5. сунаккхаттасуттам̣

55. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена самбахулехи бхиккхӯхи бхагавато сантике ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ хоти – ‘‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ма̄’’ти. ассоси кхо сунаккхатто личчхавипутто – ‘‘самбахулехи кира бхиккхӯхи бхагавато сантике ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ хоти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ма̄’’ти. атха кхо сунаккхатто личчхавипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сунаккхатто личчхавипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘самбахулехи кира бхиккхӯхи бхагавато сантике ан̃н̃а̄ бйа̄ката̄ – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ма̄’’ти. ‘‘йе те, бханте, бхиккхӯ бхагавато сантике ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣су – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ма̄’’ти, каччи те, бханте, бхиккхӯ саммадева ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣су уда̄ху сантеттхекачче бхиккхӯ адхима̄нена ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣сӯти?

56. ‘‘йе те, сунаккхатта, бхиккхӯ мама сантике ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣су – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ма̄’’ти. ‘‘сантеттхекачче бхиккхӯ саммадева ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣су, санти панидхекачче бхиккхӯ адхима̄ненапи [адхима̄нена (?)] ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣су. татра, сунаккхатта, йе те бхиккхӯ саммадева ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣су тесам̣ там̣ татхева хоти; йе пана те бхиккхӯ адхима̄нена ан̃н̃ам̣ бйа̄кам̣су татра, сунаккхатта, татха̄гатасса евам̣ хоти – ‘дхаммам̣ несам̣ десесса’нти [десеййанти (пӣ. ка.)]. еван̃четтха, сунаккхатта, татха̄гатасса хоти – ‘дхаммам̣ несам̣ десесса’нти. атха ча панидхекачче могхапуриса̄ пан̃хам̣ абхисан̇кхаритва̄ абхисан̇кхаритва̄ татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччханти. татра, сунаккхатта, йампи татха̄гатасса евам̣ хоти – ‘дхаммам̣ несам̣ десесса’нти тассапи хоти ан̃н̃атхатта’’нти. ‘‘етасса бхагава̄ ка̄ло, етасса сугата ка̄ло, йам̣ бхагава̄ дхаммам̣ десеййа. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘тена хи, сунаккхатта сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо сунаккхатто личчхавипутто бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –

57. ‘‘пан̃ча кхо име, сунаккхатта, ка̄магун̣а̄. катаме пан̃ча? чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄, сотавин̃н̃еййа̄ садда̄…пе… гха̄навин̃н̃еййа̄ гандха̄… дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄… ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄ – име кхо, сунаккхатта, пан̃ча ка̄магун̣а̄.

58. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, сунаккхатта, виджджати йам̣ идхекаччо пурисапуггало лока̄миса̄дхимутто асса. лока̄миса̄дхимуттасса кхо, сунаккхатта, пурисапуггаласса таппатирӯпӣ чева катха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданудхамман̃ча анувитаккети, анувича̄рети, тан̃ча пурисам̣ бхаджати, тена ча виттим̣ а̄паджджати; а̄нен̃джапат̣исам̣йутта̄йа ча пана катха̄йа каччхама̄на̄йа на суссӯсати, на сотам̣ одахати, на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣ха̄пети [упат̣т̣хапети (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], на ча там̣ пурисам̣ бхаджати, на ча тена виттим̣ а̄паджджати. сеййатха̄пи, сунаккхатта, пурисо сакамха̄ га̄ма̄ ва̄ нигама̄ ва̄ чиравиппавуттхо асса. со ан̃н̃атарам̣ пурисам̣ пассеййа тамха̄ га̄ма̄ ва̄ нигама̄ ва̄ ачирапаккантам̣. со там̣ пурисам̣ тасса га̄масса ва̄ нигамасса ва̄ кхематан̃ча субхиккхатан̃ча аппа̄ба̄дхатан̃ча пуччхеййа; тасса со пурисо тасса га̄масса ва̄ нигамасса ва̄ кхематан̃ча субхиккхатан̃ча аппа̄ба̄дхатан̃ча сам̣сеййа. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, сунаккхатта, апи ну со пурисо тасса пурисасса суссӯсеййа, сотам̣ одахеййа, ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣ха̄пеййа, тан̃ча пурисам̣ бхаджеййа, тена ча виттим̣ а̄паджджеййа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’. ‘‘евамева кхо, сунаккхатта, т̣ха̄наметам̣ виджджати йам̣ идхекаччо пурисапуггало лока̄миса̄дхимутто асса. лока̄миса̄дхимуттасса кхо, сунаккхатта, пурисапуггаласса таппатирӯпӣ чева катха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданудхамман̃ча анувитаккети, анувича̄рети, тан̃ча пурисам̣ бхаджати, тена ча виттим̣ а̄паджджати; а̄нен̃джапат̣исам̣йутта̄йа ча пана катха̄йа каччхама̄на̄йа на суссӯсати, на сотам̣ одахати, на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣ха̄пети, на ча там̣ пурисам̣ бхаджати, на ча тена виттим̣ а̄паджджати. со евамасса ведитаббо – ‘а̄нен̃джасам̣йоджанена хи кхо висам̣йутто [а̄нен̃джасам̣йоджанена хи кхо висам̣йутто-ити па̄т̣хо сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. поттхакесу наттхи, ат̣т̣хакатха̄су пана таббан̣н̣ана̄ диссатийева] лока̄миса̄дхимутто пурисапуггало’’’ти.

59. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, сунаккхатта, виджджати йам̣ идхекаччо пурисапуггало а̄нен̃джа̄дхимутто асса. а̄нен̃джа̄дхимуттасса кхо, сунаккхатта, пурисапуггаласса таппатирӯпӣ чева катха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданудхамман̃ча анувитаккети, анувича̄рети, тан̃ча пурисам̣ бхаджати, тена ча виттим̣ а̄паджджати; лока̄мисапат̣исам̣йутта̄йа ча пана катха̄йа каччхама̄на̄йа на суссӯсати, на сотам̣ одахати, на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣ха̄пети, на ча там̣ пурисам̣ бхаджати, на ча тена виттим̣ а̄паджджати. сеййатха̄пи, сунаккхатта, пан̣д̣упала̄со бандхана̄ павутто абхаббо харитатта̄йа; евамева кхо, сунаккхатта, а̄нен̃джа̄дхимуттасса пурисапуггаласса йе лока̄мисасам̣йоджане се павутте. со евамасса ведитаббо – ‘лока̄мисасам̣йоджанена хи кхо висам̣йутто а̄нен̃джа̄дхимутто пурисапуггало’’’ти.

60. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, сунаккхатта, виджджати йам̣ идхекаччо пурисапуггало а̄кин̃чан̃н̃а̄йатана̄дхимутто асса. а̄кин̃чан̃н̃а̄йатана̄дхимуттасса кхо, сунаккхатта, пурисапуггаласса таппатирӯпӣ чева катха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданудхамман̃ча анувитаккети, анувича̄рети, тан̃ча пурисам̣ бхаджати, тена ча виттим̣ а̄паджджати; а̄нен̃джапат̣исам̣йутта̄йа ча пана катха̄йа каччхама̄на̄йа на суссӯсати, на сотам̣ одахати, на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣ха̄пети, на ча там̣ пурисам̣ бхаджати, на ча тена виттим̣ а̄паджджати. сеййатха̄пи, сунаккхатта, путхусила̄ дведха̄бхинна̄ аппат̣исандхика̄ хоти; евамева кхо, сунаккхатта, а̄кин̃чан̃н̃а̄йатана̄дхимуттасса пурисапуггаласса йе а̄нен̃джасам̣йоджане се бхинне. со евамасса ведитаббо – ‘а̄нен̃джасам̣йоджанена хи кхо висам̣йутто а̄кин̃чан̃н̃а̄йатана̄дхимутто пурисапуггало’’’ти.

61. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, сунаккхатта, виджджати йам̣ идхекаччо пурисапуггало невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатана̄дхимутто асса. невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатана̄дхимуттасса кхо, сунаккхатта, пурисапуггаласса таппатирӯпӣ чева катха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданудхамман̃ча анувитаккети, анувича̄рети, тан̃ча пурисам̣ бхаджати, тена ча виттим̣ а̄паджджати; а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанапат̣исам̣йутта̄йа ча пана катха̄йа каччхама̄на̄йа на суссӯсати, на сотам̣ одахати, на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣ха̄пети, на ча там̣ пурисам̣ бхаджати, на ча тена виттим̣ а̄паджджати. сеййатха̄пи, сунаккхатта, пурисо манун̃н̃абходжанам̣ бхутта̄вӣ чхад̣д̣еййа [чхаддеййа (?)]. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, сунаккхатта, апи ну тасса пурисасса тасмим̣ бхатте [ванте (ка. сӣ.), бхутте (ка. сӣ. ка.)] пуна бхоттукамйата̄ асса̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘адун̃хи, бханте, бхаттам̣ [вантам̣ (сӣ.)] пат̣икӯласаммата’’нти. ‘‘евамева кхо, сунаккхатта, невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатана̄дхимуттасса пурисапуггаласса йе а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасам̣йоджане се ванте. со евамасса ведитаббо – ‘а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасам̣йоджанена хи кхо висам̣йутто невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатана̄дхимутто пурисапуггало’ти.

62. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, сунаккхатта, виджджати йам̣ идхекаччо пурисапуггало самма̄ нибба̄на̄дхимутто асса. самма̄ нибба̄на̄дхимуттасса кхо, сунаккхатта, пурисапуггаласса таппатирӯпӣ чева катха̄ сан̣т̣ха̄ти, таданудхамман̃ча анувитаккети, анувича̄рети, тан̃ча пурисам̣ бхаджати, тена ча виттим̣ а̄паджджати; невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанапат̣исам̣йутта̄йа ча пана катха̄йа каччхама̄на̄йа на суссӯсати, на сотам̣ одахати, на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣ха̄пети, на ча там̣ пурисам̣ бхаджати, на ча тена виттим̣ а̄паджджати. сеййатха̄пи, сунаккхатта, та̄ло маттхакаччхинно абхаббо пуна вирул̣хийа̄; евамева кхо, сунаккхатта, самма̄ нибба̄на̄дхимуттасса пурисапуггаласса йе невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасам̣йоджане се уччхиннамӯле та̄ла̄ваттхукате анабха̄вам̣кате [анабха̄вакате (сӣ. пӣ.), анабха̄ван̇гате (сйа̄. кам̣.)] а̄йатим̣ ануппа̄дадхамме. со евамасса ведитаббо – ‘невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасам̣йоджанена хи кхо висам̣йутто самма̄ нибба̄на̄дхимутто пурисапуггало’’’ти.

63. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, сунаккхатта, виджджати йам̣ идхекаччасса бхиккхуно евамасса – ‘тан̣ха̄ кхо саллам̣ саман̣ена вуттам̣, авиджджа̄висадосо, чхандара̄габйа̄па̄дена руппати. там̣ ме тан̣ха̄саллам̣ пахӣнам̣, апанӣто авиджджа̄висадосо, самма̄ нибба̄на̄дхимуттохамасмӣ’ти. евам̣ма̄ни [евам̣ма̄нӣ (сӣ. пӣ. ка.), евама̄ди (сйа̄. кам̣.)] асса ататхам̣ сама̄нам̣ [аттхам̣ сама̄нам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ.), аттхасама̄нам̣ (сӣ.)]. со йа̄ни самма̄ нибба̄на̄дхимуттасса асаппа̄йа̄ни та̄ни ануйун̃джеййа; асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ ануйун̃джеййа. тасса асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ ануйуттасса ра̄го читтам̣ ануддхам̣сеййа. со ра̄га̄нуддхам̣ситена читтена маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣.

