8. ван̇гӣсасам̣йуттам̣
1. никкхантасуттам̣
209. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ван̇гӣсо а̄л̣авийам̣ вихарати агга̄л̣аве четийе а̄йасмата̄ нигродхакаппена упаджджха̄йена саддхим̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ван̇гӣсо навако хоти ачирапаббаджито охиййако виха̄рапа̄ло. атха кхо самбахула̄ иттхийо самалан̇каритва̄ йена агга̄л̣авако а̄ра̄мо тенупасан̇камим̣су виха̄рапеккхика̄йо. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса та̄ иттхийо дисва̄ анабхирати уппаджджати, ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄; дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣; йасса ме анабхирати уппанна̄, ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети, там̣ кутеттха лаббха̄, йам̣ ме паро анабхиратим̣ винодетва̄ абхиратим̣ уппа̄деййа. йам̣нӯна̄хам̣ аттана̄ва аттано анабхиратим̣ винодетва̄ абхиратим̣ уппа̄деййа’’нти. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо аттана̄ва аттано анабхиратим̣ винодетва̄ абхиратим̣ уппа̄детва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ има̄ га̄тха̄йо абха̄си –
‘‘никкхантам̣ вата мам̣ сантам̣, ага̄расма̄нага̄рийам̣;
витакка̄ упадха̄ванти, пагаббха̄ кан̣хато име.
‘‘уггапутта̄ махисса̄са̄, сиккхита̄ дал̣хадхаммино;
саманта̄ парикиреййум̣, сахассам̣ апала̄йинам̣.
‘‘сачепи етато [еттато (сӣ. пӣ. ка.), еттака̄ (сйа̄. кам̣.)] бхиййо, а̄гамиссанти иттхийо;
нева мам̣ бйа̄дхайиссанти [бйа̄тхайиссанти (?)], дхамме самхи патит̣т̣хитам̣.
‘‘саккхӣ хи ме сутам̣ етам̣, буддхасса̄диччабандхуно;
нибба̄нагаманам̣ маггам̣, таттха ме нирато мано.
‘‘еван̃че мам̣ вихарантам̣, па̄пима упагаччхаси;
татха̄ маччу карисса̄ми, на ме маггампи даккхасӣ’’ти.
2. аратисуттам̣
210. екам̣ самайам̣…пе… а̄йасма̄ ван̇гӣсо а̄л̣авийам̣ вихарати агга̄л̣аве четийе а̄йасмата̄ нигродхакаппена упаджджха̄йена саддхим̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ нигродхакаппо паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто виха̄рам̣ пависати, са̄йам̣ ва̄ никкхамати апараджджу ва̄ ка̄ле. тена кхо пана самайена а̄йасмато ван̇гӣсасса анабхирати уппанна̄ хоти, ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄; дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣; йасса ме анабхирати уппанна̄, ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети; там̣ кутеттха лаббха̄, йам̣ ме паро анабхиратим̣ винодетва̄ абхиратим̣ уппа̄деййа. йам̣нӯна̄хам̣ аттана̄ва аттано анабхиратим̣ винодетва̄ абхиратим̣ уппа̄деййа’’нти. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо аттана̄ва аттано анабхиратим̣ винодетва̄ абхиратим̣ уппа̄детва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ има̄ га̄тха̄йо абха̄си –
‘‘аратин̃ча ратин̃ча паха̄йа, саббасо гехаситан̃ча витаккам̣;
ванатхам̣ на кареййа кухин̃чи, ниббанатхо арато са хи бхиккху [са бхиккху (ка.)].
‘‘йамидха патхавин̃ча веха̄сам̣, рӯпагатан̃ча джагатогадхам̣;
кин̃чи париджӣйати саббаманиччам̣, евам̣ самечча чаранти мутатта̄.
‘‘упадхӣсу джана̄ гадхита̄се [гатхита̄се (сӣ.)], дит̣т̣хасуте пат̣игхе ча муте ча;
еттха винодайа чхандаманеджо, йо еттха на лимпати там̣ мунима̄ху.
