5. джӣвакасуттам̣

51. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати джӣвакасса кома̄рабхаччасса амбаване. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо джӣвако кома̄рабхаччо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘саман̣ам̣ готамам̣ уддисса па̄н̣ам̣ а̄рабханти [а̄рамбханти (ка.)], там̣ саман̣о готамо джа̄нам̣ уддиссакатам̣ [уддиссакат̣ам̣ (сӣ. пӣ.)] мам̣сам̣ парибхун̃джати пат̣иччакамма’нти. йе те, бханте, евама̄хам̣су – ‘саман̣ам̣ готамам̣ уддисса па̄н̣ам̣ а̄рабханти, там̣ саман̣о готамо джа̄нам̣ уддиссакатам̣ мам̣сам̣ парибхун̃джати пат̣иччакамма’нти, каччи те, бханте, бхагавато вуттава̄дино, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккханти, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каронти, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхатӣ’’ти?

52. ‘‘йе те, джӣвака, евама̄хам̣су – ‘саман̣ам̣ готамам̣ уддисса па̄н̣ам̣ а̄рабханти, там̣ саман̣о готамо джа̄нам̣ уддиссакатам̣ мам̣сам̣ парибхун̃джати пат̣иччакамма’нти на ме те вуттава̄дино, аббха̄чиккханти ча мам̣ те асата̄ абхӯтена. тӣхи кхо ахам̣, джӣвака, т̣ха̄нехи мам̣сам̣ апарибхоганти вада̄ми. дит̣т̣хам̣, сутам̣, парисан̇китам̣ – имехи кхо ахам̣, джӣвака, тӣхи т̣ха̄нехи мам̣сам̣ апарибхоганти вада̄ми. тӣхи кхо ахам̣, джӣвака, т̣ха̄нехи мам̣сам̣ парибхоганти вада̄ми. адит̣т̣хам̣, асутам̣, апарисан̇китам̣ – имехи кхо ахам̣, джӣвака, тӣхи т̣ха̄нехи мам̣сам̣ парибхоганти вада̄ми.

53. ‘‘идха, джӣвака, бхиккху ан̃н̃атарам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати. со метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. таменам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ упасан̇камитва̄ сва̄тана̄йа бхаттена нимантети. а̄кан̇кхама̄нова [а̄кан̇кхама̄но (сйа̄. кам̣.)], джӣвака, бхиккху адхива̄сети. со тасса̄ раттийа̄ аччайена пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена тасса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ нивесанам̣ тенупасан̇камати; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣдати. таменам̣ со гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена пин̣д̣апа̄тена паривисати. тасса на евам̣ хоти – ‘са̄дху вата ма̄йам̣ [мам̣ + айам̣ = ма̄йам̣] гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена пин̣д̣апа̄тена паривисеййа̄ти! ахо вата ма̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ а̄йатимпи еварӯпена пан̣ӣтена пин̣д̣апа̄тена паривисеййа̄’ти – евамписса на хоти. со там̣ пин̣д̣апа̄там̣ агатхито [агадхито (сйа̄. кам̣. ка.)] амуччхито анаджджхопанно [анаджджха̄панно (сйа̄. кам̣. ка.)] а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, джӣвака, апи ну со бхиккху тасмим̣ самайе аттабйа̄ба̄дха̄йа ва̄ четети, парабйа̄ба̄дха̄йа ва̄ четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йа ва̄ чететӣ’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘нану со, джӣвака, бхиккху тасмим̣ самайе анаваджджам̣йева а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ретӣ’’ти?

‘‘евам̣, бханте. сутам̣ метам̣, бханте – ‘брахма̄ метта̄виха̄рӣ’ти. там̣ ме идам̣, бханте, бхагава̄ саккхидит̣т̣хо; бхагава̄ хи, бханте, метта̄виха̄рӣ’’ти. ‘‘йена кхо, джӣвака, ра̄гена йена досена йена мохена бйа̄па̄дава̄ асса со ра̄го со досо со мохо татха̄гатасса пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като [анабха̄вакато (сӣ. пӣ.), анабха̄вам̣гато (сйа̄. кам̣.)] а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. саче кхо те, джӣвака, идам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣ ануджа̄на̄ми те ета’’нти. ‘‘етадева кхо пана ме, бханте, сандха̄йа бха̄ситам̣’’ [бха̄ситанти (сйа̄.)].

54. ‘‘идха, джӣвака, бхиккху ан̃н̃атарам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати. со карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. таменам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ упасан̇камитва̄ сва̄тана̄йа бхаттена нимантети. а̄кан̇кхама̄нова, джӣвака, бхиккху адхива̄сети. со тасса̄ раттийа̄ аччайена пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ нивесанам̣ тенупасан̇камати; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣдати. таменам̣ со гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена пин̣д̣апа̄тена паривисати. тасса на евам̣ хоти – ‘са̄дху вата ма̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена пин̣д̣апа̄тена паривисеййа̄ти! ахо вата ма̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ а̄йатимпи еварӯпена пан̣ӣтена пин̣д̣апа̄тена паривисеййа̄’ти – евамписса на хоти. со там̣ пин̣д̣апа̄там̣ агатхито амуччхито анаджджхопанно а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, джӣвака, апи ну со бхиккху тасмим̣ самайе аттабйа̄ба̄дха̄йа ва̄ четети, парабйа̄ба̄дха̄йа ва̄ четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йа ва̄ чететӣ’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘нану со, джӣвака, бхиккху тасмим̣ самайе анаваджджам̣йева а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ретӣ’’ти?

‘‘евам̣, бханте. сутам̣ метам̣, бханте – ‘брахма̄ упеккха̄виха̄рӣ’ти. там̣ ме идам̣, бханте, бхагава̄ саккхидит̣т̣хо; бхагава̄ хи, бханте, упеккха̄виха̄рӣ’’ти. ‘‘йена кхо, джӣвака, ра̄гена йена досена йена мохена вихесава̄ асса аратива̄ асса пат̣игхава̄ асса со ра̄го со досо со мохо татха̄гатасса пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. саче кхо те, джӣвака, идам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣, ануджа̄на̄ми те ета’’нти. ‘‘етадева кхо пана ме, бханте, сандха̄йа бха̄ситам̣’’.

55. ‘‘йо кхо, джӣвака, татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ уддисса па̄н̣ам̣ а̄рабхати со пан̃чахи т̣ха̄нехи бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавати. йампи со, гахапати, евама̄ха – ‘гаччхатха, амукам̣ на̄ма па̄н̣ам̣ а̄нетха̄’ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавати. йампи со па̄н̣о галаппавет̣хакена [галаппаведхакена (бахӯсу)] а̄нӣйама̄но дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, имина̄ дутийена т̣ха̄нена бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавати. йампи со евама̄ха – ‘гаччхатха имам̣ па̄н̣ам̣ а̄рабхатха̄’ти, имина̄ татийена т̣ха̄нена бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавати. йампи со па̄н̣о а̄рабхийама̄но дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, имина̄ чатуттхена т̣ха̄нена бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавати. йампи со татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ акаппийена а̄са̄дети, имина̄ пан̃чамена т̣ха̄нена бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавати. йо кхо, джӣвака, татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ уддисса па̄н̣ам̣ а̄рабхати со имехи пан̃чахи т̣ха̄нехи бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти.

евам̣ вутте, джӣвако кома̄рабхаччо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! каппийам̣ вата, бханте, бхиккхӯ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ренти; анаваджджам̣ вата, бханте, бхиккхӯ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ренти. абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.

джӣвакасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.