4. маха̄ма̄лукйасуттам̣
129. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘дха̄ретха но тумхе, бхиккхаве, майа̄ десита̄ни пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти?
евам̣ вутте, а̄йасма̄ ма̄лукйапутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бханте, дха̄реми бхагавата̄ десита̄ни пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, ма̄лукйапутта, дха̄реси майа̄ десита̄ни пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти? ‘‘сакка̄йадит̣т̣хим̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣ деситам̣ дха̄реми; вичикиччхам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣ деситам̣ дха̄реми; сӣлаббатапара̄ма̄сам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣ деситам̣ дха̄реми; ка̄маччхандам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣ деситам̣ дха̄реми; бйа̄па̄дам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣ деситам̣ дха̄реми. евам̣ кхо ахам̣, бханте, дха̄реми бхагавата̄ десита̄ни пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄нӣ’’ти.
‘‘касса кхо на̄ма твам̣, ма̄лукйапутта, има̄ни евам̣ пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни десита̄ни дха̄реси? нану, ма̄лукйапутта, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ имина̄ тарун̣ӯпамена упа̄рамбхена упа̄рамбхиссанти? дахарасса хи, ма̄лукйапутта, кума̄расса мандасса утта̄насеййакасса сакка̄йотипи на хоти, куто панасса уппаджджиссати сакка̄йадит̣т̣хи? анусетвевасса [анусети твевасса (сӣ. пӣ.)] сакка̄йадит̣т̣ха̄нусайо. дахарасса хи, ма̄лукйапутта, кума̄расса мандасса утта̄насеййакасса дхамма̄типи на хоти, куто панасса уппаджджиссати дхаммесу вичикиччха̄? анусетвевасса вичикиччха̄нусайо. дахарасса хи, ма̄лукйапутта, кума̄расса мандасса утта̄насеййакасса сӣла̄типи на хоти, куто панасса уппаджджиссати сӣлесу сӣлаббатапара̄ма̄со? анусетвевасса сӣлаббатапара̄ма̄са̄нусайо. дахарасса хи, ма̄лукйапутта, кума̄расса мандасса утта̄насеййакасса ка̄ма̄типи на хоти, куто панасса уппаджджиссати ка̄месу ка̄маччхандо? анусетвевасса ка̄мара̄га̄нусайо. дахарасса хи, ма̄лукйапутта, кума̄расса мандасса утта̄насеййакасса сатта̄типи на хоти, куто панасса уппаджджиссати саттесу бйа̄па̄до? анусетвевасса бйа̄па̄да̄нусайо. нану, ма̄лукйапутта, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ имина̄ тарун̣ӯпамена упа̄рамбхена упа̄рамбхиссантӣ’’ти? евам̣ вутте, а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло, етасса, сугата, ка̄ло йам̣ бхагава̄ пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни десеййа. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘тена ха̄нанда, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
130. ‘‘идха̄нанда, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто сакка̄йадит̣т̣хипарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати сакка̄йадит̣т̣хипаретена; уппанна̄йа ча сакка̄йадит̣т̣хийа̄ ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса са̄ сакка̄йадит̣т̣хи тха̄магата̄ аппат̣ивинӣта̄ орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣. вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати вичикиччха̄паретена; уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса са̄ вичикиччха̄ тха̄магата̄ аппат̣ивинӣта̄ орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣. сӣлаббатапара̄ма̄сапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати сӣлаббатапара̄ма̄сапаретена; уппаннасса ча сӣлаббатапара̄ма̄сасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса со сӣлаббатапара̄ма̄со тха̄магато аппат̣ивинӣто орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣. ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена; уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса со ка̄мара̄го тха̄магато аппат̣ивинӣто орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣. бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати бйа̄па̄дапаретена; уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса со бйа̄па̄до тха̄магато аппат̣ивинӣто орамбха̄гийам̣ сам̣йоджанам̣.
131. ‘‘сутава̄ ча кхо, а̄нанда, арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто, саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто на сакка̄йадит̣т̣хипарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на сакка̄йадит̣т̣хипаретена; уппанна̄йа ча сакка̄йадит̣т̣хийа̄ ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса са̄ сакка̄йадит̣т̣хи са̄нусайа̄ пахӣйати. на вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на вичикиччха̄паретена; уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса са̄ вичикиччха̄ са̄нусайа̄ пахӣйати. на сӣлаббатапара̄ма̄сапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на сӣлаббатапара̄ма̄сапаретена; уппаннасса ча сӣлаббатапара̄ма̄сасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса со сӣлаббатапара̄ма̄со са̄нусайо пахӣйати. на ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на ка̄мара̄гапаретена; уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса со ка̄мара̄го са̄нусайо пахӣйати. на бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на бйа̄па̄дапаретена; уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса со бйа̄па̄до са̄нусайо пахӣйати.
