3. дасабалавагго

1. дасабаласуттам̣

21. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘дасабаласаманна̄гато, бхиккхаве, татха̄гато чатӯхи ча веса̄раджджехи саманна̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети – ити рӯпам̣ ити рӯпасса самудайо ити рӯпасса аттхан̇гамо, ити ведана̄ ити ведана̄йа самудайо ити ведана̄йа аттхан̇гамо, ити сан̃н̃а̄ ити сан̃н̃а̄йа самудайо ити сан̃н̃а̄йа аттхан̇гамо, ити сан̇кха̄ра̄ ити сан̇кха̄ра̄нам̣ самудайо ити сан̇кха̄ра̄нам̣ аттхан̇гамо, ити вин̃н̃а̄н̣ам̣ ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо. ити имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати. имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати. йадидам̣ авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо; сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. дутийадасабаласуттам̣

22. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘дасабаласаманна̄гато, бхиккхаве, татха̄гато чатӯхи ча веса̄раджджехи саманна̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттетти – ‘ити рӯпам̣ ити рӯпасса самудайо ити рӯпасса аттхан̇гамо, ити ведана̄ ити ведана̄йа самудайо ити ведана̄йа аттхан̇гамо, ити сан̃н̃а̄ ити сан̃н̃а̄йа самудайо ити сан̃н̃а̄йа аттхан̇гамо, ити сан̇кха̄ра̄ ити сан̇кха̄ра̄нам̣ самудайо ити сан̇кха̄ра̄нам̣ аттхан̇гамо, ити вин̃н̃а̄н̣ам̣ ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамо. ити имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати; имасмим̣ асати идам̣ на хоти имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати. йадидам̣ авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йа твева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо; сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти’’’.

‘‘евам̣ сва̄ккха̄то, бхиккхаве, майа̄ дхаммо утта̄но виват̣о пака̄сито чхиннапилотико. евам̣ сва̄ккха̄те кхо, бхиккхаве, майа̄ дхамме утта̄не виват̣е пака̄сите чхиннапилотике аламева саддха̄паббаджитена кулапуттена вӣрийам̣ а̄рабхитум̣ – ‘ка̄мам̣ тачо ча нха̄ру [наха̄ру (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ча ат̣т̣хи ча авасиссату, сарӣре упасуссату [авасуссату ма. ни. 2.184] мам̣салохитам̣. йам̣ там̣ пурисатха̄мена пурисавӣрийена пурисапараккамена паттаббам̣, на там̣ апа̄пун̣итва̄ вӣрийасса сан̣т̣ха̄нам̣ бхависсатӣ’’’ти.

‘‘дуккхам̣, бхиккхаве, кусӣто вихарати вокин̣н̣о па̄пакехи акусалехи дхаммехи, махантан̃ча садаттхам̣ париха̄пети. а̄раддхавӣрийо ча кхо, бхиккхаве, сукхам̣ вихарати павивитто па̄пакехи акусалехи дхаммехи, махантан̃ча садаттхам̣ парипӯрети. на, бхиккхаве, хӣнена аггасса патти хоти. аггена ча кхо, бхиккхаве, аггасса патти хоти. ман̣д̣апеййамидам̣, бхиккхаве, брахмачарийам̣, саттха̄ саммукхӣбхӯто. тасма̄тиха, бхиккхаве, вӣрийам̣ а̄рабхатха аппаттасса паттийа̄, анадхигатасса адхигама̄йа, асаччхикатасса саччхикирийа̄йа. ‘евам̣ но айам̣ амха̄кам̣ паббаджджа̄ аван̃джха̄ бхависсати сапхала̄ саудрайа̄. йесан̃ча [йесам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.), йесам̣ хи (пӣ. ка.)] майам̣ парибхун̃джа̄ма чӣвара-пин̣д̣апа̄тасена̄сана-гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ тесам̣ те ка̄ра̄ амхесу махаппхала̄ бхависсанти маха̄нисам̣са̄’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. аттаттхам̣ ва̄ хи, бхиккхаве, сампассама̄нена аламева аппама̄дена сампа̄детум̣; параттхам̣ ва̄ хи, бхиккхаве, сампассама̄нена аламева аппама̄дена сампа̄детум̣; убхайаттхам̣ ва̄ хи, бхиккхаве, сампассама̄нена аламева аппама̄дена сампа̄дету’’нти. дутийам̣.

