2. анупадавагго

1. анупадасуттам̣

93. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, са̄рипутто; маха̄пан̃н̃о, бхиккхаве, са̄рипутто; путхупан̃н̃о, бхиккхаве, са̄рипутто; ха̄сапан̃н̃о [ха̄супан̃н̃о (сӣ. пӣ.)], бхиккхаве, са̄рипутто; джаванапан̃н̃о, бхиккхаве, са̄рипутто; тиккхапан̃н̃о, бхиккхаве, са̄рипутто; ниббедхикапан̃н̃о, бхиккхаве, са̄рипутто; са̄рипутто, бхиккхаве, ад̣д̣хама̄сам̣ анупададхаммавипассанам̣ випассати. татридам̣, бхиккхаве, са̄рипуттасса анупададхаммавипассана̄йа хоти.

94. ‘‘идха, бхиккхаве, са̄рипутто вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. йе ча пат̣хаме джха̄не [пат̣хамаджджха̄не (ка. сӣ. пӣ. ка.)] дхамма̄ витакко ча вича̄ро ча пӣти ча сукхан̃ча читтекаггата̄ ча, пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ чхандо адхимоккхо вӣрийам̣ сати упеккха̄ манасика̄ро – тйа̄сса дхамма̄ анупадававаттхита̄ хонти. тйа̄сса дхамма̄ видита̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо [аппат̣ибандхо (ка.)] виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса [аттхитевасса (сӣ. пӣ.)] хоти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. йе ча дутийе джха̄не дхамма̄ – аджджхаттам̣ сампаса̄до ча пӣти ча сукхан̃ча читтекаггата̄ ча, пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ чхандо адхимоккхо вӣрийам̣ сати упеккха̄ манасика̄ро – тйа̄сса дхамма̄ анупадававаттхита̄ хонти. тйа̄сса дхамма̄ видита̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса хоти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети. йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. йе ча татийе джха̄не дхамма̄ – сукхан̃ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча читтекаггата̄ ча, пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ чхандо адхимоккхо вӣрийам̣ сати упеккха̄ манасика̄ро – тйа̄сса дхамма̄ анупадававаттхита̄ хонти, тйа̄сса дхамма̄ видита̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса хоти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. йе ча чатуттхе джха̄не дхамма̄ – упеккха̄ адуккхамасукха̄ ведана̄ пассаддхатта̄ четасо ана̄бхого сатипа̄рисуддхи читтекаггата̄ ча, пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ чхандо адхимоккхо вӣрийам̣ сати упеккха̄ манасика̄ро – тйа̄сса дхамма̄ анупадававаттхита̄ хонти. тйа̄сса дхамма̄ видита̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса хоти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. йе ча а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатане дхамма̄ – а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ ча читтекаггата̄ ча пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ чхандо адхимоккхо вӣрийам̣ сати упеккха̄ манасика̄ро – тйа̄сса дхамма̄ анупадававаттхита̄ хонти. тйа̄сса дхамма̄ видита̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса хоти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. йе ча вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатане дхамма̄ – вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ ча читтекаггата̄ ча, пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ чхандо адхимоккхо вӣрийам̣ сати упеккха̄ манасика̄ро – тйа̄сса дхамма̄ анупадававаттхита̄ хонти. тйа̄сса дхамма̄ видита̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса хоти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. йе ча а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане дхамма̄ – а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄ ча читтекаггата̄ ча, пхассо ведана̄ сан̃н̃а̄ четана̄ читтам̣ чхандо адхимоккхо вӣрийам̣ сати упеккха̄ манасика̄ро – тйа̄сса дхамма̄ анупадававаттхита̄ хонти. тйа̄сса дхамма̄ видита̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса хоти.

95. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со та̄йа сама̄паттийа̄ сато вут̣т̣хахати. со та̄йа сама̄паттийа̄ сато вут̣т̣хахитва̄ йе дхамма̄ [йе те дхамма̄ (сӣ.)] атӣта̄ нируддха̄ випарин̣ата̄ те дхамме саманупассати – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘аттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ аттхитвевасса хоти.

96. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, са̄рипутто саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати. пан̃н̃а̄йа часса дисва̄ а̄сава̄ париккхӣн̣а̄ хонти. со та̄йа сама̄паттийа̄ сато вут̣т̣хахати. со та̄йа сама̄паттийа̄ сато вут̣т̣хахитва̄ йе дхамма̄ атӣта̄ нируддха̄ випарин̣ата̄ те дхамме саманупассати – ‘евам̣ кираме дхамма̄ ахутва̄ самбхонти, хутва̄ пат̣ивентӣ’ти. со тесу дхаммесу анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихарати. со ‘наттхи уттари ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. таббахулӣка̄ра̄ наттхитвевасса хоти.

97. ‘‘йам̣ кхо там̣, бхиккхаве, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘васиппатто па̄рамиппатто арийасмим̣ сӣласмим̣, васиппатто па̄рамиппатто арийасмим̣ сама̄дхисмим̣, васиппатто па̄рамиппатто арийа̄йа пан̃н̃а̄йа, васиппатто па̄рамиппатто арийа̄йа вимуттийа̄’ти, са̄рипуттамева там̣ самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘васиппатто па̄рамиппатто арийасмим̣ сӣласмим̣, васиппатто па̄рамиппатто арийасмим̣ сама̄дхисмим̣, васиппатто па̄рамиппатто арийа̄йа пан̃н̃а̄йа, васиппатто па̄рамиппатто арийа̄йа вимуттийа̄’ти. йам̣ кхо там̣, бхиккхаве, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘бхагавато путто орасо мукхато джа̄то дхаммаджо дхамманиммито дхаммада̄йа̄до но а̄мисада̄йа̄до’ти, са̄рипуттамева там̣ самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘бхагавато путто орасо мукхато джа̄то дхаммаджо дхамманиммито дхаммада̄йа̄до но а̄мисада̄йа̄до’ти. са̄рипутто, бхиккхаве, татха̄гатена ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттитам̣ саммадева ануппаваттетӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

анупадасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.

2. чхаббисодханасуттам̣

98. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти. тасса, бхиккхаве, бхиккхуно бха̄ситам̣ нева абхинандитаббам̣ наппат̣иккоситаббам̣. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ пан̃хо пуччхитаббо – ‘чатта̄роме, а̄вусо, воха̄ра̄ тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄. катаме чатта̄ро? дит̣т̣хе дит̣т̣хава̄дита̄, суте сутава̄дита̄, муте мутава̄дита̄, вин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄тава̄дита̄ – име кхо, а̄вусо, чатта̄ро воха̄ра̄ тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄. катхам̣ джа̄нато пана̄йасмато, катхам̣ пассато имесу чатӯсу воха̄ресу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти? кхӣн̣а̄савасса, бхиккхаве, бхиккхуно вуситавато катакаран̣ӣйасса охитабха̄расса ануппаттасадаттхасса париккхӣн̣абхавасам̣йоджанасса саммадан̃н̃а̄вимуттасса айаманудхаммо хоти веййа̄каран̣а̄йа – ‘дит̣т̣хе кхо ахам̣, а̄вусо, анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихара̄ми. суте кхо ахам̣, а̄вусо…пе… муте кхо ахам̣, а̄вусо… вин̃н̃а̄те кхо ахам̣, а̄вусо, анупа̄йо анапа̄йо аниссито аппат̣ибаддхо виппамутто висам̣йутто вимарийа̄дӣкатена четаса̄ вихара̄ми. евам̣ кхо ме, а̄вусо, джа̄нато евам̣ пассато имесу чатӯсу воха̄ресу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти. тасса, бхиккхаве, бхиккхуно ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитаббам̣ анумодитаббам̣. ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ уттарим̣ пан̃хо пуччхитаббо.

