5. чӯл̣айамакавагго
1. са̄леййакасуттам̣
439. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена са̄ла̄ на̄ма косала̄нам̣ бра̄хман̣ага̄мо тадавасари. ассосум̣ кхо са̄леййака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ са̄лам̣ ануппатто. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣; кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети’. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.
атха кхо са̄леййака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ аппекачче бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче бхагавато сантике на̄маготтам̣ са̄ветва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо са̄леййака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ко ну кхо, бхо готама, хету, ко паччайо, йена мидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти? ко пана, бхо готама, хету, ко паччайо, йена мидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’’ти?
‘‘адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти. дхаммачарийа̄самачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’’ти.
‘‘на кхо майам̣ имасса бхото готамасса сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ма. са̄дху но бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десету, йатха̄ майам̣ имасса бхото готамасса сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄неййа̄ма̄’’ти. ‘‘тена хи, гахапатайо, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо са̄леййака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
440. ‘‘тивидхам̣ кхо, гахапатайо, ка̄йена адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти, тивидхам̣ манаса̄ адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти? идха, гахапатайо, екаччо па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти, луддо [луддо да̄рун̣о (ка.) т̣ӣка̄ олокетабба̄] лохитапа̄н̣и хатаппахате нивит̣т̣хо адайа̄панно па̄н̣абхӯтесу [саббапа̄н̣абхӯтесу (сйа̄. кам̣. ка.)].
‘‘адинна̄да̄йӣ кхо пана хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣, га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄, там̣ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти.
‘‘ка̄месумиччха̄ча̄рӣ кхо пана хоти. йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ сасса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи, татха̄рӯпа̄су ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти? идха, гахапатайо, екаччо муса̄ва̄дӣ хоти. сабха̄гато ва̄ париса̄гато ва̄, н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄, абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти, со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘на джа̄на̄мӣ’ти, апассам̣ ва̄ а̄ха – ‘пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха – ‘на пасса̄мӣ’ти [со а̄ха аджа̄нам̣ ва̄ ахам̣ джа̄на̄мӣти джа̄нам̣ ва̄ ахам̣ на джа̄на̄мӣти апассам̣ ва̄ ахам̣ пасса̄мӣти пассам̣ ва̄ ахам̣ на пасса̄мӣти (ка.)]. ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти.
‘‘писун̣ава̄чо кхо пана хоти. ито сутва̄ амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити самагга̄нам̣ ва̄ бхетта̄ [бхедака̄ (ка.), бхедета̄ (сйа̄. кам̣.), тадат̣т̣хакатха̄йам̣ пана бхетта̄ти диссати], бхинна̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, вагга̄ра̄мо ваггарато вагганандӣ ваггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘пхарусава̄чо кхо пана хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ ан̣д̣ака̄ [кан̣д̣ака̄ (ка.)] каккаса̄ паракат̣ука̄ пара̄бхисаджджанӣ кодхаса̄манта̄ асама̄дхисам̣ваттаника̄, татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘сампхаппала̄пӣ кхо пана хоти. ака̄лава̄дӣ абхӯтава̄дӣ анаттхава̄дӣ адхаммава̄дӣ авинайава̄дӣ. анидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ака̄лена анападесам̣ апарийантаватим̣ анаттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти? идха, гахапатайо, екаччо абхиджджха̄лу хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ абхиджджха̄та̄ хоти – ‘ахо вата йам̣ парасса там̣ мамасса̄’’’ти!
‘‘бйа̄панначитто кхо пана хоти падут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ хан̃н̃анту ва̄ ваджджханту ва̄ уччхиджджанту ва̄ винассанту ва̄ ма̄ ва̄ ахесу’’’нти [ма̄ ва̄ ахесум̣ ити ва̄ти (сӣ. пӣ. ка.)].
‘‘миччха̄дит̣т̣хико кхо пана хоти випарӣтадассано – ‘наттхи диннам̣ наттхи йит̣т̣хам̣ наттхи хутам̣, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄ наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ адхаммачарийа̄висамачарийа̄ хоти.
‘‘евам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти.
441. ‘‘тивидхам̣ кхо, гахапатайо, ка̄йена дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти, тивидхам̣ манаса̄ дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти? идха, гахапатайо, екаччо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати.
