2. чханнова̄дасуттам̣
389. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ча са̄рипутто а̄йасма̄ ча маха̄чундо а̄йасма̄ ча чханно гиджджхакӯт̣е паббате вихаранти. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ чханно а̄ба̄дхико хоти дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ маха̄чундо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄чундам̣ етадавоча – ‘‘а̄йа̄ма̄вусо чунда, йена̄йасма̄ чханно тенупасан̇камисса̄ма гила̄напуччхака̄’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ маха̄чундо а̄йасмато са̄рипуттасса паччассоси.
атха кхо а̄йасма̄ ча са̄рипутто а̄йасма̄ ча маха̄чундо йена̄йасма̄ чханно тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ чханнена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ чханнам̣ етадавоча – ‘‘каччи те, а̄вусо чханна, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣? каччи те дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти; пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но абхиккамо’’ти?
‘‘на ме, а̄вусо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, а̄вусо са̄рипутта, балава̄ пурисо тин̣хена сикхарена муддхани абхиматтхеййа; евамева кхо ме, а̄вусо са̄рипутта, адхиматта̄ ва̄та̄ муддхани ӯхананти. на ме, а̄вусо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, а̄вусо са̄рипутта, балава̄ пурисо дал̣хена вараттаккхан̣д̣ена сӣсе сӣсавет̣хам̣ дадеййа; евамева кхо ме, а̄вусо са̄рипутта, адхиматта̄ сӣсе сӣсаведана̄. на ме, а̄вусо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, а̄вусо са̄рипутта, даккхо гогха̄тако ва̄ гогха̄такантева̄сӣ ва̄ тин̣хена говикантанена куччхим̣ парикантеййа; евамева кхо ме, а̄вусо са̄рипутта, адхиматта̄ ва̄та̄ куччхим̣ парикантанти. на ме, а̄вусо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, а̄вусо са̄рипутта, две балаванто пуриса̄ дуббалатарам̣ пурисам̣ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄ ан̇га̄рака̄суйа̄ санта̄пеййум̣ сампарита̄пеййум̣; евамева кхо ме, а̄вусо са̄рипутта, адхиматто ка̄йасмим̣ д̣а̄хо. на ме, а̄вусо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. саттхам̣, а̄вусо са̄рипутта, а̄харисса̄ми, на̄вакан̇кха̄ми джӣвита’’нти.
390. ‘‘ма̄йасма̄ чханно саттхам̣ а̄хареси. йа̄пета̄йасма̄ чханно. йа̄пентам̣ майам̣ а̄йасмантам̣ чханнам̣ иччха̄ма. саче а̄йасмато чханнасса наттхи саппа̄йа̄ни бходжана̄ни, ахам̣ а̄йасмато чханнасса саппа̄йа̄ни бходжана̄ни парийесисса̄ми. саче а̄йасмато чханнасса наттхи саппа̄йа̄ни бхесаджджа̄ни, ахам̣ а̄йасмато чханнасса саппа̄йа̄ни бхесаджджа̄ни парийесисса̄ми. саче а̄йасмато чханнасса наттхи патирӯпа̄ упат̣т̣ха̄ка̄, ахам̣ а̄йасмантам̣ чханнам̣ упат̣т̣хахисса̄ми. ма̄йасма̄ чханно саттхам̣ а̄хареси. йа̄пета̄йасма̄ чханно. йа̄пентам̣ майам̣ а̄йасмантам̣ чханнам̣ иччха̄ма̄’’ти.
‘‘напи ме, а̄вусо са̄рипутта, наттхи саппа̄йа̄ни бходжана̄ни; напи ме наттхи саппа̄йа̄ни бхесаджджа̄ни; напи ме наттхи патирӯпа̄ упат̣т̣ха̄ка̄; апи ча̄вусо са̄рипутта, паричин̣н̣о ме саттха̄ дӣгхараттам̣ мана̄пенева но амана̄пена. етан̃хи, а̄вусо са̄рипутта, са̄вакасса патирӯпам̣ йам̣ саттха̄рам̣ паричареййа мана̄пенева но амана̄пена. ‘анупаваджджам̣ чханно бхиккху саттхам̣ а̄хариссатӣ’ти еваметам̣ [евамева кхо твам̣ (ка.)], а̄вусо са̄рипутта, дха̄рехӣ’’ти. ‘‘пуччхеййа̄ма майам̣ а̄йасмантам̣ чханнам̣ кан̃чидева десам̣, саче а̄йасма̄ чханно ока̄сам̣ кароти пан̃хасса веййа̄каран̣а̄йа̄’’ти. ‘‘пуччха̄вусо са̄рипутта, сутва̄ ведисса̄мӣ’’ти.
391. ‘‘чаккхум̣, а̄вусо чханна, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассаси? сотам̣, а̄вусо чханна, сотавин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… гха̄нам̣, а̄вусо чханна, гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣… дживхам̣, а̄вусо чханна, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ … ка̄йам̣, а̄вусо чханна, ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣… манам̣, а̄вусо чханна, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассасӣ’’ти?