99. ‘‘‘пан̃чиме, а̄вусо, упа̄да̄наккхандха̄ тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄. катаме пан̃ча? сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо – име кхо, а̄вусо, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄. катхам̣ джа̄нато пана̄йасмато, катхам̣ пассато имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти? кхӣн̣а̄савасса, бхиккхаве, бхиккхуно вуситавато катакаран̣ӣйасса охитабха̄расса ануппаттасадаттхасса париккхӣн̣абхавасам̣йоджанасса саммадан̃н̃а̄вимуттасса айаманудхаммо хоти веййа̄каран̣а̄йа – ‘рӯпам̣ кхо ахам̣, а̄вусо, абалам̣ вира̄гунам̣ [вира̄гам̣ (сӣ. пӣ.), вира̄гутам̣ (т̣ӣка̄)] анасса̄сиканти видитва̄ йе рӯпе упа̄йӯпа̄да̄на̄ [упайӯпа̄да̄на̄ (ка.)] четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ тесам̣ кхайа̄ вира̄га̄ ниродха̄ ча̄га̄ пат̣иниссагга̄ вимуттам̣ ме читтанти паджа̄на̄ми. веданам̣ кхо ахам̣, а̄вусо…пе… сан̃н̃ам̣ кхо ахам̣, а̄вусо… сан̇кха̄ре кхо ахам̣, а̄вусо… вин̃н̃а̄н̣ам̣ кхо ахам̣, а̄вусо, абалам̣ вира̄гунам̣ анасса̄сиканти видитва̄ йе вин̃н̃а̄н̣е упа̄йӯпа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ тесам̣ кхайа̄ вира̄га̄ ниродха̄ ча̄га̄ пат̣иниссагга̄ вимуттам̣ ме читтанти паджа̄на̄ми. евам̣ кхо ме, а̄вусо, джа̄нато евам̣ пассато имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти. тасса, бхиккхаве, бхиккхуно ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитаббам̣, анумодитаббам̣. ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ уттарим̣ пан̃хо пуччхитаббо.

100. ‘‘‘чхайима̄, а̄вусо, дха̄туйо тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄. катама̄ чха? патхавӣдха̄ту, а̄подха̄ту, теджодха̄ту, ва̄йодха̄ту, а̄ка̄садха̄ту, вин̃н̃а̄н̣адха̄ту – има̄ кхо, а̄вусо, чха дха̄туйо тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄. катхам̣ джа̄нато пана̄йасмато, катхам̣ пассато има̄су чхасу дха̄тӯсу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти? кхӣн̣а̄савасса, бхиккхаве, бхиккхуно вуситавато катакаран̣ӣйасса охитабха̄расса ануппаттасадаттхасса париккхӣн̣абхавасам̣йоджанасса саммадан̃н̃а̄вимуттасса айаманудхаммо хоти веййа̄каран̣а̄йа – ‘патхавӣдха̄тум̣ кхо ахам̣, а̄вусо, на аттато упагаччхим̣, на ча патхавӣдха̄тунисситам̣ атта̄нам̣. йе ча патхавӣдха̄туниссита̄ упа̄йӯпа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ тесам̣ кхайа̄ вира̄га̄ ниродха̄ ча̄га̄ пат̣иниссагга̄ вимуттам̣ ме читтанти паджа̄на̄ми. а̄подха̄тум̣ кхо ахам̣, а̄вусо…пе… теджодха̄тум̣ кхо ахам̣, а̄вусо… ва̄йодха̄тум̣ кхо ахам̣, а̄вусо… а̄ка̄садха̄тум̣ кхо ахам̣, а̄вусо… вин̃н̃а̄н̣адха̄тум̣ кхо ахам̣, а̄вусо, на аттато упагаччхим̣, на ча вин̃н̃а̄н̣адха̄тунисситам̣ атта̄нам̣. йе ча вин̃н̃а̄н̣адха̄туниссита̄ упа̄йӯпа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ тесам̣ кхайа̄ вира̄га̄ ниродха̄ ча̄га̄ пат̣иниссагга̄ вимуттам̣ ме читтанти паджа̄на̄ми. евам̣ кхо ме, а̄вусо, джа̄нато, евам̣ пассато има̄су чхасу дха̄тӯсу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти. тасса, бхиккхаве, бхиккхуно ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитаббам̣, анумодитаббам̣. ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ уттарим̣ пан̃хо пуччхитаббо.

101. ‘‘‘чха кхо панима̄ни, а̄вусо, аджджхаттикаба̄хира̄ни [аджджхаттика̄ни ба̄хира̄ни (сйа̄. кам̣. пӣ.)] а̄йатана̄ни тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄ни. катама̄ни чха? чаккху чева рӯпа̄ ча, сотан̃ча садда̄ ча, гха̄нан̃ча гандха̄ ча, дживха̄ ча раса̄ ча, ка̄йо ча пхот̣т̣хабба̄ ча, мано ча дхамма̄ ча – има̄ни кхо, а̄вусо, чха аджджхаттикаба̄хира̄ни а̄йатана̄ни тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена саммадаккха̄та̄ни. катхам̣ джа̄нато пана̄йасмато, катхам̣ пассато имесу чхасу аджджхаттикаба̄хиресу а̄йатанесу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти? кхӣн̣а̄савасса, бхиккхаве, бхиккхуно вуситавато катакаран̣ӣйасса охитабха̄расса ануппаттасадаттхасса париккхӣн̣абхавасам̣йоджанасса саммадан̃н̃а̄вимуттасса айаманудхаммо хоти веййа̄каран̣а̄йа – ‘чаккхусмим̣, а̄вусо, рӯпе чаккхувин̃н̃а̄н̣е чаккхувин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббесу дхаммесу йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ [нанди (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] йа̄ тан̣ха̄ йе ча упа̄йӯпа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ тесам̣ кхайа̄ вира̄га̄ ниродха̄ ча̄га̄ пат̣иниссагга̄ вимуттам̣ ме читтанти паджа̄на̄ми. сотасмим̣, а̄вусо, садде сотавин̃н̃а̄н̣е…пе… гха̄насмим̣, а̄вусо, гандхе гха̄навин̃н̃а̄н̣е… дживха̄йа, а̄вусо, расе дживха̄вин̃н̃а̄н̣е… ка̄йасмим̣, а̄вусо, пхот̣т̣хаббе ка̄йавин̃н̃а̄н̣е… манасмим̣, а̄вусо, дхамме мановин̃н̃а̄н̣е мановин̃н̃а̄н̣авин̃н̃а̄таббесу дхаммесу йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе ча упа̄йӯпа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ тесам̣ кхайа̄ вира̄га̄ ниродха̄ ча̄га̄ пат̣иниссагга̄ вимуттам̣ ме читтанти паджа̄на̄ми. евам̣ кхо ме, а̄вусо, джа̄нато евам̣ пассато имесу чхасу аджджхаттикаба̄хиресу а̄йатанесу анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимутта’нти. тасса, бхиккхаве, бхиккхуно ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитаббам̣ анумодитаббам̣. ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ уттарим̣ пан̃хо пуччхитаббо.