3. упанисасуттам̣

23. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘джа̄нато ахам̣, бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄ми, но аджа̄нато но апассато. кин̃ча, бхиккхаве, джа̄нато ким̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти? ити рӯпам̣ ити рӯпасса самудайо ити рӯпасса аттхан̇гамо, ити ведана̄…пе… ити сан̃н̃а̄… ити сан̇кха̄ра̄… ити вин̃н̃а̄н̣ам̣ ити вин̃н̃а̄н̣асса самудайо ити вин̃н̃а̄н̣асса аттхан̇гамоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, джа̄нато евам̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти’’.

‘‘йамписса там̣, бхиккхаве, кхайасмим̣ кхайен̃н̃а̄н̣ам̣, тампи саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, кхайен̃а̄н̣асса упаниса̄? ‘вимуттӣ’тисса вачанӣйам̣. вимуттимпа̄хам̣ [вимуттимпахам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)], бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, вимуттийа̄ упаниса̄? ‘вира̄го’тисса вачанӣйам̣. вира̄гампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, вира̄гасса упаниса̄? ‘ниббида̄’тисса вачанӣйам̣. ниббидампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, ниббида̄йа упаниса̄? ‘йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассана’нтисса вачанӣйам̣. йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанасса упаниса̄? ‘сама̄дхӣ’тисса вачанӣйам̣. сама̄дхимпа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣.

‘‘ка̄ ча, бхиккхаве, сама̄дхисса упаниса̄? ‘сукха’нтисса вачанӣйам̣. сукхампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, сукхасса упаниса̄? ‘пассаддхӣ’тисса вачанӣйам̣. пассаддхимпа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, пассаддхийа̄ упаниса̄? ‘пӣтӣ’тисса вачанӣйам̣. пӣтимпа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, пӣтийа̄ упаниса̄? ‘па̄моджджа’нтисса вачанӣйам̣. па̄моджджампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, па̄моджджасса упаниса̄? ‘саддха̄’тисса вачанӣйам̣. саддхампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣.

‘‘ка̄ ча, бхиккхаве, саддха̄йа упаниса̄? ‘дуккха’нтисса вачанӣйам̣. дуккхампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, дуккхасса упаниса̄? ‘джа̄тӣ’тисса вачанӣйам̣. джа̄тимпа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, джа̄тийа̄ упаниса̄? ‘бхаво’тисса вачанӣйам̣. бхавампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, бхавасса упаниса̄? ‘упа̄да̄на’нтисса вачанӣйам̣. упа̄да̄нампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣. ка̄ ча, бхиккхаве, упа̄да̄насса упаниса̄? ‘тан̣ха̄’тисса вачанӣйам̣. тан̣хампа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисам̣ вада̄ми, но анупанисам̣.

‘‘ка̄ ча, бхиккхаве, тан̣ха̄йа упаниса̄? ‘ведана̄’тисса вачанӣйам̣…пе… ‘пхассо’тисса вачанӣйам̣… ‘сал̣а̄йатана’нтисса вачанӣйам̣… ‘на̄марӯпа’нтисса вачанӣйам̣… ‘вин̃н̃а̄н̣а’нтисса вачанӣйам̣… ‘сан̇кха̄ра̄’тисса вачанӣйам̣. сан̇кха̄репа̄хам̣, бхиккхаве, саупанисе вада̄ми, но анупанисе. ка̄ ча, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄нам̣ упаниса̄? ‘авиджджа̄’тисса вачанӣйам̣.

