6. брахмасам̣йуттам̣
1. пат̣хамавагго
1. брахма̄йа̄чанасуттам̣
172. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ урувела̄йам̣ вихарати наджджа̄ неран̃джара̄йа тӣре аджапа̄ланигродхамӯле пат̣хама̄бхисамбуддхо. атха кхо бхагавато рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘адхигато кхо мйа̄йам̣ дхаммо гамбхӣро дуддасо дуранубодхо санто пан̣ӣто атакка̄вачаро нипун̣о пан̣д̣итаведанӣйо. а̄лайара̄ма̄ кхо пана̄йам̣ паджа̄ а̄лайарата̄ а̄лайасаммудита̄. а̄лайара̄ма̄йа кхо пана паджа̄йа а̄лайарата̄йа а̄лайасаммудита̄йа дуддасам̣ идам̣ т̣ха̄нам̣ йадидам̣ идаппаччайата̄пат̣иччасамуппа̄до. идампи кхо т̣ха̄нам̣ дуддасам̣ йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. ахан̃чева кхо пана дхаммам̣ десеййам̣; паре ча ме на а̄джа̄неййум̣; со мамасса киламатхо, са̄ мамасса вихеса̄’’ти. аписсу бхагавантам̣ има̄ аначчхарийа̄ га̄тха̄йо пат̣ибхам̣су пуббе ассутапубба̄ –
‘‘киччхена ме адхигатам̣, халам̣ да̄ни пака̄ситум̣;
ра̄гадосапаретехи, на̄йам̣ дхаммо сусамбудхо.
‘‘пат̣исотага̄мим̣ нипун̣ам̣, гамбхӣрам̣ дуддасам̣ ан̣ум̣;
ра̄гаратта̄ на даккханти, тамокхандхена а̄вут̣а̄’’ти [тамоккхандхена а̄вута̄ти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)].
итиха бхагавато пат̣исан̃чиккхато аппоссукката̄йа читтам̣ намати, но дхаммадесана̄йа.
атха кхо брахмуно сахампатисса бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа етадахоси – ‘‘нассати вата бхо локо, винассати вата бхо локо, йатра хи на̄ма татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса аппоссукката̄йа читтам̣ намати [намиссати (?)], но дхаммадесана̄йа̄’’ти. атха кхо брахма̄ сахампати – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ [саммин̃джитам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа евамева – брахмалоке антарахито бхагавато пурато па̄турахоси. атха кхо брахма̄ сахампати екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ даккхин̣аджа̄н̣уман̣д̣алам̣ патхавийам̣ нихантва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘десету, бханте, бхагава̄ дхаммам̣, десету сугато дхаммам̣. санти сатта̄ аппараджаккхаджа̄тика̄, ассаваната̄ дхаммасса париха̄йанти. бхависсанти дхаммасса ан̃н̃а̄та̄ро’’ти. идамавоча брахма̄ сахампати, идам̣ ватва̄ атха̄парам̣ етадавоча –
‘‘па̄турахоси магадхесу пуббе,
дхаммо асуддхо самалехи чинтито;
апа̄пуретам̣ [ава̄пуретам̣ (сӣ.)] аматасса два̄рам̣,
сун̣анту дхаммам̣ вималена̄нубуддхам̣.
‘‘селе йатха̄ паббатамуддханит̣т̣хито,
йатха̄пи пассе джанатам̣ самантато;
татхӯпамам̣ дхаммамайам̣ сумедха,
па̄са̄дама̄руйха самантачаккху;
сока̄ватин̣н̣ам̣ [сока̄вакин̣н̣ам̣ (сӣ.)] джанатамапетасоко,
авеккхассу джа̄тиджара̄бхибхӯтам̣.
