5. бхадда̄лисуттам̣
134. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бхиккхаве, ека̄санабходжанам̣ бхун̃джа̄ми; ека̄санабходжанам̣ кхо, ахам̣, бхиккхаве, бхун̃джама̄но аппа̄ба̄дхатан̃ча сан̃джа̄на̄ми аппа̄тан̇катан̃ча лахут̣т̣ха̄нан̃ча балан̃ча пха̄сувиха̄ран̃ча. етха, тумхепи, бхиккхаве, ека̄санабходжанам̣ бхун̃джатха; ека̄санабходжанам̣ кхо, бхиккхаве, тумхепи бхун̃джама̄на̄ аппа̄ба̄дхатан̃ча сан̃джа̄ниссатха аппа̄тан̇катан̃ча лахут̣т̣ха̄нан̃ча балан̃ча пха̄сувиха̄ран̃ча̄’’ти. евам̣ вутте, а̄йасма̄ бхадда̄ли бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бханте, на уссаха̄ми ека̄санабходжанам̣ бхун̃джитум̣; ека̄санабходжанан̃хи ме, бханте, бхун̃джато сийа̄ куккуччам̣, сийа̄ виппат̣иса̄ро’’ти. ‘‘тена хи твам̣, бхадда̄ли, йаттха нимантито ассаси таттха екадесам̣ бхун̃джитва̄ екадесам̣ нӣхаритва̄пи бхун̃джеййа̄си. евампи кхо твам̣, бхадда̄ли, бхун̃джама̄но ека̄сано йа̄пессасӣ’’ти [бхун̃джама̄но йа̄пессасӣти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. ‘‘евампи кхо ахам̣, бханте, на уссаха̄ми бхун̃джитум̣; евампи хи ме, бханте, бхун̃джато сийа̄ куккуччам̣, сийа̄ виппат̣иса̄ро’’ти. атха кхо а̄йасма̄ бхадда̄ли бхагавата̄ сиккха̄паде пан̃н̃а̄пийама̄не бхиккхусан̇гхе сиккхам̣ сама̄дийама̄не анусса̄хам̣ паведеси. атха кхо а̄йасма̄ бхадда̄ли саббам̣ там̣ тема̄сам̣ на бхагавато саммукхӣбха̄вам̣ ада̄си, йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ.
135. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣти. атха кхо а̄йасма̄ бхадда̄ли йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ техи бхиккхӯхи саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ бхадда̄лим̣ те бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘идам̣ кхо, а̄вусо бхадда̄ли, бхагавато чӣваракаммам̣ карӣйати [каран̣ӣйам̣ (ка.)]. нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссати. ин̇гха̄вусо бхадда̄ли, етам̣ досакам̣ са̄дхукам̣ манаси карохи, ма̄ те паччха̄ дуккаратарам̣ ахосӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ бхадда̄ли тесам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ бхадда̄ли бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йохам̣ бхагавата̄ сиккха̄паде пан̃н̃а̄пийама̄не бхиккхусан̇гхе сиккхам̣ сама̄дийама̄не анусса̄хам̣ паведесим̣. тасса ме, бханте, бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣ха̄ту а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти.