‘‘ити кхо, бхиккхаве, авиджджӯпаниса̄ сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄рӯпанисам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣ӯпанисам̣ на̄марӯпам̣, на̄марӯпӯпанисам̣ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанӯпанисо пхассо, пхассӯпаниса̄ ведана̄, веданӯпаниса̄ тан̣ха̄, тан̣хӯпанисам̣ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄нӯпанисо бхаво, бхавӯпаниса̄ джа̄ти, джа̄тӯпанисам̣ дуккхам̣, дуккхӯпаниса̄ саддха̄, саддхӯпанисам̣ па̄моджджам̣, па̄моджджӯпаниса̄ пӣти, пӣтӯпаниса̄ пассаддхи, пассаддхӯпанисам̣ сукхам̣, сукхӯпанисо сама̄дхи, сама̄дхӯпанисам̣ йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанам̣, йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанӯпаниса̄ ниббида̄, ниббидӯпанисо вира̄го, вира̄гӯпаниса̄ вимутти, вимуттӯпанисам̣ кхайен̃а̄н̣ам̣.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, упарипаббате тхуллапхуситаке деве вассанте там̣ удакам̣ йатха̄ниннам̣ паваттама̄нам̣ паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯрети. паббатакандарападараса̄кха̄парипӯра̄ кусоббхе [куссуббхе (сӣ. сйа̄. кам̣.), кусуббхе (пӣ.) н̣ва̄ди 129 суттам̣ олокетаббам̣] парипӯренти. кусоббха̄ парипӯра̄ маха̄соббхе парипӯренти. маха̄соббха̄ парипӯра̄ куннадийо парипӯренти. куннадийо парипӯра̄ маха̄надийо парипӯренти. маха̄надийо парипӯра̄ маха̄самуддам̣ парипӯренти.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, авиджджӯпаниса̄ сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄рӯпанисам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣ӯпанисам̣ на̄марӯпам̣, на̄марӯпӯпанисам̣ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанӯпанисо пхассо, пхассӯпаниса̄ ведана̄, веданӯпаниса̄ тан̣ха̄, тан̣хӯпанисам̣ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄нӯпанисо бхаво, бхавӯпаниса̄ джа̄ти, джа̄тӯпанисам̣ дуккхам̣, дуккхӯпаниса̄ саддха̄, саддхӯпанисам̣ па̄моджджам̣, па̄моджджӯпаниса̄ пӣти, пӣтӯпаниса̄ пассаддхи, пассаддхӯпанисам̣ сукхам̣, сукхӯпанисо сама̄дхи, сама̄дхӯпанисам̣ йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанам̣, йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанӯпаниса̄ ниббида̄, ниббидӯпанисо вира̄го, вира̄гӯпаниса̄ вимутти, вимуттӯпанисам̣ кхайен̃а̄н̣а’’нти. татийам̣.

4. ан̃н̃атиттхийасуттам̣

24. ра̄джагахе вихарати вел̣уване. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. атха кхо а̄йасмато са̄рипуттасса етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа’’нти.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –

‘‘санта̄вусо, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана̄вусо са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ парам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санта̄вусо са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана̄вусо са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. идха, пана̄вусо са̄рипутта, саман̣о готамо ким̣ва̄дӣ кимаккха̄йӣ? катхам̣ бйа̄карама̄на̄ ча майам̣ вуттава̄дино чева саман̣асса готамасса асса̄ма, на ча саман̣ам̣ готамам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа̄ма, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа̄ма, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то [ва̄да̄нува̄до (ка.) дӣ. ни. 1.381] га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти?

‘‘пат̣иччасамуппаннам̣ кхо, а̄вусо, дуккхам̣ вуттам̣ бхагавата̄. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча. ити вадам̣ вуттава̄дӣ чева бхагавато асса, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа.

‘‘татра̄вусо, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄. йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ парам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄. йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄. йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄.

‘‘татра̄вусо, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ парам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти.