‘‘ут̣т̣хехи вӣра виджитасан̇га̄ма,
саттхава̄ха анан̣а [ан̣ан̣а (рӯпасиддхит̣ӣка̄)] вичара локе;
десассу [десету (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] бхагава̄ дхаммам̣,
ан̃н̃а̄та̄ро бхависсантӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ брахмуно ча аджджхесанам̣ видитва̄ саттесу ча ка̄рун̃н̃атам̣ пат̣ичча буддхачаккхуна̄ локам̣ волокеси. аддаса̄ кхо бхагава̄ буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто сатте аппараджаккхе маха̄раджаккхе тиккхиндрийе мудиндрийе сва̄ка̄ре два̄ка̄ре сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе, аппекачче паралокаваджджабхайадасса̄вине вихаранте, аппекачче на паралокаваджджабхайадасса̄вине [дасса̄вино (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] вихаранте. сеййатха̄пи на̄ма уппалинийам̣ ва̄ падуминийам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкинийам̣ ва̄ аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни анто нимуггапосӣни, аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни самодакам̣ т̣хита̄ни, аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄ аччуггамма т̣хита̄ни [тит̣т̣ханти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] анупалитта̄ни удакена; евамева бхагава̄ буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто аддаса сатте аппараджаккхе маха̄раджаккхе тиккхиндрийе мудиндрийе сва̄ка̄ре два̄ка̄ре сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе, аппекачче паралокаваджджабхайадасса̄вине вихаранте, аппекачче на паралокаваджджабхайадасса̄вине вихаранте. дисва̄на брахма̄нам̣ сахампатим̣ га̄тха̄йа паччабха̄си –
‘‘апа̄рута̄ тесам̣ аматасса два̄ра̄,
йе сотаванто памун̃чанту саддхам̣;
вихим̣сасан̃н̃ӣ пагун̣ам̣ на бха̄сим̣,
дхаммам̣ пан̣ӣтам̣ мануджесу брахме’’ти.
атха кхо брахма̄ сахампати ‘‘ката̄вака̄со кхомхи бхагавата̄ дхаммадесана̄йа̄’’ти бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йӣти.
2. га̄равасуттам̣
173. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ урувела̄йам̣ вихарати наджджа̄ неран̃джара̄йа тӣре аджапа̄ланигродхамӯле пат̣хама̄бхисамбуддхо. атха кхо бхагавато рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘дуккхам̣ кхо ага̄раво вихарати аппатиссо, кам̣ ну кхва̄хам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ [гарукатва̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] упанисса̄йа вихареййа’’нти?
атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘апарипун̣н̣асса кхо сӣлаккхандхасса па̄рипӯрийа̄ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣. на кхо пана̄хам̣ пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа аттана̄ сӣласампаннатарам̣ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄, йамахам̣ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣.
‘‘апарипун̣н̣асса кхо сама̄дхиккхандхасса па̄рипӯрийа̄ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣. на кхо пана̄хам̣ пасса̄ми садеваке локе…пе… аттана̄ сама̄дхисампаннатарам̣ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄, йамахам̣ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣.
‘‘апарипун̣н̣асса пан̃н̃а̄ккхандхасса па̄рипӯрийа̄ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣. на кхо пана̄хам̣ пасса̄ми садеваке…пе… аттана̄ пан̃н̃а̄сампаннатарам̣ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄, йамахам̣ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣.
‘‘апарипун̣н̣асса кхо вимуттиккхандхасса па̄рипӯрийа̄ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣. на кхо пана̄хам̣ пасса̄ми садеваке…пе… аттана̄ вимуттисампаннатарам̣ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄, йамахам̣ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣.
‘‘апарипун̣н̣асса кхо вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхасса па̄рипӯрийа̄ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣. на кхо пана̄хам̣ пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа аттана̄ вимуттин̃а̄н̣адассанасампаннатарам̣ ан̃н̃ам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄, йамахам̣ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййам̣. йам̣нӯна̄хам̣ йва̄йам̣ дхаммо майа̄ абхисамбуддхо тамева дхаммам̣ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййа’’нти.
