6. ан̃н̃атарабра̄хман̣асуттам̣

46. са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо ан̃н̃атаро бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, со кароти со пат̣исам̣ведайатӣ’’ти? ‘‘‘со кароти со пат̣исам̣ведайатӣ’ти кхо, бра̄хман̣а, айамеко анто’’.

‘‘ким̣ пана, бхо готама, ан̃н̃о кароти, ан̃н̃о пат̣исам̣ведайатӣ’’ти? ‘‘‘ан̃н̃о кароти, ан̃н̃о пат̣исам̣ведайатӣ’ти кхо, бра̄хман̣а, айам̣ дутийо анто. ете те, бра̄хман̣а, убхо анте анупагамма маджджхена татха̄гато дхаммам̣ десети – ‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо; сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо …пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’’ти.

евам̣ вутте, со бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама,…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. чхат̣т̣хам̣.

7. джа̄н̣уссон̣исуттам̣

47. са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣…пе… екамантам̣ нисинно кхо джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘ким̣ ну кхо, бхо, готама, саббаматтхӣ’’ти? ‘‘‘саббаматтхӣ’ти кхо, бра̄хман̣а, айамеко анто’’.

‘‘ким̣ пана, бхо готама, саббам̣ наттхӣ’’ти? ‘‘‘саббам̣ наттхӣ’ти кхо, бра̄хман̣а, айам̣ дутийо анто. ете те, бра̄хман̣а, убхо анте анупагамма маджджхена татха̄гато дхаммам̣ десети – ‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо; сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’’ти.

евам̣ вутте, джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣ бхо готама…пе… па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. саттамам̣.

8. лока̄йатикасуттам̣

48. са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо лока̄йатико бра̄хман̣о йена бхагава̄…пе… екамантам̣ нисинно кхо лока̄йатико бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, саббаматтхӣ’’ти? ‘‘‘саббаматтхӣ’ти кхо, бра̄хман̣а, джет̣т̣хаметам̣ лока̄йатам̣’’.

‘‘ким̣ пана, бхо готама, саббам̣ наттхӣ’’ти? ‘‘‘саббам̣ наттхӣ’ти кхо, бра̄хман̣а, дутийаметам̣ лока̄йатам̣’’.

‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, саббамекатта’’нти? ‘‘‘саббамекатта’нти кхо, бра̄хман̣а, татийаметам̣ лока̄йатам̣’’.

‘‘ким̣ пана, бхо готама, саббам̣ путхутта’’нти? ‘‘‘саббам̣ путхутта’нти кхо, бра̄хман̣а, чатуттхаметам̣ лока̄йатам̣’’.

‘‘ете те, бра̄хман̣а, убхо анте анупагамма маджджхена татха̄гато дхаммам̣ десети – ‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо; сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’’ти.

евам̣ вутте, лока̄йатико бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама…пе… аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. арийаса̄вакасуттам̣

49. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘на, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса евам̣ хоти – ‘ким̣ ну кхо кисмим̣ сати ким̣ хоти, киссуппа̄да̄ ким̣ уппаджджати? (кисмим̣ сати сан̇кха̄ра̄ хонти, кисмим̣ сати вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти,) [( ) еттхантаре па̄т̣ха̄ кесучи поттхакесу на диссантӣти сӣ. пӣ. поттхакесу дассита̄. татха̄ сати анантарасуттат̣ӣка̄йа самети] кисмим̣ сати на̄марӯпам̣ хоти, кисмим̣ сати сал̣а̄йатанам̣ хоти, кисмим̣ сати пхассо хоти, кисмим̣ сати ведана̄ хоти, кисмим̣ сати тан̣ха̄ хоти, кисмим̣ сати упа̄да̄нам̣ хоти, кисмим̣ сати бхаво хоти, кисмим̣ сати джа̄ти хоти, кисмим̣ сати джара̄маран̣ам̣ хотӣ’’’ти?

‘‘атха кхо, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса апараппаччайа̄ н̃а̄н̣амеветтха хоти – ‘имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати. (авиджджа̄йа сати сан̇кха̄ра̄ хонти; сан̇кха̄ресу сати вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти;) [( ) еттхакесу па̄т̣ха̄ кесучи поттхакесу на диссантӣти сӣ. пӣ. поттхакесу дассита̄. татха̄ сати анантарасуттат̣ӣка̄йа самети] вин̃н̃а̄н̣е сати на̄марӯпам̣ хоти; на̄марӯпе сати сал̣а̄йатанам̣ хоти; сал̣а̄йатане сати пхассо хоти; пхассе сати ведана̄ хоти; ведана̄йа сати тан̣ха̄ хоти; тан̣ха̄йа сати упа̄да̄нам̣ хоти; упа̄да̄не сати бхаво хоти; бхаве сати джа̄ти хоти; джа̄тийа̄ сати джара̄маран̣ам̣ хотӣ’ти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евамайам̣ локо самудайатӣ’’’ти.

‘‘на, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса евам̣ хоти – ‘ким̣ ну кхо кисмим̣ асати ким̣ на хоти, кисса ниродха̄ ким̣ нируджджхати? (кисмим̣ асати сан̇кха̄ра̄ на хонти, кисмим̣ асати вин̃н̃а̄н̣ам̣ на хоти,) [( ) еттхантаре па̄т̣ха̄пи таттха татхева дассита̄] кисмим̣ асати на̄марӯпам̣ на хоти, кисмим̣ асати сал̣а̄йатанам̣ на хоти, кисмим̣ асати пхассо на хоти, кисмим̣ асати ведана̄ на хоти, кисмим̣ асати тан̣ха̄ на хоти, кисмим̣ асати упа̄да̄нам̣ на хоти, кисмим̣ асати бхаво на хоти, кисмим̣ асати джа̄ти на хоти, кисмим̣ асати джара̄маран̣ам̣ на хотӣ’’’ти?