‘‘атха сат̣т̣хиниссита̄ савитакка̄, путхӯ джаната̄йа адхамма̄ нивит̣т̣ха̄;
на ча ваггагатасса кухин̃чи, но пана дут̣т̣хуллабха̄н̣ӣ са бхиккху.
‘‘даббо чирараттасама̄хито, акухако нипако апиха̄лу;
сантам̣ падам̣ аджджхагама̄ муни пат̣ичча, париниббуто кан̇кхати ка̄ла’’нти.
3. песаласуттам̣
211. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ван̇гӣсо а̄л̣авийам̣ вихарати агга̄л̣аве четийе а̄йасмата̄ нигродхакаппена упаджджха̄йена саддхим̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ван̇гӣсо аттано пат̣ибха̄нена ан̃н̃е песале бхиккхӯ атиман̃н̃ати. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄; дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣; йва̄хам̣ аттано пат̣ибха̄нена ан̃н̃е песале бхиккхӯ атиман̃н̃а̄мӣ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо аттана̄ва аттано виппат̣иса̄рам̣ уппа̄детва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ има̄ га̄тха̄йо абха̄си –
‘‘ма̄нам̣ паджахассу готама, ма̄напатхан̃ча паджахассу;
асесам̣ ма̄напатхасмим̣, самуччхито виппат̣иса̄рӣхува̄ чирараттам̣.
‘‘маккхена маккхита̄ паджа̄, ма̄нахата̄ нирайам̣ папатанти;
сочанти джана̄ чирараттам̣, ма̄нахата̄ нирайам̣ упапанна̄.
‘‘на хи сочати бхиккху када̄чи, маггаджино самма̄пат̣ипанно;
киттин̃ча сукхан̃ча анубхоти, дхаммадасоти тама̄ху пахитаттам̣.
‘‘тасма̄ акхилодха падха̄нава̄, нӣваран̣а̄ни паха̄йа висуддхо;
ма̄нан̃ча паха̄йа асесам̣, виджджа̄йантакаро самита̄вӣ’’ти.
4. а̄нандасуттам̣
212. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ а̄нандо са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси а̄йасмата̄ ван̇гӣсена паччха̄саман̣ена. тена кхо пана самайена а̄йасмато ван̇гӣсасса анабхирати уппанна̄ хоти, ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –
‘‘ка̄мара̄гена д̣айха̄ми, читтам̣ ме парид̣айхати;
са̄дху нибба̄панам̣ брӯхи, анукампа̄йа готама̄’’ти.
‘‘сан̃н̃а̄йа випарийеса̄, читтам̣ те парид̣айхати;
нимиттам̣ париваджджехи, субхам̣ ра̄гӯпасам̣хитам̣.
‘‘сан̇кха̄ре парато пасса, дуккхато ма̄ ча аттато;
нибба̄пехи маха̄ра̄гам̣, ма̄ д̣айхиттхо пунаппунам̣.
‘‘асубха̄йа читтам̣ бха̄вехи, екаггам̣ сусама̄хитам̣;
сати ка̄йагата̄ тйаттху, ниббида̄бахуло бхава.
‘‘анимиттан̃ча бха̄вехи, ма̄на̄нусайамуджджаха;
тато ма̄на̄бхисамайа̄, упасанто чариссасӣ’’ти.
5. субха̄ситасуттам̣
213. са̄ваттхинида̄нам̣. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘чатӯхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гата̄ ва̄ча̄ субха̄сита̄ хоти, но дуббха̄сита̄; анаваджджа̄ ча анануваджджа̄ ча вин̃н̃ӯнам̣. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, бхиккху субха̄ситам̣йева бха̄сати но дуббха̄ситам̣, дхаммам̣йева бха̄сати но адхаммам̣, пийам̣йева бха̄сати но аппийам̣, саччам̣йева бха̄сати но аликам̣. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи ан̇гехи саманна̄гата̄ ва̄ча̄ субха̄сита̄ хоти, но дуббха̄сита̄, анаваджджа̄ ча анануваджджа̄ ча вин̃н̃ӯна’’нти. идамавоча бхагава̄, идам̣ ватва̄на сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –
‘‘субха̄ситам̣ уттамама̄ху санто,
дхаммам̣ бхан̣е на̄дхаммам̣ там̣ дутийам̣;
пийам̣ бхан̣е на̄ппийам̣ там̣ татийам̣,
саччам̣ бхан̣е на̄ликам̣ там̣ чатуттха’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣ бхагава̄, пат̣ибха̄ти мам̣ сугата̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣ ван̇гӣса̄’’ти бхагава̄ авоча. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо бхагавантам̣ саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхави –
‘‘тамева ва̄чам̣ бха̄сеййа, йа̄йатта̄нам̣ на та̄пайе;
паре ча на вихим̣сеййа, са̄ ве ва̄ча̄ субха̄сита̄.