‘‘сеййатха̄пи, сунаккхатта, пурисо саллена виддхо асса сависена га̄л̣хӯпалепанена. тасса митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ бхисаккам̣ саллакаттам̣ упат̣т̣ха̄пеййум̣. тасса со бхисакко саллакатто саттхена ван̣амукхам̣ парикантеййа. саттхена ван̣амукхам̣ парикантитва̄ есанийа̄ саллам̣ есеййа. есанийа̄ саллам̣ еситва̄ саллам̣ аббухеййа, апанеййа висадосам̣ саупа̄дисесам̣. саупа̄дисесоти [анупа̄дисесоти (саббаттха) айам̣ хи татха̄гатасса висайо] джа̄нама̄но со евам̣ вадеййа – ‘амбхо пуриса, уббхатам̣ кхо те саллам̣, апанӣто висадосо саупа̄дисесо [анупа̄дисесо (саббаттха) айампи татха̄гатасса висайо]. аналан̃ча те антара̄йа̄йа. саппа̄йа̄ни чева бходжана̄ни бхун̃джеййа̄си, ма̄ те асаппа̄йа̄ни бходжана̄ни бхун̃джато ван̣о асса̄вӣ асса. ка̄лена ка̄лан̃ча ван̣ам̣ дховеййа̄си, ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпеййа̄си, ма̄ те на ка̄лена ка̄лам̣ ван̣ам̣ дховато на ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпато пуббалохитам̣ ван̣амукхам̣ парийонандхи. ма̄ ча ва̄та̄тапе ча̄риттам̣ ануйун̃джи, ма̄ те ва̄та̄тапе ча̄риттам̣ ануйуттасса раджосӯкам̣ ван̣амукхам̣ ануддхам̣сеси. ван̣а̄нураккхӣ ча, амбхо пуриса, вихареййа̄си ван̣аса̄ропӣ’ти [ван̣асса̄ропӣти (ка.) ван̣а + сам̣ + ропӣ = ван̣аса̄ропӣ-ити падавибха̄го]. тасса евамасса – ‘уббхатам̣ кхо ме саллам̣, апанӣто висадосо анупа̄дисесо. аналан̃ча ме антара̄йа̄йа̄’ти. со асаппа̄йа̄ни чева бходжана̄ни бхун̃джеййа. тасса асаппа̄йа̄ни бходжана̄ни бхун̃джато ван̣о асса̄вӣ асса. на ча ка̄лена ка̄лам̣ ван̣ам̣ дховеййа, на ча ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпеййа. тасса на ка̄лена ка̄лам̣ ван̣ам̣ дховато, на ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпато пуббалохитам̣ ван̣амукхам̣ парийонандхеййа. ва̄та̄тапе ча ча̄риттам̣ ануйун̃джеййа. тасса ва̄та̄тапе ча̄риттам̣ ануйуттасса раджосӯкам̣ ван̣амукхам̣ ануддхам̣сеййа. на ча ван̣а̄нураккхӣ вихареййа на ван̣аса̄ропӣ. тасса имисса̄ ча асаппа̄йакирийа̄йа, асучи висадосо апанӣто саупа̄дисесо тадубхайена ван̣о путхуттам̣ гаччхеййа. со путхуттам̣ гатена ван̣ена маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣.

‘‘евамева кхо, сунаккхатта, т̣ха̄наметам̣ виджджати йам̣ идхекаччасса бхиккхуно евамасса – ‘тан̣ха̄ кхо саллам̣ саман̣ена вуттам̣, авиджджа̄висадосо чхандара̄габйа̄па̄дена руппати. там̣ ме тан̣ха̄саллам̣ пахӣнам̣, апанӣто авиджджа̄висадосо, самма̄ нибба̄на̄дхимуттохамасмӣ’ти. евам̣ма̄ни асса ататхам̣ сама̄нам̣. со йа̄ни самма̄ нибба̄на̄дхимуттасса асаппа̄йа̄ни та̄ни ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ ануйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ ануйун̃джеййа. тасса асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ ануйуттасса, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ ануйуттасса ра̄го читтам̣ ануддхам̣сеййа. со ра̄га̄нуддхам̣ситена читтена маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. маран̣ан̃хетам̣, сунаккхатта, арийасса винайе йо сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттати; маран̣аматтан̃хетам̣, сунаккхатта, дуккхам̣ йам̣ ан̃н̃атарам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати.

64. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, сунаккхатта, виджджати йам̣ идхекаччасса бхиккхуно евамасса – ‘тан̣ха̄ кхо саллам̣ саман̣ена вуттам̣, авиджджа̄висадосо чхандара̄габйа̄па̄дена руппати. там̣ ме тан̣ха̄саллам̣ пахӣнам̣, апанӣто авиджджа̄висадосо, самма̄ нибба̄на̄дхимуттохамасмӣ’ти. самма̄ нибба̄на̄дхимуттассева сато со йа̄ни самма̄ нибба̄на̄дхимуттасса асаппа̄йа̄ни та̄ни на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ на̄нуйун̃джеййа. тасса асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ на̄нуйуттасса ра̄го читтам̣ на̄нуддхам̣сеййа. со на ра̄га̄нуддхам̣ситена читтена нева маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа на маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣.

‘‘сеййатха̄пи, сунаккхатта, пурисо саллена виддхо асса сависена га̄л̣хӯпалепанена. тасса митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ бхисаккам̣ саллакаттам̣ упат̣т̣ха̄пеййум̣. тасса со бхисакко саллакатто саттхена ван̣амукхам̣ парикантеййа. саттхена ван̣амукхам̣ парикантитва̄ есанийа̄ саллам̣ есеййа. есанийа̄ саллам̣ еситва̄ саллам̣ аббухеййа, апанеййа висадосам̣ анупа̄дисесам̣. анупа̄дисесоти джа̄нама̄но со евам̣ вадеййа – ‘амбхо пуриса, уббхатам̣ кхо те саллам̣, апанӣто висадосо анупа̄дисесо. аналан̃ча те антара̄йа̄йа. саппа̄йа̄ни чева бходжана̄ни бхун̃джеййа̄си, ма̄ те асаппа̄йа̄ни бходжана̄ни бхун̃джато ван̣о асса̄вӣ асса. ка̄лена ка̄лан̃ча ван̣ам̣ дховеййа̄си, ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпеййа̄си. ма̄ те на ка̄лена ка̄лам̣ ван̣ам̣ дховато на ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпато пуббалохитам̣ ван̣амукхам̣ парийонандхи. ма̄ ча ва̄та̄тапе ча̄риттам̣ ануйун̃джи, ма̄ те ва̄та̄тапе ча̄риттам̣ ануйуттасса раджосӯкам̣ ван̣амукхам̣ ануддхам̣сеси. ван̣а̄нураккхӣ ча, амбхо пуриса, вихареййа̄си ван̣аса̄ропӣ’ти. тасса евамасса – ‘уббхатам̣ кхо ме саллам̣, апанӣто висадосо анупа̄дисесо. аналан̃ча ме антара̄йа̄йа̄’ти. со саппа̄йа̄ни чева бходжана̄ни бхун̃джеййа. тасса саппа̄йа̄ни бходжана̄ни бхун̃джато ван̣о на асса̄вӣ асса. ка̄лена ка̄лан̃ча ван̣ам̣ дховеййа, ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпеййа. тасса ка̄лена ка̄лам̣ ван̣ам̣ дховато ка̄лена ка̄лам̣ ван̣амукхам̣ а̄лимпато на пуббалохитам̣ ван̣амукхам̣ парийонандхеййа. на ча ва̄та̄тапе ча̄риттам̣ ануйун̃джеййа. тасса ва̄та̄тапе ча̄риттам̣ анануйуттасса раджосӯкам̣ ван̣амукхам̣ на̄нуддхам̣сеййа. ван̣а̄нураккхӣ ча вихареййа ван̣аса̄ропӣ. тасса имисса̄ ча саппа̄йакирийа̄йа асу ча [асучи (саббаттха) соча̄ти таббан̣н̣ана̄ манасика̄табба̄] висадосо апанӣто анупа̄дисесо тадубхайена ван̣о вирухеййа. со рул̣хена ван̣ена сан̃чхавина̄ нева маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа на маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣.