атха кхо брахма̄ сахампати бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа евамева – брахмалоке антарахито бхагавато пурато па̄турахоси. атха кхо брахма̄ сахампати екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘еваметам̣, бхагава̄, еваметам̣, сугата! йепи те, бханте, ахесум̣ атӣтамаддха̄нам̣ араханто самма̄самбуддха̄, тепи бхагаванто дхамман̃н̃ева саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихарим̣су; йепи те, бханте, бхависсанти ана̄гатамаддха̄нам̣ араханто самма̄самбуддха̄ тепи бхагаванто дхамман̃н̃ева саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихариссанти. бхагава̄пи, бханте, етарахи арахам̣ самма̄самбуддхо дхамман̃н̃ева саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаратӯ’’ти. идамавоча брахма̄ сахампати, идам̣ ватва̄ атха̄парам̣ етадавоча –
‘‘йе ча атӣта̄ самбуддха̄, йе ча буддха̄ ана̄гата̄;
йо четарахи самбуддхо, бахӯнам̣ [бахуннам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] сокана̄сано.
‘‘саббе саддхаммагаруно, вихам̣су [вихарим̣су (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] вихаранти ча;
татха̄пи вихариссанти, еса̄ буддха̄на дхаммата̄.
‘‘тасма̄ хи аттака̄мена [аттхака̄мена (сӣ. пӣ. ка.)], махаттамабхикан̇кхата̄;
саддхаммо гарука̄таббо, сарам̣ буддха̄на са̄сана’’нти.
3. брахмадевасуттам̣
174. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарисса̄ бра̄хман̣ийа̄ брахмадево на̄ма путто бхагавато сантике ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти.
атха кхо а̄йасма̄ брахмадево еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро ча пана̄йасма̄ брахмадево арахатам̣ ахоси.
атха кхо а̄йасма̄ брахмадево пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. са̄ваттхийам̣ сапада̄нам̣ пин̣д̣а̄йа чарама̄но йена сакама̄ту нивесанам̣ тенупасан̇ками. тена кхо пана самайена а̄йасмато брахмадевасса ма̄та̄ бра̄хман̣ӣ брахмуно а̄хутим̣ ниччам̣ пагган̣ха̄ти. атха кхо брахмуно сахампатисса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасмато брахмадевасса ма̄та̄ бра̄хман̣ӣ брахмуно а̄хутим̣ ниччам̣ пагган̣ха̄ти. йам̣нӯна̄хам̣ там̣ упасан̇камитва̄ сам̣веджеййа’’нти. атха кхо брахма̄ сахампати – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа евамева – брахмалоке антарахито а̄йасмато брахмадевасса ма̄ту нивесане па̄турахоси. атха кхо брахма̄ сахампати веха̄сам̣ т̣хито а̄йасмато брахмадевасса ма̄тарам̣ бра̄хман̣им̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –
‘‘дӯре ито бра̄хман̣и брахмалоко,
йасса̄хутим̣ пагган̣ха̄си ниччам̣;
нета̄дисо бра̄хман̣и брахмабхаккхо,
ким̣ джаппаси брахмапатхам̣ аджа̄нам̣ [аджа̄нантӣ (сӣ. пӣ. ка.)].
‘‘есо хи те бра̄хман̣и брахмадево,
нирӯпадхико атидевапатто;
акин̃чано бхиккху анан̃н̃апосӣ,
йо те со [те со (сӣ. пӣ.), йо те са (?)] пин̣д̣а̄йа гхарам̣ павит̣т̣хо.
‘‘а̄хунеййо ведагу бха̄витатто,
нара̄нам̣ дева̄нан̃ча даккхин̣еййо;
ба̄хитва̄ па̄па̄ни анӯпалитто,
гха̄сесанам̣ ирийати сӣтибхӯто.
‘‘на тасса паччха̄ на пураттхаматтхи,
санто видхӯмо анигхо нира̄со;
никкхиттадан̣д̣о тасатха̄варесу,
со тйа̄хутим̣ бхун̃джату аггапин̣д̣ам̣.
‘‘висенибхӯто упасантачитто,
на̄гова данто чарати анеджо;
бхиккху сусӣло сувимуттачитто,
со тйа̄хутим̣ бхун̃джату аггапин̣д̣ам̣.
