8. маха̄хаттхипадопамасуттам̣
300. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, йа̄ни ка̄ничи джан̇гала̄нам̣ па̄н̣а̄нам̣ пададжа̄та̄ни сабба̄ни та̄ни хаттхипаде самодха̄нам̣ гаччханти, хаттхипадам̣ тесам̣ аггамаккха̄йати йадидам̣ махантаттена; евамева кхо, а̄вусо, йе кечи кусала̄ дхамма̄ саббете чатӯсу арийасаччесу сан̇гахам̣ гаччханти. катамесу чатӯсу? дуккхе арийасачче, дуккхасамудайе арийасачче, дуккханиродхе арийасачче, дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йа арийасачче’’.
301. ‘‘катаман̃ча̄вусо, дуккхам̣ арийасаччам̣? джа̄типи дуккха̄, джара̄пи дуккха̄, маран̣ампи дуккхам̣, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄пи дуккха̄, йампиччхам̣ на лабхати тампи дуккхам̣; сам̣кхиттена, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ дуккха̄. катаме ча̄вусо, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄? сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо.
‘‘катамо ча̄вусо, рӯпупа̄да̄наккхандхо? чатта̄ри ча маха̄бхӯта̄ни, чатуннан̃ча маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа рӯпам̣.
‘‘катама̄ ча̄вусо, чатта̄ро маха̄бхӯта̄? патхавӣдха̄ту, а̄подха̄ту, теджодха̄ту, ва̄йодха̄ту.
302. ‘‘катама̄ ча̄вусо, патхавӣдха̄ту? патхавӣдха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄, сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча̄вусо, аджджхаттика̄ патхавӣдха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ каккхал̣ам̣ кхаригатам̣ упа̄диннам̣, сеййатхидам̣ – кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ каккхал̣ам̣ кхаригатам̣ упа̄диннам̣. айам̣ вуччата̄вусо, аджджхаттика̄ патхавӣдха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ патхавӣдха̄ту, йа̄ ча ба̄хира̄ патхавӣдха̄ту, патхавӣдха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ патхавӣдха̄туйа̄ ниббиндати, патхавӣдха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
‘‘хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ ба̄хира̄ а̄подха̄ту пакуппати [патхавӣдха̄ту пакуппати (ка.)]. антарахита̄ тасмим̣ самайе ба̄хира̄ патхавӣдха̄ту хоти. тасса̄ хи на̄ма, а̄вусо, ба̄хира̄йа патхавӣдха̄туйа̄ та̄ва махаллика̄йа аниччата̄ пан̃н̃а̄йиссати, кхайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, вайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, випарин̣а̄мадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати. ким̣ панимасса маттат̣т̣хакасса ка̄йасса тан̣хупа̄диннасса ‘аханти ва̄ маманти ва̄ асмӣ’ти ва̄? атха кхва̄сса нотеветтха хоти.
‘‘тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ паре аккосанти парибха̄санти росенти вихесенти, со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо ме айам̣ сотасампхассаджа̄ дуккхаведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но апат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча’. со [сопикхо (сйа̄.), сопи (ка.)] пхассо аниччоти пассати, ведана̄ аничча̄ти пассати, сан̃н̃а̄ аничча̄ти пассати, сан̇кха̄ра̄ аничча̄ти пассати, вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччанти пассати. тасса дха̄та̄рамман̣амева читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати.
‘‘тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ паре анит̣т̣хехи акантехи амана̄пехи самуда̄чаранти – па̄н̣исампхассенапи лед̣д̣усампхассенапи дан̣д̣асампхассенапи саттхасампхассенапи. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘татха̄бхӯто кхо айам̣ ка̄йо йатха̄бхӯтасмим̣ ка̄йе па̄н̣исампхасса̄пи каманти, лед̣д̣усампхасса̄пи каманти, дан̣д̣асампхасса̄пи каманти, саттхасампхасса̄пи каманти. вуттам̣ кхо панетам̣ бхагавата̄ какачӯпамова̄де – ‘‘убхатодан̣д̣акена чепи, бхиккхаве, какачена чора̄ очарака̄ ан̇гаман̇га̄ни окантеййум̣, татра̄пи йо мано падӯсеййа на ме со тена са̄санакаро’’ти. а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ бхависсати асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. ка̄мам̣ да̄ни имасмим̣ ка̄йе па̄н̣исампхасса̄пи каманту, лед̣д̣усампхасса̄пи каманту, дан̣д̣асампхасса̄пи каманту, саттхасампхасса̄пи каманту, карӣйати хидам̣ буддха̄нам̣ са̄сана’нти.
