10. сан̇га̄равасуттам̣
473. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарати махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣. тена кхо пана самайена дханан̃джа̄нӣ [дха̄нан̃джа̄нӣ (сӣ. пӣ.)] на̄ма бра̄хман̣ӣ чан̃чаликаппе [ман̣д̣алакаппе (сӣ.), паччалакаппе (сйа̄. кам̣.), чан̣д̣алакаппе (пӣ.)] пат̣ивасати абхиппасанна̄ буддхе ча дхамме ча сан̇гхе ча. атха кхо дханан̃джа̄нӣ бра̄хман̣ӣ упаккхалитва̄ тиккхаттум̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса. намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса. намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти.
тена кхо пана самайена сан̇га̄раво на̄ма ма̄н̣аво чан̃чаликаппе пат̣ивасати тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣, падако, веййа̄каран̣о, лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо. ассоси кхо сан̇га̄раво ма̄н̣аво дханан̃джа̄нийа̄ бра̄хман̣ийа̄ евам̣ ва̄чам̣ бха̄сама̄на̄йа. сутва̄ дханан̃джа̄ним̣ бра̄хман̣им̣ етадавоча – ‘‘авабхӯта̄ва айам̣ [авабхӯта̄ чайам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дханан̃джа̄нӣ бра̄хман̣ӣ, парабхӯта̄ва айам̣ [пара̄бхӯта̄ чайам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дханан̃джа̄нӣ бра̄хман̣ӣ, виджджама̄на̄нам̣ (тевиджджа̄нам̣) [( ) сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. поттхакесу наттхи] бра̄хман̣а̄нам̣, атха ча пана тасса мун̣д̣акасса саман̣акасса ван̣н̣ам̣ бха̄сиссатӣ’’ти [бха̄сатӣти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ)]. ‘‘на хи пана твам̣, та̄та бхадрамукха, тасса бхагавато сӣлапан̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄на̄си. саче твам̣, та̄та бхадрамукха, тасса бхагавато сӣлапан̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄неййа̄си, на твам̣, та̄та бхадрамукха, там̣ бхагавантам̣ аккоситаббам̣ парибха̄ситаббам̣ ман̃н̃еййа̄сӣ’’ти. ‘‘тена хи, бхоти, йада̄ саман̣о готамо чан̃чаликаппам̣ ануппатто хоти атха ме а̄рочеййа̄сӣ’’ти. ‘‘евам̣, бхадрамукха̄’’ти кхо дханан̃джа̄нӣ бра̄хман̣ӣ сан̇га̄равасса ма̄н̣авасса паччассоси.
атха кхо бхагава̄ косалесу анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена чан̃чаликаппам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ чан̃чаликаппе вихарати тодеййа̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ амбаване. ассоси кхо дханан̃джа̄нӣ бра̄хман̣ӣ – ‘‘бхагава̄ кира чан̃чаликаппам̣ ануппатто, чан̃чаликаппе вихарати тодеййа̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ амбаване’’ти. атха кхо дханан̃джа̄нӣ бра̄хман̣ӣ йена сан̇га̄раво ма̄н̣аво тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сан̇га̄равам̣ ма̄н̣авам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, та̄та бхадрамукха, со бхагава̄ чан̃чаликаппам̣ ануппатто, чан̃чаликаппе вихарати тодеййа̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ амбаване. йассада̄ни, та̄та бхадрамукха, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.
474. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо сан̇га̄раво ма̄н̣аво дханан̃джа̄нийа̄ бра̄хман̣ийа̄ пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сан̇га̄раво ма̄н̣аво бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘санти кхо, бхо готама, еке саман̣абра̄хман̣а̄ дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти. татра, бхо готама, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти, тесам̣ бхавам̣ готамо катамо’’ти? ‘‘дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄нам̣, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанта̄нампи кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, вематтам̣ вада̄ми. санти, бха̄радва̄джа, еке саман̣абра̄хман̣а̄ ануссавика̄. те ануссавена дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти; сеййатха̄пи бра̄хман̣а̄ тевиджджа̄. санти пана, бха̄радва̄джа, еке саман̣абра̄хман̣а̄ кевалам̣ саддха̄маттакена дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти; сеййатха̄пи таккӣ вӣмам̣сӣ. санти, бха̄радва̄джа, еке саман̣абра̄хман̣а̄ пуббе анануссутесу дхаммесу са̄мам̣йева дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти. татра, бха̄радва̄джа, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ пуббе анануссутесу дхаммесу са̄мам̣йева дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти, теса̄хамасми. тадамина̄петам̣, бха̄радва̄джа, парийа̄йена ведитаббам̣, йатха̄ йе те саман̣абра̄хман̣а̄ пуббе анануссутесу дхаммесу са̄мам̣йева дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа дит̣т̣хадхамма̄бхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄, а̄дибрахмачарийам̣ пат̣иджа̄нанти, теса̄хамасми.
