7. дханан̃джа̄нисуттам̣
445. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ са̄рипутто даккхин̣а̄гирисмим̣ ча̄рикам̣ чарати махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху ра̄джагахе вассам̣вут̣т̣хо [вассам̣вуттхо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] йена даккхин̣а̄гири йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо там̣ бхиккхум̣ а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча – ‘‘качча̄вусо, бхагава̄ арого ча балава̄ ча̄’’ти? ‘‘арого ча̄вусо, бхагава̄ балава̄ ча̄’’ти. ‘‘каччи пана̄вусо, бхиккхусан̇гхо арого ча балава̄ ча̄’’ти? ‘‘бхиккхусан̇гхопи кхо, а̄вусо, арого ча балава̄ ча̄’’ти. ‘‘еттха, а̄вусо, тан̣д̣улапа̄лидва̄ра̄йа дханан̃джа̄ни [дха̄нан̃джа̄ни (сӣ. пӣ.)] на̄ма бра̄хман̣о аттхи. качча̄вусо, дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о арого ча балава̄ ча̄’’ти? ‘‘дханан̃джа̄нипи кхо, а̄вусо, бра̄хман̣о арого ча балава̄ ча̄’’ти. ‘‘каччи пана̄вусо, дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о аппаматто’’ти? ‘‘куто пана̄вусо, дханан̃джа̄нисса бра̄хман̣асса аппама̄до? дханан̃джа̄ни, а̄вусо, бра̄хман̣о ра̄джа̄нам̣ нисса̄йа бра̄хман̣агахапатике вилумпати, бра̄хман̣агахапатике нисса̄йа ра̄джа̄нам̣ вилумпати. йа̄писса бхарийа̄ саддха̄ саддхакула̄ а̄нӣта̄ са̄пи ка̄лан̇ката̄; ан̃н̃а̄сса бхарийа̄ ассаддха̄ ассаддхакула̄ а̄нӣта̄’’. ‘‘дуссутам̣ вата̄вусо, ассумха, дуссутам̣ вата̄вусо, ассумха; йе майам̣ дханан̃джа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ паматтам̣ ассумха. аппева ча на̄ма майам̣ када̄чи карахачи дханан̃джа̄нина̄ бра̄хман̣ена саддхим̣ сама̄гаччхеййа̄ма, аппева на̄ма сийа̄ кочидева катха̄салла̄по’’ти?
446. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто даккхин̣а̄гирисмим̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари. татра судам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. тена кхо пана самайена дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о бахинагаре га̄во гот̣т̣хе духа̄пети. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘ито, бхо са̄рипутта, пайо, пӣйатам̣ та̄ва бхаттасса ка̄ло бхависсатӣ’’ти. ‘‘алам̣, бра̄хман̣а. катам̣ ме аджджа бхаттакиччам̣. амукасмим̣ ме руккхамӯле дива̄виха̄ро бхависсати. таттха а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о а̄йасмато са̄рипуттасса паччассоси. атха кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о паччха̄бхаттам̣ бхуттапа̄тара̄со йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо дханан̃джа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча – ‘‘качча̄си, дханан̃джа̄ни, аппаматто’’ти? ‘‘куто, бхо са̄рипутта, амха̄кам̣ аппама̄до йесам̣ но ма̄та̄питаро посетабба̄, путтада̄ро посетаббо, да̄сакаммакара̄ посетабба̄, митта̄мачча̄нам̣ митта̄маччакаран̣ӣйам̣ ка̄таббам̣, н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ н̃а̄тиса̄лохитакаран̣ӣйам̣ ка̄таббам̣, атитхӣнам̣ атитхикаран̣ӣйам̣ ка̄таббам̣, пуббапета̄нам̣ пуббапетакаран̣ӣйам̣ ка̄таббам̣, девата̄нам̣ девата̄каран̣ӣйам̣ ка̄таббам̣, ран̃н̃о ра̄джакаран̣ӣйам̣ ка̄таббам̣, айампи ка̄йо пӣн̣етаббо брӯхетаббо’’ти?
447. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо ма̄та̄питӯнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо ма̄та̄питӯнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, ма̄та̄питаро ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо путтада̄расса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо путтада̄расса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, путтада̄ро ва̄ панасса лабхеййа ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо да̄сакаммакарапорисасса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо да̄сакаммакарапорисасса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, да̄сакаммакарапориса̄ ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо митта̄мачча̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо митта̄мачча̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, митта̄мачча̄ ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, н̃а̄тиса̄лохита̄ ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо атитхӣнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо атитхӣнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, атитхӣ ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо пуббапета̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо пуббапета̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, пуббапета̄ ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо девата̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо девата̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, девата̄ ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо ран̃н̃о хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо ран̃н̃о хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, ра̄джа̄ ва̄ панасса лабхеййа ‘есо кхо амха̄кам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, идхекаччо ка̄йасса пӣн̣ана̄хету брӯхана̄хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, таменам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету нирайам̣ нирайапа̄ла̄ упакад̣д̣хеййум̣. лабхеййа ну кхо со ‘ахам̣ кхо ка̄йасса пӣн̣ана̄хету брӯхана̄хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахосим̣, ма̄ мам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’ти, паре ва̄ панасса лабхеййум̣ ‘есо кхо ка̄йасса пӣн̣ана̄хету брӯхана̄хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ ахоси, ма̄ нам̣ нирайам̣ нирайапа̄ла̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо са̄рипутта. атха кхо нам̣ виккандантам̣йева нирайе нирайапа̄ла̄ паккхипеййум̣’’.
448. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ ма̄та̄питӯнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ ма̄та̄питӯнам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, ма̄та̄питӯнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, ма̄та̄питӯнам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ ма̄та̄питаро чева посетум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ путтада̄расса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ путтада̄расса хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, путтада̄расса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, путтада̄расса хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄ йехи сакка̄ путтада̄ран̃чева посетум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ да̄сакаммакарапорисасса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ да̄сакаммакарапорисасса хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, да̄сакаммакарапорисасса хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, да̄сакаммакарапорисасса хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ да̄сакаммакарапорисе чева посетум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ митта̄мачча̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ митта̄мачча̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, митта̄мачча̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, митта̄мачча̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ митта̄мачча̄нан̃чева митта̄маччакаран̣ӣйам̣ ка̄тум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, н̃а̄тиса̄лохита̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ н̃а̄тиса̄лохита̄нан̃чева н̃а̄тиса̄лохитакаран̣ӣйам̣ ка̄тум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ атитхӣнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ атитхӣнам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, атитхӣнам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, атитхӣнам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ атитхӣнан̃чева атитхикаран̣ӣйам̣ ка̄тум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ пуббапета̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ пуббапета̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, пуббапета̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, пуббапета̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ пуббапета̄нан̃чева пуббапетакаран̣ӣйам̣ ка̄тум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ девата̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ девата̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, девата̄нам̣ хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, девата̄нам̣ хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ девата̄нан̃чева девата̄каран̣ӣйам̣ ка̄тум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ ран̃н̃о хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ ран̃н̃о хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, ран̃н̃о хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, ран̃н̃о хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ ран̃н̃о чева ра̄джакаран̣ӣйам̣ ка̄тум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитум̣.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, йо ва̄ ка̄йасса пӣн̣ана̄хету брӯхана̄хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, йо ва̄ ка̄йасса пӣн̣ана̄хету брӯхана̄хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса; катамам̣ сеййо’’ти? ‘‘йо хи, бхо са̄рипутта, ка̄йасса пӣн̣ана̄хету брӯхана̄хету адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ асса, на там̣ сеййо; йо ча кхо, бхо са̄рипутта, ка̄йасса пӣн̣ана̄хету брӯхана̄хету дхаммача̄рӣ самача̄рӣ асса, тадеветтха сеййо. адхаммачарийа̄висамачарийа̄хи, бхо са̄рипутта, дхаммачарийа̄самачарийа̄ сеййо’’ти. ‘‘аттхи кхо, дханан̃джа̄ни, ан̃н̃есам̣ хетука̄ дхаммика̄ камманта̄, йехи сакка̄ ка̄йан̃чева пӣн̣етум̣ брӯхетум̣, на ча па̄пакаммам̣ ка̄тум̣, пун̃н̃ан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипаджджиту’’нти.