‘‘таггха твам̣, бхадда̄ли, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йам̣ твам̣ майа̄ сиккха̄паде пан̃н̃а̄пийама̄не бхиккхусан̇гхе сиккхам̣ сама̄дийама̄не анусса̄хам̣ паведеси. самайопи кхо те, бхадда̄ли, аппат̣ивиддхо ахоси – ‘бхагава̄ кхо са̄ваттхийам̣ вихарати, бхагава̄пи мам̣ джа̄ниссати – бхадда̄ли на̄ма бхиккху саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ’ти. айампи кхо те, бхадда̄ли, самайо аппат̣ивиддхо ахоси. самайопи кхо те, бхадда̄ли, аппат̣ивиддхо ахоси – ‘самбахула̄ кхо бхиккху са̄ваттхийам̣ вассам̣ упагата̄, тепи мам̣ джа̄ниссанти – бхадда̄ли на̄ма бхиккху саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ’ти. айампи кхо те, бхадда̄ли, самайо аппат̣ивиддхо ахоси. самайопи кхо те, бхадда̄ли, аппат̣ивиддхо ахоси – ‘самбахула̄ кхо бхиккхунийо са̄ваттхийам̣ вассам̣ упагата̄, та̄пи мам̣ джа̄ниссанти – бхадда̄ли на̄ма бхиккху саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ’ти. айампи кхо те, бхадда̄ли, самайо аппат̣ивиддхо ахоси. самайопи кхо те, бхадда̄ли, аппат̣ивиддхо ахоси – ‘самбахула̄ кхо упа̄сака̄ са̄ваттхийам̣ пат̣ивасанти, тепи мам̣ джа̄ниссанти – бхадда̄ли на̄ма бхиккху саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ’ти. айампи кхо те, бхадда̄ли, самайо аппат̣ивиддхо ахоси. самайопи кхо те, бхадда̄ли, аппат̣ивиддхо ахоси – ‘самбахула̄ кхо упа̄сика̄ са̄ваттхийам̣ пат̣ивасанти, та̄пи мам̣ джа̄ниссанти – бхадда̄ли на̄ма бхиккху саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ’ти. айампи кхо те, бхадда̄ли, самайо аппат̣ивиддхо ахоси. самайопи кхо те, бхадда̄ли, аппат̣ивиддхо ахоси – ‘самбахула̄ кхо на̄на̄титтхийа̄ саман̣абра̄хман̣а̄ са̄ваттхийам̣ вассам̣ упагата̄, тепи мам̣ джа̄ниссанти – бхадда̄ли на̄ма бхиккху саман̣асса готамасса са̄вако тхеран̃н̃атаро бхиккху са̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ’ти. айампи кхо те, бхадда̄ли, самайо аппат̣ивиддхо ахосӣ’’ти.
‘‘аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йохам̣ бхагавата̄ сиккха̄паде пан̃н̃а̄пийама̄не бхиккхусан̇гхе сиккхам̣ сама̄дийама̄не анусса̄хам̣ паведесим̣. тасса ме, бханте, бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣ха̄ту а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти. ‘‘таггха твам̣, бхадда̄ли, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йам̣ твам̣ майа̄ сиккха̄паде пан̃н̃а̄пийама̄не бхиккхусан̇гхе сиккхам̣ сама̄дийама̄не анусса̄хам̣ паведеси’’.
136. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бхадда̄ли, идхасса бхиккху убхатобха̄гавимутто, тамахам̣ евам̣ вадеййам̣ – ‘ехи ме твам̣, бхиккху, пан̇ке сан̇камо хохӣ’ти, апи ну кхо со сан̇камеййа ва̄ ан̃н̃ена ва̄ ка̄йам̣ санна̄меййа, ‘но’ти ва̄ вадеййа̄’’ти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бхадда̄ли, идхасса бхиккху пан̃н̃а̄вимутто… ка̄йасаккхи… дит̣т̣хиппатто… саддха̄вимутто… дхамма̄нуса̄рӣ… саддха̄нуса̄рӣ, тамахам̣ евам̣ вадеййам̣ – ‘ехи ме твам̣, бхиккху, пан̇ке сан̇камо хохӣ’ти, апи ну кхо со сан̇камеййа ва̄ ан̃н̃ена ва̄ ка̄йам̣ санна̄меййа, ‘но’ти ва̄ вадеййа̄’’ти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бхадда̄ли, апи ну твам̣, бхадда̄ли, тасмим̣ самайе убхатобха̄гавимутто ва̄ хоси пан̃н̃а̄вимутто ва̄ ка̄йасаккхи ва̄ дит̣т̣хиппатто ва̄ саддха̄вимутто ва̄ дхамма̄нуса̄рӣ ва̄ саддха̄нуса̄рӣ ва̄’’ти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘нану твам̣, бхадда̄ли, тасмим̣ самайе ритто туччхо апараддхо’’ти?
