5. паббатӯпамасуттам̣
136. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ра̄джа̄нам̣ пасенадим̣ косалам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ханда, куто ну твам̣, маха̄ра̄джа, а̄гаччхаси дива̄ дивасса̄’’ти? ‘‘йа̄ни та̄ни, бханте, ран̃н̃ам̣ кхаттийа̄нам̣ муддха̄васитта̄нам̣ иссарийамадаматта̄нам̣ ка̄магедхапарийут̣т̣хита̄нам̣ джанападаттха̄варийаппатта̄нам̣ махантам̣ патхавиман̣д̣алам̣ абхивиджийа аджджха̄васанта̄нам̣ ра̄джакаран̣ӣйа̄ни бхаванти, тесу кхва̄хам̣, етарахи уссуккама̄панно’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, маха̄ра̄джа, идха те пурисо а̄гаччхеййа пураттхима̄йа диса̄йа саддха̄йико паччайико. со там̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вадеййа – ‘йаггхе, маха̄ра̄джа, джа̄неййа̄си, ахам̣ а̄гаччха̄ми пураттхима̄йа диса̄йа. таттхаддасам̣ махантам̣ паббатам̣ аббхасамам̣ саббе па̄н̣е ниппотхенто а̄гаччхати. йам̣ те, маха̄ра̄джа, каран̣ӣйам̣, там̣ карохӣ’ти. атха дутийо пурисо а̄гаччхеййа паччхима̄йа диса̄йа…пе… атха татийо пурисо а̄гаччхеййа уттара̄йа диса̄йа…пе… атха чатуттхо пурисо а̄гаччхеййа даккхин̣а̄йа диса̄йа саддха̄йико паччайико. со там̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вадеййа – ‘йаггхе маха̄ра̄джа, джа̄неййа̄си, ахам̣ а̄гаччха̄ми даккхин̣а̄йа диса̄йа. таттхаддасам̣ махантам̣ паббатам̣ аббхасамам̣ саббе па̄н̣е ниппотхенто а̄гаччхати. йам̣ те, маха̄ра̄джа, каран̣ӣйам̣ там̣ карохӣ’ти. еварӯпе те, маха̄ра̄джа, махати махаббхайе самуппанне да̄рун̣е мануссаккхайе [мануссака̄йе (ка.)] дуллабхе мануссатте кимасса каран̣ӣйа’’нти?
‘‘еварӯпе ме, бханте, махати махаббхайе самуппанне да̄рун̣е мануссаккхайе дуллабхе мануссатте кимасса каран̣ӣйам̣ ан̃н̃атра дхаммачарийа̄йа ан̃н̃атра самачарийа̄йа ан̃н̃атра кусалакирийа̄йа ан̃н̃атра пун̃н̃акирийа̄йа̄’’ти?
‘‘а̄рочеми кхо те, маха̄ра̄джа, пат̣иведеми кхо те, маха̄ра̄джа, адхиваттати кхо там̣, маха̄ра̄джа, джара̄маран̣ам̣. адхиваттама̄не че те, маха̄ра̄джа, джара̄маран̣е кимасса каран̣ӣйа’’нти? ‘‘адхиваттама̄не ча ме, бханте, джара̄маран̣е кимасса каран̣ӣйам̣ ан̃н̃атра дхаммачарийа̄йа самачарийа̄йа кусалакирийа̄йа пун̃н̃акирийа̄йа? йа̄ни та̄ни, бханте, ран̃н̃ам̣ кхаттийа̄нам̣ муддха̄васитта̄нам̣ иссарийамадаматта̄нам̣ ка̄магедхапарийут̣т̣хита̄нам̣ джанападаттха̄варийаппатта̄нам̣ махантам̣ патхавиман̣д̣алам̣ абхивиджийа аджджха̄васанта̄нам̣ хаттхийуддха̄ни бхаванти; тесампи, бханте, хаттхийуддха̄нам̣ наттхи гати наттхи висайо адхиваттама̄не джара̄маран̣е. йа̄нипи та̄ни, бханте, ран̃н̃ам̣ кхаттийа̄нам̣ муддха̄васитта̄нам̣…пе… аджджха̄васанта̄нам̣ ассайуддха̄ни бхаванти…пе… ратхайуддха̄ни бхаванти …пе… паттийуддха̄ни бхаванти; тесампи, бханте, паттийуддха̄нам̣ наттхи гати наттхи висайо адхиваттама̄не джара̄маран̣е. санти кхо пана, бханте, имасмим̣ ра̄джакуле мантино маха̄матта̄, йе пахонти [йесам̣ хонти (ка.)] а̄гате паччаттхике мантехи бхедайитум̣. тесампи, бханте, мантайуддха̄нам̣ наттхи гати наттхи висайо адхиваттама̄не джара̄маран̣е. сам̣виджджати кхо пана, бханте, имасмим̣ ра̄джакуле пахӯтам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ бхӯмигатан̃чева веха̄сат̣т̣хан̃ча, йена майам̣ пахома а̄гате паччаттхике дханена упала̄петум̣. тесампи, бханте, дханайуддха̄нам̣ наттхи гати наттхи висайо адхиваттама̄не джара̄маран̣е. адхиваттама̄не ча ме, бханте, джара̄маран̣е кимасса каран̣ӣйам̣ ан̃н̃атра дхаммачарийа̄йа самачарийа̄йа кусалакирийа̄йа пун̃н̃акирийа̄йа̄’’ти?
‘‘еваметам̣, маха̄ра̄джа, еваметам̣, маха̄ра̄джа! адхиваттама̄не джара̄маран̣е кимасса каран̣ӣйам̣ ан̃н̃атра дхаммачарийа̄йа самачарийа̄йа кусалакирийа̄йа пун̃н̃акирийа̄йа̄’’ти? идамавоча бхагава̄…пе… саттха̄ –
‘‘йатха̄пи села̄ випула̄, набхам̣ а̄хачча паббата̄;
саманта̄нупарийа̄йеййум̣, ниппотхенто чатуддиса̄.
‘‘евам̣ джара̄ ча маччу ча, адхиваттанти па̄н̣ине [па̄н̣ино (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)];
кхаттийе бра̄хман̣е вессе, судде чан̣д̣а̄лапуккусе;
на кин̃чи [на кан̃чи (?)] париваджджети, саббамева̄бхимаддати.
‘‘на таттха хаттхӣнам̣ бхӯми, на ратха̄нам̣ на паттийа̄;
на ча̄пи мантайуддхена, сакка̄ джетум̣ дханена ва̄.
‘‘тасма̄ хи пан̣д̣ито посо, сампассам̣ аттхаматтано;
буддхе дхамме ча сан̇гхе ча, дхӣро саддхам̣ нивесайе.
‘‘йо дхаммам̣ чари [дхаммача̄рӣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ка̄йена, ва̄ча̄йа уда четаса̄;
идхева нам̣ пасам̣санти, печча сагге памодатӣ’’ти.
татийо вагго.
тассудда̄нам̣ –
пуггало аййика̄ локо, иссаттам̣ [иссаттхам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] паббатӯпама̄;
деситам̣ буддхасет̣т̣хена, имам̣ косалапан̃чаканти.
косаласам̣йуттам̣ саматтам̣.