3. маха̄ведалласуттам̣

449. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча –

‘‘‘дуппан̃н̃о дуппан̃н̃о’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, дуппан̃н̃оти вуччатӣ’’ти?

‘‘‘наппаджа̄на̄ти наппаджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ дуппан̃н̃оти вуччати.

‘‘кин̃ча наппаджа̄на̄ти? ‘идам̣ дуккха’нти наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти наппаджа̄на̄ти. ‘наппаджа̄на̄ти наппаджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ дуппан̃н̃оти вуччатӣ’’ти.

‘‘‘са̄дха̄вусо’ти кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ уттарим̣ пан̃хам̣ апуччхи –

‘‘‘пан̃н̃ава̄ пан̃н̃ава̄’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, пан̃н̃ава̄ти вуччатӣ’’ти?

‘‘‘паджа̄на̄ти паджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ пан̃н̃ава̄ти вуччати.

‘‘кин̃ча паджа̄на̄ти? ‘идам̣ дуккха’нти паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти паджа̄на̄ти. ‘паджа̄на̄ти паджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ пан̃н̃ава̄ти вуччатӣ’’ти.

‘‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, вин̃н̃а̄н̣анти вуччатӣ’’ти?

‘‘‘виджа̄на̄ти виджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ вин̃н̃а̄н̣анти вуччати.

‘‘кин̃ча виджа̄на̄ти? сукхантипи виджа̄на̄ти, дуккхантипи виджа̄на̄ти, адуккхамасукхантипи виджа̄на̄ти. ‘виджа̄на̄ти виджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ вин̃н̃а̄н̣анти вуччатӣ’’ти.

‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄ уда̄ху висам̣сат̣т̣ха̄? лаббха̄ ча панимесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ [виниббхуджджитва̄ виниббхуджджитва̄ (ка.)] виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти? ‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄, но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄петум̣. йам̣ ха̄вусо [йан̃ча̄вусо (сйа̄. кам̣. ка.)], паджа̄на̄ти там̣ виджа̄на̄ти, йам̣ виджа̄на̄ти там̣ паджа̄на̄ти. тасма̄ име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄, но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти.

‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – имесам̣ дхамма̄нам̣ сам̣сат̣т̣ха̄нам̣ но висам̣сат̣т̣ха̄нам̣ ким̣ на̄на̄каран̣а’’нти? ‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – имесам̣ дхамма̄нам̣ сам̣сат̣т̣ха̄нам̣ но висам̣сат̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄, вин̃н̃а̄н̣ам̣ парин̃н̃еййам̣. идам̣ несам̣ на̄на̄каран̣а’’нти.

450. ‘‘‘ведана̄ ведана̄’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, ведана̄ти вуччатӣ’’ти?

‘‘‘ведети ведетӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ ведана̄ти вуччати.

‘‘кин̃ча ведети? сукхампи ведети, дуккхампи ведети, адуккхамасукхампи ведети. ‘ведети ведетӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ ведана̄ти вуччатӣ’’ти.

‘‘‘сан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, сан̃н̃а̄ти вуччатӣ’’ти?

‘‘‘сан̃джа̄на̄ти сан̃джа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ сан̃н̃а̄ти вуччати.

‘‘кин̃ча сан̃джа̄на̄ти? нӣлакампи сан̃джа̄на̄ти, пӣтакампи сан̃джа̄на̄ти, лохитакампи сан̃джа̄на̄ти, ода̄тампи сан̃джа̄на̄ти. ‘сан̃джа̄на̄ти сан̃джа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ сан̃н̃а̄ти вуччатӣ’’ти.

‘‘йа̄ ча̄вусо, ведана̄ йа̄ ча сан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄ уда̄ху висам̣сат̣т̣ха̄? лаббха̄ ча панимесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти? ‘‘йа̄ ча̄вусо, ведана̄ йа̄ ча сан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄, но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄петум̣. йам̣ ха̄вусо [йан̃ча̄вусо (сйа̄. кам̣. ка.)], ведети там̣ сан̃джа̄на̄ти, йам̣ сан̃джа̄на̄ти там̣ виджа̄на̄ти. тасма̄ име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄ но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти.

451. ‘‘ниссат̣т̣хена ха̄вусо [ниссат̣т̣хена пана̄вусо (?)], пан̃чахи индрийехи парисуддхена мановин̃н̃а̄н̣ена ким̣ неййа’’нти?