‘‘тасмим̣ пасанна̄ авикампама̄на̄,
патит̣т̣хапехи даккхин̣ам̣ даккхин̣еййе;
карохи пун̃н̃ам̣ сукхама̄йатикам̣,
дисва̄ муним̣ бра̄хман̣и огхатин̣н̣а’’нти.
‘‘тасмим̣ пасанна̄ авикампама̄на̄,
патит̣т̣хапеси даккхин̣ам̣ даккхин̣еййе;
ака̄си пун̃н̃ам̣ сукхама̄йатикам̣,
дисва̄ муним̣ бра̄хман̣ӣ огхатин̣н̣а’’нти.
4. бакабрахмасуттам̣
175. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бакасса брахмуно еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти – ‘‘идам̣ ниччам̣, идам̣ дхувам̣, идам̣ сассатам̣, идам̣ кевалам̣, идам̣ ачаванадхаммам̣, идан̃хи на джа̄йати на джӣйати на мӣйати на чавати на упападжджати, ито ча панан̃н̃ам̣ уттарим̣ [уттарим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ниссаран̣ам̣ наттхӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ бакасса брахмуно четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа евамева – джетаване антарахито тасмим̣ брахмалоке па̄турахоси. аддаса̄ кхо бако брахма̄ бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ехи кхо ма̄риса, сва̄гатам̣ те, ма̄риса! чирассам̣ кхо ма̄риса! имам̣ парийа̄йамака̄си йадидам̣ идха̄гамана̄йа. идан̃хи, ма̄риса, ниччам̣, идам̣ дхувам̣, идам̣ сассатам̣, идам̣ кевалам̣, идам̣ ачаванадхаммам̣, идан̃хи на джа̄йати на джӣйати на мӣйати на чавати на упападжджати. ито ча панан̃н̃ам̣ уттари ниссаран̣ам̣ наттхӣ’’ти.
евам̣ вутте, бхагава̄ бакам̣ брахма̄нам̣ етадавоча – ‘‘авиджджа̄гато вата, бхо, бако брахма̄; авиджджа̄гато вата, бхо, бако брахма̄. йатра хи на̄ма аниччам̣йева сама̄нам̣ ниччанти ваккхати, адхувам̣йева сама̄нам̣ дхуванти ваккхати, асассатам̣йева сама̄нам̣ сассатанти ваккхати, акевалам̣йева сама̄нам̣ кеваланти ваккхати, чаванадхаммам̣йева сама̄нам̣ ачаванадхамманти ваккхати. йаттха ча пана джа̄йати ча джӣйати ча мӣйати ча чавати ча упападжджати ча, тан̃ча татха̄ ваккхати – ‘идан̃хи на джа̄йати на джӣйати на мӣйати на чавати на упападжджати’. сантан̃ча панан̃н̃ам̣ уттари ниссаран̣ам̣, ‘наттхан̃н̃ам̣ уттари ниссаран̣а’нти ваккхатӣ’’ти.
‘‘два̄саттати готама пун̃н̃акамма̄,
васаваттино джа̄тиджарам̣ атӣта̄;
айамантима̄ ведагӯ брахмупапатти,
асма̄бхиджаппанти джана̄ анека̄’’ти.
‘‘аппан̃хи етам̣ на хи дӣгхама̄йу,
йам̣ твам̣ бака ман̃н̃аси дӣгхама̄йум̣;
сатам̣ сахасса̄нам̣ [сахасса̄на (сйа̄. кам̣.)] нираббуда̄нам̣,
а̄йум̣ паджа̄на̄ми тава̄хам̣ брахме’’ти.
‘‘анантадассӣ бхагава̄хамасми,
джа̄тиджарам̣ сокамупа̄тиватто;
ким̣ ме пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,
а̄чиккха ме там̣ йамахам̣ виджан̃н̃а̄’’ти.
‘‘йам̣ твам̣ апа̄йеси бахӯ мануссе,
пипа̄сите гхаммани сампарете;
там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,
суттаппабуддхова ануссара̄ми.
‘‘йам̣ ен̣икӯласмим̣ джанам̣ гахӣтам̣,
амочайӣ гайхакам̣ нӣйама̄нам̣;
там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,
суттаппабуддхова ануссара̄ми.