ассоси кхо а̄йасма̄ а̄нандо а̄йасмато са̄рипуттасса техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ имам̣ катха̄салла̄пам̣. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо йа̄ватако а̄йасмато са̄рипуттасса техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ ахоси катха̄салла̄по там̣ саббам̣ бхагавато а̄рочеси.

‘‘са̄дху са̄дху, а̄нанда, йатха̄ там̣ са̄рипутто самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа. пат̣иччасамуппаннам̣ кхо, а̄нанда, дуккхам̣ вуттам̣ майа̄. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча. ити вадам̣ вуттава̄дӣ чева ме асса, на ча мам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа.

‘‘татра̄нанда, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄.

‘‘татра̄нанда, йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.

‘‘екамида̄хам̣, а̄нанда, самайам̣ идхева ра̄джагахе вихара̄ми вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхва̄хам̣, а̄нанда, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. тасса майхам̣, а̄нанда, етадахоси – ‘атиппаго кхо та̄ва ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа’’’нти.

‘‘атха кхва̄хам̣, а̄нанда, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо мам̣, а̄нанда, те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –

‘санта̄вусо готама, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана̄вусо готама, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ парам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санта̄вусо готама, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана̄вусо готама, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. идха но а̄йасма̄ готамо ким̣ва̄дӣ кимаккха̄йӣ? катхам̣ бйа̄карама̄на̄ ча майам̣ вуттава̄дино чева а̄йасмато готамасса асса̄ма, на ча а̄йасмантам̣ готамам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа̄ма, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа̄ма, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’’ти?

‘‘евам̣ вутта̄хам̣, а̄нанда, те ан̃н̃атиттхийе парибба̄джаке етадавочам̣ – ‘пат̣иччасамуппаннам̣ кхо, а̄вусо, дуккхам̣ вуттам̣ майа̄. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча. ити вадам̣ вуттава̄дӣ чева ме асса, на ча мам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’’ти.

‘‘татра̄вусо, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄.

‘‘татра̄вусо, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти. ‘‘аччхарийам̣ бханте, аббхутам̣ бханте! йатра хи на̄ма екена падена саббо аттхо вутто бхависсати. сийа̄ ну кхо, бханте, есеваттхо виттха̄рена вуччама̄но гамбхӣро чева асса гамбхӣра̄вабха̄со ча̄’’ти?

‘‘тена ха̄нанда, тан̃н̃еветтха пат̣ибха̄тӯ’’ти. ‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘джара̄маран̣ам̣, а̄вусо а̄нанда, ким̣нида̄нам̣ ким̣самудайам̣ ким̣джа̄тикам̣ ким̣пабхава’нти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘джара̄маран̣ам̣ кхо, а̄вусо, джа̄тинида̄нам̣ джа̄тисамудайам̣ джа̄тиджа̄тикам̣ джа̄типабхава’нти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣.

‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘джа̄ти пана̄вусо а̄нанда, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄’ти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘джа̄ти кхо, а̄вусо, бхаванида̄на̄ бхавасамудайа̄ бхаваджа̄тика̄ бхаваппабхава̄’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣.

‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘бхаво пана̄вусо а̄нанда, ким̣нида̄но ким̣самудайо ким̣джа̄тико ким̣пабхаво’ти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘бхаво кхо, а̄вусо, упа̄да̄нанида̄но упа̄да̄насамудайо упа̄да̄наджа̄тико упа̄да̄наппабхаво’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣.

‘‘саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – упа̄да̄нам̣ пана̄вусо…пе… тан̣ха̄ пана̄вусо…пе… ведана̄ пана̄вусо…пе… саче мам̣, бханте, евам̣ пуччхеййум̣ – ‘пхассо пана̄вусо а̄нанда, ким̣нида̄но ким̣самудайо ким̣джа̄тико ким̣пабхаво’ти? евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййам̣ – ‘пхассо кхо, а̄вусо, сал̣а̄йатананида̄но сал̣а̄йатанасамудайо сал̣а̄йатанаджа̄тико сал̣а̄йатанаппабхаво’ти. ‘чханнам̣твева, а̄вусо, пхасса̄йатана̄нам̣ асесавира̄ганиродха̄ пхассаниродхо; пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо; ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхо; тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхо; упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо; бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо; джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’ти. евам̣ пут̣т̣хохам̣, бханте, евам̣ бйа̄кареййа’’нти. чатуттхам̣.