‘‘пийава̄чам̣ва бха̄сеййа, йа̄ ва̄ча̄ пат̣инандита̄;
йам̣ ана̄да̄йа па̄па̄ни, паресам̣ бха̄сате пийам̣.
‘‘саччам̣ ве амата̄ ва̄ча̄, еса дхаммо санантано;
сачче аттхе ча дхамме ча, а̄ху санто патит̣т̣хита̄.
‘‘йам̣ буддхо бха̄сате ва̄чам̣, кхемам̣ нибба̄напаттийа̄;
дуккхассантакирийа̄йа, са̄ ве ва̄ча̄намуттама̄’’ти.
6. са̄рипуттасуттам̣
214. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети порийа̄ ва̄ча̄йа виссат̣т̣ха̄йа анелагала̄йа [анел̣агала̄йа (сӣ. ка.), анелагал̣а̄йа (сйа̄. кам̣. пӣ.)] аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄. те ча бхиккхӯ ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббачетаса̄ саманна̄харитва̄ охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети порийа̄ ва̄ча̄йа виссат̣т̣ха̄йа анелагала̄йа аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄. те ча бхиккхӯ ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббачетаса̄ саманна̄харитва̄ охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти. йам̣нӯна̄хам̣ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхавеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена̄йасма̄ са̄рипутто тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣, а̄вусо са̄рипутта, пат̣ибха̄ти мам̣, а̄вусо са̄рипутта̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣, а̄вусо ван̇гӣса̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхави –
‘‘гамбхӣрапан̃н̃о медха̄вӣ, магга̄маггасса ковидо;
са̄рипутто маха̄пан̃н̃о, дхаммам̣ десети бхиккхунам̣.
‘‘сам̣кхиттенапи десети, виттха̄ренапи бха̄сати;
са̄л̣ика̄йива ниггхосо, пат̣ибха̄нам̣ удӣрайи [удӣрийи (сйа̄. кам̣.) удӣрийати (са̄ман̃н̃апхаласуттат̣ӣка̄нурӯпам̣)].
‘‘тасса там̣ десайантасса, сун̣анти мадхурам̣ гирам̣;
сарена раджанӣйена, саванӣйена ваггуна̄;
удаггачитта̄ мудита̄, сотам̣ одхенти бхиккхаво’’ти.
7. пава̄ран̣а̄суттам̣
215. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саббехева арахантехи. тена кхо пана самайена бхагава̄ тадахупосатхе паннарасе пава̄ран̣а̄йа бхиккхусан̇гхапаривуто аббхока̄се нисинно хоти. атха кхо бхагава̄ тун̣хӣбхӯтам̣ бхиккхусан̇гхам̣ анувилокетва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ханда да̄ни, бхиккхаве, пава̄реми во. на ча ме кин̃чи гарахатха ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄’’ти.
евам̣ вутте, а̄йасма̄ са̄рипутто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘на кхо майам̣, бханте, бхагавато кин̃чи гараха̄ма ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄. бхагава̄ хи, бханте, ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄, асан̃джа̄тасса маггасса сан̃джанета̄, анаккха̄тасса маггасса аккха̄та̄, магган̃н̃ӯ маггавидӯ маггаковидо. магга̄нуга̄ ча, бханте, етарахи са̄вака̄ вихаранти паччха̄ саманна̄гата̄; ахан̃ча кхо, бханте, бхагавантам̣ пава̄реми. на ча ме бхагава̄ кин̃чи гарахати ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄’’ти.