‘‘евам̣, бханте. аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йохам̣ бхагавата̄ сиккха̄паде пан̃н̃а̄пийама̄не бхиккхусан̇гхе сиккхам̣ сама̄дийама̄не анусса̄хам̣ паведесим̣. тасса ме, бханте, бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣ха̄ту а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти. ‘‘таггха твам̣, бхадда̄ли, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йам̣ твам̣ майа̄ сиккха̄паде пан̃н̃а̄пийама̄не бхиккхусан̇гхе сиккхам̣ сама̄дийама̄не анусса̄хам̣ паведеси. йато ча кхо твам̣, бхадда̄ли, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароси, там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма. вуддхихеса̄, бхадда̄ли, арийасса винайе йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджати’’.
137. ‘‘идха, бхадда̄ли, екаччо бхиккху саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ хоти. тасса евам̣ хоти – ‘йам̣нӯна̄хам̣ вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджеййам̣ аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. аппева на̄ма̄хам̣ уттари [уттарим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикареййа’нти. со вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. тасса татха̄вӯпакат̣т̣хасса вихарато саттха̄пи упавадати, анувиччапи вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ упаваданти, девата̄пи упаваданти, атта̄пи атта̄нам̣ упавадати. со саттха̄ра̄пи упавадито, анувиччапи вин̃н̃ӯхи сабрахмача̄рӣхи упавадито, девата̄хипи упавадито, аттана̄пи атта̄нам̣ упавадито на уттари мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикароти. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рисса.
138. ‘‘идха пана, бхадда̄ли, екаччо бхиккху саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рӣ хоти. тасса евам̣ хоти – ‘йам̣нӯна̄хам̣ вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджеййам̣ аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. аппева на̄ма̄хам̣ уттари мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикареййа’нти. со вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. тасса татха̄вӯпакат̣т̣хасса вихарато саттха̄пи на упавадати, анувиччапи вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ на упаваданти, девата̄пи на упаваданти, атта̄пи атта̄нам̣ на упавадати. со саттха̄ра̄пи анупавадито, анувиччапи вин̃н̃ӯхи сабрахмача̄рӣхи анупавадито, девата̄хипи анупавадито, аттана̄пи атта̄нам̣ анупавадито уттари мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикароти. со вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рисса.
139. ‘‘пуна чапарам̣, бхадда̄ли, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рисса.
‘‘пуна чапарам̣, бхадда̄ли, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати, сато ча сампаджа̄но сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рисса.
‘‘пуна чапарам̣, бхадда̄ли, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рисса.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рисса.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄…пе… винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄; име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄…пе… сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рисса.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. там̣ кисса хету? еван̃хи там̣, бхадда̄ли, хоти йатха̄ там̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа парипӯрака̄рисса̄’’ти.
140. евам̣ вутте, а̄йасма̄ бхадда̄ли бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекаччам̣ бхиккхум̣ пасайха пасайха [павайха павайха (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ка̄ран̣ам̣ каронти? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекаччам̣ бхиккхум̣ но татха̄ пасайха пасайха ка̄ран̣ам̣ каронтӣ’’ти? ‘‘идха, бхадда̄ли, екаччо бхиккху абхин̣ха̄паттико хоти а̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мети, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, на самма̄ ваттати, на ломам̣ па̄тети, на неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти на̄ха. татра, бхадда̄ли, бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти – айам̣ кхо, а̄вусо, бхиккху абхин̣ха̄паттико а̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мети, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, на самма̄ ваттати, на ломам̣ па̄тети, на неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти на̄ха. са̄дху вата̄йасманто имасса бхиккхуно татха̄ татха̄ упапариккхатха йатха̄ссидам̣ [йатхайидам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] адхикаран̣ам̣ на кхиппамева вӯпасамеййа̄ти. тасса кхо евам̣, бхадда̄ли, бхиккхуно бхиккхӯ татха̄ татха̄ упапариккханти йатха̄ссидам̣ адхикаран̣ам̣ на кхиппамева вӯпасаммати.