475. ‘‘идха ме, бха̄радва̄джа, пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘самба̄дхо гхара̄ва̄со раджа̄патхо, аббхока̄со паббаджджа̄. найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, апарена самайена дахарова сама̄но сусука̄л̣акесо бхадрена йоббанена саманна̄гато пат̣хамена вайаса̄ ака̄мака̄нам̣ ма̄та̄питӯнам̣ ассумукха̄нам̣ руданта̄нам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджим̣. со евам̣ паббаджито сама̄но ким̣кусалагавесӣ ануттарам̣ сантиварападам̣ парийесама̄но йена а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ а̄л̣а̄рам̣ ка̄ла̄мам̣ етадавочам̣ – ‘иччха̄махам̣, а̄вусо ка̄ла̄ма, имасмим̣ дхаммавинайе брахмачарийам̣ чариту’нти. евам̣ вутте, бха̄радва̄джа, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо мам̣ етадавоча – ‘вихарата̄йасма̄. та̄дисо айам̣ дхаммо йаттха вин̃н̃ӯ пурисо начирассева сакам̣ а̄чарийакам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа̄’ти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣им̣. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, та̄ватакенева от̣т̣хапахатаматтена лапитала̄панаматтена ‘н̃а̄н̣ава̄дан̃ча вада̄ми, тхерава̄дан̃ча джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти ча пат̣иджа̄на̄ми, ахан̃чева ан̃н̃е ча. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на кхо а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо имам̣ дхаммам̣ кевалам̣ саддха̄маттакена сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведети; аддха̄ а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо имам̣ дхаммам̣ джа̄нам̣ пассам̣ вихаратӣ’ти.
‘‘атха кхва̄хам̣, бха̄радва̄джа, йена а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ а̄л̣а̄рам̣ ка̄ла̄мам̣ етадавочам̣ – ‘китта̄вата̄ но, а̄вусо ка̄ла̄ма, имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведесӣ’ти? евам̣ вутте, бха̄радва̄джа, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ паведеси. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на кхо а̄л̣а̄рассева ка̄ла̄масса аттхи саддха̄, майхам̣паттхи саддха̄; на кхо а̄л̣а̄рассева ка̄ла̄масса аттхи вӣрийам̣…пе… сати… сама̄дхи… пан̃н̃а̄, майхам̣паттхи пан̃н̃а̄. йам̣нӯна̄хам̣ йам̣ дхаммам̣ а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведети тасса дхаммасса саччхикирийа̄йа падахеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄сим̣. атха кхва̄хам̣, бха̄радва̄джа, йена а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ а̄л̣а̄рам̣ ка̄ла̄мам̣ етадавочам̣ – ‘етта̄вата̄ но, а̄вусо ка̄ла̄ма, имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведесӣ’ти? ‘етта̄вата̄ кхо ахам̣, а̄вусо, имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведемӣ’ти. ‘ахампи кхо, а̄вусо, етта̄вата̄ имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣ’ти. ‘ла̄бха̄ но, а̄вусо, суладдхам̣ но, а̄вусо, йе майам̣ а̄йасмантам̣ та̄дисам̣ сабрахмача̄рим̣ пасса̄ма. ити йа̄хам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеми там̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси; йам̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси тамахам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеми. ити йа̄хам̣ дхаммам̣ джа̄на̄ми там̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си, йам̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си тамахам̣ дхаммам̣ джа̄на̄ми. ити йа̄дисо ахам̣ та̄дисо тувам̣, йа̄дисо тувам̣ та̄дисо ахам̣. ехи да̄ни, а̄вусо, убхова санта̄ имам̣ ган̣ам̣ парихара̄ма̄’ти. ити кхо, бха̄радва̄джа, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄чарийо ме сама̄но аттано антева̄сим̣ мам̣ сама̄нам̣ аттана̄ самасамам̣ т̣хапеси, ул̣а̄ра̄йа ча мам̣ пӯджа̄йа пӯджеси. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на̄йам̣ дхаммо ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати, йа̄вадева а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанӯпапаттийа̄’ти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, там̣ дхаммам̣ аналан̇каритва̄ тасма̄ дхамма̄ ниббиджджа апаккамим̣.