‘‘адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣, га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄, там̣ на̄диннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти.
‘‘ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти. йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ сасса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи, татха̄рӯпа̄су на ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти? идха, гахапатайо, екаччо муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. сабха̄гато ва̄ париса̄гато ва̄, н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄, абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти, со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘на джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха – ‘джа̄на̄мӣ’ти, апассам̣ ва̄ а̄ха – ‘на пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха – ‘пасса̄мӣ’ти. ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ на сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти.
‘‘писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, ито сутва̄ на амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ на имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄, сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ – татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти. ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти? идха, гахапатайо, екаччо анабхиджджха̄лу хоти, йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ на̄бхиджджха̄та̄ хоти – ‘ахо вата йам̣ парасса там̣ мамасса̄’ти!
‘‘абйа̄панначитто кхо пана хоти аппадут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ авера̄ абйа̄баджджха̄ анӣгха̄ сукхӣ атта̄нам̣ парихарантӯ’ти.
‘‘самма̄дит̣т̣хико кхо пана хоти авипарӣтадассано – ‘аттхи диннам̣ аттхи йит̣т̣хам̣ аттхи хутам̣, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, аттхи айам̣ локо аттхи паро локо, аттхи ма̄та̄ аттхи пита̄, аттхи сатта̄ опапа̄тика̄, аттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ дхаммачарийа̄самачарийа̄ хоти.
‘‘евам̣ дхаммачарийа̄самачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджанти.
442. ‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣…пе… гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджейа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣…пе… йа̄ма̄нам̣ дева̄нам̣… тусита̄нам̣ дева̄нам̣… нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣… параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣… брахмака̄йика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ брахмака̄йика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ а̄бха̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ а̄бха̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паритта̄бха̄нам̣ дева̄нам̣…пе… аппама̄н̣а̄бха̄нам̣ дева̄нам̣… а̄бхассара̄нам̣ дева̄нам̣… париттасубха̄нам̣ дева̄нам̣… аппама̄н̣асубха̄нам̣ дева̄нам̣… субхакин̣ха̄нам̣ дева̄нам̣… вехаппхала̄нам̣ дева̄нам̣… авиха̄нам̣ дева̄нам̣… атаппа̄нам̣ дева̄нам̣… судасса̄нам̣ дева̄нам̣… судассӣнам̣ дева̄нам̣… аканит̣т̣ха̄нам̣ дева̄нам̣… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ … а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ’’ти.
443. евам̣ вутте, са̄леййака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа, чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти. евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. ете майам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄саке но бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упете [па̄н̣упетам̣ (ка.)] саран̣ам̣ гате’’ти.
са̄леййакасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.
2. веран̃джакасуттам̣
444. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена веран̃джака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ са̄ваттхийам̣ пат̣ивасанти кеначидева каран̣ӣйена. ассосум̣ кхо веран̃джака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣; кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети’. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.
атха кхо веран̃джака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ аппекачче бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче бхагавато сантике на̄маготтам̣ са̄ветва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су; аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо веран̃джака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ко ну кхо, бхо готама, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти? ко пана, бхо готама, хету, ко паччайо йена мидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’’ти?
‘‘адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти. дхаммачарийа̄самачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’’ти.
