9. маха̄ассапурасуттам̣
415. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ан̇гесу вихарати ассапурам̣ на̄ма ан̇га̄нам̣ нигамо. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘саман̣а̄ саман̣а̄ти во, бхиккхаве, джано сан̃джа̄на̄ти. тумхе ча пана ‘ке тумхе’ти пут̣т̣ха̄ сама̄на̄ ‘саман̣а̄мха̄’ти пат̣иджа̄на̄тха; тесам̣ во, бхиккхаве, евам̣саман̃н̃а̄нам̣ сатам̣ евам̣пат̣ин̃н̃а̄нам̣ сатам̣ ‘йе дхамма̄ саман̣акаран̣а̄ ча бра̄хман̣акаран̣а̄ ча те дхамме сама̄да̄йа ваттисса̄ма, евам̣ но айам̣ амха̄кам̣ саман̃н̃а̄ ча сачча̄ бхависсати пат̣ин̃н̃а̄ ча бхӯта̄. йесан̃ча майам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ парибхун̃джа̄ма, тесам̣ те ка̄ра̄ амхесу махаппхала̄ бхависсанти маха̄нисам̣са̄, амха̄кан̃чева̄йам̣ паббаджджа̄ аван̃джха̄ бхависсати сапхала̄ саудрайа̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.
416. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ саман̣акаран̣а̄ ча бра̄хман̣акаран̣а̄ ча? ‘хироттаппена саманна̄гата̄ бхависса̄ма̄’ти еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи, сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
417. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро бхависсати утта̄но виват̣о на ча чхиддава̄ сам̣вуто ча. та̄йа ча пана парисуддхака̄йасама̄ча̄рата̄йа неватта̄нуккам̣сесса̄ма на парам̣ вамбхесса̄ма̄’ти [неватта̄нуккам̣сисса̄ма на парам̣ вамбхисса̄ма̄ти (саббаттха)] еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи, сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
418. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘парисуддхо но вачӣсама̄ча̄ро бхависсати утта̄но виват̣о на ча чхиддава̄ сам̣вуто ча. та̄йа ча пана парисуддхавачӣсама̄ча̄рата̄йа неватта̄нуккам̣сесса̄ма на парам̣ вамбхесса̄ма̄’ти еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро, парисуддхо вачӣсама̄ча̄ро; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи, сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
419. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘парисуддхо но маносама̄ча̄ро бхависсати утта̄но виват̣о на ча чхиддава̄ сам̣вуто ча. та̄йа ча пана парисуддхаманосама̄ча̄рата̄йа неватта̄нуккам̣сесса̄ма на парам̣ вамбхесса̄ма̄’ти еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро, парисуддхо вачӣсама̄ча̄ро, парисуддхо маносама̄ча̄ро; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи, сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
420. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘парисуддхо но а̄джӣво бхависсати утта̄но виват̣о на ча чхиддава̄ сам̣вуто ча. та̄йа ча пана парисуддха̄джӣвата̄йа неватта̄нуккам̣сесса̄ма на парам̣ вамбхесса̄ма̄’ти еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро, парисуддхо вачӣсама̄ча̄ро, парисуддхо маносама̄ча̄ро, парисуддхо а̄джӣво; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи, сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
421. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘индрийесу гуттадва̄ра̄ бхависса̄ма; чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджисса̄ма, раккхисса̄ма чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджисса̄ма. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджисса̄ма, раккхисса̄ма маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджисса̄ма̄’ти еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро, парисуддхо вачӣсама̄ча̄ро, парисуддхо маносама̄ча̄ро, парисуддхо а̄джӣво, индрийесумха гуттадва̄ра̄; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи, сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
422. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘бходжане маттан̃н̃уно бхависса̄ма, пат̣исан̇кха̄ йонисо а̄ха̄рам̣ а̄харисса̄ма, нева дава̄йа на мада̄йа на ман̣д̣ана̄йа на вибхӯсана̄йа йа̄вадева имасса ка̄йасса т̣хитийа̄ йа̄пана̄йа, вихим̣сӯпаратийа̄, брахмачарийа̄нуггаха̄йа, ити пура̄н̣ан̃ча веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ма наван̃ча веданам̣ на уппа̄десса̄ма, йа̄тра̄ ча но бхависсати, анаваджджата̄ ча, пха̄су виха̄ро ча̄’ти еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро, парисуддхо вачӣсама̄ча̄ро, парисуддхо маносама̄ча̄ро, парисуддхо а̄джӣво, индрийесумха гуттадва̄ра̄, бходжане маттан̃н̃уно; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во, са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
423. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘джа̄гарийам̣ ануйутта̄ бхависса̄ма, дивасам̣ чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхесса̄ма. раттийа̄ пат̣хамам̣ йа̄мам̣ чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхесса̄ма. раттийа̄ маджджхимам̣ йа̄мам̣ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппесса̄ма па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа, сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. раттийа̄ паччхимам̣ йа̄мам̣ паччут̣т̣ха̄йа чан̇камена нисаджджа̄йа а̄варан̣ӣйехи дхаммехи читтам̣ парисодхесса̄ма̄’ти, еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро, парисуддхо вачӣсама̄ча̄ро, парисуддхо маносама̄ча̄ро, парисуддхо а̄джӣво, индрийесумха гуттадва̄ра̄, бходжане маттан̃н̃уно, джа̄гарийам̣ ануйутта̄; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти, та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во, са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
424. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? ‘сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гата̄ бхависса̄ма, абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ’ти, еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣. сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, тумха̄кам̣ евамасса – ‘хироттаппенамха саманна̄гата̄, парисуддхо но ка̄йасама̄ча̄ро, парисуддхо вачӣсама̄ча̄ро, парисуддхо маносама̄ча̄ро, парисуддхо а̄джӣво, индрийесумха гуттадва̄ра̄, бходжане маттан̃н̃уно, джа̄гарийам̣ ануйутта̄, сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гата̄; аламетта̄вата̄ катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарим̣ каран̣ӣйа’нти та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ а̄паджджеййа̄тха. а̄рочайа̄ми во, бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, бхиккхаве – ‘ма̄ во, са̄ман̃н̃аттхика̄нам̣ сатам̣ са̄ман̃н̃аттхо париха̄йи сати уттарим̣ каран̣ӣйе’.
425. ‘‘кин̃ча, бхиккхаве, уттарим̣ каран̣ӣйам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати – аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванаппаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄, уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети; бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ, бйа̄па̄дападоса̄ читтам̣ парисодхети; тхӣнамиддхам̣ паха̄йа вигататхӣнамиддхо вихарати, а̄локасан̃н̃ӣ сато сампаджа̄но, тхӣнамиддха̄ читтам̣ парисодхети; уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати, аджджхаттам̣ вӯпасантачитто, уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети; вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати, акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети.
426. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо ин̣ам̣ а̄да̄йа камманте пайоджеййа. тасса те камманта̄ самиджджхеййум̣ [сампаджджеййум̣ (сйа̄. кам̣. ка.)]. со йа̄ни ча пора̄н̣а̄ни ин̣амӯла̄ни та̄ни ча бйантӣ [бйантим̣ (ка.), бйанти (пӣ.)] кареййа, сийа̄ часса уттарим̣ авасит̣т̣хам̣ да̄рабхаран̣а̄йа. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе ин̣ам̣ а̄да̄йа камманте пайоджесим̣, тасса ме те камманта̄ самиджджхим̣су. сохам̣ йа̄ни ча пора̄н̣а̄ни ин̣амӯла̄ни та̄ни ча бйантӣ ака̄сим̣, аттхи ча ме уттарим̣ авасит̣т̣хам̣ да̄рабхаран̣а̄йа̄’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо а̄ба̄дхико асса дуккхито ба̄л̣хагила̄но, бхаттан̃часса наччха̄деййа, на часса ка̄йе баламатта̄. со апарена самайена тамха̄ а̄ба̄дха̄ муччеййа, бхаттан̃часса чха̄деййа, сийа̄ часса ка̄йе баламатта̄. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе а̄ба̄дхико ахосим̣ дуккхито ба̄л̣хагила̄но, бхаттан̃ча ме наччха̄деси, на ча ме а̄си ка̄йе баламатта̄, сомхи етарахи тамха̄ а̄ба̄дха̄ мутто, бхаттан̃ча ме чха̄дети, аттхи ча ме ка̄йе баламатта̄’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо бандхана̄га̄ре баддхо асса. со апарена самайена тамха̄ бандхана̄ муччеййа соттхина̄ аббхайена [абйайена (сӣ. пӣ.)], на часса кин̃чи бхога̄нам̣ вайо. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе бандхана̄га̄ре баддхо ахосим̣, сомхи етарахи тамха̄ бандхана̄ мутто, соттхина̄ аббхайена, наттхи ча ме кин̃чи бхога̄нам̣ вайо’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо да̄со асса анатта̄дхӣно пара̄дхӣно на йенака̄мам̣гамо. со апарена самайена тамха̄ да̄сабйа̄ муччеййа атта̄дхӣно апара̄дхӣно бхуджиссо йенака̄мам̣гамо. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе да̄со ахосим̣ анатта̄дхӣно пара̄дхӣно на йенака̄мам̣гамо, сомхи етарахи тамха̄ да̄сабйа̄ мутто атта̄дхӣно апара̄дхӣно бхуджиссо йенака̄мам̣гамо’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо садхано сабхого канта̄раддха̄намаггам̣ пат̣ипаджджеййа [сӣлаккхандхаваггапа̄л̣ийа̄ кин̃чи висадисам̣]. со апарена самайена тамха̄ канта̄ра̄ ниттхареййа соттхина̄ аббхайена, на часса кин̃чи бхога̄нам̣ вайо. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе садхано сабхого канта̄раддха̄намаггам̣ пат̣ипаджджим̣. сомхи етарахи тамха̄ канта̄ра̄ ниттхин̣н̣о соттхина̄ аббхайена, наттхи ча ме кин̃чи бхога̄нам̣ вайо’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
‘‘евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху йатха̄ ин̣ам̣ йатха̄ рогам̣ йатха̄ бандхана̄га̄рам̣ йатха̄ да̄сабйам̣ йатха̄ канта̄раддха̄намаггам̣, име пан̃ча нӣваран̣е аппахӣне аттани саманупассати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄н̣ан̣йам̣ йатха̄ а̄рогйам̣ йатха̄ бандхана̄моккхам̣ йатха̄ бхуджиссам̣ йатха̄ кхемантабхӯмим̣; евамева бхиккху име пан̃ча нӣваран̣е пахӣне аттани саманупассати.
427. ‘‘со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи, савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, даккхо нха̄пако [наха̄пако (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ва̄ нха̄пакантева̄сӣ ва̄ кам̣сатха̄ле нха̄нӣйачун̣н̣а̄ни [наха̄нӣйачун̣н̣а̄ни (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] а̄киритва̄ удакена париппхосакам̣ париппхосакам̣ саннеййа. са̄йам̣ нха̄нӣйапин̣д̣и снеха̄нугата̄ снехапарета̄ сантараба̄хира̄, пхут̣а̄ снехена на ча паггхарин̣ӣ. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.
428. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, удакарахадо уббхидодако [уббхитодако (ка.)]. тасса невасса пураттхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на паччхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на уттара̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на даккхин̣а̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, дево ча на ка̄лена ка̄лам̣ самма̄дха̄рам̣ ануппавеччхеййа. атха кхо тамха̄ва удакарахада̄ сӣта̄ ва̄ридха̄ра̄ уббхиджджитва̄ тамева удакарахадам̣ сӣтена ва̄рина̄ абхисандеййа парисандеййа парипӯреййа париппхареййа, на̄сса кин̃чи сабба̄вато удакарахадасса сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.
429. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати, сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, уппалинийам̣ ва̄ падуминийам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкинийам̣ ва̄ аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни антонимуггапосӣни, та̄ни йа̄ва чагга̄ йа̄ва ча мӯла̄ сӣтена ва̄рина̄ абхисанна̄ни парисанна̄ни парипӯра̄ни париппхут̣а̄ни, на̄сса [на несам̣ (сӣ.)] кин̃чи сабба̄ватам̣ уппала̄нам̣ ва̄ падума̄нам̣ ва̄ пун̣д̣арӣка̄нам̣ ва̄ сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти.
430. ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄, пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄, адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо ода̄тена ваттхена сасӣсам̣ па̄рупетва̄ нисинно асса, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ода̄тена ваттхена аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти.
431. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣, двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо сакамха̄ га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа, тамха̄пи га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа, со тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гаччхеййа. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо сакамха̄ га̄ма̄ амум̣ га̄мам̣ агаччхим̣ [агаччхим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], татрапи евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣ евам̣ нисӣдим̣ евам̣ абха̄сим̣ евам̣ тун̣хӣ ахосим̣; тамха̄пи га̄ма̄ амум̣ га̄мам̣ агаччхим̣, татрапи евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣ евам̣ нисӣдим̣ евам̣ абха̄сим̣ евам̣ тун̣хӣ ахосим̣; сомхи тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гато’ти. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати.
432. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти…пе… сеййатха̄пи, бхиккхаве, две ага̄ра̄ садва̄ра̄ [саннадва̄ра̄ (ка.)]. таттха чаккхума̄ пурисо маджджхе т̣хито пассеййа мануссе гехам̣ пависантепи никкхамантепи, анучан̇камантепи анувичарантепи. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти…пе….
433. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, паббатасан̇кхепе удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило. таттха чаккхума̄ пурисо тӣре т̣хито пассеййа сипписамбукампи [сиппикасамбукампи (сйа̄. кам̣. ка.)] саккхаракатхалампи маччхагумбампи, чарантампи тит̣т̣хантампи. тасса евамасса – ‘айам̣ кхо удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило. татриме сипписамбука̄пи саккхаракатхала̄пи маччхагумба̄пи чарантипи тит̣т̣хантипӣти. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄ти.
434. ‘‘айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху ‘саман̣о’ итипи ‘бра̄хман̣о’итипи ‘нха̄тако’итипи ‘ведагӯ’итипи ‘соттийо’итипи ‘арийо’итипи ‘арахам̣’итипи. катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху саман̣о хоти? самита̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄, сам̣килесика̄, поноббхавика̄, садара̄, дуккхавипа̄ка̄, а̄йатим̣, джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху саман̣о хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху бра̄хман̣о хоти? ба̄хита̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄, сам̣килесика̄, поноббхавика̄, садара̄, дуккхавипа̄ка̄, а̄йатим̣, джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху бра̄хман̣о хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху нха̄тако [наха̄тако (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] хоти? нха̄та̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄, сам̣килесика̄, поноббхавика̄, садара̄, дуккхавипа̄ка̄, а̄йатим̣, джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху нха̄тако хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху ведагӯ хоти? видита̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄, сам̣килесика̄, поноббхавика̄, садара̄, дуккхавипа̄ка̄, а̄йатим̣, джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху ведагӯ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху соттийо хоти? ниссута̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄, сам̣килесика̄, поноббхавика̄, садара̄, дуккхавипа̄ка̄, а̄йатим̣, джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху соттийо хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху арийо хоти? а̄рака̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄, сам̣килесика̄, поноббхавика̄, садара̄, дуккхавипа̄ка̄, а̄йатим̣, джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху арийо хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху арахам̣ хоти? а̄рака̄сса хонти па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄, сам̣килесика̄, поноббхавика̄, садара̄, дуккхавипа̄ка̄, а̄йатим̣, джа̄тиджара̄маран̣ийа̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху арахам̣ хотӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.
маха̄ассапурасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ навамам̣.