476. ‘‘со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, ким̣кусалагавесӣ ануттарам̣ сантиварападам̣ парийесама̄но йена удако ра̄мапутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ удакам̣ ра̄мапуттам̣ етадавочам̣ – ‘иччха̄махам̣, а̄вусо [пасса ма. ни. 1.278 па̄сара̄сисутте], имасмим̣ дхаммавинайе брахмачарийам̣ чариту’нти. евам̣ вутте, бха̄радва̄джа, удако ра̄мапутто мам̣ етадавоча – ‘вихарата̄йасма̄. та̄дисо айам̣ дхаммо йаттха вин̃н̃ӯ пурисо начирассева сакам̣ а̄чарийакам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа̄’ти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣им̣. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, та̄ватакенева от̣т̣хапахатаматтена лапитала̄панаматтена ‘н̃а̄н̣ава̄дан̃ча вада̄ми, тхерава̄дан̃ча джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти ча пат̣иджа̄на̄ми, ахан̃чева ан̃н̃е ча. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на кхо ра̄мо имам̣ дхаммам̣ кевалам̣ саддха̄маттакена сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведеси; аддха̄ ра̄мо имам̣ дхаммам̣ джа̄нам̣ пассам̣ виха̄сӣ’ти. атха кхва̄хам̣, бха̄радва̄джа, йена удако ра̄мапутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ удакам̣ ра̄мапуттам̣ етадавочам̣ – ‘китта̄вата̄ но, а̄вусо, ра̄мо имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведесӣ’ти? евам̣ вутте, бха̄радва̄джа, удако ра̄мапутто невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ паведеси. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на кхо ра̄массева ахоси саддха̄, майхам̣паттхи саддха̄; на кхо ра̄массева ахоси вӣрийам̣…пе… сати… сама̄дхи… пан̃н̃а̄, майхам̣паттхи пан̃н̃а̄. йам̣нӯна̄хам̣ йам̣ дхаммам̣ ра̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведеси тасса дхаммасса саччхикирийа̄йа падахеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄сим̣.
‘‘атха кхва̄хам̣, бха̄радва̄джа, йена удако ра̄мапутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ удакам̣ ра̄мапуттам̣ етадавочам̣ – ‘етта̄вата̄ но, а̄вусо, ра̄мо имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведесӣ’ти? ‘етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, ра̄мо имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведесӣ’ти. ‘ахампи кхо, а̄вусо, етта̄вата̄ имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣ’ти. ‘ла̄бха̄ но, а̄вусо, суладдхам̣ но, а̄вусо, йе майам̣ а̄йасмантам̣ та̄дисам̣ сабрахмача̄рим̣ пасса̄ма. ити йам̣ дхаммам̣ ра̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеси там̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси; йам̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси там̣ дхаммам̣ ра̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеси. ити йам̣ дхаммам̣ ра̄мо абхин̃н̃а̄си там̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си, йам̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си там̣ дхаммам̣ ра̄мо абхин̃н̃а̄си. ити йа̄дисо ра̄мо ахоси та̄дисо тувам̣, йа̄дисо тувам̣ та̄дисо ра̄мо ахоси. ехи да̄ни, а̄вусо, тувам̣ имам̣ ган̣ам̣ парихара̄’ти. ити кхо, бха̄радва̄джа, удако ра̄мапутто сабрахмача̄рӣ ме сама̄но а̄чарийат̣т̣ха̄не мам̣ т̣хапеси, ул̣а̄ра̄йа ча мам̣ пӯджа̄йа пӯджеси. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на̄йам̣ дхаммо ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати, йа̄вадева невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпапаттийа̄’ти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, там̣ дхаммам̣ аналан̇каритва̄ тасма̄ дхамма̄ ниббиджджа апаккамим̣.