102. ‘‘‘катхам̣ джа̄нато пана̄йасмато, катхам̣ пассато имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахам̣ка̄рамамам̣ка̄рама̄на̄нусайа̄ самӯхата̄’ти [сусамӯхата̄ти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]? кхӣн̣а̄савасса, бхиккхаве, бхиккхуно вуситавато катакаран̣ӣйасса охитабха̄расса ануппаттасадаттхасса париккхӣн̣абхавасам̣йоджанасса саммадан̃н̃а̄вимуттасса айаманудхаммо хоти веййа̄каран̣а̄йа – ‘пуббе кхо ахам̣, а̄вусо, ага̄рийабхӯто сама̄но авиддасу ахосим̣. тасса ме татха̄гато ва̄ татха̄гатаса̄вако ва̄ дхаммам̣ десеси. та̄хам̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхим̣. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхим̣ – самба̄дхо гхара̄ва̄со раджа̄патхо, аббхока̄со паббаджджа̄. найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’’’нти.

‘‘со кхо ахам̣, а̄вусо, апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа, аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджим̣. со евам̣ паббаджито сама̄но бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато ахосим̣ нихитадан̣д̣о нихитасаттхо, ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ виха̄сим̣. адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато ахосим̣ динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ, атхенена сучибхӯтена аттана̄ виха̄сим̣. абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ ахосим̣ а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄. муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато ахосим̣ саччава̄дӣ саччасандхо тхето паччайико ависам̣ва̄дако локасса. писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато ахосим̣, ито сутва̄ на амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ на имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа; ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄ сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄ самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ ахосим̣. пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато ахосим̣; йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ ахосим̣. сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато ахосим̣; ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ ахосим̣ ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣.

‘‘со бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато ахосим̣, екабхаттико ахосим̣ раттӯпарато вирато вика̄лабходжана̄. наччагӣтава̄дитависӯкадассана̄ пат̣ивирато ахосим̣. ма̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато ахосим̣. учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато ахосим̣. джа̄тарӯпараджатапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, а̄макадхан̃н̃апат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, а̄макамам̣сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣; иттхикума̄рикапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, аджел̣акапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, куккут̣асӯкарапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, хаттхигавассавал̣авапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣. дӯтеййапахин̣агамана̄нуйога̄ пат̣ивирато ахосим̣, кайавиккайа̄ пат̣ивирато ахосим̣, тула̄кӯт̣акам̣сакӯт̣ама̄накӯт̣а̄ пат̣ивирато ахосим̣, уккот̣анаван̃чананикатиса̄чийога̄ пат̣ивирато ахосим̣, чхеданавадхабандханавипара̄мосаа̄лопасахаса̄ка̄ра̄ пат̣ивирато ахосим̣.

‘‘со сантут̣т̣хо ахосим̣ ка̄йапариха̄рикена чӣварена, куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева [йена йена ча (ка.)] паккамим̣ сама̄да̄йева паккамим̣. сеййатха̄пи на̄ма паккхӣ сакун̣о йена йенева д̣ети сапаттабха̄рова д̣ети; евамева кхо ахам̣, а̄вусо; сантут̣т̣хо ахосим̣ ка̄йапариха̄рикена чӣварена, куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамим̣ сама̄да̄йева паккамим̣. со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведесим̣.

103. ‘‘со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ ахосим̣ на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджим̣; раккхим̣ чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджим̣. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ ахосим̣ на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджим̣; раккхим̣ маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджим̣. со имина̄ арийена индрийасам̣варена саманна̄гато аджджхаттам̣ абйа̄секасукхам̣ пат̣исам̣ведесим̣.

‘‘со абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ ахосим̣, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ ахосим̣, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ ахосим̣, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ ахосим̣, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ ахосим̣, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ ахосим̣, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ ахосим̣.

‘‘со имина̄ ча арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато, (има̄йа ча арийа̄йа сантут̣т̣хийа̄ саманна̄гато,) [пасса ма. ни. 1.296 чӯл̣ахаттхипадопаме] имина̄ ча арийена индрийасам̣варена саманна̄гато, имина̄ ча арийена сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджим̣ аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто нисӣдим̣ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄.

‘‘со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ виха̄сим̣, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхесим̣. бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто виха̄сим̣ саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ, бйа̄па̄дападоса̄ читтам̣ парисодхесим̣. тхинамиддхам̣ паха̄йа вигататхинамиддхо виха̄сим̣ а̄локасан̃н̃ӣ сато сампаджа̄но, тхинамиддха̄ читтам̣ парисодхесим̣. уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато виха̄сим̣ аджджхаттам̣, вӯпасантачитто, уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхесим̣. вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо виха̄сим̣ акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхесим̣.

104. ‘‘со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣…пе… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со идам̣ дуккханти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, айам̣ дуккхасамудайоти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, айам̣ дуккханиродхоти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; име а̄сава̄ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, айам̣ а̄савасамудайоти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, айам̣ а̄саваниродхоти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. тасса ме евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттхаः вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ ахоси. кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти аббхан̃н̃а̄сим̣. евам̣ кхо ме, а̄вусо, джа̄нато евам̣ пассато имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахам̣ка̄рамамам̣ка̄рама̄на̄нусайа̄ самӯхата̄’’ти. ‘‘тасса, бхиккхаве, бхиккхуно ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитаббам̣ анумодитаббам̣. ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ла̄бха̄ но, а̄вусо, суладдхам̣ но, а̄вусо, йе майам̣ а̄йасмантам̣ та̄дисам̣ сабрахмача̄рим̣ саманупасса̄ма̄’’’ти [пасса̄ма̄ти (сӣ.)].

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

чхаббисодханасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.

3. саппурисасуттам̣

105. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘саппурисадхамман̃ча во, бхиккхаве, десесса̄ми асаппурисадхамман̃ча. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘катамо ча, бхиккхаве, асаппурисадхаммо? идха, бхиккхаве, асаппурисо учча̄кула̄ паббаджито хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи учча̄кула̄ паббаджито, име панан̃н̃е бхиккхӯ на учча̄кула̄ паббаджита̄’ти. со та̄йа учча̄кулӣната̄йа атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айам̣ [айампи (сӣ. пӣ.)], бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо учча̄кулӣната̄йа лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи учча̄кула̄ паббаджито хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ та̄йа учча̄кулӣната̄йа неватта̄нуккам̣сети на парам̣ вамбхети. айам̣, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо маха̄кула̄ паббаджито хоти…пе… [йатха̄ учча̄кулава̄ре татха̄ виттха̄ретаббам̣] маха̄бхогакула̄ паббаджито хоти…пе… ул̣а̄рабхогакула̄ паббаджито хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи ул̣а̄рабхогакула̄ паббаджито, име панан̃н̃е бхиккхӯ на ул̣а̄рабхогакула̄ паббаджита̄’ти. со та̄йа ул̣а̄рабхогата̄йа атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо ул̣а̄рабхогата̄йа лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи ул̣а̄рабхогакула̄ паббаджито хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ та̄йа ул̣а̄рабхогата̄йа неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

106. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо н̃а̄то хоти йасассӣ. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи н̃а̄то йасассӣ, име панан̃н̃е бхиккхӯ аппан̃н̃а̄та̄ аппесаккха̄’ти. со тена н̃аттена [н̃а̄тена (сӣ. ка.), н̃а̄таттена (сйа̄. кам̣. пӣ.)] атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо н̃аттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи н̃а̄то хоти йасассӣ; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена н̃аттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи ла̄бхӣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣, име панан̃н̃е бхиккхӯ на ла̄бхино чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’нти. со тена ла̄бхена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо ла̄бхена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена ла̄бхена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо бахуссуто хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи бахуссуто, име панан̃н̃е бхиккхӯ на бахуссута̄’ти. со тена ба̄хусаччена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо ба̄хусаччена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи бахуссуто хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена ба̄хусаччена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо винайадхаро хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи винайадхаро, име панан̃н̃е бхиккхӯ на винайадхара̄’ти. со тена винайадхараттена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо винайадхараттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи винайадхаро хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена винайадхараттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо дхаммакатхико хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи дхаммакатхико, име панан̃н̃е бхиккхӯ на дхаммакатхика̄’ти. со тена дхаммакатхикаттена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо дхаммакатхикаттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи дхаммакатхико хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена дхаммакатхикаттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

107. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо а̄ран̃н̃ико хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи а̄ран̃н̃ико име панан̃н̃е бхиккхӯ на а̄ран̃н̃ика̄’ти. со тена а̄ран̃н̃икаттена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо а̄ран̃н̃икаттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи а̄ран̃н̃ико хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена а̄ран̃н̃икаттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо пам̣сукӯлико хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи пам̣сукӯлико, име панан̃н̃е бхиккхӯ на пам̣сукӯлика̄’ти. со тена пам̣сукӯликаттена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо пам̣сукӯликаттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи пам̣сукӯлико хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена пам̣сукӯликаттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо пин̣д̣апа̄тико хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи пин̣д̣апа̄тико, име панан̃н̃е бхиккхӯ на пин̣д̣апа̄тика̄’ти. со тена пин̣д̣апа̄тикаттена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо пин̣д̣апа̄тикаттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи пин̣д̣апа̄тико хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена пин̣д̣апа̄тикаттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо руккхамӯлико хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи руккхамӯлико, име панан̃н̃е бхиккхӯ на руккхамӯлика̄’ти. со тена руккхамӯликаттена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо руккхамӯликаттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи руккхамӯлико хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена руккхамӯликаттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо соса̄нико хоти…пе… аббхока̄сико хоти… несаджджико хоти… йатха̄сантхатико хоти… ека̄санико хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи ека̄санико, име панан̃н̃е бхиккхӯ на ека̄саника̄’ти. со тена ека̄саникаттена атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо ека̄саникаттена лобхадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, досадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти, мохадхамма̄ ва̄ париккхайам̣ гаччханти. но чепи ека̄санико хоти; со ча хоти дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, со таттха пуджджо, со таттха па̄сам̣со’ти. со пат̣ипадам̣йева антарам̣ каритва̄ тена ека̄саникаттена неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

108. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи пат̣хамаджджха̄насама̄паттийа̄ ла̄бхӣ, име панан̃н̃е бхиккхӯ пат̣хамаджджха̄насама̄паттийа̄ на ла̄бхино’ти. со та̄йа пат̣хамаджджха̄насама̄паттийа̄ атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘пат̣хамаджджха̄насама̄паттийа̄пи кхо атаммайата̄ вутта̄ бхагавата̄. йена йена хи ман̃н̃анти тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄’ти. со атаммайатан̃н̃ева антарам̣ каритва̄ та̄йа пат̣хамаджджха̄насама̄паттийа̄ неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣…пе… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи чатуттхаджджха̄насама̄паттийа̄ ла̄бхӣ, име панан̃н̃е бхиккхӯ чатуттхаджджха̄насама̄паттийа̄ на ла̄бхино’ти. со та̄йа чатуттхаджджха̄насама̄паттийа̄ атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘чатуттхаджджха̄насама̄паттийа̄пи кхо атаммайата̄ вутта̄ бхагавата̄. йена йена хи ман̃н̃анти тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄’ти. со атаммайатан̃н̃ева антарам̣ каритва̄ та̄йа чатуттхаджджха̄насама̄паттийа̄ неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣ, име панан̃н̃е бхиккхӯ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ на ла̄бхино’ти. со та̄йа а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄пи кхо атаммайата̄ вутта̄ бхагавата̄. йена йена хи ман̃н̃анти тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄’ти. со атаммайатан̃н̃ева антарам̣ каритва̄ та̄йа а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣ, име панан̃н̃е бхиккхӯ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ на ла̄бхино’ти. со та̄йа вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄пи кхо атаммайата̄ вутта̄ бхагавата̄. йена йена хи ман̃н̃анти тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄’ти. со атаммайатан̃н̃ева антарам̣ каритва̄ та̄йа вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣ, име панан̃н̃е бхиккхӯ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ на ла̄бхино’ти. со та̄йа а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄пи кхо атаммайата̄ вутта̄ бхагавата̄. йена йена хи ман̃н̃анти тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄’ти. со атаммайатан̃н̃ева антарам̣ каритва̄ та̄йа а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘ахам̣ кхомхи невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ла̄бхӣ, име панан̃н̃е бхиккхӯ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ на ла̄бхино’ти. со та̄йа невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ атта̄нуккам̣сети, парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, асаппурисадхаммо. саппурисо ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄пи кхо атаммайата̄ вутта̄ бхагавата̄. йена йена хи ман̃н̃анти тато там̣ хоти ан̃н̃атха̄’ти. со атаммайатан̃н̃ева антарам̣ каритва̄ та̄йа невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ неватта̄нуккам̣сети, на парам̣ вамбхети. айампи, бхиккхаве, саппурисадхаммо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, саппурисо саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати. пан̃н̃а̄йа часса дисва̄ а̄сава̄ [екачче а̄сава̄ (ка.)] париккхӣн̣а̄ хонти. айам̣ [айам̣ кхо (сйа̄. кам̣.)], бхиккхаве, бхиккху на кин̃чи ман̃н̃ати, на кухин̃чи ман̃н̃ати, на кеначи ман̃н̃атӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

саппурисасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.

4. севитабба̄севитаббасуттам̣

109. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘севитабба̄севитаббам̣ во, бхиккхаве, дхаммапарийа̄йам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘ка̄йасама̄ча̄рам̣па̄хам̣ [пахам̣ (саббаттха)], бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄йасама̄ча̄рам̣. вачӣсама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вачӣсама̄ча̄рам̣. маносама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ маносама̄ча̄рам̣. читтуппа̄дам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ читтуппа̄дам̣. сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣. дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣. аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бха’’нти.

евам̣ вутте а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘имасса кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми.

110. ‘‘‘ка̄йасама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄йасама̄ча̄ра’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, еварӯпо ка̄йасама̄ча̄ро на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, еварӯпо ка̄йасама̄ча̄ро севитаббо.

111. ‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? идха, бханте, екаччо па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти луддо лохитапа̄н̣и хатаппахате нивит̣т̣хо адайа̄панно па̄н̣абхӯтесу; адинна̄да̄йӣ кхо пана хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄ там̣ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти; ка̄месумиччха̄ча̄рӣ кхо пана хоти, йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ сасса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи татха̄рӯпа̄су ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти – еварӯпам̣, бханте, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти? идха, бханте, екаччо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти нихитадан̣д̣о нихитасаттхо, ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати; адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄ там̣ на̄диннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти; ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ сасса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи татха̄рӯпа̄су на ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти – еварӯпам̣, бханте, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘ка̄йасама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄йасама̄ча̄ра’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘вачӣсама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вачӣсама̄ча̄ра’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, вачӣсама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, еварӯпо вачӣсама̄ча̄ро на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, вачӣсама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпо вачӣсама̄ча̄ро севитаббо.

112. ‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, вачӣсама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? идха, бханте, екаччо муса̄ва̄дӣ хоти, сабха̄гато [сабхаггато (бахӯсу)] ва̄ париса̄гато [парисаггато (бахӯсу)] ва̄ н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄ абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘на джа̄на̄мӣ’ти; апассам̣ ва̄ а̄ха – ‘пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха – ‘на пасса̄мӣ’ти – ити [пасса ма. ни. 1.440 са̄леййакасутте] аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету [кин̃чаккхахету (сӣ.)] ва̄ сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти; писун̣ава̄чо кхо пана хоти, ито сутва̄ амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа – ити самагга̄нам̣ ва̄ бхетта̄, бхинна̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, вагга̄ра̄мо, ваггарато, вагганандӣ, ваггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти; пхарусава̄чо кхо пана хоти, йа̄ са̄ ва̄ча̄ кан̣д̣ака̄ каккаса̄ пхаруса̄ паракат̣ука̄ пара̄бхисаджджанӣ кодхаса̄манта̄ асама̄дхисам̣ваттаника̄, татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти; сампхаппала̄пӣ кхо пана хоти ака̄лава̄дӣ абхӯтава̄дӣ анаттхава̄дӣ адхаммава̄дӣ авинайава̄дӣ, анидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ака̄лена анападесам̣ апарийантаватим̣ анаттхасам̣хитам̣ – еварӯпам̣, бханте, вачӣсама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, вачӣсама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти? идха, бханте, екаччо муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти сабха̄гато ва̄ париса̄гато ва̄ н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄ абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘на джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘джа̄на̄мӣ’ти, апассам̣ ва̄ а̄ха – ‘на пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха – ‘пасса̄мӣ’ти – ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ на сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти; писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, ито сутва̄ на амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ на имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа – ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄ сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄ самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти; пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти; сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ, нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣ – еварӯпам̣, бханте, вачӣсама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘вачӣсама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вачӣсама̄ча̄ра’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘маносама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ маносама̄ча̄ра’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, маносама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо маносама̄ча̄ро на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, маносама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпо маносама̄ча̄ро севитаббо.

113. ‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, маносама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? идха, бханте, екаччо абхиджджха̄лу хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ абхиджджха̄та̄ хоти – ‘ахо вата йам̣ парасса там̣ мамасса̄’ти; бйа̄панначитто кхо пана хоти падут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ хан̃н̃анту ва̄ ваджджханту ва̄ уччхиджджанту ва̄ винассанту ва̄ ма̄ ва̄ ахесу’нти – еварӯпам̣, бханте, маносама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, маносама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти? идха, бханте, екаччо анабхиджджха̄лу хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ на̄бхиджджха̄та̄ хоти – ‘ахо вата йам̣ парасса там̣ мамасса̄’ти; абйа̄панначитто кхо пана хоти аппадут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ авера̄ абйа̄баджджха̄ [абйа̄паджджха̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] анӣгха̄ сукхӣ атта̄нам̣ парихарантӯ’ти – еварӯпам̣, бханте, маносама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘маносама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ маносама̄ча̄ра’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

114. ‘‘‘читтуппа̄дам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ читтуппа̄да’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, читтуппа̄дам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо читтуппа̄до на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, читтуппа̄дам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпо читтуппа̄до севитаббо.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, читтуппа̄дам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? идха, бханте, екаччо абхиджджха̄лу хоти, абхиджджха̄сахагатена четаса̄ вихарати; бйа̄па̄дава̄ хоти, бйа̄па̄дасахагатена четаса̄ вихарати; вихесава̄ хоти, вихеса̄сахагатена четаса̄ вихарати – еварӯпам̣, бханте, читтуппа̄дам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, читтуппа̄дам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти? идха, бханте, екаччо анабхиджджха̄лу хоти, анабхиджджха̄сахагатена четаса̄ вихарати; абйа̄па̄дава̄ хоти, абйа̄па̄дасахагатена четаса̄ вихарати; авихесава̄ хоти, авихеса̄сахагатена четаса̄ вихарати – еварӯпам̣, бханте, читтуппа̄дам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘читтуппа̄дам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ читтуппа̄да’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

115. ‘‘‘сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃а̄пат̣ила̄бха’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхо на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпо сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхо севитаббо.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? идха, бханте, екаччо абхиджджха̄лу хоти, абхиджджха̄сахагата̄йа сан̃н̃а̄йа вихарати; бйа̄па̄дава̄ хоти, бйа̄па̄дасахагата̄йа сан̃н̃а̄йа вихарати; вихесава̄ хоти, вихеса̄сахагата̄йа сан̃н̃а̄йа вихарати – еварӯпам̣, бханте, сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти? идха, бханте, екаччо анабхиджджха̄лу хоти, анабхиджджха̄сахагата̄йа сан̃н̃а̄йа вихарати; абйа̄па̄дава̄ хоти, абйа̄па̄дасахагата̄йа сан̃н̃а̄йа вихарати; авихесава̄ хоти, авихеса̄сахагата̄йа сан̃н̃а̄йа вихарати – еварӯпам̣, бханте, сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃а̄пат̣ила̄бха’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

116. ‘‘‘дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ дит̣т̣хипат̣ила̄бха’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо дит̣т̣хипат̣ила̄бхо на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти – еварӯпо дит̣т̣хипат̣ила̄бхо севитаббо.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? идха, бханте, екаччо евам̣дит̣т̣хико хоти – ‘наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо, наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти – еварӯпам̣, бханте, дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти? идха, бханте, екаччо евам̣дит̣т̣хико хоти – ‘аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, аттхи айам̣ локо, аттхи паро локо, аттхи ма̄та̄, аттхи пита̄, аттхи сатта̄ опапа̄тика̄, аттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти – еварӯпам̣, бханте, дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ дит̣т̣хипат̣ила̄бха’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

117. ‘‘‘аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бха’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти – еварӯпо аттабха̄вапат̣ила̄бхо на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти – еварӯпо аттабха̄вапат̣ила̄бхо севитаббо.

‘‘катхам̣рӯпам̣, бханте, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? сабйа̄баджджхам̣ [сабйа̄паджджхам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)], бханте, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ абхиниббаттайато апаринит̣т̣хитабха̄ва̄йа акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти; абйа̄баджджхам̣, бханте, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ абхиниббаттайато паринит̣т̣хитабха̄ва̄йа акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бха’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘имасса кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄мӣ’’ти.

118. ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! са̄дху кхо твам̣, са̄рипутта, имасса майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄си.

‘‘‘ка̄йасама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄йасама̄ча̄ра’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ майа̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, са̄рипутта, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо ка̄йасама̄ча̄ро на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, са̄рипутта, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти – еварӯпо ка̄йасама̄ча̄ро севитаббо.

‘‘катхам̣рӯпам̣, са̄рипутта, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? идха, са̄рипутта, екаччо па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти луддо лохитапа̄н̣и хатаппахате нивит̣т̣хо адайа̄панно па̄н̣абхӯтесу; адинна̄да̄йӣ кхо пана хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄ там̣ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти; ка̄месумиччха̄ча̄рӣ кхо пана хоти, йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ сасса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи татха̄рӯпа̄су ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти – еварӯпам̣, са̄рипутта, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти.

‘‘катхам̣рӯпам̣, са̄рипутта, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти? идха, са̄рипутта, екаччо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти нихитадан̣д̣о нихитасаттхо, ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати; адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄ там̣ на̄диннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти; ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ сасса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи татха̄рӯпа̄су на ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти – еварӯпам̣, са̄рипутта, ка̄йасама̄ча̄рам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘ка̄йасама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ка̄йасама̄ча̄ра’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ майа̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘вачӣсама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми …пе… маносама̄ча̄рам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми…пе… читтуппа̄дам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми…пе… сан̃н̃а̄пат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми…пе… дит̣т̣хипат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми…пе….

‘‘‘аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бха’нти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ майа̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, са̄рипутта, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо аттабха̄вапат̣ила̄бхо на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, са̄рипутта, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти – еварӯпо аттабха̄вапат̣ила̄бхо севитаббо.

‘‘катхам̣рӯпам̣, са̄рипутта, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти? сабйа̄баджджхам̣, са̄рипутта, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ абхиниббаттайато апаринит̣т̣хитабха̄ва̄йа акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти; абйа̄баджджхам̣, са̄рипутта, аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣ абхиниббаттайато паринит̣т̣хитабха̄ва̄йа акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти. ‘аттабха̄вапат̣ила̄бхам̣па̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бха’нти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ майа̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. имасса кхо, са̄рипутта, майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхо дат̣т̣хаббо.

119. ‘‘чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; сотавин̃н̃еййам̣ саддам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампи; гха̄навин̃н̃еййам̣ гандхам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; дживха̄вин̃н̃еййам̣ расам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; ка̄йавин̃н̃еййам̣ пхот̣т̣хаббам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи; мановин̃н̃еййам̣ дхаммам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘имасса кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. ‘чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпам̣ чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ на севитаббам̣; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпам̣ чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ севитаббам̣. ‘чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘сотавин̃н̃еййам̣ саддам̣па̄хам̣, са̄рипутта…пе… еварӯпо сотавин̃н̃еййо саддо на севитаббо… еварӯпо сотавин̃н̃еййо саддо севитаббо… еварӯпо гха̄навин̃н̃еййо гандхо на севитаббо… еварӯпо гха̄навин̃н̃еййо гандхо севитаббо… еварӯпо дживха̄вин̃н̃еййо расо на севитаббо… еварӯпо дживха̄вин̃н̃еййо расо севитаббо… ка̄йавин̃н̃еййам̣ пхот̣т̣хаббам̣па̄хам̣, са̄рипутта … еварӯпо ка̄йавин̃н̃еййо пхот̣т̣хаббо на севитаббо… еварӯпо ка̄йавин̃н̃еййо пхот̣т̣хаббо севитаббо.

‘‘‘мановин̃н̃еййам̣ дхаммам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, мановин̃н̃еййам̣ дхаммам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо мановин̃н̃еййо дхаммо на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, мановин̃н̃еййам̣ дхаммам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпо мановин̃н̃еййо дхаммо севитаббо. ‘мановин̃н̃еййам̣ дхаммам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. имасса кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄мӣ’’ти.

120. ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! са̄дху кхо твам̣, са̄рипутта, имасса майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄си. ‘чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ майа̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, са̄рипутта, чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпам̣ чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ на севитаббам̣; йатха̄рӯпан̃ча кхо, са̄рипутта, чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпам̣ чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣ севитаббам̣. ‘чаккхувин̃н̃еййам̣ рӯпам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ майа̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘сотавин̃н̃еййам̣ саддам̣па̄хам̣, са̄рипутта…пе… еварӯпо сотавин̃н̃еййо саддо на севитаббо… еварӯпо сотавин̃н̃еййо саддо севитаббо… еварӯпо гха̄навин̃н̃еййо гандхо на севитаббо… еварӯпо гха̄навин̃н̃еййо гандхо севитаббо… еварӯпо дживха̄вин̃н̃еййо расо на севитаббо… еварӯпо дживха̄вин̃н̃еййо расо севитаббо… еварӯпо ка̄йавин̃н̃еййо пхот̣т̣хаббо на севитаббо… еварӯпо ка̄йавин̃н̃еййо пхот̣т̣хаббо севитаббо.

‘‘мановин̃н̃еййам̣ дхаммам̣па̄хам̣, са̄рипутта…пе… еварӯпо мановин̃н̃еййо дхаммо на севитаббо… еварӯпо мановин̃н̃еййо дхаммо севитаббо. ‘мановин̃н̃еййам̣ дхаммам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ майа̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. имасса кхо, са̄рипутта, майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхо дат̣т̣хаббо.

121. ‘‘чӣварам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампи…пе… пин̣д̣апа̄там̣па̄хам̣, са̄рипутта… сена̄санам̣па̄хам̣, са̄рипутта… га̄мам̣па̄хам̣, са̄рипутта… нигамам̣па̄хам̣, са̄рипутта… нагарам̣па̄хам̣, са̄рипутта… джанападам̣па̄хам̣, са̄рипутта… пуггалам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘имасса кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. ‘чӣварам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпам̣ чӣварам̣ на севитаббам̣; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпам̣ чӣварам̣ севитаббам̣. ‘чӣварам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘пин̣д̣апа̄там̣па̄хам̣, са̄рипутта…пе… еварӯпо пин̣д̣апа̄то на севитаббо… еварӯпо пин̣д̣апа̄то севитаббо… сена̄санам̣па̄хам̣, са̄рипутта…пе… еварӯпам̣ сена̄санам̣ на севитаббам̣… еварӯпам̣ сена̄санам̣ севитаббам̣… га̄мам̣па̄хам̣, са̄рипутта …пе… еварӯпо га̄мо на севитаббо… еварӯпо га̄мо севитаббо… еварӯпо нигамо на севитаббо… еварӯпо нигамо севитаббо… еварӯпам̣ нагарам̣ на севитаббам̣… еварӯпам̣ нагарам̣ севитаббам̣… еварӯпо джанападо на севитаббо… еварӯпо джанападо севитаббо.

‘‘‘пуггалам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, бханте, пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо пуггало на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, бханте, пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпо пуггало севитаббо. ‘пуггалам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттанти. имасса кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄мӣ’’ти.

122. ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! са̄дху кхо твам̣, са̄рипутта, имасса майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄си. ‘чӣварам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ майа̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, са̄рипутта, чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпам̣ чӣварам̣ на севитаббам̣; йатха̄рӯпан̃ча кхо, са̄рипутта, чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпам̣ чӣварам̣ севитаббам̣. ‘чӣварам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ майа̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. (йатха̄ пат̣хамам̣ татха̄ виттха̄ретаббам̣) еварӯпо пин̣д̣апа̄то… еварӯпам̣ сена̄санам̣… еварӯпо га̄мо… еварӯпо нигамо… еварӯпам̣ нагарам̣… еварӯпо джанападо.

‘‘‘пуггалам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити кхо панетам̣ вуттам̣ майа̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? йатха̄рӯпам̣, са̄рипутта, пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти еварӯпо пуггало на севитаббо; йатха̄рӯпан̃ча кхо, са̄рипутта, пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти еварӯпо пуггало севитаббо. ‘пуггалам̣па̄хам̣, са̄рипутта, дувидхена вада̄ми – севитаббампи, асевитаббампӣ’ти – ити йам̣ там̣ вуттам̣ майа̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣. имасса кхо, са̄рипутта, майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхо дат̣т̣хаббо.

123. ‘‘саббепи че, са̄рипутта, кхаттийа̄ имасса майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄неййум̣, саббеса̄намписса кхаттийа̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. саббепи че, са̄рипутта, бра̄хман̣а̄…пе… саббепи че, са̄рипутта, весса̄… саббепи че, са̄рипутта, судда̄ имасса майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄неййум̣, саббеса̄намписса судда̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. садевакопи че, са̄рипутта, локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ имасса майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄неййа, садевакассаписса локасса сама̄ракасса сабрахмакасса сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

севитабба̄севитаббасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ чатуттхам̣.

5. бахудха̄тукасуттам̣

124. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘йа̄ни ка̄ничи, бхиккхаве, бхайа̄ни уппаджджанти сабба̄ни та̄ни ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато; йе кечи упаддава̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато; йе кечи упасагга̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато. сеййатха̄пи, бхиккхаве, нал̣а̄га̄ра̄ ва̄ тин̣а̄га̄ра̄ ва̄ агги мутто [аггимукко (сӣ. пӣ.)] кӯт̣а̄га̄ра̄нипи дахати уллитта̄валитта̄ни нива̄та̄ни пхуситаггал̣а̄ни пихитава̄тапа̄на̄ни; евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи бхайа̄ни уппаджджанти сабба̄ни та̄ни ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато; йе кечи упаддава̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато; йе кечи упасагга̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато. ити кхо, бхиккхаве, саппат̣ибхайо ба̄ло, аппат̣ибхайо пан̣д̣ито; саупаддаво ба̄ло, анупаддаво пан̣д̣ито; саупасагго ба̄ло, анупасагго пан̣д̣ито. наттхи, бхиккхаве, пан̣д̣итато бхайам̣, наттхи пан̣д̣итато упаддаво, наттхи пан̣д̣итато упасагго. тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘пан̣д̣ита̄ бхависса̄ма вӣмам̣сака̄’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘китта̄вата̄ ну кхо, бханте, пан̣д̣ито бхиккху ‘вӣмам̣сако’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘йато кхо, а̄нанда, бхиккху дха̄тукусало ча хоти, а̄йатанакусало ча хоти, пат̣иччасамуппа̄дакусало ча хоти, т̣ха̄на̄т̣ха̄накусало ча хоти – етта̄вата̄ кхо, а̄нанда, пан̣д̣ито бхиккху ‘вӣмам̣сако’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

125. ‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘ат̣т̣ха̄раса кхо има̄, а̄нанда, дха̄туйо – чаккхудха̄ту, рӯпадха̄ту, чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту; сотадха̄ту, саддадха̄ту, сотавин̃н̃а̄н̣адха̄ту; гха̄надха̄ту, гандхадха̄ту, гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄ту; дживха̄дха̄ту, расадха̄ту, дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄ту; ка̄йадха̄ту, пхот̣т̣хаббадха̄ту, ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту; манодха̄ту, дхаммадха̄ту, мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту. има̄ кхо, а̄нанда, ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо йато джа̄на̄ти пассати – етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо, йатха̄ ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда. чхайима̄, а̄нанда, дха̄туйо – патхавӣдха̄ту, а̄подха̄ту, теджодха̄ту, ва̄йодха̄ту, а̄ка̄садха̄ту, вин̃н̃а̄н̣адха̄ту. има̄ кхо, а̄нанда, чха дха̄туйо йато джа̄на̄ти пассати – етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо, йатха̄ ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда. чхайима̄, а̄нанда, дха̄туйо – сукхадха̄ту, дуккхадха̄ту, соманассадха̄ту, доманассадха̄ту, упеккха̄дха̄ту, авиджджа̄дха̄ту. има̄ кхо, а̄нанда, чха дха̄туйо йато джа̄на̄ти пассати – етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо, йатха̄ ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда. чхайима̄, а̄нанда, дха̄туйо – ка̄мадха̄ту, неккхаммадха̄ту, бйа̄па̄дадха̄ту, абйа̄па̄дадха̄ту, вихим̣са̄дха̄ту, авихим̣са̄дха̄ту. има̄ кхо, а̄нанда, чха дха̄туйо йато джа̄на̄ти пассати – етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо, йатха̄ ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда. тиссо има̄, а̄нанда, дха̄туйо – ка̄мадха̄ту, рӯпадха̄ту, арӯпадха̄ту. има̄ кхо, а̄нанда, тиссо дха̄туйо йато джа̄на̄ти пассати – етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо, йатха̄ ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда. две има̄, а̄нанда, дха̄туйо – сан̇кхата̄дха̄ту, асан̇кхата̄дха̄ту. има̄ кхо, а̄нанда, две дха̄туйо йато джа̄на̄ти пассати – етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, ‘дха̄тукусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

126. ‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, ‘а̄йатанакусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘чха кхо панима̄ни, а̄нанда, аджджхаттикаба̄хира̄ни а̄йатана̄ни – чаккхучева рӯпа̄ ча сотан̃ча садда̄ ча гха̄нан̃ча гандха̄ ча дживха̄ ча раса̄ ча ка̄йо ча пхот̣т̣хабба̄ ча мано ча дхамма̄ ча. има̄ни кхо, а̄нанда, чха аджджхаттикаба̄хира̄ни а̄йатана̄ни йато джа̄на̄ти пассати – етта̄вата̄ кхо, а̄нанда, ‘а̄йатанакусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, ‘пат̣иччасамуппа̄дакусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘идха̄нанда, бхиккху евам̣ паджа̄на̄ти – ‘имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати, имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати, йадидам̣ – авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпам̣, на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄, тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассӯпа̄йа̄са̄ самбхаванти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. авиджджа̄йатвева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо, сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо, вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо, на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхо, сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхо, пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо, ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхо, тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхо, упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо, бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо, джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассӯпа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти’. етта̄вата̄ кхо, а̄нанда, ‘пат̣иччасамуппа̄дакусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

127. ‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, ‘т̣ха̄на̄т̣ха̄накусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘идха̄нанда, бхиккху ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало кан̃чи [кин̃чи (сйа̄. кам̣. ка.)] сан̇кха̄рам̣ ниччато упагаччхеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано кан̃чи сан̇кха̄рам̣ ниччато упагаччхеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало кан̃чи сан̇кха̄рам̣ сукхато упагаччхеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано кан̃чи сан̇кха̄рам̣ сукхато упагаччхеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало кан̃чи дхаммам̣ аттато упагаччхеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти, ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано кан̃чи дхаммам̣ аттато упагаччхеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти.

