8. маха̄тан̣ха̄сан̇кхайасуттам̣

396. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена са̄тисса на̄ма бхиккхуно кеват̣т̣апуттасса еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти – ‘‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати анан̃н̃а’’нти. ассосум̣ кхо самбахула̄ бхиккхӯ – ‘‘са̄тисса кира на̄ма бхиккхуно кеват̣т̣апуттасса еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’’’нти. атха кхо те бхиккхӯ йена са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етадавочум̣ – ‘‘саччам̣ кира те, а̄вусо са̄ти, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’’’нти? ‘‘евам̣ бйа̄ кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’’нти. атха кхо те бхиккхӯ са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетука̄ма̄ самануйун̃джанти самануга̄ханти саманубха̄санти – ‘‘ма̄ евам̣, а̄вусо са̄ти, авача, ма̄ бхагавантам̣ аббха̄чиккхи, на хи са̄дху бхагавато аббхаккха̄нам̣, на хи бхагава̄ евам̣ вадеййа. анекапарийа̄йена̄вусо са̄ти, пат̣иччасамуппаннам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вуттам̣ бхагавата̄, ан̃н̃атра паччайа̄ наттхи вин̃н̃а̄н̣асса самбхаво’’ти. евампи кхо са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто техи бхиккхӯхи самануйун̃джийама̄но самануга̄хийама̄но саманубха̄сийама̄но тадева па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄ абхинивисса вохарати – ‘‘евам̣ бйа̄ кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати анан̃н̃а’’нти.

397. йато кхо те бхиккхӯ на̄саккхим̣су са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетум̣, атха кхо те бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘са̄тисса на̄ма, бханте, бхиккхуно кеват̣т̣апуттасса еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’нти. ассумха кхо майам̣, бханте, са̄тисса кира на̄ма бхиккхуно кеват̣т̣апуттасса еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’нти. атха кхо майам̣, бханте, йена са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто тенупасан̇камимха; упасан̇камитва̄ са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етадавочумха – ‘саччам̣ кира те, а̄вусо са̄ти, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’’нти? евам̣ вутте, бханте, са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто амхе етадавоча – ‘евам̣ бйа̄ кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’нти. атха кхо майам̣, бханте, са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетука̄ма̄ самануйун̃джимха самануга̄химха саманубха̄симха – ‘ма̄ евам̣, а̄вусо са̄ти, авача, ма̄ бхагавантам̣ аббха̄чиккхи, на хи са̄дху бхагавато аббхаккха̄нам̣, на хи бхагава̄ евам̣ вадеййа. анекапарийа̄йена̄вусо са̄ти, пат̣иччасамуппаннам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вуттам̣ бхагавата̄, ан̃н̃атра паччайа̄ наттхи вин̃н̃а̄н̣асса самбхаво’ти. евампи кхо, бханте, са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто амхехи самануйун̃джийама̄но самануга̄хийама̄но саманубха̄сийама̄но тадева па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ тха̄маса̄ пара̄маса̄ абхинивисса вохарати – ‘евам̣ бйа̄ кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’нти. йато кхо майам̣, бханте, на̄саккхимха са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетум̣, атха майам̣ етаматтхам̣ бхагавато а̄рочема̄’’ти.

398. атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣ бхиккху, мама вачанена са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ а̄мантехи – ‘саттха̄ там̣, а̄вусо са̄ти, а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо са̄ти, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира, те, са̄ти, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’’’нти? ‘‘евам̣ бйа̄ кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ тадевидам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄вати сам̣сарати, анан̃н̃а’’нти. ‘‘катамам̣ там̣, са̄ти, вин̃н̃а̄н̣а’’нти? ‘‘йва̄йам̣, бханте, вадо ведеййо татра татра калйа̄н̣апа̄пака̄нам̣ камма̄нам̣ випа̄кам̣ пат̣исам̣ведетӣ’’ти. ‘‘касса ну кхо на̄ма твам̣, могхапуриса, майа̄ евам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄си? нану майа̄, могхапуриса, анекапарийа̄йена пат̣иччасамуппаннам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вуттам̣, ан̃н̃атра паччайа̄ наттхи вин̃н̃а̄н̣асса самбхавоти? атха ча пана твам̣, могхапуриса, аттана̄ дуггахитена амхе чева аббха̄чиккхаси, атта̄нан̃ча кхан̣аси, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасаваси. тан̃хи те, могхапуриса, бхависсати дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

399. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи на̄йам̣ са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто усмӣкатопи имасмим̣ дхаммавинайе’’ти? ‘‘кин̃хи сийа̄ бханте? но хетам̣, бханте’’ти. евам̣ вутте, са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣди. атха кхо бхагава̄ са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ тун̣хӣбхӯтам̣ ман̇кубхӯтам̣ паттаккхандхам̣ адхомукхам̣ паджджха̄йантам̣ аппат̣ибха̄нам̣ видитва̄ са̄тим̣ бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ етадавоча – ‘‘пан̃н̃а̄йиссаси кхо твам̣, могхапуриса, етена сакена па̄пакена дит̣т̣хигатена. идха̄хам̣ бхиккхӯ пат̣ипуччхисса̄мӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тумхепи ме, бхиккхаве, евам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄тха йатха̄йам̣ са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто аттана̄ дуггахитена амхе чева аббха̄чиккхати, атта̄нан̃ча кхан̣ати, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте! анекапарийа̄йена хи но, бханте, пат̣иччасамуппаннам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вуттам̣ бхагавата̄, ан̃н̃атра паччайа̄ наттхи вин̃н̃а̄н̣асса самбхаво’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, бхиккхаве! са̄дху кхо ме тумхе, бхиккхаве, евам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄тха. анекапарийа̄йена хи во, бхиккхаве, пат̣иччасамуппаннам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вуттам̣ майа̄, ан̃н̃атра паччайа̄ наттхи вин̃н̃а̄н̣асса самбхавоти. атха ча пана̄йам̣ са̄ти бхиккху кеват̣т̣апутто аттана̄ дуггахитена амхе чева аббха̄чиккхати, атта̄нан̃ча кхан̣ати, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасавати пасавати. тан̃хи тасса могхапурисасса бхависсати дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа.

400. ‘‘йам̣ йадева, бхиккхаве, паччайам̣ пат̣ичча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, тена тенева вин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати [сан̇кхам̣ гаччхати (сӣ. пӣ.)]. чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати; сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, сотавин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати; гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати; дживхан̃ча пат̣ичча расе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати; ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати; манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, мановин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йам̣ йадева паччайам̣ пат̣ичча агги джалати тена тенева сан̇кхйам̣ гаччхати. кат̣т̣хан̃ча пат̣ичча агги джалати, кат̣т̣хаггитвева сан̇кхйам̣ гаччхати; сакаликан̃ча пат̣ичча агги джалати, сакаликаггитвева сан̇кхйам̣ гаччхати; тин̣ан̃ча пат̣ичча агги джалати, тин̣аггитвева сан̇кхйам̣ гаччхати; гомайан̃ча пат̣ичча агги джалати, гомайаггитвева сан̇кхйам̣ гаччхати; тхусан̃ча пат̣ичча агги джалати, тхусаггитвева сан̇кхйам̣ гаччхати; сан̇ка̄ран̃ча пат̣ичча агги джалати, сан̇ка̄раггитвева сан̇кхйам̣ гаччхати. евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ йадева паччайам̣ пат̣ичча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, тена тенева сан̇кхйам̣ гаччхати. чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати; сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, сотавин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати, гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, гха̄н̣авин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати, дживхан̃ча пат̣ичча расе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати. ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати. манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати вин̃н̃а̄н̣ам̣, мановин̃н̃а̄н̣ам̣твева сан̇кхйам̣ гаччхати.

