10. индрийабха̄вана̄суттам̣
453. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ гаджан̇гала̄йам̣ [каджан̇гала̄йам̣ (сӣ. пӣ.), каджджан̇гала̄йам̣ (сйа̄. кам̣.)] вихарати сувел̣уване [вел̣уване (сйа̄. кам̣.), мукхелуване (сӣ. пӣ.)]. атха кхо уттаро ма̄н̣аво па̄ра̄сивийантева̄сӣ [па̄ра̄сарийантева̄сӣ (сӣ. пӣ.), па̄ра̄сирийантева̄сӣ (сйа̄. кам̣.)] йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо уттарам̣ ма̄н̣авам̣ па̄ра̄сивийантева̄сим̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘десети, уттара, па̄ра̄сивийо бра̄хман̣о са̄вака̄нам̣ индрийабха̄вана’’нти? ‘‘десети, бхо готама, па̄ра̄сивийо бра̄хман̣о са̄вака̄нам̣ индрийабха̄вана’’нти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана, уттара, десети па̄ра̄сивийо бра̄хман̣о са̄вака̄нам̣ индрийабха̄вана’’нти? ‘‘идха, бхо готама, чаккхуна̄ рӯпам̣ на пассати, сотена саддам̣ на сун̣а̄ти – евам̣ кхо, бхо готама, десети па̄ра̄сивийо бра̄хман̣о са̄вака̄нам̣ индрийабха̄вана’’нти. ‘‘евам̣ санте кхо, уттара, андхо бха̄витиндрийо бхависсати, бадхиро бха̄витиндрийо бхависсати; йатха̄ па̄ра̄сивийасса бра̄хман̣асса вачанам̣. андхо хи, уттара, чаккхуна̄ рӯпам̣ на пассати, бадхиро сотена саддам̣ на сун̣а̄тӣ’’ти. евам̣ вутте, уттаро ма̄н̣аво па̄ра̄сивийантева̄сӣ тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣди.
атха кхо бхагава̄ уттарам̣ ма̄н̣авам̣ па̄ра̄сивийантева̄сим̣ тун̣хӣбхӯтам̣ ман̇кубхӯтам̣ паттаккхандхам̣ адхомукхам̣ паджджха̄йантам̣ аппат̣ибха̄нам̣ видитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ан̃н̃атха̄ кхо, а̄нанда, десети па̄ра̄сивийо бра̄хман̣о са̄вака̄нам̣ индрийабха̄ванам̣, ан̃н̃атха̄ ча пана̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ хотӣ’’ти. ‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло; етасса, сугата, ка̄ло йам̣ бхагава̄ арийасса винайе ануттарам̣ индрийабха̄ванам̣ десеййа. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘тенаха̄нанда, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
454. ‘‘катхан̃ча̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ хоти? идха̄нанда, бхиккхуно чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппаннам̣ кхо ме идам̣ мана̄пам̣, уппаннам̣ амана̄пам̣, уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣. тан̃ча кхо сан̇кхатам̣ ол̣а̄рикам̣ пат̣иччасамуппаннам̣. етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ – упеккха̄’ти. тасса там̣ уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати; упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, чаккхума̄ пурисо уммӣлетва̄ ва̄ нимӣлеййа, нимӣлетва̄ ва̄ уммӣлеййа; евамева кхо, а̄нанда, йасса кассачи евам̣сӣгхам̣ евам̣туват̣ам̣ евам̣аппакасирена уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти – айам̣ вуччата̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ чаккхувин̃н̃еййесу рӯпесу.
455. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккхуно сотена саддам̣ сутва̄ уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппаннам̣ кхо ме идам̣ мана̄пам̣, уппаннам̣ амана̄пам̣, уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣. тан̃ча кхо сан̇кхатам̣ ол̣а̄рикам̣ пат̣иччасамуппаннам̣. етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ – упеккха̄’ти. тасса там̣ уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати; упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, балава̄ пурисо аппакасиренева аччхарам̣ [аччхарикам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] пахареййа; евамева кхо, а̄нанда, йасса кассачи евам̣сӣгхам̣ евам̣туват̣ам̣ евам̣аппакасирена уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти – айам̣ вуччата̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ сотавин̃н̃еййесу саддесу.
456. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккхуно гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄ уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппаннам̣ кхо ме идам̣ мана̄пам̣, уппаннам̣ амана̄пам̣, уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣. тан̃ча кхо сан̇кхатам̣ ол̣а̄рикам̣ пат̣иччасамуппаннам̣. етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ – упеккха̄’ти. тасса там̣ уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати; упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, ӣсакам̣пон̣е [ӣсакапон̣е (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), ӣсакапхан̣е (сӣ. ат̣т̣ха.), ‘‘маджджхе уччам̣ хутва̄’’ти т̣ӣка̄йа сам̣сандитабба̄] падумапала̄се [падуминипатте (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] удакапхусита̄ни паваттанти, на сан̣т̣ханти; евамева кхо, а̄нанда, йасса кассачи евам̣сӣгхам̣ евам̣туват̣ам̣ евам̣аппакасирена уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти – айам̣ вуччата̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ гха̄навин̃н̃еййесу гандхесу.
457. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккхуно дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄ уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппаннам̣ кхо ме идам̣ мана̄пам̣, уппаннам̣ амана̄пам̣, уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣. тан̃ча кхо сан̇кхатам̣ ол̣а̄рикам̣ пат̣иччасамуппаннам̣. етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ – упеккха̄’ти. тасса там̣ уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати; упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, балава̄ пурисо дживхагге кхел̣апин̣д̣ам̣ сам̣йӯхитва̄ аппакасирена вамеййа [сандхамеййа (ка.)]; евамева кхо, а̄нанда, йасса кассачи евам̣сӣгхам̣ евам̣туват̣ам̣ евам̣аппакасирена уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти – айам̣ вуччата̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ дживха̄вин̃н̃еййесу расесу.
458. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккхуно ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄ уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппаннам̣ кхо ме идам̣ мана̄пам̣, уппаннам̣ амана̄пам̣, уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣. тан̃ча кхо сан̇кхатам̣ ол̣а̄рикам̣ пат̣иччасамуппаннам̣. етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ – упеккха̄’ти. тасса там̣ уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати; упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа; евамева кхо, а̄нанда, йасса кассачи евам̣сӣгхам̣ евам̣туват̣ам̣ евам̣аппакасирена уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти – айам̣ вуччата̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ ка̄йавин̃н̃еййесу пхот̣т̣хаббесу.
459. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккхуно манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппаннам̣ кхо ме идам̣ мана̄пам̣, уппаннам̣ амана̄пам̣, уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣. тан̃ча кхо сан̇кхатам̣ ол̣а̄рикам̣ пат̣иччасамуппаннам̣. етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ – упеккха̄’ти. тасса там̣ уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати; упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. сеййатха̄пи, а̄нанда, балава̄ пурисо дивасам̣сантатте [дивасасантетте (сӣ.)] айокат̣а̄хе две ва̄ тӣн̣и ва̄ удакапхусита̄ни нипа̄теййа. дандхо, а̄нанда, удакапхусита̄нам̣ нипа̄то, атха кхо нам̣ кхиппамева париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ гаччхеййа; евамева кхо, а̄нанда, йасса кассачи евам̣сӣгхам̣ евам̣туват̣ам̣ евам̣аппакасирена уппаннам̣ мана̄пам̣ уппаннам̣ амана̄пам̣ уппаннам̣ мана̄па̄мана̄пам̣ нируджджхати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти – айам̣ вуччата̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ мановин̃н̃еййесу дхаммесу. евам̣ кхо, а̄нанда, арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄ хоти.
460. ‘‘катхан̃ча̄нанда, секхо хоти па̄т̣ипадо? идха̄нанда, бхиккхуно чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со тена уппаннена мана̄пена уппаннена амана̄пена уппаннена мана̄па̄мана̄пена ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…, дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со тена уппаннена мана̄пена уппаннена амана̄пена уппаннена мана̄па̄мана̄пена ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати. евам̣ кхо, а̄нанда, секхо хоти па̄т̣ипадо.
461. ‘‘катхан̃ча̄нанда, арийо хоти бха̄витиндрийо? идха̄нанда, бхиккхуно чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со саче а̄кан̇кхати – ‘пат̣икӯле [пат̣иккӯле (саббаттха)] аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘пат̣икӯлан̃ча аппат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но.
462. ‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккхуно сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа уппаджджати мана̄пам̣, уппаджджати амана̄пам̣, уппаджджати мана̄па̄мана̄пам̣. со саче а̄кан̇кхати – ‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘пат̣икӯлан̃ча аппат̣икӯлан̃ча тадубхайампи абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но. евам̣ кхо, а̄нанда, арийо хоти бха̄витиндрийо.
463. ‘‘ити кхо, а̄нанда, десита̄ майа̄ арийасса винайе ануттара̄ индрийабха̄вана̄, десито секхо па̄т̣ипадо, десито арийо бха̄витиндрийо. йам̣ кхо, а̄нанда, саттха̄ра̄ каран̣ӣйам̣ са̄вака̄нам̣ хитесина̄ анукампакена анукампам̣ упа̄да̄йа, катам̣ во там̣ майа̄. ета̄ни, а̄нанда, руккхамӯла̄ни, ета̄ни сун̃н̃а̄га̄ра̄ни, джха̄йатха̄нанда, ма̄ пама̄даттха, ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рино ахуваттха. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
индрийабха̄вана̄суттам̣ нит̣т̣хитам̣ дасамам̣.
сал̣а̄йатанавагго нит̣т̣хито пан̃чамо.