‘‘евамева кхо, сунаккхатта, т̣ха̄наметам̣ виджджати йам̣ идхекаччасса бхиккхуно евамасса – ‘тан̣ха̄ кхо саллам̣ саман̣ена вуттам̣, авиджджа̄висадосо чхандара̄габйа̄па̄дена руппати. там̣ ме тан̣ха̄саллам̣ пахӣнам̣, апанӣто авиджджа̄висадосо, самма̄ нибба̄на̄дхимуттохамасмӣ’ти. самма̄ нибба̄на̄дхимуттассева сато со йа̄ни самма̄ нибба̄на̄дхимуттасса асаппа̄йа̄ни та̄ни на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ на̄нуйун̃джеййа, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ на̄нуйун̃джеййа. тасса асаппа̄йам̣ чаккхуна̄ рӯпадассанам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ сотена саддам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ гха̄нена гандхам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ дживха̄йа расам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ на̄нуйуттасса, асаппа̄йам̣ манаса̄ дхаммам̣ на̄нуйуттасса, ра̄го читтам̣ на̄нуддхам̣сеййа. со на ра̄га̄нуддхам̣ситена читтена нева маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа на маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣.

65. ‘‘упама̄ кхо ме айам̣, сунаккхатта, ката̄ аттхасса вин̃н̃а̄пана̄йа. айам̣йеветтха аттхо – ван̣оти кхо, сунаккхатта, чханнетам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачанам̣; висадосоти кхо, сунаккхатта, авиджджа̄йетам̣ адхивачанам̣; салланти кхо, сунаккхатта, тан̣ха̄йетам̣ адхивачанам̣; есанӣти кхо, сунаккхатта, сатийа̄йетам̣ адхивачанам̣; саттханти кхо, сунаккхатта, арийа̄йетам̣ пан̃н̃а̄йа адхивачанам̣; бхисакко саллакаттоти кхо, сунаккхатта, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса.

‘‘со вата, сунаккхатта, бхиккху чхасу пхасса̄йатанесу сам̣вутака̄рӣ ‘упадхи дуккхасса мӯла’нти – ити видитва̄ нирупадхи упадхисан̇кхайе вимутто упадхисмим̣ ва̄ ка̄йам̣ упасам̣хариссати читтам̣ ва̄ уппа̄дессатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. сеййатха̄пи, сунаккхатта, а̄па̄нӣйакам̣со ван̣н̣асампанно гандхасампанно расасампанно; со ча кхо висена сам̣сат̣т̣хо. атха пурисо а̄гаччхеййа джӣвитука̄мо амаритука̄мо сукхака̄мо дуккхапат̣икӯло. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, сунаккхатта, апи ну со пурисо амум̣ а̄па̄нӣйакам̣сам̣ пивеййа йам̣ джан̃н̃а̄ – ‘има̄хам̣ пивитва̄ маран̣ам̣ ва̄ нигаччха̄ми маран̣аматтам̣ ва̄ дуккха’’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘евамева кхо, сунаккхатта, со вата бхиккху чхасу пхасса̄йатанесу сам̣вутака̄рӣ ‘упадхи дуккхасса мӯла’нти – ити видитва̄ нирупадхи упадхисан̇кхайе вимутто упадхисмим̣ ва̄ ка̄йам̣ упасам̣хариссати читтам̣ ва̄ уппа̄дессатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. сеййатха̄пи, сунаккхатта, а̄сӣвисо [а̄сивисо (ка.)] гхорависо. атха пурисо а̄гаччхеййа джӣвитука̄мо амаритука̄мо сукхака̄мо дуккхапат̣икӯло. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, сунаккхатта, апи ну со пурисо амусса а̄сӣвисасса гхорависасса хаттхам̣ ва̄ ан̇гут̣т̣хам̣ ва̄ даджджа̄ [йун̃джеййа (ка.)] йам̣ джан̃н̃а̄ – ‘имина̄хам̣ дат̣т̣хо маран̣ам̣ ва̄ нигаччха̄ми маран̣аматтам̣ ва̄ дуккха’’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘евамева кхо, сунаккхатта, со вата бхиккху чхасу пхасса̄йатанесу сам̣вутака̄рӣ ‘упадхи дуккхасса мӯла’нти – ити видитва̄ нирупадхи упадхисан̇кхайе вимутто упадхисмим̣ ва̄ ка̄йам̣ упасам̣хариссати читтам̣ ва̄ уппа̄дессатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано сунаккхатто личчхавипутто бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

сунаккхаттасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.