449. атха кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о апарена самайена а̄ба̄дхико ахоси дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о ан̃н̃атарам̣ пурисам̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, амбхо пуриса, йена бхагава̄ тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ ванда̄хи – ‘дханан̃джа̄ни, бханте, бра̄хман̣о а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. йена ча̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ мама вачанена а̄йасмато са̄рипуттасса па̄де сираса̄ ванда̄хи – ‘дханан̃джа̄ни, бханте, бра̄хман̣о а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со а̄йасмато са̄рипуттасса па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. еван̃ча вадехи – ‘са̄дху кира, бханте, а̄йасма̄ са̄рипутто йена дханан̃джа̄нисса бра̄хман̣асса нивесанам̣ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со пурисо дханан̃джа̄нисса бра̄хман̣асса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со пурисо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘дханан̃джа̄ни, бханте, бра̄хман̣о а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’’ти. йена ча̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со пурисо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘дханан̃джа̄ни, бханте, бра̄хман̣о а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со а̄йасмато са̄рипуттасса па̄де сираса̄ вандати, еван̃ча вадети – ‘са̄дху кира, бханте, а̄йасма̄ са̄рипутто йена дханан̃джа̄нисса бра̄хман̣асса нивесанам̣ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. адхива̄сеси кхо а̄йасма̄ са̄рипутто тун̣хӣбха̄вена.
450. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена дханан̃джа̄нисса бра̄хман̣асса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо а̄йасма̄ са̄рипутто дханан̃джа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘каччи те, дханан̃джа̄ни, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣? каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти? пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но абхиккамо’’ти? ‘‘на ме, бхо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти. абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, бхо са̄рипутта, балава̄ пурисо тин̣хена сикхарена муддхани [муддха̄нам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] абхиматтхеййа; евамева кхо, бхо са̄рипутта, адхиматта̄ ва̄та̄ муддхани ча ӯхананти. на ме, бхо са̄рипутта, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти. абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, бхо са̄рипутта, балава̄ пурисо дал̣хена вараттаккхан̣д̣ена [вараттабандханена (сӣ. пӣ.)] сӣсе сӣсавет̣хам̣ дадеййа; евамева кхо, бхо са̄рипутта, адхиматта̄ сӣсе сӣсаведана̄. на ме, бхо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти. абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, бхо са̄рипутта, даккхо гогха̄тако ва̄ гогха̄такантева̄сӣ ва̄ тин̣хена говикантанена куччхим̣ парикантеййа; евамева кхо, бхо са̄рипутта, адхиматта̄ ва̄та̄ куччхим̣ парикантанти. на ме, бхо са̄рипутта, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти. абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо. сеййатха̄пи, бхо са̄рипутта, две балаванто пуриса̄ дуббалатарам̣ пурисам̣ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄ ан̇га̄рака̄суйа̄ санта̄пеййум̣ сампарита̄пеййум̣; евамева кхо, бхо са̄рипутта, адхиматто ка̄йасмим̣ д̣а̄хо. на ме, бхо са̄рипутта, кхаманӣйам̣ на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти. абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо’’ти.
451. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – нирайо ва̄ тираччха̄найони ва̄’’ти? ‘‘нирайа̄, бхо са̄рипутта, тираччха̄найони сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – тираччха̄найони ва̄ петтивисайо ва̄’’ти? ‘‘тираччха̄найонийа̄, бхо са̄рипутта, петтивисайо сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – петтивисайо ва̄ манусса̄ ва̄’’ти? ‘‘петтивисайа̄, бхо са̄рипутта, манусса̄ сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – манусса̄ ва̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄ [ча̄туммаха̄ра̄джика̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ва̄ дева̄’’ти? ‘‘мануссехи, бхо са̄рипутта, ча̄тумаха̄ра̄джика̄ дева̄ сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – ча̄тумаха̄ра̄джика̄ ва̄ дева̄ та̄ватим̣са̄ ва̄ дева̄’’ти? ‘‘ча̄тумаха̄ра̄джикехи, бхо са̄рипутта, девехи та̄ватим̣са̄ дева̄ сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – та̄ватим̣са̄ ва̄ дева̄ йа̄ма̄ ва̄ дева̄’’ти? ‘‘та̄ватим̣сехи, бхо са̄рипутта, девехи йа̄ма̄ дева̄ сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – йа̄ма̄ ва̄ дева̄ тусита̄ ва̄ дева̄’’ти? ‘‘йа̄мехи, бхо са̄рипутта, девехи тусита̄ дева̄ сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – тусита̄ ва̄ дева̄ нимма̄наратӣ ва̄ дева̄’’ти? ‘‘туситехи, бхо са̄рипутта, девехи нимма̄наратӣ дева̄ сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо – нимма̄наратӣ ва̄ дева̄ параниммитавасаваттӣ ва̄ дева̄’’ти? ‘‘нимма̄наратӣхи, бхо са̄рипутта, девехи параниммитавасаваттӣ дева̄ сеййо’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, дханан̃джа̄ни, катамам̣ сеййо параниммитавасаваттӣ ва̄ дева̄ брахмалоко ва̄’’ти? ‘‘‘брахмалоко’ти [бхавам̣ са̄рипутто а̄ха̄ти, катамам̣ са̄рипутто а̄ха брахмалокоти. (ка.)] – бхавам̣ са̄рипутто а̄ха; ‘брахмалоко’ти – бхавам̣ са̄рипутто а̄ха̄’’ти [бхавам̣ са̄рипутто а̄ха̄ти, катамам̣ са̄рипутто а̄ха брахмалокоти. (ка.)].
атха кхо а̄йасмато са̄рипуттасса етадахоси – ‘‘име кхо бра̄хман̣а̄ брахмалока̄дхимутта̄. йам̣нӯна̄хам̣ дханан̃джа̄нисса бра̄хман̣асса брахма̄нам̣ сахабйата̄йа маггам̣ десеййа’’нти. ‘‘брахма̄нам̣ те, дханан̃джа̄ни, сахабйата̄йа маггам̣ десесса̄ми; там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о а̄йасмато са̄рипуттасса паччассоси. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча – ‘‘катамо ча, дханан̃джа̄ни, брахма̄нам̣ сахабйата̄йа магго? идха, дханан̃джа̄ни, бхиккху метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. айам̣ кхо, дханан̃джа̄ни, брахма̄нам̣ сахабйата̄йа магго’’.
452. ‘‘пуна чапарам̣, дханан̃джа̄ни, бхиккху карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣; ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. айам̣ кхо, дханан̃джа̄ни, брахма̄нам̣ сахабйата̄йа магго’’ти. тена хи, бхо са̄рипутта, мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ ванда̄хи – ‘дханан̃джа̄ни, бханте, бра̄хман̣о а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто дханан̃джа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ сати уттарикаран̣ӣйе хӣне брахмалоке патит̣т̣ха̄петва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о ачирапакканте а̄йасманте са̄рипутте ка̄ламака̄си, брахмалокан̃ча упападжджи.
453. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘есо, бхиккхаве, са̄рипутто дханан̃джа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ сати уттарикаран̣ӣйе хӣне брахмалоке патит̣т̣ха̄петва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакканто’’ти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди, екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘дханан̃джа̄ни, бханте, бра̄хман̣о а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но, со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣ са̄рипутта дханан̃джа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ сати уттарикаран̣ӣйе хӣне брахмалоке патит̣т̣ха̄петва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакканто’’ти? ‘‘майхам̣ кхо, бханте, евам̣ ахоси – ‘име кхо бра̄хман̣а̄ брахмалока̄дхимутта̄, йам̣нӯна̄хам̣ дханан̃джа̄нисса бра̄хман̣асса брахма̄нам̣ сахабйата̄йа маггам̣ десеййа’нти. ‘‘ка̄лан̇каточа [ка̄лан̇катова (сйа̄. кам̣. ка.)], са̄рипутта, дханан̃джа̄ни бра̄хман̣о, брахмалокан̃ча упапанно’’ти.
дханан̃джа̄нисуттам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.