128. ‘‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало ма̄тарам̣ джӣвита̄ воропеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано ма̄тарам̣ джӣвита̄ воропеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало питарам̣ джӣвита̄ воропеййа…пе… арахантам̣ джӣвита̄ воропеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало дут̣т̣хачитто татха̄гатасса лохитам̣ уппа̄деййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано дут̣т̣хачитто татха̄гатасса лохитам̣ уппа̄деййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало сан̇гхам̣ бхиндеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано сан̇гхам̣ бхиндеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало ан̃н̃ам̣ саттха̄рам̣ уддисеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано ан̃н̃ам̣ саттха̄рам̣ уддисеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти.

129. ‘‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ две араханто самма̄самбуддха̄ апуббам̣ ачаримам̣ уппаджджеййум̣, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ еко арахам̣ самма̄самбуддхо уппаджджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ две ра̄джа̄но чаккаваттино апуббам̣ ачаримам̣ уппаджджеййум̣, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ еко ра̄джа̄ чаккаваттӣ уппаджджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти.

130. ‘‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ иттхӣ арахам̣ асса самма̄самбуддхо, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ пурисо арахам̣ асса самма̄самбуддхо, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ иттхӣ ра̄джа̄ асса чаккаваттӣ, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ пурисо ра̄джа̄ асса чаккаваттӣ, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ иттхӣ саккаттам̣ кареййа … ма̄раттам̣ кареййа… брахматтам̣ кареййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ пурисо саккаттам̣ кареййа… ма̄раттам̣ кареййа… брахматтам̣ кареййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти.

131. ‘‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йадуччаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йадуччаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣдуччаритасса…пе… йам̣ манодуччаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣдуччаритасса…пе… йам̣ манодуччаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йасучаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йасучаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣсучаритасса…пе… йам̣ маносучаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣсучаритасса…пе… йам̣ маносучаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти.

‘‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йадуччаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йадуччаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣдуччаритасаман̇гӣ…пе… йам̣ манодуччаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣдуччаритасаман̇гӣ…пе… йам̣ манодуччаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йасучаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йасучаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣсучаритасаман̇гӣ…пе… йам̣ маносучаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣсучаритасаман̇гӣ…пе… йам̣ маносучаритасаман̇гӣ там̣нида̄на̄ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’ти паджа̄на̄ти. етта̄вата̄ кхо, а̄нанда, ‘т̣ха̄на̄т̣ха̄накусало бхиккхӯ’ти алам̣ вачана̄йа̄’’ти.

132. евам̣ вутте а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! кона̄мо айам̣, бханте, дхаммапарийа̄йо’’ти? ‘‘тасма̄тиха твам̣, а̄нанда, имам̣ дхаммапарийа̄йам̣ ‘бахудха̄туко’типи нам̣ дха̄рехи, ‘чатупариват̣т̣о’типи нам̣ дха̄рехи, ‘дхамма̄да̄со’типи нам̣ дха̄рехи, ‘аматадундубхӣ’типи [дудрабхӣтипи (ка.)] нам̣ дха̄рехи, ‘ануттаро сан̇га̄мавиджайо’типи нам̣ дха̄рехӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

бахудха̄тукасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.

6. исигилисуттам̣

133. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати исигилисмим̣ паббате. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етам̣ вебха̄рам̣ паббата’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘етассапи кхо, бхиккхаве, вебха̄расса паббатасса ан̃н̃а̄ва саман̃н̃а̄ ахоси ан̃н̃а̄ пан̃н̃атти’’.

‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етам̣ пан̣д̣авам̣ паббата’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘етассапи кхо, бхиккхаве, пан̣д̣авасса паббатасса ан̃н̃а̄ва саман̃н̃а̄ ахоси ан̃н̃а̄ пан̃н̃атти’’.

‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етам̣ вепуллам̣ паббата’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘етассапи кхо, бхиккхаве, вепулласса паббатасса ан̃н̃а̄ва саман̃н̃а̄ ахоси ан̃н̃а̄ пан̃н̃атти’’.

‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етам̣ гиджджхакӯт̣ам̣ паббата’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘етассапи кхо, бхиккхаве, гиджджхакӯт̣асса паббатасса ан̃н̃а̄ва саман̃н̃а̄ ахоси ан̃н̃а̄ пан̃н̃атти’’.

‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, имам̣ исигилим̣ паббата’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘имасса кхо пана, бхиккхаве, исигилисса паббатасса еса̄ва саман̃н̃а̄ ахоси еса̄ пан̃н̃атти’’.

‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, пан̃ча паччекабуддхасата̄ни имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сино ахесум̣. те имам̣ паббатам̣ пависанта̄ диссанти, павит̣т̣ха̄ на диссанти. таменам̣ манусса̄ дисва̄ евама̄хам̣су – ‘айам̣ паббато име исӣ [исайо (ка.)] гилатӣ’ти; ‘исигили исигили’ твева саман̃н̃а̄ удапа̄ди. а̄чиккхисса̄ми [ачиккхисса̄ми во (ка.)], бхиккхаве, паччекабуддха̄нам̣ на̄ма̄ни; киттайисса̄ми, бхиккхаве, паччекабуддха̄нам̣ на̄ма̄ни; десесса̄ми, бхиккхаве, паччекабуддха̄нам̣ на̄ма̄ни. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

134. ‘‘арит̣т̣хо на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо [паччекабуддхо (ка. сӣ. пӣ.)] имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; упарит̣т̣хо на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; тагарасикхӣ [таггарасикхӣ (ка.)] на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; йасассӣ на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; судассано на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; пийадассӣ на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; гандха̄ро на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; пин̣д̣оло на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; упа̄сабхо на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; нӣто на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; татхо на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси, сутава̄ на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси; бха̄витатто на̄ма, бхиккхаве, паччекасамбуддхо имасмим̣ исигилисмим̣ паббате чиранива̄сӣ ахоси.

135. ‘‘йе саттаса̄ра̄ анӣгха̄ нира̄са̄,

паччекамеваджджхагамам̣су бодхим̣ [паччекамеваджджхагамум̣ субодхим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)];

тесам̣ висалла̄на наруттама̄нам̣,

на̄ма̄ни ме киттайато сун̣а̄тха.

‘‘арит̣т̣хо упарит̣т̣хо тагарасикхӣ йасассӣ,

судассано пийадассӣ ча сусамбуддхо [буддхо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)];

гандха̄ро пин̣д̣оло упа̄сабхо ча,

нӣто татхо сутава̄ бха̄витатто.

‘‘сумбхо субхо матуло [метхуло (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ат̣т̣хамо ча,

атхассумегхо [ат̣т̣хасумедхо (ка.)] анӣгхо суда̄т̣хо;

паччекабуддха̄ бхаванеттикхӣн̣а̄,

хин̇гӯ ча хин̇го ча маха̄нубха̄ва̄.

‘‘две джа̄лино мунино ат̣т̣хако ча,

атха косалло буддхо атхо суба̄ху;

упанемисо немисо сантачитто,