401. ‘‘бхӯтамиданти, бхиккхаве, пассатха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄расамбхаванти, бхиккхаве, пассатха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄раниродха̄ йам̣ бхӯтам̣, там̣ ниродхадхамманти, бхиккхаве, пассатха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘бхӯтамидам̣ носсӯти, бхиккхаве, кан̇кхато уппаджджати вичикиччха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄расамбхавам̣ носсӯти, бхиккхаве, кан̇кхато уппаджджати вичикиччха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄раниродха̄ йам̣ бхӯтам̣, там̣ ниродхадхаммам̣ носсӯти, бхиккхаве, кан̇кхато уппаджджати вичикиччха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘бхӯтамиданти, бхиккхаве, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йа̄ вичикиччха̄ са̄ пахӣйатӣ’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄расамбхаванти, бхиккхаве, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йа̄ вичикиччха̄ са̄ пахӣйатӣ’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄раниродха̄ йам̣ бхӯтам̣, там̣ ниродхадхамманти, бхиккхаве, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато йа̄ вичикиччха̄ са̄ пахӣйатӣ’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘бхӯтамиданти, бхиккхаве, итипи во еттха ниббичикиччха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄расамбхаванти, бхиккхаве, итипи во еттха ниббичикиччха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄раниродха̄ йам̣ бхӯтам̣ там̣ ниродхадхамманти, бхиккхаве, итипи во еттха ниббичикиччха̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘бхӯтамиданти, бхиккхаве, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа судит̣т̣ха’’нти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄расамбхаванти, бхиккхаве, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа судит̣т̣ха’’нти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘тада̄ха̄раниродха̄ йам̣ бхӯтам̣ там̣ ниродхадхамманти, бхиккхаве, йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа судит̣т̣ха’’нти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘имам̣ че тумхе, бхиккхаве, дит̣т̣хим̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ аллӣйетха кела̄йетха дхана̄йетха мама̄йетха, апи ну ме тумхе, бхиккхаве, куллӯпамам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄неййа̄тха ниттхаран̣аттха̄йа но гахан̣аттха̄йа̄’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘имам̣ че тумхе, бхиккхаве, дит̣т̣хим̣ евам̣ парисуддхам̣ евам̣ парийода̄там̣ на аллӣйетха на кела̄йетха на дхана̄йетха на мама̄йетха, апи ну ме тумхе, бхиккхаве, куллӯпамам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄неййа̄тха ниттхаран̣аттха̄йа но гахан̣аттха̄йа̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

402. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, а̄ха̄ра̄ бхӯта̄нам̣ ва̄ сатта̄нам̣ т̣хитийа̄, самбхавесӣнам̣ ва̄ ануггаха̄йа. катаме чатта̄ро? кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро ол̣а̄рико ва̄ сукхумо ва̄, пхассо дутийо, маносан̃четана̄ татийа̄, вин̃н̃а̄н̣ам̣ чатуттхам̣.

‘‘име ча, бхиккхаве, чатта̄ро а̄ха̄ра̄ ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄?

‘‘име чатта̄ро а̄ха̄ра̄ тан̣ха̄нида̄на̄ тан̣ха̄самудайа̄ тан̣ха̄джа̄тика̄ тан̣ха̄пабхава̄.

‘‘тан̣ха̄ ча̄йам̣, бхиккхаве, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄?

‘‘тан̣ха̄ ведана̄нида̄на̄ ведана̄самудайа̄ ведана̄джа̄тика̄ ведана̄пабхава̄.

‘‘ведана̄ ча̄йам̣, бхиккхаве, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄?

‘‘ведана̄ пхассанида̄на̄ пхассасамудайа̄ пхассаджа̄тика̄ пхассапабхава̄.

‘‘пхассо ча̄йам̣, бхиккхаве, ким̣нида̄но ким̣самудайо ким̣джа̄тико ким̣пабхаво?

‘‘пхассо сал̣а̄йатананида̄но сал̣а̄йатанасамудайо сал̣а̄йатанаджа̄тико сал̣а̄йатанапабхаво.