141. ‘‘идха пана, бхадда̄ли, екаччо бхиккху абхин̣ха̄паттико хоти а̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но на̄н̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, бахиддха̄ катхам̣ на апана̄мети, на копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, самма̄ ваттати, ломам̣ па̄тети, неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти а̄ха. татра, бхадда̄ли, бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти – айам̣ кхо, а̄вусо, бхиккху абхин̣ха̄паттико а̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но на̄н̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, бахиддха̄ катхам̣ на апана̄мети, на копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, самма̄ ваттати, ломам̣ па̄тети, неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти а̄ха. са̄дху вата̄йасманто, имасса бхиккхуно татха̄ татха̄ упапариккхатха йатха̄ссидам̣ адхикаран̣ам̣ кхиппамева вӯпасамеййа̄ти. тасса кхо евам̣, бхадда̄ли, бхиккхуно бхиккхӯ татха̄ татха̄ упапариккханти йатха̄ссидам̣ адхикаран̣ам̣ кхиппамева вӯпасаммати.
142. ‘‘идха, бхадда̄ли, екаччо бхиккху адхичча̄паттико хоти ана̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мети, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, на самма̄ ваттати, на ломам̣ па̄тети, на неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти на̄ха. татра, бхадда̄ли, бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти – айам̣ кхо, а̄вусо, бхиккху адхичча̄паттико ана̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мети, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, на самма̄ ваттати, на ломам̣ па̄тети, на неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти на̄ха. са̄дху вата̄йасманто, имасса бхиккхуно татха̄ татха̄ упапариккхатха йатха̄ссидам̣ адхикаран̣ам̣ на кхиппамева вӯпасамеййа̄ти. тасса кхо евам̣, бхадда̄ли, бхиккхуно бхиккхӯ татха̄ татха̄ упапариккханти йатха̄ссидам̣ адхикаран̣ам̣ на кхиппамева вӯпасаммати.
143. ‘‘идха пана, бхадда̄ли, екаччо бхиккху адхичча̄паттико хоти ана̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но на̄н̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, на бахиддха̄ катхам̣ апана̄мети, на копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, самма̄ ваттати, ломам̣ па̄тети, неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти а̄ха. татра, бхадда̄ли, бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти – айам̣ кхо, а̄вусо, бхиккху адхичча̄паттико ана̄паттибахуло. со бхиккхӯхи вуччама̄но на̄н̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати, на бахиддха̄ катхам̣ апана̄мети, на копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти, самма̄ ваттати, ломам̣ па̄тети, неттха̄рам̣ ваттати, ‘йена сан̇гхо аттамано хоти там̣ каромӣ’ти а̄ха. са̄дху вата̄йасманто, имасса бхиккхуно татха̄ татха̄ упапариккхатха йатха̄ссидам̣ адхикаран̣ам̣ кхиппамева вӯпасамеййа̄ти. тасса кхо евам̣, бхадда̄ли, бхиккхуно бхиккхӯ татха̄ татха̄ упапариккханти йатха̄ссидам̣ адхикаран̣ам̣ кхиппамева вӯпасаммати.