132. ‘‘йо, а̄нанда, магго йа̄ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа там̣ маггам̣ там̣ пат̣ипадам̣ ана̄гамма пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни н̃ассати ва̄ даккхати ва̄ паджахиссати ва̄ти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. сеййатха̄пи, а̄нанда, махато руккхасса тит̣т̣хато са̄равато тачам̣ аччхетва̄ пхеггум̣ аччхетва̄ са̄раччхедо бхависсатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати; евамева кхо, а̄нанда, йо магго йа̄ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа там̣ маггам̣ там̣ пат̣ипадам̣ ана̄гамма пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни н̃ассати ва̄ даккхати ва̄ паджахиссати ва̄ти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.
‘‘йо ча кхо, а̄нанда, магго йа̄ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа там̣ маггам̣ там̣ пат̣ипадам̣ а̄гамма пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни н̃ассати ва̄ даккхати ва̄ паджахиссати ва̄ти – т̣ха̄наметам̣ виджджати. сеййатха̄пи, а̄нанда, махато руккхасса тит̣т̣хато са̄равато тачам̣ чхетва̄ пхеггум̣ чхетва̄ са̄раччхедо бхависсатӣти – т̣ха̄наметам̣ виджджати; евамева кхо, а̄нанда, йо магго йа̄ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа там̣ маггам̣ там̣ пат̣ипадам̣ а̄гамма пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни н̃ассати ва̄ даккхати ва̄ паджахиссати ва̄ти – т̣ха̄наметам̣ виджджати. сеййатха̄пи, а̄нанда, ган̇га̄ надӣ пӯра̄ удакасса саматиттика̄ ка̄капеййа̄. атха дуббалако пурисо а̄гаччхеййа – ‘ахам̣ имисса̄ ган̇га̄йа надийа̄ тирийам̣ ба̄ха̄йа сотам̣ чхетва̄ соттхина̄ па̄рам̣ гаччхисса̄мӣ’ти [гаччха̄мӣти (сӣ. пӣ.)]; со на саккун̣еййа ган̇га̄йа надийа̄ тирийам̣ ба̄ха̄йа сотам̣ чхетва̄ соттхина̄ па̄рам̣ гантум̣. евамева кхо, а̄нанда, йесам̣ кесан̃чи [йасса кассачи (саббаттха)] сакка̄йаниродха̄йа дхамме десийама̄не читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати; сеййатха̄пи со дуббалако пурисо евамете дат̣т̣хабба̄. сеййатха̄пи, а̄нанда, ган̇га̄ надӣ пӯра̄ удакасса саматиттика̄ ка̄капеййа̄. атха балава̄ пурисо а̄гаччхеййа – ‘ахам̣ имисса̄ ган̇га̄йа надийа̄ тирийам̣ ба̄ха̄йа сотам̣ чхетва̄ соттхина̄ па̄рам̣ гаччхисса̄мӣ’ти; со саккун̣еййа ган̇га̄йа надийа̄ тирийам̣ ба̄ха̄йа сотам̣ чхетва̄ соттхина̄ па̄рам̣ гантум̣. евамева кхо, а̄нанда, йесам̣ кесан̃чи сакка̄йаниродха̄йа дхамме десийама̄не читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати; сеййатха̄пи со балава̄ пурисо евамете дат̣т̣хабба̄.
133. ‘‘катамо ча̄нанда, магго, катама̄ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа? идха̄нанда, бхиккху упадхививека̄ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄ саббасо ка̄йадут̣т̣хулла̄нам̣ пат̣иппассаддхийа̄ вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со йадева таттха хоти рӯпагатам̣ ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣ те дхамме аниччато дуккхато рогато ган̣д̣ато саллато агхато а̄ба̄дхато парато палокато сун̃н̃ато анаттато саманупассати. со техи дхаммехи читтам̣ пат̣ива̄пети [пат̣ипа̄пети (сйа̄.), патит̣т̣ха̄пети (ка.)]. со техи дхаммехи читтам̣ пат̣ива̄петва̄ амата̄йа дха̄туйа̄ читтам̣ упасам̣харати – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄на’нти. со таттха т̣хито а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти; но че а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти тенева дхаммара̄гена та̄йа дхамманандийа̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти, таттха паринибба̄йӣ, ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, а̄нанда, магго айам̣ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄…пе… дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со йадева таттха хоти рӯпагатам̣ ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣… ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, а̄нанда, магго айам̣ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со йадева таттха хоти ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣…пе… ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, а̄нанда, магго айам̣ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со йадева таттха хоти ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣…пе… ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, а̄нанда, магго айам̣ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, бхиккху саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со йадева таттха хоти ведана̄гатам̣ сан̃н̃а̄гатам̣ сан̇кха̄рагатам̣ вин̃н̃а̄н̣агатам̣…пе… ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, а̄нанда, магго айам̣ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа̄’’ти.
‘‘есо че, бханте, магго еса̄ пат̣ипада̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа, атха кин̃чарахи идхекачче бхиккхӯ четовимуттино екачче бхиккхӯ пан̃н̃а̄вимуттино’’ти? ‘‘еттха кхо панеса̄хам̣ [еттха кхо теса̄хам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], а̄нанда, индрийавематтатам̣ вада̄мӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
маха̄ма̄лукйасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ чатуттхам̣.