‘‘тасса че, а̄вусо, бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато евам̣ дхаммам̣ ануссарато евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄ти. со тена сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄, дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣, йасса ме евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато, упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄тӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄вусо, сун̣иса̄ сасурам̣ дисва̄ сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати; евамева кхо, а̄вусо, тасса че бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато, упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄ти, со тена сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ала̄бха̄ вата ме на вата ме ла̄бха̄, дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣, йасса ме евам̣ буддхам̣ ануссарато евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато, упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄тӣ’ти. тасса че, а̄вусо, бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато упеккха̄ кусаланиссита̄ сан̣т̣ха̄ти, со тена аттамано хоти. етта̄вата̄пи кхо, а̄вусо, бхиккхуно бахукатам̣ хоти.
303. ‘‘катама̄ ча̄вусо, а̄подха̄ту? а̄подха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄, сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча̄вусо аджджхаттика̄ а̄подха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ а̄по а̄погатам̣ упа̄диннам̣, сеййатхидам̣ – питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ муттам̣, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ а̄по а̄погатам̣ упа̄диннам̣ – айам̣ вуччата̄вусо, аджджхаттика̄ а̄подха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ а̄подха̄ту йа̄ ча ба̄хира̄ а̄подха̄ту, а̄подха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ а̄подха̄туйа̄ ниббиндати, а̄подха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
‘‘хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ ба̄хира̄ а̄подха̄ту пакуппати. са̄ га̄мампи вахати, нигамампи вахати, нагарампи вахати, джанападампи вахати, джанападападесампи вахати. хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ маха̄самудде йоджанасатика̄нипи удака̄ни огаччханти, двийоджанасатика̄нипи удака̄ни огаччханти, тийоджанасатика̄нипи удака̄ни огаччханти, чатуйоджанасатика̄нипи удака̄ни огаччханти, пан̃чайоджанасатика̄нипи удака̄ни огаччханти, чхайоджанасатика̄нипи удака̄ни огаччханти, саттайоджанасатика̄нипи удака̄ни огаччханти. хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ маха̄самудде саттата̄лампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, чхатта̄лампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, пан̃чата̄лампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, чатутта̄лампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, тита̄лампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, двита̄лампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, та̄ламаттампи [та̄лам̣пи (сӣ.)] удакам̣ сан̣т̣ха̄ти. хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ маха̄самудде саттапорисампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, чхаппорисампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, пан̃чапорисампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, чатуппорисампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, типорисампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, двипорисампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, порисаматтампи [порисам̣пи (сӣ.)] удакам̣ сан̣т̣ха̄ти. хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ маха̄самудде ад̣д̣хапорисампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, кат̣иматтампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, джа̄н̣укаматтампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти, гоппхакаматтампи удакам̣ сан̣т̣ха̄ти. хоти кхо со, а̄вусо, самайо, йам̣ маха̄самудде ан̇гулипаббатеманаматтампи удакам̣ на хоти. тасса̄ хи на̄ма, а̄вусо, ба̄хира̄йа а̄подха̄туйа̄ та̄ва махаллика̄йа аниччата̄ пан̃н̃а̄йиссати, кхайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, вайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, випарин̣а̄мадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати. ким̣ панимасса маттат̣т̣хакасса ка̄йасса тан̣хупа̄диннасса ‘аханти ва̄ маманти ва̄ асмӣти’ ва̄? атха кхва̄сса нотеветтха хоти…пе… тасса че, а̄вусо, бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато упеккха̄ кусаланиссита̄ сан̣т̣ха̄ти. со тена аттамано хоти. етта̄вата̄пи кхо, а̄вусо, бхиккхуно бахукатам̣ хоти.