‘‘на кхо майам̣ имасса бхото готамасса сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ма. са̄дху но бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десету йатха̄ майам̣ имасса бхото готамасса сам̣кхиттена бха̄ситасса, виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса, виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄неййа̄ма̄’’ти. ‘‘тена хи, гахапатайо, сун̣а̄тха са̄дхукам̣ манаси каротха, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣ бхо’’ти кхо веран̃джака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
445. ‘‘тивидхам̣ кхо, гахапатайо, ка̄йена адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти, тивидхам̣ манаса̄ адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти? идха, гахапатайо, екаччо па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти. луддо лохитапа̄н̣и хатаппахате нивит̣т̣хо адайа̄панно па̄н̣абхӯтесу. адинна̄да̄йӣ кхо пана хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣… там̣ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти. ка̄месумиччха̄ча̄рӣ кхо пана хоти. йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄… татха̄рӯпа̄су ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти? идха, гахапатайо, екаччо муса̄ва̄дӣ хоти. сабха̄гато ва̄… сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти. писун̣ава̄чо кхо пана хоти. ито сутва̄ амутра аккха̄та̄… ваггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. пхарусава̄чо кхо пана хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ ан̣д̣ака̄ каккаса̄… татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. сампхаппала̄пӣ кхо пана хоти. ака̄лава̄дӣ… апарийантаватим̣ анаттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти? идха, гахапатайо, екаччо абхиджджха̄лу хоти…пе… там̣ мамасса̄’ти. бйа̄панначитто кхо пана хоти падут̣т̣хаманасан̇каппо – име сатта̄ хан̃н̃анту ва̄… ма̄ ва̄ ахесу’нти. миччха̄дит̣т̣хико кхо пана хоти випарӣтадассано – ‘наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣… саччхикатва̄ паведентӣ’ти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ адхаммача̄рӣ висамача̄рӣ хоти.
‘‘евам̣ адхаммачарийа̄висамачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти.
446. ‘‘тивидхам̣ кхо, гахапатайо, ка̄йена дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти, тивидхам̣ манаса̄ дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти? идха, гахапатайо, екаччо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати. адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, йам̣ там̣ парасса… там̣ на̄диннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти. ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа… татха̄рӯпа̄су на ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ ка̄йена дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти? идха, гахапатайо, екаччо муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. сабха̄гато ва̄…пе… на сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти. писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа… самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа… татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. сампхаппала̄пам̣ паха̄йа… ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, гахапатайо, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти? идха, гахапатайо, екаччо анабхиджджха̄лу хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ на̄бхиджджха̄та̄ хоти ‘ахо вата йам̣ парасса, там̣ мамасса̄’ти. абйа̄панначитто кхо пана хоти аппадут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ авера̄ абйа̄баджджха̄ анӣгха̄ сукхӣ атта̄нам̣ парихарантӯ’ти. самма̄дит̣т̣хико кхо пана хоти авипарӣтадассано – ‘аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣… сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. евам̣ кхо, гахапатайо, тивидхам̣ манаса̄ дхаммача̄рӣ самача̄рӣ хоти.
‘‘евам̣ дхаммачарийа̄самачарийа̄хету кхо, гахапатайо, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджанти.
447. ‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ кхаттийамаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ гахапатимаха̄са̄ла̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣… йа̄ма̄нам̣ дева̄нам̣… тусита̄нам̣ дева̄нам̣… нимма̄наратӣнам̣ дева̄нам̣… параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣… брахмака̄йика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ брахмака̄йика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ а̄бха̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ а̄бха̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че, гахапатайо, дхаммача̄рӣ самача̄рӣ ‘ахо вата̄хам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паритта̄бха̄нам̣ дева̄нам̣…пе… аппама̄н̣а̄бха̄нам̣ дева̄нам̣… а̄бхассара̄нам̣ дева̄нам̣… париттасубха̄нам̣ дева̄нам̣… аппама̄н̣асубха̄нам̣ дева̄нам̣… субхакин̣ха̄нам̣ дева̄нам̣ … вехаппхала̄нам̣ дева̄нам̣… авиха̄нам̣ дева̄нам̣… атаппа̄нам̣ дева̄нам̣… судасса̄нам̣ дева̄нам̣… судассӣнам̣ дева̄нам̣… аканит̣т̣ха̄нам̣ дева̄нам̣… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣… а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, йам̣ со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ.
‘‘а̄кан̇кхеййа че гахапатайо дхаммача̄рӣ самача̄рӣ – ‘ахо вата̄хам̣ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа’нти; т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати, ‘йам̣ со а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа. там̣ кисса хету? татха̄ хи со дхаммача̄рӣ самача̄рӣ’’’ти.
448. евам̣ вутте, веран̃джака̄ бра̄хман̣агахапатика̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣ бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа, чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. ете майам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄саке но бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упете саран̣ам̣ гате’’ти.
веран̃джакасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.
3. маха̄ведалласуттам̣
449. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча –
‘‘‘дуппан̃н̃о дуппан̃н̃о’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, дуппан̃н̃оти вуччатӣ’’ти?