‘‘ниссат̣т̣хена а̄вусо, пан̃чахи индрийехи парисуддхена мановин̃н̃а̄н̣ена ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ неййам̣, ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ неййам̣, ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ неййа’’нти.

‘‘неййам̣ пана̄вусо, дхаммам̣ кена паджа̄на̄тӣ’’ти?

‘‘неййам̣ кхо, а̄вусо, дхаммам̣ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ паджа̄на̄тӣ’’ти.

‘‘пан̃н̃а̄ пана̄вусо, киматтхийа̄’’ти?

‘‘пан̃н̃а̄ кхо, а̄вусо, абхин̃н̃аттха̄ парин̃н̃аттха̄ паха̄наттха̄’’ти.

452. ‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ уппа̄да̄йа̄’’ти?

‘‘две кхо, а̄вусо, паччайа̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ уппа̄да̄йа – парато ча гхосо, йонисо ча манасика̄ро. име кхо, а̄вусо, две паччайа̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ уппа̄да̄йа̄’’ти.

‘‘катихи пана̄вусо, ан̇гехи ануггахита̄ самма̄дит̣т̣хи четовимуттипхала̄ ча хоти четовимуттипхала̄нисам̣са̄ ча, пан̃н̃а̄вимуттипхала̄ ча хоти пан̃н̃а̄вимуттипхала̄нисам̣са̄ ча̄’’ти?

‘‘пан̃чахи кхо, а̄вусо, ан̇гехи ануггахита̄ самма̄дит̣т̣хи четовимуттипхала̄ ча хоти четовимуттипхала̄нисам̣са̄ ча, пан̃н̃а̄вимуттипхала̄ ча хоти пан̃н̃а̄вимуттипхала̄нисам̣са̄ ча. идха̄вусо, самма̄дит̣т̣хи сӣла̄нуггахита̄ ча хоти, сута̄нуггахита̄ ча хоти, са̄каччха̄нуггахита̄ ча хоти, саматха̄нуггахита̄ ча хоти, випассана̄нуггахита̄ ча хоти. имехи кхо, а̄вусо, пан̃чахан̇гехи ануггахита̄ самма̄дит̣т̣хи четовимуттипхала̄ ча хоти четовимуттипхала̄нисам̣са̄ ча, пан̃н̃а̄вимуттипхала̄ ча хоти пан̃н̃а̄вимуттипхала̄нисам̣са̄ ча̄’’ти.

453. ‘‘кати пана̄вусо, бхава̄’’ти?

‘‘тайоме, а̄вусо, бхава̄ – ка̄мабхаво, рӯпабхаво, арӯпабхаво’’ти.

‘‘катхам̣ пана̄вусо, а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти хотӣ’’ти?

‘‘авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ кхо, а̄вусо, сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ татрататра̄бхинандана̄ – евам̣ а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти хотӣ’’ти.

‘‘катхам̣ пана̄вусо, а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти на хотӣ’’ти?

‘‘авиджджа̄вира̄га̄ кхо, а̄вусо, виджджуппа̄да̄ тан̣ха̄ниродха̄ – евам̣ а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти на хотӣ’’ти.

454. ‘‘катамам̣ пана̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄на’’нти?

‘‘идха̄вусо, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати – идам̣ вуччати, а̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄на’’нти.

‘‘пат̣хамам̣ пана̄вусо, джха̄нам̣ катиан̇гика’’нти?

‘‘пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ пан̃чан̇гикам̣. идха̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса бхиккхуно витакко ча ваттати, вича̄ро ча пӣти ча сукхан̃ча читтекаггата̄ ча. пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ евам̣ пан̃чан̇гика’’нти.

‘‘пат̣хамам̣ пана̄вусо, джха̄нам̣ катан̇гавиппахӣнам̣ катан̇гасаманна̄гата’’нти?

‘‘пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ пан̃чан̇гавиппахӣнам̣, пан̃чан̇гасаманна̄гатам̣. идха̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса бхиккхуно ка̄маччхандо пахӣно хоти, бйа̄па̄до пахӣно хоти, тхӣнамиддхам̣ пахӣнам̣ хоти, уддхаччакуккуччам̣ пахӣнам̣ хоти, вичикиччха̄ пахӣна̄ хоти; витакко ча ваттати, вича̄ро ча пӣти ча сукхан̃ча читтекаггата̄ ча. пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ евам̣ пан̃чан̇гавиппахӣнам̣ пан̃чан̇гасаманна̄гата’’нти.

455. ‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни на̄на̄висайа̄ни на̄на̄гочара̄ни, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонти, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. имесам̣ кхо, а̄вусо, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ на̄на̄висайа̄нам̣ на̄на̄гочара̄нам̣, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонта̄нам̣, ким̣ пат̣исаран̣ам̣, ко ча несам̣ гочарависайам̣ паччанубхотӣ’’ти?

‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни на̄на̄висайа̄ни на̄на̄гочара̄ни, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонти, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. имесам̣ кхо, а̄вусо, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ на̄на̄висайа̄нам̣ на̄на̄гочара̄нам̣, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонта̄нам̣, мано пат̣исаран̣ам̣, мано ча несам̣ гочарависайам̣ паччанубхотӣ’’ти.

456. ‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. има̄ни кхо, а̄вусо, пан̃чиндрийа̄ни ким̣ пат̣ичча тит̣т̣хантӣ’’ти?

‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. има̄ни кхо, а̄вусо, пан̃чиндрийа̄ни а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хантӣ’’ти.

‘‘а̄йу пана̄вусо, ким̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти?

‘‘а̄йу усмам̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти.

‘‘усма̄ пана̄вусо, ким̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти?

‘‘усма̄ а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти.

‘‘ида̄нева кхо майам̣, а̄вусо, а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ евам̣ а̄джа̄на̄ма – ‘а̄йу усмам̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’ти. ида̄нева пана майам̣, а̄вусо, а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ евам̣ а̄джа̄на̄ма – ‘усма̄ а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’ти.

‘‘йатха̄ катхам̣ пана̄вусо, имасса бха̄ситасса аттхо дат̣т̣хаббо’’ти?

‘‘тена ха̄вусо, упамам̣ те карисса̄ми; упама̄йапидхекачче вин̃н̃ӯ пуриса̄ бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нанти. сеййатха̄пи, а̄вусо, телаппадӣпасса джха̄йато аччим̣ пат̣ичча а̄бха̄ пан̃н̃а̄йати, а̄бхам̣ пат̣ичча аччи пан̃н̃а̄йати; евамева кхо, а̄вусо, а̄йу усмам̣ пат̣ичча тит̣т̣хати, усма̄ а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти.

457. ‘‘тева ну кхо, а̄вусо, а̄йусан̇кха̄ра̄, те веданийа̄ дхамма̄ уда̄ху ан̃н̃е а̄йусан̇кха̄ра̄ ан̃н̃е веданийа̄ дхамма̄’’ти? ‘‘на кхо, а̄вусо, тева а̄йусан̇кха̄ра̄ те веданийа̄ дхамма̄. те ча ха̄вусо, а̄йусан̇кха̄ра̄ абхавим̣су те веданийа̄ дхамма̄, на йидам̣ сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса бхиккхуно вут̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄йетха. йасма̄ ча кхо, а̄вусо, ан̃н̃е а̄йусан̇кха̄ра̄ ан̃н̃е веданийа̄ дхамма̄, тасма̄ сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса бхиккхуно вут̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти.

‘‘йада̄ ну кхо, а̄вусо, имам̣ ка̄йам̣ кати дхамма̄ джаханти; атха̄йам̣ ка̄йо уджджхито аваккхитто сети, йатха̄ кат̣т̣хам̣ ачетана’’нти?

‘‘йада̄ кхо, а̄вусо, имам̣ ка̄йам̣ тайо дхамма̄ джаханти – а̄йу усма̄ ча вин̃н̃а̄н̣ам̣; атха̄йам̣ ка̄йо уджджхито аваккхитто сети, йатха̄ кат̣т̣хам̣ ачетана’’нти.

‘‘йва̄йам̣, а̄вусо, мато ка̄лан̇като, йо ча̄йам̣ бхиккху сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄панно – имесам̣ ким̣ на̄на̄каран̣а’’нти?

‘‘йва̄йам̣, а̄вусо, мато ка̄лан̇като тасса ка̄йасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, вачӣсан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, читтасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, а̄йу париккхӣн̣о, усма̄ вӯпасанта̄, индрийа̄ни парибхинна̄ни. йо ча̄йам̣ бхиккху сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄панно тассапи ка̄йасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, вачӣсан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, читтасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, а̄йу на париккхӣн̣о, усма̄ авӯпасанта̄, индрийа̄ни виппасанна̄ни. йва̄йам̣, а̄вусо, мато ка̄лан̇като, йо ча̄йам̣ бхиккху сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄панно – идам̣ несам̣ на̄на̄каран̣а’’нти.

458. ‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ адуккхамасукха̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти?

‘‘чатта̄ро кхо, а̄вусо, паччайа̄ адуккхамасукха̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄. идха̄вусо, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. име кхо, а̄вусо, чатта̄ро паччайа̄ адуккхамасукха̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти.

‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти?

‘‘две кхо, а̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄ – саббанимитта̄нан̃ча аманасика̄ро, анимитта̄йа ча дха̄туйа̄ манасика̄ро. име кхо, а̄вусо, две паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти.

‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ т̣хитийа̄’’ти?

‘‘тайо кхо, а̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ т̣хитийа̄ – саббанимитта̄нан̃ча аманасика̄ро, анимитта̄йа ча дха̄туйа̄ манасика̄ро, пуббе ча абхисан̇кха̄ро. име кхо, а̄вусо, тайо паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ т̣хитийа̄’’ти.

‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ вут̣т̣ха̄на̄йа̄’’ти?

‘‘две кхо, а̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ вут̣т̣ха̄на̄йа – саббанимитта̄нан̃ча манасика̄ро, анимитта̄йа ча дха̄туйа̄ аманасика̄ро. име кхо, а̄вусо, две паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ вут̣т̣ха̄на̄йа̄’’ти.

459. ‘‘йа̄ ча̄йам̣, а̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимутти, йа̄ ча а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти, йа̄ ча сун̃н̃ата̄ четовимутти, йа̄ ча анимитта̄ четовимутти – име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча уда̄ху екаттха̄ бйан̃джанамева на̄на’’нти?

‘‘йа̄ ча̄йам̣, а̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимутти, йа̄ ча а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти, йа̄ ча сун̃н̃ата̄ четовимутти, йа̄ ча анимитта̄ четовимутти – аттхи кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча; аттхи ча кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ екаттха̄, бйан̃джанамева на̄нам̣’’.

‘‘катамо ча̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча’’?

‘‘идха̄вусо, бхиккху метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. айам̣ вуччата̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимутти’’.

‘‘катама̄ ча̄вусо, а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти’’?

‘‘идха̄вусо, бхиккху саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма наттхи кин̃чӣти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччата̄вусо, а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти’’.

‘‘катама̄ ча̄вусо, сун̃н̃ата̄ четовимутти’’?

‘‘идха̄вусо, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘сун̃н̃амидам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄’ти. айам̣ вуччата̄вусо, сун̃н̃ата̄ четовимутти’’.

‘‘катама̄ ча̄вусо, анимитта̄ четовимутти’’?

‘‘идха̄вусо, бхиккху саббанимитта̄нам̣ аманасика̄ра̄ анимиттам̣ четосама̄дхим̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччата̄вусо, анимитта̄ четовимутти. айам̣ кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча’’.

‘‘катамо ча̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ екаттха̄ бйан̃джанамева на̄нам̣’’?

‘‘ра̄го кхо, а̄вусо, пама̄н̣акаран̣о, досо пама̄н̣акаран̣о, мохо пама̄н̣акаран̣о. те кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. йа̄вата̄ кхо, а̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимуттийо, акуппа̄ та̄сам̣ четовимутти аггамаккха̄йати. са̄ кхо пана̄куппа̄ четовимутти сун̃н̃а̄ ра̄гена, сун̃н̃а̄ досена, сун̃н̃а̄ мохена. ра̄го кхо, а̄вусо, кин̃чано, досо кин̃чано, мохо кин̃чано. те кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. йа̄вата̄ кхо, а̄вусо, а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимуттийо, акуппа̄ та̄сам̣ четовимутти аггамаккха̄йати. са̄ кхо пана̄куппа̄ четовимутти сун̃н̃а̄ ра̄гена, сун̃н̃а̄ досена, сун̃н̃а̄ мохена. ра̄го кхо, а̄вусо, нимиттакаран̣о, досо нимиттакаран̣о, мохо нимиттакаран̣о. те кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. йа̄вата̄ кхо, а̄вусо, анимитта̄ четовимуттийо, акуппа̄ та̄сам̣ четовимутти аггамаккха̄йати. са̄ кхо пана̄куппа̄ четовимутти сун̃н̃а̄ ра̄гена, сун̃н̃а̄ досена, сун̃н̃а̄ мохена. айам̣ кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ екаттха̄ бйан̃джанамева на̄на’’нти.

идамавоча̄йасма̄ са̄рипутто. аттамано а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ абхинандӣти.

маха̄ведалласуттам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.