144. ‘‘идха, бхадда̄ли, екаччо бхиккху саддха̄маттакена вахати пемаматтакена. татра, бхадда̄ли, бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти – ‘айам̣ кхо, а̄вусо, бхиккху саддха̄маттакена вахати пемаматтакена. саче майам̣ имам̣ бхиккхум̣ пасайха пасайха ка̄ран̣ам̣ карисса̄ма – ма̄ йамписса там̣ саддха̄маттакам̣ пемаматтакам̣ тамха̄пи париха̄йӣ’ти. сеййатха̄пи, бхадда̄ли, пурисасса екам̣ чаккхум̣, тасса митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ там̣ екам̣ чаккхум̣ раккхеййум̣ – ‘ма̄ йамписса там̣ екам̣ чаккхум̣ тамха̄пи париха̄йӣ’ти; евамева кхо, бхадда̄ли, идхекаччо бхиккху саддха̄маттакена вахати пемаматтакена. татра, бхадда̄ли, бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти – ‘айам̣ кхо, а̄вусо, бхиккху саддха̄маттакена вахати пемаматтакена. саче майам̣ имам̣ бхиккхум̣ пасайха пасайха ка̄ран̣ам̣ карисса̄ма – ма̄ йамписса там̣ саддха̄маттакам̣ пемаматтакам̣ тамха̄пи париха̄йӣ’ти. айам̣ кхо, бхадда̄ли, хету айам̣ паччайо йена мидхекаччам̣ бхиккхум̣ пасайха пасайха ка̄ран̣ам̣ каронти. айам̣ пана, бхадда̄ли, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччам̣ бхиккхум̣ но татха̄ пасайха пасайха ка̄ран̣ам̣ каронтӣ’’ти.
145. ‘‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена пуббе аппатара̄ни чева сиккха̄пада̄ни ахесум̣ бахутара̄ ча бхиккхӯ ан̃н̃а̄йа сан̣т̣хахим̣су? ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена етарахи бахутара̄ни чева сиккха̄пада̄ни хонти аппатара̄ ча бхиккхӯ ан̃н̃а̄йа сан̣т̣хахантӣ’ти? ‘‘еваметам̣, бхадда̄ли, хоти саттесу ха̄йама̄несу, саддхамме антарадха̄йама̄не, бахутара̄ни чева сиккха̄пада̄ни хонти аппатара̄ ча бхиккхӯ ан̃н̃а̄йа сан̣т̣хахантӣти. на та̄ва, бхадда̄ли, саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄пети йа̄ва на идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти. йато ча кхо, бхадда̄ли, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, атха саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄пети тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. на та̄ва, бхадда̄ли, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти йа̄ва на сан̇гхо махаттам̣ патто хоти. йато ча кхо, бхадда̄ли, сан̇гхо махаттам̣ патто хоти, атха идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти. атха саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄пети тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. на та̄ва, бхадда̄ли, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти йа̄ва на сан̇гхо ла̄бхаггам̣ патто хоти, йасаггам̣ патто хоти, ба̄хусаччам̣ патто хоти, раттан̃н̃утам̣ патто хоти. йато ча кхо, бхадда̄ли, сан̇гхо раттан̃н̃утам̣ патто хоти, атха идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, атха саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄пети тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа.
146. ‘‘аппака̄ кхо тумхе, бхадда̄ли, тена самайена ахуваттха йада̄ во ахам̣ а̄джа̄нӣйасусӯпамам̣ дхаммапарийа̄йам̣ десесим̣. там̣ сараси [сараси твам̣ (сӣ. пӣ.), сараси там̣ (?)] бхадда̄лӣ’’ти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘татра, бхадда̄ли, кам̣ хетум̣ паччесӣ’’ти?
‘‘со хи нӯна̄хам̣, бханте, дӣгхараттам̣ саттхуса̄сане сиккха̄йа апарипӯрака̄рӣ ахоси’’нти.