‘‘‘наппаджа̄на̄ти наппаджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ дуппан̃н̃оти вуччати.
‘‘кин̃ча наппаджа̄на̄ти? ‘идам̣ дуккха’нти наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти наппаджа̄на̄ти. ‘наппаджа̄на̄ти наппаджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ дуппан̃н̃оти вуччатӣ’’ти.
‘‘‘са̄дха̄вусо’ти кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ уттарим̣ пан̃хам̣ апуччхи –
‘‘‘пан̃н̃ава̄ пан̃н̃ава̄’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, пан̃н̃ава̄ти вуччатӣ’’ти?
‘‘‘паджа̄на̄ти паджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ пан̃н̃ава̄ти вуччати.
‘‘кин̃ча паджа̄на̄ти? ‘идам̣ дуккха’нти паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти паджа̄на̄ти. ‘паджа̄на̄ти паджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ пан̃н̃ава̄ти вуччатӣ’’ти.
‘‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, вин̃н̃а̄н̣анти вуччатӣ’’ти?
‘‘‘виджа̄на̄ти виджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ вин̃н̃а̄н̣анти вуччати.
‘‘кин̃ча виджа̄на̄ти? сукхантипи виджа̄на̄ти, дуккхантипи виджа̄на̄ти, адуккхамасукхантипи виджа̄на̄ти. ‘виджа̄на̄ти виджа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ вин̃н̃а̄н̣анти вуччатӣ’’ти.
‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄ уда̄ху висам̣сат̣т̣ха̄? лаббха̄ ча панимесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ [виниббхуджджитва̄ виниббхуджджитва̄ (ка.)] виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти? ‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄, но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄петум̣. йам̣ ха̄вусо [йан̃ча̄вусо (сйа̄. кам̣. ка.)], паджа̄на̄ти там̣ виджа̄на̄ти, йам̣ виджа̄на̄ти там̣ паджа̄на̄ти. тасма̄ име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄, но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти.
‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – имесам̣ дхамма̄нам̣ сам̣сат̣т̣ха̄нам̣ но висам̣сат̣т̣ха̄нам̣ ким̣ на̄на̄каран̣а’’нти? ‘‘йа̄ ча̄вусо, пан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – имесам̣ дхамма̄нам̣ сам̣сат̣т̣ха̄нам̣ но висам̣сат̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄, вин̃н̃а̄н̣ам̣ парин̃н̃еййам̣. идам̣ несам̣ на̄на̄каран̣а’’нти.
450. ‘‘‘ведана̄ ведана̄’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, ведана̄ти вуччатӣ’’ти?
‘‘‘ведети ведетӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ ведана̄ти вуччати.
‘‘кин̃ча ведети? сукхампи ведети, дуккхампи ведети, адуккхамасукхампи ведети. ‘ведети ведетӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ ведана̄ти вуччатӣ’’ти.
‘‘‘сан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, сан̃н̃а̄ти вуччатӣ’’ти?
‘‘‘сан̃джа̄на̄ти сан̃джа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ сан̃н̃а̄ти вуччати.
‘‘кин̃ча сан̃джа̄на̄ти? нӣлакампи сан̃джа̄на̄ти, пӣтакампи сан̃джа̄на̄ти, лохитакампи сан̃джа̄на̄ти, ода̄тампи сан̃джа̄на̄ти. ‘сан̃джа̄на̄ти сан̃джа̄на̄тӣ’ти кхо, а̄вусо, тасма̄ сан̃н̃а̄ти вуччатӣ’’ти.
‘‘йа̄ ча̄вусо, ведана̄ йа̄ ча сан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄ уда̄ху висам̣сат̣т̣ха̄? лаббха̄ ча панимесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти? ‘‘йа̄ ча̄вусо, ведана̄ йа̄ ча сан̃н̃а̄ йан̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣ – име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄, но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄петум̣. йам̣ ха̄вусо [йан̃ча̄вусо (сйа̄. кам̣. ка.)], ведети там̣ сан̃джа̄на̄ти, йам̣ сан̃джа̄на̄ти там̣ виджа̄на̄ти. тасма̄ име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄ но висам̣сат̣т̣ха̄. на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти.