5. бхӯмиджасуттам̣

25. са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо а̄йасма̄ бхӯмиджо са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ бхӯмиджо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча –

‘‘санта̄вусо са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана̄вусо са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ парам̣катам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти. санта̄вусо са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана̄вусо са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти. идха но, а̄вусо са̄рипутта, бхагава̄ ким̣ва̄дӣ кимаккха̄йӣ, катхам̣ бйа̄карама̄на̄ ча майам̣ вуттава̄дино чева бхагавато асса̄ма, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа̄ма, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа̄ма, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти?

‘‘пат̣иччасамуппаннам̣ кхо, а̄вусо, сукхадуккхам̣ вуттам̣ бхагавата̄. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча. ити вадам̣ вуттава̄дӣ чева бхагавато асса, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа.

‘‘татра̄вусо, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, тадапи пхассапаччайа̄. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, тадапи пхассапаччайа̄.

‘‘татра̄вусо, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те…пе. … йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти.

ассоси кхо а̄йасма̄ а̄нандо а̄йасмато са̄рипуттасса а̄йасмата̄ бхӯмиджена саддхим̣ имам̣ катха̄салла̄пам̣. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо йа̄ватако а̄йасмато са̄рипуттасса а̄йасмата̄ бхӯмиджена саддхим̣ ахоси катха̄салла̄по там̣ саббам̣ бхагавато а̄рочеси.

‘‘са̄дху са̄дху, а̄нанда, йатха̄ там̣ са̄рипутто самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа. пат̣иччасамуппаннам̣ кхо, а̄нанда, сукхадуккхам̣ вуттам̣ майа̄. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча. ити вадам̣ вуттава̄дӣ чева ме асса, на ча мам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа.

‘‘татра̄нанда, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄.

‘‘татра̄нанда, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ каммава̄да̄ сайам̣катам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄каммава̄да̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.

‘‘ка̄йе ва̄ ха̄нанда, сати ка̄йасан̃четана̄хету уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. ва̄ча̄йа ва̄ ха̄нанда, сати вачӣсан̃четана̄хету уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. мане ва̄ ха̄нанда, сати маносан̃четана̄хету уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣ авиджджа̄паччайа̄ ча.

‘‘са̄мам̣ ва̄ там̣, а̄нанда, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса [йам̣паччайа̄йа (сйа̄. кам̣.), йам̣паччайа̄ йам̣ (ка.)] там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. паре ва̄ там̣ [паре ва̄сса там̣ (сӣ. пӣ.), паре ва̄йатам̣ (сйа̄. кам̣.)], а̄нанда, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаронти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. сампаджа̄но ва̄ там̣, а̄нанда, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. асампаджа̄но ва̄ там̣, а̄нанда, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣.

‘‘са̄мам̣ ва̄ там̣, а̄нанда, вачӣсан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. паре ва̄ там̣, а̄нанда, вачӣсан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаронти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. сампаджа̄но ва̄ там̣, а̄нанда…пе… асампаджа̄но ва̄ там̣, а̄нанда, вачӣсан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣.

‘‘са̄мам̣ ва̄ там̣, а̄нанда, маносан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. паре ва̄ там̣, а̄нанда, маносан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаронти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. сампаджа̄но ва̄ там̣, а̄нанда…пе… асампаджа̄но ва̄ там̣, а̄нанда, маносан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣.