‘‘сал̣а̄йатанам̣ чидам̣, бхиккхаве, ким̣нида̄нам̣ ким̣самудайам̣ ким̣джа̄тикам̣ ким̣пабхавам̣?

‘‘сал̣а̄йатанам̣ на̄марӯпанида̄нам̣ на̄марӯпасамудайам̣ на̄марӯпаджа̄тикам̣ на̄марӯпапабхавам̣.

‘‘на̄марӯпам̣ чидам̣, бхиккхаве, ким̣нида̄нам̣ ким̣самудайам̣ ким̣джа̄тикам̣ ким̣пабхавам̣?

‘‘на̄марӯпам̣ вин̃н̃а̄н̣анида̄нам̣ вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣ вин̃н̃а̄н̣аджа̄тикам̣ вин̃н̃а̄н̣апабхавам̣.

‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ чидам̣, бхиккхаве, ким̣нида̄нам̣ ким̣самудайам̣ ким̣джа̄тикам̣ ким̣пабхавам̣?

‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ сан̇кха̄ранида̄нам̣ сан̇кха̄расамудайам̣ сан̇кха̄раджа̄тикам̣ сан̇кха̄рапабхавам̣.

‘‘сан̇кха̄ра̄ чиме, бхиккхаве, ким̣нида̄на̄ ким̣самудайа̄ ким̣джа̄тика̄ ким̣пабхава̄?

‘‘сан̇кха̄ра̄ авиджджа̄нида̄на̄ авиджджа̄самудайа̄ авиджджа̄джа̄тика̄ авиджджа̄пабхава̄.

‘‘ити кхо, бхиккхаве, авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпам̣, на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄, тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти.’’’

403. ‘‘джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣анти ити кхо панетам̣ вуттам̣; джа̄типаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, джара̄маран̣ам̣, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха [катхам̣ ва̄ во еттха (?)] хотӣ’’ти? ‘‘джа̄типаччайа̄, бханте, джара̄маран̣ам̣; евам̣ но еттха хоти [евам̣ но еттха хотӣти (ка.)] – джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣а’’нти. ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣти ити кхо панетам̣ вуттам̣; бхавапаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, джа̄ти, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘бхавапаччайа̄, бханте, джа̄ти; евам̣ но еттха хоти – бхавапаччайа̄ джа̄тӣ’’ти. ‘‘упа̄да̄напаччайа̄ бхавоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; упа̄да̄напаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, бхаво, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘упа̄да̄напаччайа̄, бханте, бхаво; евам̣ но еттха хоти – упа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти. ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нанти ити кхо панетам̣ вуттам̣, тан̣ха̄паччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, упа̄да̄нам̣, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘тан̣ха̄паччайа̄, бханте, упа̄да̄нам̣; евам̣ но еттха хоти – тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄на’’нти. ‘‘ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄ти ити кхо панетам̣ вуттам̣; ведана̄паччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, тан̣ха̄, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘ведана̄паччайа̄, бханте, тан̣ха̄; евам̣ но еттха хоти – ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄’’ти. ‘‘пхассапаччайа̄ ведана̄ти ити кхо панетам̣ вуттам̣; пхассапаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, ведана̄, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘пхассапаччайа̄, бханте, ведана̄; евам̣ но еттха хоти – пхассапаччайа̄ ведана̄’’ти. ‘‘сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; сал̣а̄йатанапаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, пхассо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘сал̣а̄йатанапаччайа̄, бханте, пхассо; евам̣ но еттха хоти – сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо’’ти. ‘‘на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатананти ити кхо панетам̣ вуттам̣; на̄марӯпапаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, сал̣а̄йатанам̣, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘на̄марӯпапаччайа̄, бханте, сал̣а̄йатанам̣; евам̣ но еттха хоти – на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатана’’нти. ‘‘вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпанти ити кхо панетам̣ вуттам̣; вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, на̄марӯпам̣, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄, бханте, на̄марӯпам̣; евам̣ но еттха хоти – вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпа’’нти. ‘‘сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣анти ити кхо панетам̣ вуттам̣; сан̇кха̄рапаччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣ам̣, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘сан̇кха̄рапаччайа̄, бханте, вин̃н̃а̄н̣ам̣; евам̣ но еттха хоти – сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣а’’нти. ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄ти ити кхо панетам̣ вуттам̣; авиджджа̄паччайа̄ ну кхо, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘авиджджа̄паччайа̄, бханте, сан̇кха̄ра̄; евам̣ но еттха хоти – авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄’’ти.