451. ‘‘ниссат̣т̣хена ха̄вусо [ниссат̣т̣хена пана̄вусо (?)], пан̃чахи индрийехи парисуддхена мановин̃н̃а̄н̣ена ким̣ неййа’’нти?
‘‘ниссат̣т̣хена а̄вусо, пан̃чахи индрийехи парисуддхена мановин̃н̃а̄н̣ена ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ неййам̣, ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ неййам̣, ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ неййа’’нти.
‘‘неййам̣ пана̄вусо, дхаммам̣ кена паджа̄на̄тӣ’’ти?
‘‘неййам̣ кхо, а̄вусо, дхаммам̣ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ паджа̄на̄тӣ’’ти.
‘‘пан̃н̃а̄ пана̄вусо, киматтхийа̄’’ти?
‘‘пан̃н̃а̄ кхо, а̄вусо, абхин̃н̃аттха̄ парин̃н̃аттха̄ паха̄наттха̄’’ти.
452. ‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ уппа̄да̄йа̄’’ти?
‘‘две кхо, а̄вусо, паччайа̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ уппа̄да̄йа – парато ча гхосо, йонисо ча манасика̄ро. име кхо, а̄вусо, две паччайа̄ самма̄дит̣т̣хийа̄ уппа̄да̄йа̄’’ти.
‘‘катихи пана̄вусо, ан̇гехи ануггахита̄ самма̄дит̣т̣хи четовимуттипхала̄ ча хоти четовимуттипхала̄нисам̣са̄ ча, пан̃н̃а̄вимуттипхала̄ ча хоти пан̃н̃а̄вимуттипхала̄нисам̣са̄ ча̄’’ти?
‘‘пан̃чахи кхо, а̄вусо, ан̇гехи ануггахита̄ самма̄дит̣т̣хи четовимуттипхала̄ ча хоти четовимуттипхала̄нисам̣са̄ ча, пан̃н̃а̄вимуттипхала̄ ча хоти пан̃н̃а̄вимуттипхала̄нисам̣са̄ ча. идха̄вусо, самма̄дит̣т̣хи сӣла̄нуггахита̄ ча хоти, сута̄нуггахита̄ ча хоти, са̄каччха̄нуггахита̄ ча хоти, саматха̄нуггахита̄ ча хоти, випассана̄нуггахита̄ ча хоти. имехи кхо, а̄вусо, пан̃чахан̇гехи ануггахита̄ самма̄дит̣т̣хи четовимуттипхала̄ ча хоти четовимуттипхала̄нисам̣са̄ ча, пан̃н̃а̄вимуттипхала̄ ча хоти пан̃н̃а̄вимуттипхала̄нисам̣са̄ ча̄’’ти.
453. ‘‘кати пана̄вусо, бхава̄’’ти?
‘‘тайоме, а̄вусо, бхава̄ – ка̄мабхаво, рӯпабхаво, арӯпабхаво’’ти.
‘‘катхам̣ пана̄вусо, а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти хотӣ’’ти?
‘‘авиджджа̄нӣваран̣а̄нам̣ кхо, а̄вусо, сатта̄нам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана̄нам̣ татрататра̄бхинандана̄ – евам̣ а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти хотӣ’’ти.
‘‘катхам̣ пана̄вусо, а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти на хотӣ’’ти?
‘‘авиджджа̄вира̄га̄ кхо, а̄вусо, виджджуппа̄да̄ тан̣ха̄ниродха̄ – евам̣ а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббатти на хотӣ’’ти.
454. ‘‘катамам̣ пана̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄на’’нти?
‘‘идха̄вусо, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати – идам̣ вуччати, а̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄на’’нти.
‘‘пат̣хамам̣ пана̄вусо, джха̄нам̣ катиан̇гика’’нти?
‘‘пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ пан̃чан̇гикам̣. идха̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса бхиккхуно витакко ча ваттати, вича̄ро ча пӣти ча сукхан̃ча читтекаггата̄ ча. пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ евам̣ пан̃чан̇гика’’нти.
‘‘пат̣хамам̣ пана̄вусо, джха̄нам̣ катан̇гавиппахӣнам̣ катан̇гасаманна̄гата’’нти?