‘‘имесу, а̄нанда, дхаммесу авиджджа̄ анупатита̄. авиджджа̄йа твева, а̄нанда, асесавира̄ганиродха̄ со ка̄йо на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. са̄ ва̄ча̄ на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. со мано на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. кхеттам̣ там̣ на хоти…пе… ваттху там̣ на хоти…пе… а̄йатанам̣ там̣ на хоти…пе… адхикаран̣ам̣ там̣ на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккха’’нти. пан̃чамам̣.

6. упава̄н̣асуттам̣

26. са̄ваттхийам̣ вихарати. атха кхо а̄йасма̄ упава̄н̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ упава̄н̣о бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘санти, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ парам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча дуккхам̣ пан̃н̃апенти. санти пана, бханте, еке саман̣абра̄хман̣а̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти. идха но, бханте, бхагава̄ ким̣ва̄дӣ кимаккха̄йӣ катхам̣ бйа̄карама̄на̄ ча майам̣ вуттава̄дино чева бхагавато асса̄ма, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа̄ма, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа̄ма, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти?

‘‘пат̣иччасамуппаннам̣ кхо, упава̄н̣а, дуккхам̣ вуттам̣ майа̄. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча. ити вадам̣ вуттава̄дӣ чева ме асса, на ча мам̣ абхӯтена аббха̄чиккхеййа, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кареййа, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нупа̄то га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхеййа.

‘‘татра, упава̄н̣а, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, тадапи пхассапаччайа̄. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти тадапи пхассапаччайа̄.

‘‘татра, упава̄н̣а, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ сайам̣катам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃а пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. йепи те…пе… йепи те…пе… йепи те саман̣абра̄хман̣а̄ асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ дуккхам̣ пан̃н̃апенти, те вата ан̃н̃атра пхасса̄ пат̣исам̣ведиссантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. паччайасуттам̣

27. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘авиджджа̄паччайа̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄; сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, джара̄маран̣ам̣? йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамхи тамхи саттаника̄йе джара̄ джӣран̣ата̄ кхан̣д̣иччам̣ па̄личчам̣ валиттачата̄ а̄йуно сам̣ха̄ни индрийа̄нам̣ парипа̄ко – айам̣ вуччати джара̄. йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамха̄ тамха̄ саттаника̄йа̄ чути чаваната̄ бхедо антарадха̄нам̣ маччу маран̣ам̣ ка̄лакирийа̄ кхандха̄нам̣ бхедо кал̣еварасса никкхепо; идам̣ вуччати маран̣ам̣. ити айан̃ча джара̄ идан̃ча маран̣ам̣. идам̣ вуччати, бхиккхаве, джара̄маран̣ам̣. джа̄тисамудайа̄ джара̄маран̣асамудайо; джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣аниродхо. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго джара̄маран̣аниродхага̄минӣ пат̣ипада̄. сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи, самма̄сан̇каппо, самма̄ва̄ча̄, самма̄камманто, самма̄а̄джӣво, самма̄ва̄йа̄мо, самма̄сати, самма̄сама̄дхи.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, джа̄ти…пе… катамо ча, бхиккхаве, бхаво… катаман̃ча, бхиккхаве, упа̄да̄нам̣… катама̄ ча, бхиккхаве, тан̣ха̄… катама̄ ча, бхиккхаве, ведана̄… катамо ча, бхиккхаве, пхассо… катаман̃ча, бхиккхаве, сал̣а̄йатанам̣… катаман̃ча, бхиккхаве, на̄марӯпам̣… катаман̃ча, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ам̣…?

‘‘катаме ча, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄? тайоме, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄ – ка̄йасан̇кха̄ро, вачӣсан̇кха̄ро, читтасан̇кха̄ро. име вуччанти, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄. авиджджа̄самудайа̄ сан̇кха̄расамудайо; авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхо. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго сан̇кха̄раниродхага̄минӣ пат̣ипада̄. сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако евам̣ паччайам̣ паджа̄на̄ти, евам̣ паччайасамудайам̣ паджа̄на̄ти, евам̣ паччайаниродхам̣ паджа̄на̄ти, евам̣ паччайаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийаса̄вако дит̣т̣хисампанно итипи, дассанасампанно итипи, а̄гато имам̣ саддхаммам̣ итипи, пассати имам̣ саддхаммам̣ итипи, секкхена н̃а̄н̣ена саманна̄гато итипи, секкха̄йа виджджа̄йа саманна̄гато итипи, дхаммасотам̣ сама̄панно итипи, арийо ниббедхикапан̃н̃о итипи, аматадва̄рам̣ а̄хачча тит̣т̣хати итипӣ’’ти. саттамам̣.