‘‘ган̇га̄йа сотасмим̣ гахӣтана̄вам̣,
луддена на̄гена мануссакамйа̄;
памочайиттха баласа̄ пасайха,
там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,
суттаппабуддхова ануссара̄ми.
‘‘каппо ча те баддхачаро ахосим̣,
самбуддхимантам̣ [самбуддхивантам̣ (бахӯсу)] ватинам̣ аман̃н̃и;
там̣ те пура̄н̣ам̣ ватасӣлаваттам̣,
суттаппабуддхова ануссара̄мӣ’’ти.
‘‘аддха̄ паджа̄на̄си маметама̄йум̣,
ан̃н̃епи [ан̃н̃ампи (сӣ. пӣ.)] джа̄на̄си татха̄ хи буддхо;
татха̄ хи тйа̄йам̣ джалита̄нубха̄во,
обха̄сайам̣ тит̣т̣хати брахмалока’’нти.
5. ан̃н̃атарабрахмасуттам̣
176. са̄ваттхинида̄нам̣. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса брахмуно еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти – ‘‘наттхи со саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ йо идха а̄гаччхеййа̄’’ти. атха кхо бхагава̄ тасса брахмуно четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо…пе… тасмим̣ брахмалоке па̄турахоси. атха кхо бхагава̄ тасса брахмуно упари веха̄сам̣ паллан̇кена нисӣди теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄.
атха кхо а̄йасмато маха̄моггалла̄насса етадахоси – ‘‘кахам̣ ну кхо бхагава̄ етарахи вихаратӣ’’ти? аддаса̄ кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но [маха̄моггала̄но (ка.)] бхагавантам̣ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена тасса брахмуно упари веха̄сам̣ паллан̇кена нисиннам̣ теджодха̄тум̣ сама̄паннам̣. дисва̄на – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа евамева – джетаване антарахито тасмим̣ брахмалоке па̄турахоси. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но пураттхимам̣ дисам̣ нисса̄йа [упанисса̄йа (сӣ.)] тасса брахмуно упари веха̄сам̣ паллан̇кена нисӣди теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ нӣчатарам̣ бхагавато.
атха кхо а̄йасмато маха̄кассапасса етадахоси – ‘‘кахам̣ ну кхо бхагава̄ етарахи вихаратӣ’’ти? аддаса̄ кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо бхагавантам̣ диббена чаккхуна̄…пе… дисва̄на – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо…пе… евамева – джетаване антарахито тасмим̣ брахмалоке па̄турахоси. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо даккхин̣ам̣ дисам̣ нисса̄йа тасса брахмуно упари веха̄сам̣ паллан̇кена нисӣди теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ нӣчатарам̣ бхагавато.
атха кхо а̄йасмато маха̄каппинасса етадахоси – ‘‘кахам̣ ну кхо бхагава̄ етарахи вихаратӣ’’ти? аддаса̄ кхо а̄йасма̄ маха̄каппино бхагавантам̣ диббена чаккхуна̄…пе… теджодха̄тум̣ сама̄паннам̣. дисва̄на – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо…пе… евамева – джетаване антарахито тасмим̣ брахмалоке па̄турахоси. атха кхо а̄йасма̄ маха̄каппино паччхимам̣ дисам̣ нисса̄йа тасса брахмуно упари веха̄сам̣ паллан̇кена нисӣди теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ нӣчатарам̣ бхагавато.
атха кхо а̄йасмато ануруддхасса етадахоси – ‘‘кахам̣ ну кхо бхагава̄ етарахи вихаратӣ’’ти? аддаса̄ кхо а̄йасма̄ ануруддхо…пе… теджодха̄тум̣ сама̄паннам̣. дисва̄на – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо…пе… тасмим̣ брахмалоке па̄турахоси. атха кхо а̄йасма̄ ануруддхо уттарам̣ дисам̣ нисса̄йа тасса брахмуно упари веха̄сам̣ паллан̇кена нисӣди теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ нӣчатарам̣ бхагавато.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ брахма̄нам̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –
‘‘аджджа̄пи те а̄вусо са̄ дит̣т̣хи, йа̄ те дит̣т̣хи пуре аху;
пассаси вӣтиваттантам̣, брахмалоке пабхассара’’нти.