404. ‘‘са̄дху, бхиккхаве. ити кхо, бхиккхаве, тумхепи евам̣ вадетха, ахампи евам̣ вада̄ми – имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати, йадидам̣ – авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпам̣, на̄марӯпапаччайа̄ сал̣а̄йатанам̣, сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо, пхассапаччайа̄ ведана̄, ведана̄паччайа̄ тан̣ха̄, тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄нам̣, упа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти.

‘‘авиджджа̄йатвева асесавира̄ганиродха̄ сан̇кха̄раниродхо, сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо, вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо, на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхо, сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхо, пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо, ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхо, тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхо, упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо, бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо, джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти.

405. ‘‘джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣аниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; джа̄тиниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, джара̄маран̣аниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘джа̄тиниродха̄, бханте, джара̄маран̣аниродхо; евам̣ но еттха хоти – джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣аниродхо’’ти. ‘‘бхаваниродха̄ джа̄тиниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; бхаваниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, джа̄тиниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘бхаваниродха̄, бханте, джа̄тиниродхо; евам̣ но еттха хоти – бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо’’ти. ‘‘упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; упа̄да̄наниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, бхаваниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘упа̄да̄наниродха̄, бханте, бхаваниродхо; евам̣ но еттха хоти – упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо’’ти. ‘‘тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; тан̣ха̄ниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, упа̄да̄наниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘тан̣ха̄ниродха̄, бханте, упа̄да̄наниродхо; евам̣ но еттха хоти – тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхо’’ти. ‘‘ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; ведана̄ниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, тан̣ха̄ниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘ведана̄ниродха̄, бханте, тан̣ха̄ниродхо; евам̣ но еттха хоти – ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхо’’ти. ‘‘пхассаниродха̄ ведана̄ниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; пхассаниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, ведана̄ниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘пхассаниродха̄, бханте, ведана̄ниродхо; евам̣ но еттха хоти – пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо’’ти. ‘‘сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; сал̣а̄йатананиродха̄ ну кхо, бхиккхаве, пхассаниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣти? сал̣а̄йатананиродха̄, бханте, пхассаниродхо; евам̣ но еттха хоти – сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхо’’ти. ‘‘на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; на̄марӯпаниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, сал̣а̄йатананиродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘на̄марӯпаниродха̄, бханте, сал̣а̄йатананиродхо; евам̣ но еттха хоти – на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхо’’ти. ‘‘вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, на̄марӯпаниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘вин̃н̃а̄н̣аниродха̄, бханте, на̄марӯпаниродхо; евам̣ но еттха хоти – вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо’’ти. ‘‘сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; сан̇кха̄раниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣аниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘сан̇кха̄раниродха̄, бханте, вин̃н̃а̄н̣аниродхо; евам̣ но еттха хоти – сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо’’ти. ‘‘авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхоти ити кхо панетам̣ вуттам̣; авиджджа̄ниродха̄ ну кхо, бхиккхаве, сан̇кха̄раниродхо, но ва̄, катхам̣ ва̄ еттха хотӣ’’ти? ‘‘авиджджа̄ниродха̄, бханте, сан̇кха̄раниродхо; евам̣ но еттха хоти – авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхо’’ти.