‘‘пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ пан̃чан̇гавиппахӣнам̣, пан̃чан̇гасаманна̄гатам̣. идха̄вусо, пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса бхиккхуно ка̄маччхандо пахӣно хоти, бйа̄па̄до пахӣно хоти, тхӣнамиддхам̣ пахӣнам̣ хоти, уддхаччакуккуччам̣ пахӣнам̣ хоти, вичикиччха̄ пахӣна̄ хоти; витакко ча ваттати, вича̄ро ча пӣти ча сукхан̃ча читтекаггата̄ ча. пат̣хамам̣ кхо, а̄вусо, джха̄нам̣ евам̣ пан̃чан̇гавиппахӣнам̣ пан̃чан̇гасаманна̄гата’’нти.
455. ‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни на̄на̄висайа̄ни на̄на̄гочара̄ни, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонти, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. имесам̣ кхо, а̄вусо, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ на̄на̄висайа̄нам̣ на̄на̄гочара̄нам̣, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонта̄нам̣, ким̣ пат̣исаран̣ам̣, ко ча несам̣ гочарависайам̣ паччанубхотӣ’’ти?
‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни на̄на̄висайа̄ни на̄на̄гочара̄ни, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонти, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. имесам̣ кхо, а̄вусо, пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ на̄на̄висайа̄нам̣ на̄на̄гочара̄нам̣, на ан̃н̃аман̃н̃асса гочарависайам̣ паччанубхонта̄нам̣, мано пат̣исаран̣ам̣, мано ча несам̣ гочарависайам̣ паччанубхотӣ’’ти.
456. ‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. има̄ни кхо, а̄вусо, пан̃чиндрийа̄ни ким̣ пат̣ичча тит̣т̣хантӣ’’ти?
‘‘пан̃чима̄ни, а̄вусо, индрийа̄ни, сеййатхидам̣ – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣. има̄ни кхо, а̄вусо, пан̃чиндрийа̄ни а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хантӣ’’ти.
‘‘а̄йу пана̄вусо, ким̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти?
‘‘а̄йу усмам̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти.
‘‘усма̄ пана̄вусо, ким̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти?
‘‘усма̄ а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти.
‘‘ида̄нева кхо майам̣, а̄вусо, а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ евам̣ а̄джа̄на̄ма – ‘а̄йу усмам̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’ти. ида̄нева пана майам̣, а̄вусо, а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ евам̣ а̄джа̄на̄ма – ‘усма̄ а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана̄вусо, имасса бха̄ситасса аттхо дат̣т̣хаббо’’ти?
‘‘тена ха̄вусо, упамам̣ те карисса̄ми; упама̄йапидхекачче вин̃н̃ӯ пуриса̄ бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нанти. сеййатха̄пи, а̄вусо, телаппадӣпасса джха̄йато аччим̣ пат̣ичча а̄бха̄ пан̃н̃а̄йати, а̄бхам̣ пат̣ичча аччи пан̃н̃а̄йати; евамева кхо, а̄вусо, а̄йу усмам̣ пат̣ичча тит̣т̣хати, усма̄ а̄йум̣ пат̣ичча тит̣т̣хатӣ’’ти.
457. ‘‘тева ну кхо, а̄вусо, а̄йусан̇кха̄ра̄, те веданийа̄ дхамма̄ уда̄ху ан̃н̃е а̄йусан̇кха̄ра̄ ан̃н̃е веданийа̄ дхамма̄’’ти? ‘‘на кхо, а̄вусо, тева а̄йусан̇кха̄ра̄ те веданийа̄ дхамма̄. те ча ха̄вусо, а̄йусан̇кха̄ра̄ абхавим̣су те веданийа̄ дхамма̄, на йидам̣ сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса бхиккхуно вут̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄йетха. йасма̄ ча кхо, а̄вусо, ан̃н̃е а̄йусан̇кха̄ра̄ ан̃н̃е веданийа̄ дхамма̄, тасма̄ сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса бхиккхуно вут̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти.
‘‘йада̄ ну кхо, а̄вусо, имам̣ ка̄йам̣ кати дхамма̄ джаханти; атха̄йам̣ ка̄йо уджджхито аваккхитто сети, йатха̄ кат̣т̣хам̣ ачетана’’нти?