‘‘атха кхо, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса апараппаччайа̄ н̃а̄н̣амеветтха хоти – ‘имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати. (авиджджа̄йа асати сан̇кха̄ра̄ на хонти; сан̇кха̄ресу асати вин̃н̃а̄н̣ам̣ на хоти;) [( ) еттхантаре па̄т̣ха̄пи таттха татхева дассита̄] вин̃н̃а̄н̣е асати на̄марӯпам̣ на хоти; на̄марӯпе асати сал̣а̄йатанам̣ на хоти…пе… бхаво на хоти… джа̄ти на хоти… джа̄тийа̄ асати джара̄маран̣ам̣ на хотӣ’ти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евамайам̣ локо нируджджхатӣ’’’ти.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако евам̣ локасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийаса̄вако дит̣т̣хисампанно итипи…пе… аматадва̄рам̣ а̄хачча тит̣т̣хати итипӣ’’ти. навамам̣.

10. дутийаарийаса̄вакасуттам̣

50. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘на, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса евам̣ хоти – ‘ким̣ ну кхо кисмим̣ сати ким̣ хоти, киссуппа̄да̄ ким̣ уппаджджати? кисмим̣ сати сан̇кха̄ра̄ хонти, кисмим̣ сати вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти, кисмим̣ сати на̄марӯпам̣ хоти, кисмим̣ сати сал̣а̄йатанам̣ хоти, кисмим̣ сати пхассо хоти, кисмим̣ сати ведана̄ хоти, кисмим̣ сати тан̣ха̄ хоти, кисмим̣ сати упа̄да̄нам̣ хоти, кисмим̣ сати бхаво хоти, кисмим̣ сати джа̄ти хоти, кисмим̣ сати джара̄маран̣ам̣ хотӣ’’’ти?

‘‘атха кхо, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса апараппаччайа̄ н̃а̄н̣амеветтха хоти – ‘имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати. авиджджа̄йа сати сан̇кха̄ра̄ хонти; сан̇кха̄ресу сати вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти; вин̃н̃а̄н̣е сати на̄марӯпам̣ хоти; на̄марӯпе сати сал̣а̄йатанам̣ хоти; сал̣а̄йатане сати пхассо хоти; пхассе сати ведана̄ хоти; ведана̄йа сати тан̣ха̄ хоти; тан̣ха̄йа сати упа̄да̄нам̣ хоти; упа̄да̄не сати бхаво хоти; бхаве сати джа̄ти хоти; джа̄тийа̄ сати джара̄маран̣ам̣ хотӣ’ти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евамайам̣ локо самудайатӣ’’’ти.

‘‘на, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса евам̣ хоти – ‘ким̣ ну кхо кисмим̣ асати ким̣ на хоти, кисса ниродха̄ ким̣ нируджджхати? кисмим̣ асати сан̇кха̄ра̄ на хонти, кисмим̣ асати вин̃н̃а̄н̣ам̣ на хоти, кисмим̣ асати на̄марӯпам̣ на хоти, кисмим̣ асати сал̣а̄йатанам̣ на хоти, кисмим̣ асати пхассо на хоти, кисмим̣ асати ведана̄ на хоти, кисмим̣ асати тан̣ха̄ на хоти…пе… упа̄да̄нам̣… бхаво… джа̄ти… кисмим̣ асати джара̄маран̣ам̣ на хотӣ’’’ти?

‘‘атха кхо, бхиккхаве, сутавато арийаса̄вакасса апараппаччайа̄ н̃а̄н̣амеветтха хоти – ‘имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати. авиджджа̄йа асати сан̇кха̄ра̄ на хонти; сан̇кха̄ресу асати вин̃н̃а̄н̣ам̣ на хоти; вин̃н̃а̄н̣е асати на̄марӯпам̣ на хоти; на̄марӯпе асати сал̣а̄йатанам̣ на хоти…пе… джа̄тийа̄ асати джара̄маран̣ам̣ на хотӣ’ти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евамайам̣ локо нируджджхатӣ’’’ти.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако евам̣ локасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийаса̄вако дит̣т̣хисампанно итипи, дассанасампанно итипи, а̄гато имам̣ саддхаммам̣ итипи, пассати имам̣ саддхаммам̣ итипи, секкхена н̃а̄н̣ена саманна̄гато итипи, секкха̄йа виджджа̄йа саманна̄гато итипи, дхаммасотам̣ сама̄панно итипи, арийо ниббедхикапан̃н̃о итипи, аматадва̄рам̣ а̄хачча тит̣т̣хати итипӣ’’ти. дасамам̣.

гахапативагго пан̃чамо.

тассудда̄нам̣ –

две пан̃чаверабхайа̄ вутта̄, дуккхам̣ локо ча н̃а̄тикам̣;

ан̃н̃атарам̣ джа̄н̣уссон̣и ча, лока̄йатикена ат̣т̣хамам̣;

две арийаса̄вака̄ вутта̄, вагго тена павуччатӣти.