406. ‘‘са̄дху, бхиккхаве. ити кхо, бхиккхаве, тумхепи евам̣ вадетха, ахампи евам̣ вада̄ми – имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхати, йадидам̣ – авиджджа̄ниродха̄ сан̇кха̄раниродхо, сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо, вин̃н̃а̄н̣аниродха̄ на̄марӯпаниродхо, на̄марӯпаниродха̄ сал̣а̄йатананиродхо, сал̣а̄йатананиродха̄ пхассаниродхо, пхассаниродха̄ ведана̄ниродхо, ведана̄ниродха̄ тан̣ха̄ниродхо, тан̣ха̄ниродха̄ упа̄да̄наниродхо, упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо, бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо, джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти.

407. ‘‘апи ну тумхе, бхиккхаве, евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ пуббантам̣ ва̄ пат̣идха̄веййа̄тха – ‘ахесумха ну кхо майам̣ атӣтамаддха̄нам̣, нану кхо ахесумха атӣтамаддха̄нам̣, ким̣ ну кхо ахесумха атӣтамаддха̄нам̣, катхам̣ ну кхо ахесумха атӣтамаддха̄нам̣, ким̣ хутва̄ ким̣ ахесумха ну кхо майам̣ атӣтамаддха̄на’’’нти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘апи ну тумхе, бхиккхаве, евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ апарантам̣ ва̄ пат̣идха̄веййа̄тха – бхависса̄ма ну кхо майам̣ ана̄гатамаддха̄нам̣, нану кхо бхависса̄ма ана̄гатамаддха̄нам̣, ким̣ ну кхо бхависса̄ма ана̄гатамаддха̄нам̣, катхам̣ ну кхо бхависса̄ма ана̄гатамаддха̄нам̣, ким̣ хутва̄ ким̣ бхависса̄ма ну кхо майам̣ ана̄гатамаддха̄на’’нти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘апи ну тумхе, бхиккхаве, евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ етарахи ва̄ паччуппаннамаддха̄нам̣ аджджхаттам̣ катхам̣катхӣ ассатха – ахам̣ ну кхосми, но ну кхосми, ким̣ ну кхосми, катхам̣ ну кхосми, айам̣ ну кхо сатто куто а̄гато, со кухим̣га̄мӣ бхависсатӣ’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘апи ну тумхе, бхиккхаве, евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ евам̣ вадеййа̄тха – саттха̄ но гару, саттхуга̄равена ча майам̣ евам̣ вадема̄’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘апи ну тумхе, бхиккхаве, евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ евам̣ вадеййа̄тха – саман̣о евама̄ха, саман̣а̄ ча на̄ма майам̣ евам̣ вадема̄’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘апи ну тумхе, бхиккхаве, евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ ан̃н̃ам̣ саттха̄рам̣ уддисеййа̄тха̄’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘апи ну тумхе, бхиккхаве, евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ йа̄ни та̄ни путхусаман̣абра̄хман̣а̄нам̣ вата котӯхаламан̇гала̄ни та̄ни са̄рато пачча̄гаччхеййа̄тха̄’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘нану, бхиккхаве, йадева тумха̄кам̣ са̄мам̣ н̃а̄там̣ са̄мам̣ дит̣т̣хам̣ са̄мам̣ видитам̣, тадева тумхе вадетха̄’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘са̄дху, бхиккхаве, упанӣта̄ кхо ме тумхе, бхиккхаве, имина̄ сандит̣т̣хикена дхаммена ака̄ликена ехипассикена опанеййикена паччаттам̣ ведитаббена вин̃н̃ӯхи. сандит̣т̣хико айам̣, бхиккхаве, дхаммо ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхи – ити йантам̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти.