‘‘на ме ма̄риса са̄ дит̣т̣хи, йа̄ ме дит̣т̣хи пуре аху;
пасса̄ми вӣтиваттантам̣, брахмалоке пабхассарам̣;
сва̄хам̣ аджджа катхам̣ ваджджам̣, ахам̣ ниччомхи сассато’’ти.
атха кхо бхагава̄ там̣ брахма̄нам̣ сам̣веджетва̄ – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа евамева – тасмим̣ брахмалоке антарахито джетаване па̄турахоси. атха кхо со брахма̄ ан̃н̃атарам̣ брахмапа̄рисаджджам̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, ма̄риса, йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ евам̣ вадехи – ‘аттхи ну кхо, ма̄риса моггалла̄на, ан̃н̃епи тасса бхагавато са̄вака̄ евам̣махиддхика̄ евам̣маха̄нубха̄ва̄; сеййатха̄пи бхавам̣ моггалла̄но кассапо каппино ануруддхо’’’ти? ‘‘евам̣, ма̄риса̄’’ти кхо со брахмапа̄рисаджджо тасса брахмуно пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча – ‘‘аттхи ну кхо, ма̄риса моггалла̄на, ан̃н̃епи тасса бхагавато са̄вака̄ евам̣махиддхика̄ евам̣маха̄нубха̄ва̄; сеййатха̄пи бхавам̣ моггалла̄но кассапо каппино ануруддхо’’ти? атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ брахмапа̄рисаджджам̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –
‘‘тевиджджа̄ иддхипатта̄ ча, четопарийа̄йаковида̄;
кхӣн̣а̄сава̄ араханто, бахӯ буддхасса са̄вака̄’’ти.
атха кхо со брахмапа̄рисаджджо а̄йасмато маха̄моггалла̄насса бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ йена со брахма̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ брахма̄нам̣ етадавоча – ‘‘а̄йасма̄ ма̄риса, маха̄моггалла̄но евама̄ха –
‘‘тевиджджа̄ иддхипатта̄ ча, четопарийа̄йаковида̄;
кхӣн̣а̄сава̄ араханто, бахӯ буддхасса са̄вака̄’’ти.
идамавоча со брахмапа̄рисаджджо. аттамано ча со брахма̄ тасса брахмапа̄рисаджджасса бха̄ситам̣ абхинандӣти.
6. брахмалокасуттам̣
177. са̄ваттхинида̄нам̣. тена кхо пана самайена бхагава̄ дива̄виха̄рагато хоти пат̣исаллӣно. атха кхо субрахма̄ ча паччекабрахма̄ суддха̄ва̄со ча паччекабрахма̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ паччекам̣ два̄раба̄хам̣ [паччекадва̄раба̄хам̣ (пӣ. ка.)] упанисса̄йа ат̣т̣хам̣су. атха кхо субрахма̄ паччекабрахма̄ суддха̄ва̄сам̣ паччекабрахма̄нам̣ етадавоча – ‘‘ака̄ло кхо та̄ва, ма̄риса, бхагавантам̣ пайирупа̄ситум̣; дива̄виха̄рагато бхагава̄ пат̣исаллӣно ча. асуко ча брахмалоко иддхо чева пхӣто ча, брахма̄ ча татра пама̄давиха̄рам̣ вихарати. а̄йа̄ма, ма̄риса, йена со брахмалоко тенупасан̇камисса̄ма; упасан̇камитва̄ там̣ брахма̄нам̣ сам̣веджеййа̄ма̄’’ти. ‘‘евам̣, ма̄риса̄’’ти кхо суддха̄ва̄со паччекабрахма̄ субрахмуно паччекабрахмуно паччассоси.