477. ‘‘со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, ким̣кусалагавесӣ ануттарам̣ сантиварападам̣ парийесама̄но магадхесу анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена урувел̣а̄ сена̄нигамо тадавасарим̣. таттхаддасам̣ раман̣ӣйам̣ бхӯмибха̄гам̣, па̄са̄дикан̃ча ванасан̣д̣ам̣, надин̃ча сандантим̣ сетакам̣ супатиттхам̣ раман̣ӣйам̣, саманта̄ ча гочарага̄мам̣. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘раман̣ӣйо вата, бхо, бхӯмибха̄го, па̄са̄дико ча ванасан̣д̣о, надӣ ча сандати сетака̄ супатиттха̄ раман̣ӣйа̄, саманта̄ ча гочарага̄мо. алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа̄’ти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, таттхева нисӣдим̣ – ‘аламидам̣ падха̄на̄йа̄’ти. аписсу мам̣, бха̄радва̄джа, тиссо упама̄ пат̣ибхам̣су аначчхарийа̄ пуббе ассутапубба̄.
‘‘сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, аллам̣ кат̣т̣хам̣ саснехам̣ удаке никкхиттам̣. атха пурисо а̄гаччхеййа уттара̄ран̣им̣ а̄да̄йа – ‘аггим̣ абхиниббаттесса̄ми, теджо па̄тукарисса̄мӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бха̄радва̄джа, апи ну со пурисо амум̣ аллам̣ кат̣т̣хам̣ саснехам̣ удаке никкхиттам̣ уттара̄ран̣им̣ а̄да̄йа абхимантхенто аггим̣ абхиниббаттеййа, теджо па̄тукареййа̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама. там̣ кисса хету? адун̃хи, бхо готама, аллам̣ кат̣т̣хам̣ саснехам̣, тан̃ча пана удаке никкхиттам̣; йа̄вадева ча пана со пурисо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бха̄радва̄джа, йе хи кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ ка̄йена чева читтена ча ка̄мехи авӯпакат̣т̣ха̄ вихаранти, йо ча несам̣ ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапипа̄са̄ ка̄мапарил̣а̄хо со ча аджджхаттам̣ на суппахӣно хоти на суппат̣иппассаддхо, опаккамика̄ чепи те бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайанти, абхабба̄ва те н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа. но чапи те бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ опаккамика̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайанти абхабба̄ва те н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа. айам̣ кхо мам̣, бха̄радва̄джа, пат̣хама̄ упама̄ пат̣ибха̄си аначчхарийа̄ пуббе ассутапубба̄.
478. ‘‘апара̄пи кхо мам̣, бха̄радва̄джа, дутийа̄ упама̄ пат̣ибха̄си аначчхарийа̄ пуббе ассутапубба̄. сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, аллам̣ кат̣т̣хам̣ саснехам̣ а̄рака̄ удака̄ тхале никкхиттам̣. атха пурисо а̄гаччхеййа уттара̄ран̣им̣ а̄да̄йа – ‘аггим̣ абхиниббаттесса̄ми, теджо па̄тукарисса̄мӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бха̄радва̄джа, апи ну со пурисо амум̣ аллам̣ кат̣т̣хам̣ саснехам̣ а̄рака̄ удака̄ тхале никкхиттам̣ уттара̄ран̣им̣ а̄да̄йа абхимантхенто аггим̣ абхиниббаттеййа теджо па̄тукареййа̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама. там̣ кисса хету? адун̃хи, бхо готама, аллам̣ кат̣т̣хам̣ саснехам̣, кин̃ча̄пи а̄рака̄ удака̄ тхале никкхиттам̣; йа̄вадева ча пана со пурисо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бха̄радва̄джа, йе хи кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ ка̄йена чева читтена ча ка̄мехи вӯпакат̣т̣ха̄ вихаранти, йо ча несам̣ ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапипа̄са̄ ка̄мапарил̣а̄хо со ча аджджхаттам̣ на суппахӣно хоти на суппат̣иппассаддхо, опаккамика̄ чепи те бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайанти, абхабба̄ва те н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа. но чепи те бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ опаккамика̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайанти, абхабба̄ва те н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа. айам̣ кхо мам̣, бха̄радва̄джа, дутийа̄ упама̄ пат̣ибха̄си аначчхарийа̄ пуббе ассутапубба̄.