408. ‘‘тин̣н̣ам̣ кхо пана, бхиккхаве, саннипа̄та̄ габбхасса̄вакканти хоти. идха ма̄та̄питаро ча саннипатита̄ хонти, ма̄та̄ ча на утунӣ хоти, гандхаббо ча на паччупат̣т̣хито хоти, нева та̄ва габбхасса̄вакканти хоти. идха ма̄та̄питаро ча саннипатита̄ хонти, ма̄та̄ ча утунӣ хоти, гандхаббо ча на паччупат̣т̣хито хоти, нева та̄ва габбхасса̄вакканти хоти. йато ча кхо, бхиккхаве, ма̄та̄питаро ча саннипатита̄ хонти, ма̄та̄ ча утунӣ хоти, гандхаббо ча паччупат̣т̣хито хоти – евам̣ тин̣н̣ам̣ саннипа̄та̄ габбхасса̄вакканти хоти. таменам̣, бхиккхаве, ма̄та̄ нава ва̄ даса ва̄ ма̄се габбхам̣ куччхина̄ парихарати махата̄ сам̣сайена гарубха̄рам̣ [гарумбха̄рам̣ (сӣ. пӣ.)]. таменам̣, бхиккхаве, ма̄та̄ наваннам̣ ва̄ дасаннам̣ ва̄ ма̄са̄нам̣ аччайена виджа̄йати махата̄ сам̣сайена гарубха̄рам̣. таменам̣ джа̄там̣ сама̄нам̣ сакена лохитена посети. лохитан̃хетам̣, бхиккхаве, арийасса винайе йадидам̣ ма̄тутхан̃н̃ам̣. са кхо со, бхиккхаве, кума̄ро вуддхиманва̄йа индрийа̄нам̣ парипа̄каманва̄йа йа̄ни та̄ни кума̄рака̄нам̣ кӣл̣а̄панака̄ни техи кӣл̣ати, сеййатхидам̣ – ван̇какам̣ гхат̣икам̣ моккхачикам̣ чин̇гулакам̣ патта̄л̣хакам̣ ратхакам̣ дханукам̣. са кхо со, бхиккхаве, кума̄ро вуддхиманва̄йа индрийа̄нам̣ парипа̄каманва̄йа пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄рети – чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи, сотавин̃н̃еййехи саддехи… гха̄навин̃н̃еййехи гандхехи… дживха̄вин̃н̃еййехи расехи… ка̄йавин̃н̃еййехи пхот̣т̣хаббехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи.

409. ‘‘со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе са̄раджджати, аппийарӯпе рӯпе бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йасати ча вихарати париттачетасо. тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти – йаттхасса те па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. со евам̣ ануродхавиродхам̣ сама̄панно йам̣ кин̃чи веданам̣ ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄, со там̣ веданам̣ абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ веданам̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато уппаджджати нандӣ. йа̄ ведана̄су нандӣ тадупа̄да̄нам̣, тассупа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме са̄раджджати, аппийарӯпе дхамме бйа̄паджджати, анупат̣т̣хитака̄йасати ча вихарати париттачетасо. тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти – йаттхасса те па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. со евам̣ ануродхавиродхам̣ сама̄панно йам̣ кин̃чи веданам̣ ведети сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄, со там̣ веданам̣ абхинандати абхивадати аджджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ веданам̣ абхинандато абхивадато аджджхоса̄йа тит̣т̣хато уппаджджати нандӣ. йа̄ ведана̄су нандӣ тадупа̄да̄нам̣, тассупа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хоти.

410. ‘‘идха, бхиккхаве, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣; кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. там̣ дхаммам̣ сун̣а̄ти гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ куле пачча̄джа̄то. со там̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхати. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхати – ‘самба̄дхо гхара̄ва̄со раджа̄патхо, аббхока̄со паббаджджа̄. найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄, ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄, ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’’’нти. со апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа, махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа, аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа, махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа, кесамассум̣ оха̄ретва̄, ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄, ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати.

411. ‘‘со евам̣ паббаджито сама̄но бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати.

‘‘адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ атхенена сучибхӯтена аттана̄ вихарати.

‘‘абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ хоти, а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄.

‘‘муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, саччава̄дӣ саччасандхо тхето паччайико ависам̣ва̄дако локасса.

‘‘писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти – ито сутва̄ на амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ на имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄, сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄ самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ, самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти – йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти, ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ, нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ ка̄лена, са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣.