304. ‘‘катама̄ ча̄вусо, теджодха̄ту? теджодха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄, сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча̄вусо, аджджхаттика̄ теджодха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ теджо теджогатам̣ упа̄диннам̣, сеййатхидам̣ – йена ча сантаппати, йена ча джӣрӣйати, йена ча парид̣айхати, йена ча аситапӣтакха̄йитаса̄йитам̣ самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ теджо теджогатам̣ упа̄диннам̣ – айам̣ вуччата̄вусо, аджджхаттика̄ теджодха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ теджодха̄ту йа̄ ча ба̄хира̄ теджодха̄ту, теджодха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ теджодха̄туйа̄ ниббиндати, теджодха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
‘‘хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ ба̄хира̄ теджодха̄ту пакуппати. са̄ га̄мампи дахати, нигамампи дахати, нагарампи дахати, джанападампи дахати, джанападападесампи дахати. са̄ харитантам̣ ва̄ пантхантам̣ ва̄ селантам̣ ва̄ удакантам̣ ва̄ раман̣ӣйам̣ ва̄ бхӯмибха̄гам̣ а̄гамма ана̄ха̄ра̄ нибба̄йати. хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ куккут̣апаттенапи нха̄рудаддуленапи аггим̣ гавесанти. тасса̄ хи на̄ма, а̄вусо, ба̄хира̄йа теджодха̄туйа̄ та̄ва махаллика̄йа аниччата̄ пан̃н̃а̄йиссати, кхайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, вайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, випарин̣а̄мадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати. ким̣ панимасса маттат̣т̣хакасса ка̄йасса тан̣хупа̄диннасса ‘аханти ва̄ маманти ва̄ асмӣ’ти ва̄? атха кхва̄сса нотеветтха хоти…пе… тасса че, а̄вусо, бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато евам̣ дхаммам̣ ануссарато евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато упеккха̄ кусаланиссита̄ сан̣т̣ха̄ти, со тена аттамано хоти. етта̄вата̄пи кхо, а̄вусо, бхиккхуно бахукатам̣ хоти.
305. ‘‘катама̄ ча̄вусо, ва̄йодха̄ту? ва̄йодха̄ту сийа̄ аджджхаттика̄, сийа̄ ба̄хира̄. катама̄ ча̄вусо, аджджхаттика̄ ва̄йодха̄ту? йам̣ аджджхаттам̣ паччаттам̣ ва̄йо ва̄йогатам̣ упа̄диннам̣, сеййатхидам̣ – уддхан̇гама̄ ва̄та̄, адхогама̄ ва̄та̄, куччхисайа̄ ва̄та̄, кот̣т̣ха̄сайа̄ [кот̣т̣хасайа̄ (сӣ. пӣ.)] ва̄та̄, ан̇гаман̇га̄нуса̄рино ва̄та̄, асса̄со пасса̄со ити, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи кин̃чи аджджхаттам̣ паччаттам̣ ва̄йо ва̄йогатам̣ упа̄диннам̣ – айам̣ вуччата̄вусо, аджджхаттика̄ ва̄йодха̄ту. йа̄ чева кхо пана аджджхаттика̄ ва̄йодха̄ту, йа̄ ча ба̄хира̄ ва̄йодха̄ту, ва̄йодха̄туревеса̄. ‘там̣ нетам̣ мама несохамасми на месо атта̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дисва̄ ва̄йодха̄туйа̄ ниббиндати ва̄йодха̄туйа̄ читтам̣ вира̄джети.
‘‘хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ ба̄хира̄ ва̄йодха̄ту пакуппати. са̄ га̄мампи вахати, нигамампи вахати, нагарампи вахати, джанападампи вахати, джанападападесампи вахати. хоти кхо со, а̄вусо, самайо йам̣ гимха̄нам̣ паччхиме ма̄се та̄лаван̣т̣енапи видхӯпаненапи ва̄там̣ парийесанти, оссаванепи тин̣а̄ни на иччханти. тасса̄ хи на̄ма, а̄вусо, ба̄хира̄йа ва̄йодха̄туйа̄ та̄ва махаллика̄йа аниччата̄ пан̃н̃а̄йиссати, кхайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, вайадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати, випарин̣а̄мадхаммата̄ пан̃н̃а̄йиссати. ким̣ панимасса маттат̣т̣хакасса ка̄йасса тан̣хупа̄диннасса ‘аханти ва̄ маманти ва̄ асмӣ’ти ва̄? атха кхва̄сса нотеветтха хоти.