479. ‘‘апара̄пи кхо мам̣, бха̄радва̄джа, татийа̄ упама̄ пат̣ибха̄си аначчхарийа̄ пуббе ассутапубба̄. сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, суккхам̣ кат̣т̣хам̣ кол̣а̄пам̣ а̄рака̄ удака̄ тхале никкхиттам̣. атха пурисо а̄гаччхеййа уттара̄ран̣им̣ а̄да̄йа – ‘аггим̣ абхиниббаттесса̄ми, теджо па̄тукарисса̄мӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бха̄радва̄джа, апи ну со пурисо амум̣ суккхам̣ кат̣т̣хам̣ кол̣а̄пам̣ а̄рака̄ удака̄ тхале никкхиттам̣ уттара̄ран̣им̣ а̄да̄йа абхимантхенто аггим̣ абхиниббаттеййа, теджо па̄тукареййа̄’’ти? ‘‘евам̣ бхо готама. там̣ кисса хету? адун̃хи, бхо готама, суккхам̣ кат̣т̣хам̣ кол̣а̄пам̣, тан̃ча пана а̄рака̄ удака̄ тхале никкхитта’’нти. ‘‘евамева кхо, бха̄радва̄джа, йе хи кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ ка̄йена чева читтена ча ка̄мехи вӯпакат̣т̣ха̄ вихаранти, йо ча несам̣ ка̄месу ка̄маччхандо ка̄маснехо ка̄мамуччха̄ ка̄мапипа̄са̄ ка̄мапарил̣а̄хо со ча аджджхаттам̣ суппахӣно хоти суппат̣иппассаддхо, опаккамика̄ чепи те бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайанти, бхабба̄ва те н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа. но чепи те бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ опаккамика̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайанти, бхабба̄ва те н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа ануттара̄йа самбодха̄йа. айам̣ кхо мам̣, бха̄радва̄джа, татийа̄ упама̄ пат̣ибха̄си аначчхарийа̄ пуббе ассутапубба̄. има̄ кхо мам̣, бха̄радва̄джа, тиссо упама̄ пат̣ибхам̣су аначчхарийа̄ пуббе ассутапубба̄.
480. ‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ дантебхидантама̄дха̄йа, дживха̄йа та̄лум̣ а̄хачча, четаса̄ читтам̣ абхинигган̣хеййам̣ абхиниппӣл̣еййам̣ абхисанта̄пеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, дантебхидантама̄дха̄йа, дживха̄йа та̄лум̣ а̄хачча, четаса̄ читтам̣ абхинигган̣ха̄ми абхиниппӣл̣еми абхисанта̄пеми. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, дантебхидантама̄дха̄йа, дживха̄йа та̄лум̣ а̄хачча, четаса̄ читтам̣ абхинигган̣хато абхиниппӣл̣айато абхисанта̄пайато каччхехи седа̄ муччанти. сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, балава̄ пурисо дуббалатарам̣ пурисам̣ сӣсе ва̄ гахетва̄ кхандхе ва̄ гахетва̄ абхинигган̣хеййа абхиниппӣл̣еййа абхисанта̄пеййа, евамева кхо ме, бха̄радва̄джа, дантебхидантама̄дха̄йа, дживха̄йа та̄лум̣ а̄хачча, четаса̄ читтам̣ абхинигган̣хато абхиниппӣл̣айато абхисанта̄пайато каччхехи седа̄ муччанти. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бха̄радва̄джа, вӣрийам̣ хоти асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄; са̄раддхо ча пана ме ка̄йо хоти аппат̣иппассаддхо, тенева дуккхаппадха̄нена падха̄на̄бхитуннасса сато.
481. ‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ аппа̄н̣акам̣йева джха̄нам̣ джха̄йеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча асса̄сапасса̄се упарундхим̣. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу кан̣н̣асотехи ва̄та̄нам̣ никкхаманта̄нам̣ адхиматто саддо хоти. сеййатха̄пи на̄ма камма̄рагаггарийа̄ дхамама̄на̄йа адхиматто саддо хоти, евамева кхо ме, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу кан̣н̣асотехи ва̄та̄нам̣ никкхаманта̄нам̣ адхиматто саддо хоти. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бха̄радва̄джа, вӣрийам̣ хоти асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄; са̄раддхо ча пана ме ка̄йо хоти аппат̣иппассаддхо, тенева дуккхаппадха̄нена падха̄на̄бхитуннасса сато.
‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ аппа̄н̣акам̣йева джха̄нам̣ джха̄йеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄се упарундхим̣. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматта̄ ва̄та̄ муддхани ӯхананти. сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, балава̄ пурисо, тин̣хена сикхарена муддхани абхиматтхеййа, евамева кхо ме, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматта̄ ва̄та̄ муддхани ӯхананти. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бха̄радва̄джа, вӣрийам̣ хоти асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄; са̄раддхо ча пана ме ка̄йо хоти аппат̣иппассаддхо, тенева дуккхаппадха̄нена падха̄на̄бхитуннасса сато.
‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ аппа̄н̣акам̣йева джха̄нам̣ джха̄йеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄се упарундхим̣. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматта̄ сӣсе сӣсаведана̄ хонти. сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, балава̄ пурисо дал̣хена вараттаккхан̣д̣ена сӣсе сӣсавет̣хам̣ дадеййа, евамева кхо, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматта̄ сӣсе сӣсаведана̄ хонти. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бха̄радва̄джа, вӣрийам̣ хоти асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄; са̄раддхо ча пана ме ка̄йо хоти аппат̣иппассаддхо, тенева дуккхаппадха̄нена падха̄на̄бхитуннасса сато.
‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ аппа̄н̣акам̣йева джха̄нам̣ джха̄йеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄се упарундхим̣. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматта̄ ва̄та̄ куччхим̣ парикантанти. сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, даккхо гогха̄тако ва̄ гогха̄такантева̄сӣ ва̄ тин̣хена говикантанена куччхим̣ парикантеййа, евамева кхо ме, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматта̄ ва̄та̄ куччхим̣ парикантанти. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бха̄радва̄джа, вӣрийам̣ хоти асаллӣнам̣ упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄; са̄раддхо ча пана ме ка̄йо хоти аппат̣иппассаддхо, тенева дуккхаппадха̄нена падха̄на̄бхитуннасса сато.
‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ аппа̄н̣акам̣йева джха̄нам̣ джха̄йеййа’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄се упарундхим̣. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматто ка̄йасмим̣ д̣а̄хо хоти. сеййатха̄пи, бха̄радва̄джа, две балаванто пуриса̄ дуббалатарам̣ пурисам̣ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄ ан̇га̄рака̄суйа̄ санта̄пеййум̣ сампарита̄пеййум̣, евамева кхо ме, бха̄радва̄джа, мукхато ча на̄сато ча кан̣н̣ато ча асса̄сапасса̄сесу упаруддхесу адхиматто ка̄йасмим̣ д̣а̄хо хоти. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бха̄радва̄джа, вӣрийам̣ хоти асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, са̄раддхо ча пана ме ка̄йо хоти аппат̣иппассаддхо, тенева дуккхаппадха̄нена падха̄на̄бхитуннасса сато. аписсу мам̣, бха̄радва̄джа, девата̄ дисва̄ евама̄хам̣су – ‘ка̄лан̇като саман̣о готамо’ти. екачча̄ девата̄ евама̄хам̣су – ‘на ка̄лан̇като саман̣о готамо, апи ча ка̄лан̇каротӣ’ти. екачча̄ девата̄ евама̄хам̣су – ‘на ка̄лан̇като саман̣о готамо, на̄пи ка̄лан̇кароти; арахам̣ саман̣о готамо, виха̄ротвева со арахато еварӯпо хотӣ’ти.
‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ саббасо а̄ха̄рупаччхеда̄йа пат̣ипаджджеййа’нти. атха кхо мам̣, бха̄радва̄джа, девата̄ упасан̇камитва̄ етадавочум̣ – ‘ма̄ кхо твам̣, ма̄риса, саббасо а̄ха̄рупаччхеда̄йа пат̣ипаджджи. саче кхо твам̣, ма̄риса, саббасо а̄ха̄рупаччхеда̄йа пат̣ипаджджиссаси, тасса те майам̣ диббам̣ оджам̣ ломакӯпехи аджджхоха̄ресса̄ма. та̄йа твам̣ йа̄пессасӣ’ти. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘ахан̃чева кхо пана саббасо аджаджджитам̣ пат̣иджа̄неййам̣, има̄ ча ме девата̄ диббам̣ оджам̣ ломакӯпехи аджджхоха̄реййум̣, та̄йа ча̄хам̣ йа̄пеййам̣. там̣ мамасса муса̄’ти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, та̄ девата̄ пачча̄чиккха̄ми, ‘хала’нти вада̄ми.
‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ тхокам̣ тхокам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййам̣ пасатам̣ пасатам̣, йади ва̄ муггайӯсам̣, йади ва̄ кулаттхайӯсам̣, йади ва̄ кал̣а̄йайӯсам̣, йади ва̄ харен̣укайӯса’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, тхокам̣ тхокам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ресим̣ пасатам̣ пасатам̣, йади ва̄ муггайӯсам̣, йади ва̄ кулаттхайӯсам̣, йади ва̄ кал̣а̄йайӯсам̣, йади ва̄ харен̣укайӯсам̣. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, тхокам̣ тхокам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄райато пасатам̣ пасатам̣, йади ва̄ муггайӯсам̣, йади ва̄ кулаттхайӯсам̣, йади ва̄ кал̣а̄йайӯсам̣, йади ва̄ харен̣укайӯсам̣, адхиматтакасима̄нам̣ патто ка̄йо хоти. сеййатха̄пи на̄ма а̄сӣтикапабба̄ни ва̄ ка̄л̣апабба̄ни ва̄, евамевассу ме ан̇гапаччан̇га̄ни бхаванти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа; сеййатха̄пи на̄ма от̣т̣хападам̣, евамевассу ме а̄нисадам̣ хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа; сеййатха̄пи на̄ма ват̣т̣ана̄вал̣ӣ, евамевассу ме пит̣т̣хикан̣т̣ако ун̣н̣ата̄ванато хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа; сеййатха̄пи на̄ма джараса̄ла̄йа гопа̄насийо олуггавилугга̄ бхаванти, евамевассу ме пха̄сул̣ийо олуггавилугга̄ бхаванти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа; сеййатха̄пи на̄ма гамбхӣре удапа̄не удаката̄рака̄ гамбхӣрагата̄ оккха̄йика̄ диссанти, евамевассу ме аккхикӯпесу аккхита̄рака̄ гамбхӣрагата̄ оккха̄йика̄ диссанти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа; сеййатха̄пи на̄ма титтака̄ла̄бу а̄макаччхинно ва̄та̄тапена сам̣пхут̣ито хоти саммила̄то, евамевассу ме сӣсаччхави сам̣пхут̣ита̄ хоти саммила̄та̄ та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, ‘удараччхавим̣ паримасисса̄мӣ’ти пит̣т̣хикан̣т̣акам̣йева паригган̣ха̄ми, ‘пит̣т̣хикан̣т̣акам̣ паримасисса̄мӣ’ти удараччхавим̣йева паригган̣ха̄ми; йа̄вассу ме, бха̄радва̄джа, удараччхави пит̣т̣хикан̣т̣акам̣ аллӣна̄ хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, ‘ваччам̣ ва̄ муттам̣ ва̄ карисса̄мӣ’ти таттхева авакуджджо папата̄ми та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, имамева ка̄йам̣ асса̄сенто па̄н̣ина̄ гатта̄ни анумаджджа̄ми. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, па̄н̣ина̄ гатта̄ни анумаджджато пӯтимӯла̄ни лома̄ни ка̄йасма̄ папатанти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. аписсу мам̣, бха̄радва̄джа, манусса̄ дисва̄ евама̄хам̣су – ‘ка̄л̣о саман̣о готамо’ти. екачче манусса̄ евама̄хам̣су – ‘на ка̄л̣о саман̣о готамо, са̄мо саман̣о готамо’ти. екачче манусса̄ евама̄хам̣су – ‘на ка̄л̣о саман̣о готамо напи са̄мо, ман̇гураччхави саман̣о готамо’ти; йа̄вассу ме, бха̄радва̄джа, та̄ва парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то упахато хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа.
482. ‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘йе кхо кечи атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ опаккамика̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайим̣су, ета̄вапарамам̣, найито бхиййо; йепи хи кечи ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ опаккамика̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайиссанти, ета̄вапарамам̣, найито бхиййо; йепи хи кечи етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ опаккамика̄ дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайанти, ета̄вапарамам̣, найито бхиййо. на кхо пана̄хам̣ има̄йа кат̣ука̄йа дуккарака̄рика̄йа адхигаччха̄ми уттари мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣. сийа̄ ну кхо ан̃н̃о магго бодха̄йа̄’ти? тасса майхам̣ бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣ питу саккасса камманте сӣта̄йа джамбуччха̄йа̄йа нисинно вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарита̄. сийа̄ ну кхо есо магго бодха̄йа̄’ти? тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, сата̄нуса̄ри вин̃н̃а̄н̣ам̣ ахоси – ‘есева магго бодха̄йа̄’ти. тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘ким̣ ну кхо ахам̣ тасса сукхасса бха̄йа̄ми йам̣ там̣ сукхам̣ ан̃н̃атрева ка̄мехи ан̃н̃атра акусалехи дхаммехӣ’ти? тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на кхо ахам̣ тасса сукхасса бха̄йа̄ми йам̣ там̣ сукхам̣ ан̃н̃атрева ка̄мехи ан̃н̃атра акусалехи дхаммехӣ’ти.