‘‘на кхва̄хам̣ те, са̄рипутта, кин̃чи гараха̄ми ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄. пан̣д̣ито твам̣, са̄рипутта, маха̄пан̃н̃о твам̣, са̄рипутта, путхупан̃н̃о твам̣, са̄рипутта, ха̄сапан̃н̃о твам̣, са̄рипутта, джаванапан̃н̃о твам̣, са̄рипутта, тиккхапан̃н̃о твам̣, са̄рипутта, ниббедхикапан̃н̃о твам̣, са̄рипутта. сеййатха̄пи, са̄рипутта, ран̃н̃о чаккаваттисса джет̣т̣хапутто питара̄ паваттитам̣ чаккам̣ саммадева ануппаваттети; евамева кхо твам̣, са̄рипутта, майа̄ ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттитам̣ саммадева ануппаваттесӣ’’ти.
‘‘но че кира ме, бханте, бхагава̄ кин̃чи гарахати ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄. имесам̣ пана, бханте, бхагава̄ пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ на кин̃чи гарахати ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄’’ти. ‘‘имесампи кхва̄хам̣, са̄рипутта, пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ на кин̃чи гараха̄ми ка̄йикам̣ ва̄ ва̄часикам̣ ва̄. имесан̃хи, са̄рипутта, пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ сат̣т̣хи бхиккхӯ тевиджджа̄, сат̣т̣хи бхиккхӯ чхал̣абхин̃н̃а̄, сат̣т̣хи бхиккхӯ убхатобха̄гавимутта̄, атха итаре пан̃н̃а̄вимутта̄’’ти.
атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣ бхагава̄, пат̣ибха̄ти мам̣ сугата̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣, ван̇гӣса̄’’ти бхагава̄ авоча. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо бхагавантам̣ саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхави –
‘‘аджджа паннарасе висуддхийа̄, бхиккхӯ пан̃часата̄ сама̄гата̄;
сам̣йоджанабандханаччхида̄, анӣгха̄ кхӣн̣апунаббхава̄ исӣ.
‘‘чаккаваттӣ йатха̄ ра̄джа̄, амаччапарива̄рито;
саманта̄ анупарийети, са̄гарантам̣ махим̣ имам̣.
‘‘евам̣ виджитасан̇га̄мам̣, саттхава̄хам̣ ануттарам̣;
са̄вака̄ пайирупа̄санти, тевиджджа̄ маччуха̄йино.
‘‘саббе бхагавато путта̄, пала̄петтха на виджджати;
тан̣ха̄салласса ханта̄рам̣, ванде а̄диччабандхуна’’нти.
8. паросахассасуттам̣
216. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ ад̣д̣хателасехи бхиккхусатехи. тена кхо пана самайена бхагава̄ бхиккхӯ нибба̄напат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. те ча бхиккхӯ ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббачетаса̄ саманна̄харитва̄ охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо бхагава̄ бхиккхӯ нибба̄напат̣исам̣йутта̄йа дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. те ча бхиккхӯ ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббачетаса̄ саманна̄харитва̄ охитасота̄ дхаммам̣ сун̣анти. йам̣нӯна̄хам̣ бхагавантам̣ саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхавеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣ бхагава̄, пат̣ибха̄ти мам̣ сугата̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣, ван̇гӣса̄’’ти бхагава̄ авоча. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо бхагавантам̣ саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхави –
‘‘паросахассам̣ бхиккхӯнам̣, сугатам̣ пайирупа̄сати;
десентам̣ вираджам̣ дхаммам̣, нибба̄нам̣ акутобхайам̣.
‘‘сун̣анти дхаммам̣ вималам̣, самма̄самбуддхадеситам̣;
собхати вата самбуддхо, бхиккхусан̇гхапураккхато.
‘‘на̄гана̄моси бхагава̄, исӣнам̣ исисаттамо;
маха̄мегхова хутва̄на, са̄ваке абхивассати.
‘‘дива̄виха̄ра̄ никкхамма, саттхудассанакамйата̄ [саттхудассанака̄мата̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.)];
са̄вако те маха̄вӣра, па̄де вандати ван̇гӣсо’’ти.