‘‘чаккхум̣, а̄вусо са̄рипутта, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупасса̄ми. сотам̣, а̄вусо са̄рипутта…пе… гха̄нам̣, а̄вусо са̄рипутта… дживхам̣, а̄вусо са̄рипутта… ка̄йам̣, а̄вусо са̄рипутта… манам̣, а̄вусо са̄рипутта, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупасса̄мӣ’’ти.
392. ‘‘чаккхусмим̣, а̄вусо чханна, чаккхувин̃н̃а̄н̣е чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббесу дхаммесу ким̣ дисва̄ ким̣ абхин̃н̃а̄йа чаккхум̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассаси? сотасмим̣, а̄вусо чханна, сотавин̃н̃а̄н̣е … гха̄насмим̣, а̄вусо чханна, гха̄навин̃н̃а̄н̣е… дживха̄йа, а̄вусо чханна, дживха̄вин̃н̃а̄н̣е… ка̄йасмим̣, а̄вусо чханна, ка̄йавин̃н̃а̄н̣е… манасмим̣, а̄вусо чханна, мановин̃н̃а̄н̣е мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббесу дхаммесу ким̣ дисва̄ ким̣ абхин̃н̃а̄йа манам̣ мановин̃н̃а̄н̣ам̣ мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассасӣ’’ти?
‘‘чаккхусмим̣, а̄вусо са̄рипутта, чаккхувин̃н̃а̄н̣е чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббесу дхаммесу ниродхам̣ дисва̄ ниродхам̣ абхин̃н̃а̄йа чаккхум̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупасса̄ми. сотасмим̣, а̄вусо са̄рипутта, сотавин̃н̃а̄н̣е… гха̄насмим̣, а̄вусо са̄рипутта, гха̄навин̃н̃а̄н̣е… дживха̄йа, а̄вусо са̄рипутта, дживха̄вин̃н̃а̄н̣е… ка̄йасмим̣, а̄вусо са̄рипутта, ка̄йавин̃н̃а̄н̣е… манасмим̣, а̄вусо са̄рипутта, мановин̃н̃а̄н̣е мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббесу дхаммесу ниродхам̣ дисва̄ ниродхам̣ абхин̃н̃а̄ манам̣ мановин̃н̃а̄н̣ам̣ мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббе дхамме ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупасса̄мӣ’’ти.
393. евам̣ вутте, а̄йасма̄ маха̄чундо а̄йасмантам̣ чханнам̣ етадавоча – ‘‘тасма̄тиха, а̄вусо чханна, идампи тасса бхагавато са̄санам̣ [вачанам̣ (сӣ.)], ниччакаппам̣ манаси ка̄таббам̣ – ‘нисситасса чалитам̣, анисситасса чалитам̣ наттхи. чалите асати пассаддхи, пассаддхийа̄ сати нати на хоти. натийа̄ асати а̄гатигати на хоти. а̄гатигатийа̄ асати чутӯпапа̄то на хоти. чутӯпапа̄те асати невидха на хурам̣ на убхайамантарена. есеванто дуккхасса̄’’’ти. атха кхо а̄йасма̄ ча са̄рипутто а̄йасма̄ ча маха̄чундо а̄йасмантам̣ чханнам̣ имина̄ ова̄дена овадитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су.
394. атха кхо а̄йасма̄ чханно ачирапакканте а̄йасманте ча са̄рипутте а̄йасманте ча маха̄чунде саттхам̣ а̄хареси. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄йасмата̄, бханте, чханнена саттхам̣ а̄харитам̣. тасса ка̄ гати, ко абхисампара̄йо’’ти? ‘‘нану те, са̄рипутта, чханнена бхиккхуна̄ саммукха̄йева анупаваджджата̄ бйа̄ката̄’’ти? ‘‘аттхи, бханте, пуббаджирам̣ [паппаджитан̃хитам̣ (ка.), упаваджджитам̣ (ка.), пуббавиджджанам̣, пуббавиджджханам̣, пуббавичирам̣ (сам̣йуттаке)] на̄ма ваджджига̄мо. таттха̄йасмато чханнасса миттакула̄ни сухаджджакула̄ни упаваджджакула̄нӣ’’ти. ‘‘хонти [посанти (ка.)] хете, са̄рипутта, чханнасса бхиккхуно миттакула̄ни сухаджджакула̄ни упаваджджакула̄ни. на̄хам̣, са̄рипутта, етта̄вата̄ ‘саупаваджджо’ти вада̄ми. йо кхо, са̄рипутта, иман̃ча ка̄йам̣ никкхипати ан̃н̃ан̃ча ка̄йам̣ упа̄дийати тамахам̣ ‘саупаваджджо’ти вада̄ми. там̣ чханнасса бхиккхуно наттхи. ‘анупаваджджо чханно бхиккху саттхам̣ а̄харесӣ’ти еваметам̣, са̄рипутта, дха̄рехӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
чханнова̄дасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.