‘‘на кхо, бхадда̄ли, есева хету, еса паччайо. апи ча ме твам̣, бхадда̄ли, дӣгхараттам̣ четаса̄ четопаричча видито – ‘на ча̄йам̣ могхапурисо майа̄ дхамме десийама̄не ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббачетасо [саббам̣ четасо (ка.)] саманна̄харитва̄ охитасото дхаммам̣ сун̣а̄тӣ’ти. апи ча те ахам̣, бхадда̄ли, а̄джа̄нӣйасусӯпамам̣ дхаммапарийа̄йам̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ бхадда̄ли бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
147. ‘‘сеййатха̄пи, бхадда̄ли, даккхо ассадамако бхадрам̣ асса̄джа̄нӣйам̣ лабхитва̄ пат̣хаменева мукха̄дха̄не ка̄ран̣ам̣ ка̄рети. тасса мукха̄дха̄не ка̄ран̣ам̣ ка̄рийама̄насса хонтийева висӯка̄йита̄ни висевита̄ни виппхандита̄ни ка̄ничи ка̄ничи, йатха̄ там̣ ака̄ритапуббам̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄рийама̄насса. со абхин̣хака̄ран̣а̄ анупуббака̄ран̣а̄ тасмим̣ т̣ха̄не паринибба̄йати. йато кхо, бхадда̄ли, бхадро асса̄джа̄нӣйо абхин̣хака̄ран̣а̄ анупуббака̄ран̣а̄ тасмим̣ т̣ха̄не париниббуто хоти, таменам̣ ассадамако уттари ка̄ран̣ам̣ ка̄рети йуга̄дха̄не. тасса йуга̄дха̄не ка̄ран̣ам̣ ка̄рийама̄насса хонтийева висӯка̄йита̄ни висевита̄ни виппхандита̄ни ка̄ничи ка̄ничи, йатха̄ там̣ ака̄ритапуббам̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄рийама̄насса. со абхин̣хака̄ран̣а̄ анупуббака̄ран̣а̄ тасмим̣ т̣ха̄не паринибба̄йати. йато кхо, бхадда̄ли, бхадро асса̄джа̄нӣйо абхин̣хака̄ран̣а̄ анупуббака̄ран̣а̄ тасмим̣ т̣ха̄не париниббуто хоти, таменам̣ ассадамако уттари ка̄ран̣ам̣ ка̄рети ануккаме ман̣д̣але кхурака̄се [кхурака̄йе (сӣ. пӣ.)] дха̄ве даватте [раваттхе (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ра̄джагун̣е ра̄джавам̣се уттаме джаве уттаме хайе уттаме са̄кхалйе. тасса уттаме джаве уттаме хайе уттаме са̄кхалйе ка̄ран̣ам̣ ка̄рийама̄насса хонтийева висӯка̄йита̄ни висевита̄ни виппхандита̄ни ка̄ничи ка̄ничи, йатха̄ там̣ ака̄ритапуббам̣ ка̄ран̣ам̣ ка̄рийама̄насса. со абхин̣хака̄ран̣а̄ анупуббака̄ран̣а̄ тасмим̣ т̣ха̄не паринибба̄йати. йато кхо, бхадда̄ли, бхадро асса̄джа̄нӣйо абхин̣хака̄ран̣а̄ анупуббака̄ран̣а̄ тасмим̣ т̣ха̄не париниббуто хоти, таменам̣ ассадамако уттари ван̣н̣ийан̃ча па̄н̣ийан̃ча [валийан̃ча (сӣ. пӣ.), балийан̃ча (сйа̄. кам̣.)] ануппавеччхати. имехи кхо, бхадда̄ли, дасахан̇гехи саманна̄гато бхадро асса̄джа̄нӣйо ра̄джа̄рахо хоти ра̄джабхогго ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхйам̣ гаччхати.
‘‘евамева кхо, бхадда̄ли, дасахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катамехи дасахи? идха, бхадда̄ли, бхиккху асекха̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄сан̇каппена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄ва̄ча̄йа саманна̄гато хоти, асекхена самма̄каммантена саманна̄гато хоти, асекхена самма̄а̄джӣвена саманна̄гато хоти, асекхена самма̄ва̄йа̄мена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄сатийа̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄сама̄дхина̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄н̃а̄н̣ена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄вимуттийа̄ саманна̄гато хоти – имехи кхо, бхадда̄ли, дасахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ бхадда̄ли бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
бхадда̄лисуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.