‘‘ким̣ ну те, ван̇гӣса, има̄ га̄тха̄йо пуббе паривитаккита̄, уда̄ху т̣ха̄насова там̣ пат̣ибхантӣ’’ти? ‘на кхо ме, бханте, има̄ га̄тха̄йо пуббе паривитаккита̄, атха кхо т̣ха̄насова мам̣ пат̣ибхантӣ’ти. ‘тена хи там̣, ван̇гӣса, бхиййосоматта̄йа пуббе апаривитаккита̄ га̄тха̄йо пат̣ибхантӯ’ти. ‘евам̣, бханте’ти кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо бхагавато пат̣иссутва̄ бхиййосоматта̄йа бхагавантам̣ пуббе апаривитаккита̄хи га̄тха̄хи абхиттхави –
‘‘уммаггапатхам̣ [уммаггасатам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] ма̄расса абхибхуййа, чарати пабхиджджа кхила̄ни;
там̣ пассатха бандхапамун̃чакарам̣, аситам̣ бха̄гасо павибхаджам̣.
‘‘огхасса ниттхаран̣аттхам̣, анекавихитам̣ маггам̣ аккха̄си;
тасмин̃че амате аккха̄те, дхаммаддаса̄ т̣хита̄ асам̣хӣра̄.
‘‘паджджотакаро ативиджджха [ативиджджха дхаммам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)], саббат̣т̣хитӣнам̣ атиккамамаддаса;
н̃атва̄ ча саччхикатва̄ ча, аггам̣ со десайи дасаддха̄нам̣.
‘‘евам̣ судесите дхамме,
ко пама̄до виджа̄натам̣ дхаммам̣ [ко пама̄до виджа̄натам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)];
тасма̄ хи тасса бхагавато са̄сане;
аппаматто сада̄ намассаманусиккхе’’ти.
9. кон̣д̣ан̃н̃асуттам̣
217. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо а̄йасма̄ ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃о [ан̃н̃а̄кон̣д̣ан̃н̃о (сӣ. сйа̄. кам̣.)] сучирассева йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавато па̄да̄ни мукхена ча паричумбати, па̄н̣ӣхи ча парисамба̄хати, на̄ман̃ча са̄вети – ‘‘кон̣д̣ан̃н̃охам̣, бхагава̄, кон̣д̣ан̃н̃охам̣, сугата̄’’ти. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃о сучирассева йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавато па̄да̄ни мукхена ча паричумбати, па̄н̣ӣхи ча парисамба̄хати, на̄ман̃ча са̄вети – ‘кон̣д̣ан̃н̃охам̣, бхагава̄, кон̣д̣ан̃н̃охам̣, сугата̄’ти. йам̣нӯна̄хам̣ а̄йасмантам̣ ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃ам̣ бхагавато саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхавеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣, бхагава̄, пат̣ибха̄ти мам̣, сугата̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣, ван̇гӣса̄’’ти бхагава̄ авоча. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо а̄йасмантам̣ ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃ам̣ бхагавато саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхави –
‘‘буддха̄нубуддхо со тхеро, кон̣д̣ан̃н̃о тиббаниккамо;
ла̄бхӣ сукхавиха̄ра̄нам̣, вивека̄нам̣ абхин̣хасо.
‘‘йам̣ са̄вакена паттаббам̣, саттхуса̄санака̄рина̄;
саббасса там̣ ануппаттам̣, аппаматтасса сиккхато.
‘‘маха̄нубха̄во тевиджджо, четопарийа̄йаковидо;
кон̣д̣ан̃н̃о буддхада̄йа̄до [буддхаса̄вако (пӣ.)], па̄де вандати саттхуно’’ти.