8. бхиккхусуттам̣

28. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘татра кхо…пе… идха, бхиккхаве, бхиккху джара̄маран̣ам̣ паджа̄на̄ти, джара̄маран̣асамудайам̣ паджа̄на̄ти, джара̄маран̣аниродхам̣ паджа̄на̄ти, джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄на̄ти, джа̄тим̣ паджа̄на̄ти…пе… бхавам̣ паджа̄на̄ти… упа̄да̄нам̣ паджа̄на̄ти… тан̣хам̣ паджа̄на̄ти… веданам̣ паджа̄на̄ти… пхассам̣ паджа̄на̄ти… сал̣а̄йатанам̣ паджа̄на̄ти… на̄марӯпам̣ паджа̄на̄ти… вин̃н̃а̄н̣ам̣ паджа̄на̄ти… сан̇кха̄ре паджа̄на̄ти, сан̇кха̄расамудайам̣ паджа̄на̄ти, сан̇кха̄раниродхам̣ паджа̄на̄ти, сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄на̄ти.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, джара̄маран̣ам̣? йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамхи тамхи саттаника̄йе джара̄ джӣран̣ата̄ кхан̣д̣иччам̣ па̄личчам̣ валиттачата̄ а̄йуно сам̣ха̄ни индрийа̄нам̣ парипа̄ко – айам̣ вуччати джара̄. йа̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ тамха̄ тамха̄ саттаника̄йа̄ чути чаваната̄ бхедо антарадха̄нам̣ маччу маран̣ам̣ ка̄лакирийа̄ кхандха̄нам̣ бхедо кал̣еварасса никкхепо; идам̣ вуччати маран̣ам̣. ити айам̣ ча джара̄ идан̃ча маран̣ам̣. идам̣ вуччати, бхиккхаве, джара̄маран̣ам̣. джа̄тисамудайа̄ джара̄маран̣асамудайо; джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣аниродхо. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго джара̄маран̣аниродхага̄минӣ пат̣ипада̄. сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, джа̄ти…пе… катамо ча, бхиккхаве, бхаво… катаман̃ча, бхиккхаве, упа̄да̄нам̣… ведана̄… пхассо… сал̣а̄йатанам̣… на̄марӯпам̣… вин̃н̃а̄н̣ам̣….

‘‘катаме ча, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄? тайоме, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄ – ка̄йасан̇кха̄ро, вачӣсан̇кха̄ро, читтасан̇кха̄ро. име вуччанти, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄. авиджджа̄самудайа̄ сан̇кха̄расамудайо; авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхо. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго сан̇кха̄раниродхага̄минӣ пат̣ипада̄. сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, бхиккху евам̣ джара̄маран̣ам̣ паджа̄на̄ти, евам̣ джара̄маран̣асамудайам̣ паджа̄на̄ти, евам̣ джара̄маран̣аниродхам̣ паджа̄на̄ти, евам̣ джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄на̄ти, евам̣ джа̄тим̣ паджа̄на̄ти…пе… бхавам̣… упа̄да̄нам̣… тан̣хам̣… веданам̣… пхассам̣… сал̣а̄йатанам̣… на̄марӯпам̣… вин̃н̃а̄н̣ам̣ … сан̇кха̄ре… сан̇кха̄расамудайам̣… сан̇кха̄раниродхам̣… евам̣ сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху дит̣т̣хисампанно итипи, дассанасампанно итипи, а̄гато имам̣ саддхаммам̣ итипи, пассати имам̣ саддхаммам̣ итипи, секкхена н̃а̄н̣ена саманна̄гато итипи, секкха̄йа виджджа̄йа саманна̄гато итипи, дхаммасотам̣ сама̄панно итипи, арийо ниббедхикапан̃н̃о итипи, аматадва̄рам̣ а̄хачча тит̣т̣хати итипӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. саман̣абра̄хман̣асуттам̣

29. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘татра кхо…пе… йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ джара̄маран̣ам̣ на париджа̄нанти, джара̄маран̣асамудайам̣ на париджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхам̣ на париджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ на париджа̄нанти, джа̄тим̣ на париджа̄нанти…пе… бхавам̣… упа̄да̄нам̣… тан̣хам̣… веданам̣… пхассам̣… сал̣а̄йатанам̣… на̄марӯпам̣… вин̃н̃а̄н̣ам̣… сан̇кха̄ре… сан̇кха̄расамудайам̣… сан̇кха̄раниродхам̣… сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ на париджа̄нанти. на мете, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу ва̄ саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ва̄ бра̄хман̣асаммата̄. на ча панете а̄йасманто са̄ман̃н̃аттхам̣ ва̄ брахман̃н̃аттхам̣ ва̄ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти’’.

‘‘йе ча кхо кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ джара̄маран̣ам̣ париджа̄нанти, джара̄маран̣асамудайам̣ париджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхам̣ париджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ париджа̄нанти, джа̄тим̣ париджа̄нанти…пе… бхавам̣… упа̄да̄нам̣… тан̣хам̣… веданам̣… пхассам̣… сал̣а̄йатанам̣… на̄марӯпам̣… вин̃н̃а̄н̣ам̣… сан̇кха̄ре париджа̄нанти, сан̇кха̄расамудайам̣ париджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхам̣ париджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ париджа̄нанти. те кхо ме, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу чева саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ча бра̄хман̣асаммата̄. те ча пана̄йасманто са̄ман̃н̃аттхан̃ча брахман̃н̃аттхан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. навамам̣.

10. дутийасаман̣абра̄хман̣асуттам̣

30. са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… ‘‘татра кхо…пе… йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ джара̄маран̣ам̣ наппаджа̄нанти, джара̄маран̣асамудайам̣ наппаджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхам̣ наппаджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти те вата джара̄маран̣ам̣ саматиккамма т̣хассантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. джа̄тим̣ наппаджа̄нанти…пе… бхавам̣… упа̄да̄нам̣… тан̣хам̣… веданам̣… пхассам̣… сал̣а̄йатанам̣… на̄марӯпам̣… вин̃н̃а̄н̣ам̣… сан̇кха̄ре наппаджа̄нанти, сан̇кха̄расамудайам̣ наппаджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхам̣ наппаджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти те вата сан̇кха̄ре саматиккамма т̣хассантӣти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати’’.

‘‘йе ча кхо кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ джара̄маран̣ам̣ паджа̄нанти, джара̄маран̣асамудайам̣ паджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхам̣ паджа̄нанти, джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄нанти те вата джара̄маран̣ам̣ саматиккамма т̣хассантӣти т̣ха̄наметам̣ виджджати. джа̄тим̣ паджа̄нанти…пе… бхавам̣… упа̄да̄нам̣… тан̣хам̣… веданам̣… пхассам̣… сал̣а̄йатанам̣… на̄марӯпам̣… вин̃н̃а̄н̣ам̣… сан̇кха̄ре паджа̄нанти, сан̇кха̄расамудайам̣ паджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхам̣ паджа̄нанти, сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄нанти. те вата сан̇кха̄ре саматиккамма т̣хассантӣти т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти. дасамам̣.

дасабалавагго татийо.

тассудда̄нам̣ –

две дасабала̄ упаниса̄ ча, ан̃н̃атиттхийабхӯмиджо;

упава̄н̣о паччайо бхиккху, две ча саман̣абра̄хман̣а̄ти.