‘‘тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ паре аккосанти парибха̄санти росенти вихесенти. со евам̣ паджа̄на̄ти, уппанна̄ кхо ме айам̣ сотасампхассаджа̄ дуккха̄ ведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но апат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? пхассам̣ пат̣ичча. сопи пхассо аниччоти пассати, ведана̄ аничча̄ти пассати, сан̃н̃а̄ аничча̄ти пассати, сан̇кха̄ра̄ аничча̄ти пассати, вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччанти пассати. тасса дха̄та̄рамман̣амева читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати адхимуччати.
‘‘тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ паре анит̣т̣хехи акантехи амана̄пехи самуда̄чаранти, па̄н̣исампхассенапи лед̣д̣усампхассенапи дан̣д̣асампхассенапи саттхасампхассенапи. со евам̣ паджа̄на̄ти ‘татха̄бхӯто кхо айам̣ ка̄йо йатха̄бхӯтасмим̣ ка̄йе па̄н̣исампхасса̄пи каманти, лед̣д̣усампхасса̄пи каманти, дан̣д̣асампхасса̄пи каманти, саттхасампхасса̄пи каманти. вуттам̣ кхо панетам̣ бхагавата̄ какачӯпамова̄де ‘‘убхатодан̣д̣акена чепи, бхиккхаве, какачена чора̄ очарака̄ ан̇гаман̇га̄ни окантеййум̣. татра̄пи йо мано падӯсеййа, на ме со тена са̄санакаро’’ти. а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ бхависсати асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. ка̄мам̣ да̄ни имасмим̣ ка̄йе па̄н̣исампхасса̄пи каманту, лед̣д̣усампхасса̄пи каманту, дан̣д̣асампхасса̄пи каманту, саттхасампхасса̄пи каманту. карӣйати хидам̣ буддха̄нам̣ са̄сана’нти.
‘‘тасса че, а̄вусо, бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄ти. со тена сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄, дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣. йасса ме евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄тӣ’ти. сеййатха̄пи, а̄вусо, сун̣иса̄ сасурам̣ дисва̄ сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати; евамева кхо, а̄вусо, тасса че бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато, упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄ти. со тена сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ала̄бха̄ вата ме, на вата ме ла̄бха̄, дулладдхам̣ вата ме, на вата ме суладдхам̣. йасса ме евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато, упеккха̄ кусаланиссита̄ на сан̣т̣ха̄тӣ’ти. тасса че, а̄вусо, бхиккхуно евам̣ буддхам̣ ануссарато, евам̣ дхаммам̣ ануссарато, евам̣ сан̇гхам̣ ануссарато, упеккха̄ кусаланиссита̄ сан̣т̣ха̄ти, со тена аттамано хоти. етта̄вата̄пи кхо, а̄вусо, бхиккхуно бахукатам̣ хоти.
306. ‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, кат̣т̣хан̃ча пат̣ичча валлин̃ча пат̣ичча тин̣ан̃ча пат̣ичча маттикан̃ча пат̣ичча а̄ка̄со парива̄рито ага̄рам̣ твева сан̇кхам̣ гаччхати; евамева кхо, а̄вусо, ат̣т̣хин̃ча пат̣ичча нха̄рун̃ча пат̣ичча мам̣сан̃ча пат̣ичча чамман̃ча пат̣ичча а̄ка̄со парива̄рито рӯпам̣ твева сан̇кхам̣ гаччхати. аджджхаттикан̃чева, а̄вусо, чаккхум̣ апарибхиннам̣ хоти, ба̄хира̄ ча рӯпа̄ на а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, но ча таджджо саманна̄ха̄ро хоти, нева та̄ва таджджасса вин̃н̃а̄н̣абха̄гасса па̄тубха̄во хоти. аджджхаттикан̃чева [аджджхаттикан̃че (сӣ. сйа̄. пӣ.), аджджхаттикан̃чепи (?)], а̄вусо, чаккхум̣ апарибхиннам̣ хоти ба̄хира̄ ча рӯпа̄ а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, но ча таджджо саманна̄ха̄ро хоти, нева та̄ва таджджасса вин̃н̃а̄н̣абха̄гасса па̄тубха̄во хоти. йато ча кхо, а̄вусо, аджджхаттикан̃чева чаккхум̣ апарибхиннам̣ хоти, ба̄хира̄ ча рӯпа̄ а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, таджджо ча саманна̄ха̄ро хоти. евам̣ таджджасса вин̃н̃а̄н̣абха̄гасса па̄тубха̄во хоти. йам̣ татха̄бхӯтасса рӯпам̣ там̣ рӯпупа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати, йа̄ татха̄бхӯтасса ведана̄ са̄ веданупа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати, йа̄ татха̄бхӯтасса сан̃н̃а̄ са̄ сан̃н̃упа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати, йе татха̄бхӯтасса сан̇кха̄ра̄ те сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччханти, йам̣ татха̄бхӯтасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ там̣ вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати.