10. моггалла̄насуттам̣
218. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати исигилипассе ка̄л̣асила̄йам̣ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саббехева арахантехи. тесам̣ судам̣ а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но четаса̄ читтам̣ саманнесати [саманвесати (сйа̄. ат̣т̣ха.)] виппамуттам̣ нирупадхим̣. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо бхагава̄ ра̄джагахе вихарати исигилипассе ка̄л̣асила̄йам̣ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саббехева арахантехи. тесам̣ судам̣ а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но четаса̄ читтам̣ саманнесати виппамуттам̣ нирупадхим̣. йам̣нӯна̄хам̣ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ бхагавато саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхавеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣, бхагава̄, пат̣ибха̄ти мам̣, сугата̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣, ван̇гӣса̄’’ти бхагава̄ авоча. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ бхагавато саммукха̄ са̄руппа̄хи га̄тха̄хи абхиттхави –
‘‘нагасса пассе а̄сӣнам̣, муним̣ дуккхасса па̄рагум̣;
са̄вака̄ пайирупа̄санти, тевиджджа̄ маччуха̄йино.
‘‘те четаса̄ анупарийети [анупарийесати (сӣ. сйа̄. кам̣.)], моггалла̄но махиддхико;
читтам̣ несам̣ саманнесам̣ [саманвесам̣ (сйа̄. ат̣т̣ха.)], виппамуттам̣ нирӯпадхим̣.
‘‘евам̣ саббан̇гасампаннам̣, муним̣ дуккхасса па̄рагум̣;
анека̄ка̄расампаннам̣, пайирупа̄санти готама’’нти.
11. гаггара̄суттам̣
219. екам̣ самайам̣ бхагава̄ чампа̄йам̣ вихарати гаггара̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саттахи ча упа̄сакасатехи саттахи ча упа̄сика̄сатехи анекехи ча девата̄сахассехи. тйа̄ссудам̣ бхагава̄ атирочати [ативирочати (ка.)] ван̣н̣ена чева йасаса̄ ча. атха кхо а̄йасмато ван̇гӣсасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо бхагава̄ чампа̄йам̣ вихарати гаггара̄йа поккхаран̣ийа̄ тӣре махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саттахи ча упа̄сакасатехи саттахи ча упа̄сика̄сатехи анекехи ча девата̄сахассехи. тйа̄ссудам̣ бхагава̄ атирочати ван̣н̣ена чева йасаса̄ ча. йам̣нӯна̄хам̣ бхагавантам̣ саммукха̄ са̄руппа̄йа га̄тха̄йа абхиттхавеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣, бхагава̄, пат̣ибха̄ти мам̣, сугата̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣, ван̇гӣса̄’’ти бхагава̄ авоча. атха кхо а̄йасма̄ ван̇гӣсо бхагавантам̣ саммукха̄ са̄руппа̄йа га̄тха̄йа абхиттхави –
‘‘чандо йатха̄ вигатавала̄хаке набхе,
вирочати вигатамалова бха̄н̣ума̄;
евампи ан̇гӣраса твам̣ маха̄муни,
атирочаси йасаса̄ саббалока’’нти.
12. ван̇гӣсасуттам̣
220. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ван̇гӣсо са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ван̇гӣсо ачираарахаттаппатто хутва̄ [хоти (сӣ. сйа̄. кам̣.)] вимуттисукхам̣ пат̣исам̣ведӣ [вимуттисукхапат̣исам̣ведӣ (сӣ. пӣ.)] та̄йам̣ вела̄йам̣ има̄ га̄тха̄йо абха̄си –
‘‘ка̄веййаматта̄ вичаримха пуббе, га̄ма̄ га̄мам̣ пура̄ пурам̣;
атхаддаса̄ма самбуддхам̣, саддха̄ но упападжджатха.
‘‘со ме дхаммамадесеси, кхандха̄йатанадха̄туйо [кхандхе а̄йатана̄ни дха̄туйо (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)];
тасса̄хам̣ дхаммам̣ сутва̄на, паббаджим̣ анага̄рийам̣.
‘‘бахуннам̣ вата аттха̄йа, бодхим̣ аджджхагама̄ муни;
бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣнан̃ча, йе нийа̄магатаддаса̄.
‘‘сва̄гатам̣ вата ме а̄си, мама буддхасса сантике;
тиссо виджджа̄ ануппатта̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣.
‘‘пуббенива̄сам̣ джа̄на̄ми, диббачаккхум̣ висодхитам̣;
тевиджджо иддхипаттомхи, четопарийа̄йаковидо’’ти.
ван̇гӣсасам̣йуттам̣ саматтам̣.