‘‘со бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато хоти, екабхаттико хоти раттӯпарато, вирато вика̄лабходжана̄. наччагӣтава̄дитависӯкадассана̄ пат̣ивирато хоти, ма̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти, учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато хоти, джа̄тарӯпараджатапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, а̄макадхан̃н̃апат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, а̄макамам̣сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, иттхикума̄рикапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, аджел̣акапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, куккут̣асӯкарапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, хаттхигава̄ссавал̣авапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, дӯтеййапахин̣агамана̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти, кайавиккайа̄ пат̣ивирато хоти, тула̄кӯт̣акам̣сакӯт̣ама̄накӯт̣а̄ пат̣ивирато хоти, уккот̣анаван̃чана-никати-са̄чийога̄ пат̣ивирато хоти, чхедана-вадхабандханавипара̄моса-а̄лопа-сахаса̄ка̄ра̄ пат̣ивирато хоти [пасса ма. ни. 1.293 чӯл̣ахаттхипадопаме].

‘‘со сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати сама̄да̄йева паккамати. сеййатха̄пи на̄ма паккхӣ сакун̣о йена йенева д̣ети сапаттабха̄рова д̣ети, евамева бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена, куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати сама̄да̄йева паккамати. со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведети.

‘‘со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣ тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣ тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати маниндрийам̣ маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. со имина̄ арийена индрийасам̣варена саманна̄гато аджджхаттам̣ абйа̄секасукхам̣ пат̣исам̣ведети.

‘‘со абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти.

412. ‘‘со имина̄ ча арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато, (има̄йа ча арийа̄йа сантут̣т̣хийа̄ саманна̄гато) [пасса ма. ни. 1.296 чӯл̣ахаттхипадопаме], имина̄ ча арийена индрийасам̣варена саманна̄гато, имина̄ ча арийена сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато, вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати – аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄, уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа, паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети; бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ, бйа̄па̄дападоса̄ читтам̣ парисодхети; тхӣнамиддхам̣ паха̄йа вигататхӣнамиддхо вихарати а̄локасан̃н̃ӣ, сато сампаджа̄но, тхӣнамиддха̄ читтам̣ парисодхети; уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати аджджхаттам̣ вӯпасантачитто, уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети; вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети.

413. ‘‘со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣…пе… татийам̣ джха̄нам̣…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати.

414. ‘‘со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ пийарӯпе рӯпе на са̄раджджати, аппийарӯпе рӯпе на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йасати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо. тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти – йаттхасса те па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. со евам̣ ануродхавиродхавиппахӣно йам̣ кин̃чи веданам̣ ведети, сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄, со там̣ веданам̣ на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ веданам̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато йа̄ ведана̄су нандӣ са̄ нируджджхати. тасса нандӣниродха̄ упа̄да̄наниродхо, упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо, бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо, джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа пийарӯпе дхамме на са̄раджджати, аппийарӯпе дхамме на бйа̄паджджати, упат̣т̣хитака̄йасати ча вихарати аппама̄н̣ачетасо, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти – йаттхасса те па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. со евам̣ ануродхавиродхавиппахӣно йам̣ кин̃чи веданам̣ ведети, сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄, со там̣ веданам̣ на̄бхинандати на̄бхивадати на̄джджхоса̄йа тит̣т̣хати. тасса там̣ веданам̣ анабхинандато анабхивадато анаджджхоса̄йа тит̣т̣хато йа̄ ведана̄су нандӣ са̄ нируджджхати. тасса нандӣниродха̄ упа̄да̄наниродхо, упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо, бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо, джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти. еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хоти. имам̣ кхо ме тумхе, бхиккхаве, сам̣кхиттена тан̣ха̄сан̇кхайавимуттим̣ дха̄ретха, са̄тим̣ пана бхиккхум̣ кеват̣т̣апуттам̣ маха̄тан̣ха̄джа̄латан̣ха̄сан̇гха̄т̣аппат̣имукка’’нти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

маха̄тан̣ха̄сан̇кхайасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ ат̣т̣хамам̣.