483. ‘‘тасса майхам̣, бха̄радва̄джа, етадахоси – ‘на кхо там̣ сукарам̣ сукхам̣ адхигантум̣ евам̣ адхиматтакасима̄нам̣ паттака̄йена. йам̣нӯна̄хам̣ ол̣а̄рикам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййам̣ оданакумма̄са’нти. со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, ол̣а̄рикам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ресим̣ оданакумма̄сам̣. тена кхо пана мам̣, бха̄радва̄джа, самайена пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ паччупат̣т̣хита̄ хонти – ‘йам̣ кхо саман̣о готамо дхаммам̣ адхигамиссати там̣ но а̄рочессатӣ’ти. йато кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, ол̣а̄рикам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ресим̣ оданакумма̄сам̣, атха ме те пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ ниббиджджа паккамим̣су – ‘ба̄хуллико саман̣о готамо падха̄навиббханто а̄ватто ба̄хулла̄йа̄’ти.
‘‘со кхо ахам̣, бха̄радва̄джа, ол̣а̄рикам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ретва̄ балам̣ гахетва̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми. айам̣ кхо ме, бха̄радва̄джа, раттийа̄ пат̣хаме йа̄ме пат̣хама̄ виджджа̄ адхигата̄, авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато, а̄локо уппанно; йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато.
484. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми…пе… айам̣ кхо ме, бха̄радва̄джа, раттийа̄ маджджхиме йа̄ме дутийа̄ виджджа̄ адхигата̄, авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато, а̄локо уппанно; йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. тасса ме евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ ахоси. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄сим̣. айам̣ кхо ме, бха̄радва̄джа, раттийа̄ паччхиме йа̄ме татийа̄ виджджа̄ адхигата̄, авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато, а̄локо уппанно; йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато’’ти.
485. евам̣ вутте, сан̇га̄раво ма̄н̣аво бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ат̣т̣хитаватам̣ [ат̣т̣хита вата (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бхото готамасса падха̄нам̣ ахоси, саппурисаватам̣ [саппуриса вата (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бхото готамасса падха̄нам̣ ахоси; йатха̄ там̣ арахато самма̄самбуддхасса. ким̣ ну кхо, бхо готама, аттхи дева̄’’ти [адхидева̄ти (ка.) евам̣ саббесу ‘аттхи дева̄’типадесу]? ‘‘т̣ха̄насо метам̣ [кхо панетам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)], бха̄радва̄джа, видитам̣ йадидам̣ – адхидева̄’’ти [аттхи дева̄ти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), атидева̄ти (?) евам̣ саббесу ‘адхидева̄’типадесу]. ‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, ‘аттхи дева̄’ти пут̣т̣хо сама̄но ‘т̣ха̄насо метам̣, бха̄радва̄джа, видитам̣ йадидам̣ адхидева̄’ти вадеси. нану, бхо готама, евам̣ санте туччха̄ муса̄ хотӣ’’ти? ‘‘‘аттхи дева̄’ти, бха̄радва̄джа, пут̣т̣хо сама̄но ‘аттхи дева̄’ти йо вадеййа, ‘т̣ха̄насо ме видита̄’ти [т̣ха̄насо видита̄ ме видита̄ти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), т̣ха̄насо ме видита̄ атидева̄ти (?)] йо вадеййа; атха кхветтха вин̃н̃уна̄ пурисена екам̣сена нит̣т̣хам̣ гантаббам̣ [гантум̣ (ка.), гантум̣ ва̄ (сйа̄. кам̣.)] йадидам̣ – ‘аттхи дева̄’’’ти. ‘‘кисса пана ме бхавам̣ готамо а̄дикенева на бйа̄ка̄сӣ’’ти [готамо а̄дикенева бйа̄ка̄сӣти (ка.), готамо аттхи дева̄ти на бйа̄ка̄сӣти (?)]? ‘‘уччена самматам̣ кхо етам̣, бха̄радва̄джа, локасмим̣ йадидам̣ – ‘аттхи дева̄’’’ти.
486. евам̣ вутте, сан̇га̄раво ма̄н̣аво бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти – евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.
сан̇га̄равасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дасамам̣.
бра̄хман̣авагго нит̣т̣хито пан̃чамо.