‘‘йада̄ кхо, а̄вусо, имам̣ ка̄йам̣ тайо дхамма̄ джаханти – а̄йу усма̄ ча вин̃н̃а̄н̣ам̣; атха̄йам̣ ка̄йо уджджхито аваккхитто сети, йатха̄ кат̣т̣хам̣ ачетана’’нти.
‘‘йва̄йам̣, а̄вусо, мато ка̄лан̇като, йо ча̄йам̣ бхиккху сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄панно – имесам̣ ким̣ на̄на̄каран̣а’’нти?
‘‘йва̄йам̣, а̄вусо, мато ка̄лан̇като тасса ка̄йасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, вачӣсан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, читтасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, а̄йу париккхӣн̣о, усма̄ вӯпасанта̄, индрийа̄ни парибхинна̄ни. йо ча̄йам̣ бхиккху сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄панно тассапи ка̄йасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, вачӣсан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, читтасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, а̄йу на париккхӣн̣о, усма̄ авӯпасанта̄, индрийа̄ни виппасанна̄ни. йва̄йам̣, а̄вусо, мато ка̄лан̇като, йо ча̄йам̣ бхиккху сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄панно – идам̣ несам̣ на̄на̄каран̣а’’нти.
458. ‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ адуккхамасукха̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти?
‘‘чатта̄ро кхо, а̄вусо, паччайа̄ адуккхамасукха̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄. идха̄вусо, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. име кхо, а̄вусо, чатта̄ро паччайа̄ адуккхамасукха̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти.
‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти?
‘‘две кхо, а̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄ – саббанимитта̄нан̃ча аманасика̄ро, анимитта̄йа ча дха̄туйа̄ манасика̄ро. име кхо, а̄вусо, две паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ сама̄паттийа̄’’ти.
‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ т̣хитийа̄’’ти?
‘‘тайо кхо, а̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ т̣хитийа̄ – саббанимитта̄нан̃ча аманасика̄ро, анимитта̄йа ча дха̄туйа̄ манасика̄ро, пуббе ча абхисан̇кха̄ро. име кхо, а̄вусо, тайо паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ т̣хитийа̄’’ти.
‘‘кати пана̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ вут̣т̣ха̄на̄йа̄’’ти?
‘‘две кхо, а̄вусо, паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ вут̣т̣ха̄на̄йа – саббанимитта̄нан̃ча манасика̄ро, анимитта̄йа ча дха̄туйа̄ аманасика̄ро. име кхо, а̄вусо, две паччайа̄ анимитта̄йа четовимуттийа̄ вут̣т̣ха̄на̄йа̄’’ти.
459. ‘‘йа̄ ча̄йам̣, а̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимутти, йа̄ ча а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти, йа̄ ча сун̃н̃ата̄ четовимутти, йа̄ ча анимитта̄ четовимутти – име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча уда̄ху екаттха̄ бйан̃джанамева на̄на’’нти?
‘‘йа̄ ча̄йам̣, а̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимутти, йа̄ ча а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти, йа̄ ча сун̃н̃ата̄ четовимутти, йа̄ ча анимитта̄ четовимутти – аттхи кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча; аттхи ча кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ екаттха̄, бйан̃джанамева на̄нам̣’’.
‘‘катамо ча̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча’’?
‘‘идха̄вусо, бхиккху метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарати. айам̣ вуччата̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимутти’’.
‘‘катама̄ ча̄вусо, а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти’’?
‘‘идха̄вусо, бхиккху саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма наттхи кин̃чӣти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччата̄вусо, а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимутти’’.
‘‘катама̄ ча̄вусо, сун̃н̃ата̄ четовимутти’’?
‘‘идха̄вусо, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘сун̃н̃амидам̣ аттена ва̄ аттанийена ва̄’ти. айам̣ вуччата̄вусо, сун̃н̃ата̄ четовимутти’’.
‘‘катама̄ ча̄вусо, анимитта̄ четовимутти’’?
‘‘идха̄вусо, бхиккху саббанимитта̄нам̣ аманасика̄ра̄ анимиттам̣ четосама̄дхим̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччата̄вусо, анимитта̄ четовимутти. айам̣ кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ на̄на̄ттха̄ чева на̄на̄бйан̃джана̄ ча’’.