‘‘со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘еван̃хи кира имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ сан̇гахо саннипа̄то самава̄йо хоти. вуттам̣ кхо панетам̣ бхагавата̄ – ‘йо пат̣иччасамуппа̄дам̣ пассати со дхаммам̣ пассати; йо дхаммам̣ пассати со пат̣иччасамуппа̄дам̣ пассатӣти. пат̣иччасамуппанна̄ кхо паниме йадидам̣ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄. йо имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу чхандо а̄лайо анунайо аджджхоса̄нам̣ со дуккхасамудайо. йо имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, со дуккханиродхо’ти. етта̄вата̄пи кхо, а̄вусо, бхиккхуно бахукатам̣ хоти.
‘‘аджджхаттикан̃чева, а̄вусо, сотам̣ апарибхиннам̣ хоти…пе… гха̄нам̣ апарибхиннам̣ хоти… дживха̄ апарибхинна̄ хоти… ка̄йо апарибхинно хоти… мано апарибхинно хоти, ба̄хира̄ ча дхамма̄ на а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти но ча таджджо саманна̄ха̄ро хоти, нева та̄ва таджджасса вин̃н̃а̄н̣абха̄гасса па̄тубха̄во хоти. аджджхаттико чева, а̄вусо, мано апарибхинно хоти, ба̄хира̄ ча дхамма̄ а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, но ча таджджо саманна̄ха̄ро хоти, нева та̄ва таджджасса вин̃н̃а̄н̣абха̄гасса па̄тубха̄во хоти. йато ча кхо, а̄вусо, аджджхаттико чева мано апарибхинно хоти, ба̄хира̄ ча дхамма̄ а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, таджджо ча саманна̄ха̄ро хоти, евам̣ таджджасса вин̃н̃а̄н̣абха̄гасса па̄тубха̄во хоти. йам̣ татха̄бхӯтасса рӯпам̣ там̣ рӯпупа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати, йа̄ татха̄бхӯтасса ведана̄ са̄ веданупа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати, йа̄ татха̄бхӯтасса сан̃н̃а̄ са̄ сан̃н̃упа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати, йе татха̄бхӯтасса сан̇кха̄ра̄ те сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччханти, йам̣ татха̄бхӯтасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ там̣ вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхе сан̇гахам̣ гаччхати. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘еван̃хи кира имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ сан̇гахо саннипа̄то самава̄йо хоти. вуттам̣ кхо панетам̣ бхагавата̄ – ‘‘йо пат̣иччасамуппа̄дам̣ пассати со дхаммам̣ пассати; йо дхаммам̣ пассати со пат̣иччасамуппа̄дам̣ пассатӣ’’ти. пат̣иччасамуппанна̄ кхо паниме йадидам̣ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄. йо имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу чхандо а̄лайо анунайо аджджхоса̄нам̣ со дуккхасамудайо. йо имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣ со дуккханиродхо’ти. етта̄вата̄пи кхо, а̄вусо, бхиккхуно бахукатам̣ хотӣ’’ти.
идамавоча а̄йасма̄ са̄рипутто. аттамана̄ те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ абхинандунти.
маха̄хаттхипадопамасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ ат̣т̣хамам̣.