атха кхо субрахма̄ ча паччекабрахма̄ суддха̄ва̄со ча паччекабрахма̄ – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо…пе… евамева – бхагавато пурато антарахита̄ тасмим̣ брахмалоке па̄турахесум̣. аддаса̄ кхо со брахма̄ те брахма̄но дӯратова а̄гаччханте. дисва̄на те брахма̄но етадавоча – ‘‘ханда куто ну тумхе, ма̄риса̄, а̄гаччхатха̄’’ти? ‘‘а̄гата̄ кхо майам̣, ма̄риса, амха тасса бхагавато сантика̄ арахато самма̄самбуддхасса. гаччхеййа̄си пана твам̣, ма̄риса, тасса бхагавато упат̣т̣ха̄нам̣ арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти?
евам̣ вутто [евам̣ вутте (сӣ. сйа̄. кам̣.)] кхо со брахма̄ там̣ вачанам̣ анадхива̄сенто сахассаккхаттум̣ атта̄нам̣ абхинимминитва̄ субрахма̄нам̣ паччекабрахма̄нам̣ етадавоча – ‘‘пассаси ме но твам̣, ма̄риса, еварӯпам̣ иддха̄нубха̄ва’’нти? ‘‘пасса̄ми кхо тйа̄хам̣, ма̄риса, еварӯпам̣ иддха̄нубха̄ва’’нти. ‘‘со кхва̄хам̣, ма̄риса, евам̣махиддхико евам̣маха̄нубха̄во касса ан̃н̃асса саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ упат̣т̣ха̄нам̣ гамисса̄мӣ’’ти?
атха кхо субрахма̄ паччекабрахма̄ двисахассаккхаттум̣ атта̄нам̣ абхинимминитва̄ там̣ брахма̄нам̣ етадавоча – ‘‘пассаси ме но твам̣, ма̄риса, еварӯпам̣ иддха̄нубха̄ва’’нти? ‘‘пасса̄ми кхо тйа̄хам̣, ма̄риса, еварӯпам̣ иддха̄нубха̄ва’’нти. ‘‘тайа̄ ча кхо, ма̄риса, майа̄ ча свева бхагава̄ махиддхикатаро чева маха̄нубха̄ватаро ча. гаччхеййа̄си твам̣, ма̄риса, тасса бхагавато упат̣т̣ха̄нам̣ арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти? атха кхо со брахма̄ субрахма̄нам̣ паччекабрахма̄нам̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –
‘‘тайо супан̣н̣а̄ чатуро ча хам̣са̄,
бйаггхӣниса̄ пан̃часата̄ ча джха̄йино;
тайидам̣ вима̄нам̣ джалате ча [джалатева (пӣ. ка.)] брахме,
обха̄сайам̣ уттарассам̣ диса̄йа’’нти.
‘‘кин̃ча̄пи те там̣ джалате вима̄нам̣,
обха̄сайам̣ уттарассам̣ диса̄йам̣;
рӯпе ран̣ам̣ дисва̄ сада̄ паведхитам̣,
тасма̄ на рӯпе раматӣ сумедхо’’ти.
атха кхо субрахма̄ ча паччекабрахма̄ суддха̄ва̄со ча паччекабрахма̄ там̣ брахма̄нам̣ сам̣веджетва̄ таттхевантарадха̄йим̣су. агама̄си ча кхо со брахма̄ апарена самайена бхагавато упат̣т̣ха̄нам̣ арахато самма̄самбуддхасса̄ти.
7. кока̄ликасуттам̣
178. са̄ваттхинида̄нам̣. тена кхо пана самайена бхагава̄ дива̄виха̄рагато хоти пат̣исаллӣно. атха кхо субрахма̄ ча паччекабрахма̄ суддха̄ва̄со ча паччекабрахма̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ паччекам̣ два̄раба̄хам̣ нисса̄йа ат̣т̣хам̣су. атха кхо субрахма̄ паччекабрахма̄ кока̄ликам̣ бхиккхум̣ а̄раббха бхагавато сантике имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –
‘‘аппамеййам̣ паминанто, кодха видва̄ викаппайе;
аппамеййам̣ пама̄йинам̣, нивутам̣ там̣ ман̃н̃е путхуджджана’’нти.