‘‘катамо ча̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ екаттха̄ бйан̃джанамева на̄нам̣’’?
‘‘ра̄го кхо, а̄вусо, пама̄н̣акаран̣о, досо пама̄н̣акаран̣о, мохо пама̄н̣акаран̣о. те кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. йа̄вата̄ кхо, а̄вусо, аппама̄н̣а̄ четовимуттийо, акуппа̄ та̄сам̣ четовимутти аггамаккха̄йати. са̄ кхо пана̄куппа̄ четовимутти сун̃н̃а̄ ра̄гена, сун̃н̃а̄ досена, сун̃н̃а̄ мохена. ра̄го кхо, а̄вусо, кин̃чано, досо кин̃чано, мохо кин̃чано. те кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. йа̄вата̄ кхо, а̄вусо, а̄кин̃чан̃н̃а̄ четовимуттийо, акуппа̄ та̄сам̣ четовимутти аггамаккха̄йати. са̄ кхо пана̄куппа̄ четовимутти сун̃н̃а̄ ра̄гена, сун̃н̃а̄ досена, сун̃н̃а̄ мохена. ра̄го кхо, а̄вусо, нимиттакаран̣о, досо нимиттакаран̣о, мохо нимиттакаран̣о. те кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. йа̄вата̄ кхо, а̄вусо, анимитта̄ четовимуттийо, акуппа̄ та̄сам̣ четовимутти аггамаккха̄йати. са̄ кхо пана̄куппа̄ четовимутти сун̃н̃а̄ ра̄гена, сун̃н̃а̄ досена, сун̃н̃а̄ мохена. айам̣ кхо, а̄вусо, парийа̄йо йам̣ парийа̄йам̣ а̄гамма име дхамма̄ екаттха̄ бйан̃джанамева на̄на’’нти.
идамавоча̄йасма̄ са̄рипутто. аттамано а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ абхинандӣти.
маха̄ведалласуттам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.
4. чӯл̣аведалласуттам̣
460. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо виса̄кхо упа̄сако йена дхаммадинна̄ бхиккхунӣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ дхаммадиннам̣ бхиккхуним̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо виса̄кхо упа̄сако дхаммадиннам̣ бхиккхуним̣ етадавоча – ‘‘‘сакка̄йо сакка̄йо’ти, аййе, вуччати. катамо ну кхо, аййе, сакка̄йо вутто бхагавата̄’’ти? ‘‘пан̃ча кхо име, а̄вусо виса̄кха, упа̄да̄наккхандха̄ сакка̄йо вутто бхагавата̄, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. име кхо, а̄вусо виса̄кха, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ сакка̄йо вутто бхагавата̄’’ти.
‘‘са̄дхаййе’’ти кхо виса̄кхо упа̄сако дхаммадинна̄йа бхиккхунийа̄ бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ дхаммадиннам̣ бхиккхуним̣ уттарим̣ пан̃хам̣ апуччхи – ‘‘‘сакка̄йасамудайо сакка̄йасамудайо’ти, аййе, вуччати. катамо ну кхо, аййе, сакка̄йасамудайо вутто бхагавата̄’’ти? ‘‘йа̄йам̣, а̄вусо виса̄кха, тан̣ха̄ поноббхавика̄ нандӣра̄гасахагата̄ татрататра̄бхинандинӣ, сеййатхидам̣ – ка̄матан̣ха̄ бхаватан̣ха̄ вибхаватан̣ха̄; айам̣ кхо, а̄вусо виса̄кха, сакка̄йасамудайо вутто бхагавата̄’’ти.
‘‘‘сакка̄йаниродхо сакка̄йаниродхо’ти, аййе, вуччати. катамо ну кхо, аййе, сакка̄йаниродхо вутто бхагавата̄’’ти?
‘‘йо кхо, а̄вусо виса̄кха, тасса̄йева тан̣ха̄йа асесавира̄ганиродхо ча̄го пат̣иниссагго мутти ана̄лайо; айам̣ кхо, а̄вусо виса̄кха, сакка̄йаниродхо вутто бхагавата̄’’ти.
‘‘‘сакка̄йаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ сакка̄йаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти, аййе, вуччати. катама̄ ну кхо, аййе, сакка̄йаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ вутта̄ бхагавата̄’’ти?