3. опаммавагго

1. какачӯпамасуттам̣

222. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно бхиккхунӣхи саддхим̣ ативелам̣ сам̣сат̣т̣хо вихарати. евам̣ сам̣сат̣т̣хо а̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно бхиккхунӣхи саддхим̣ вихарати – саче кочи бхиккху а̄йасмато мол̣ийапхаггунасса саммукха̄ та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ аван̣н̣ам̣ бха̄сати, тена̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно купито анаттамано адхикаран̣ампи кароти. саче пана кочи бхиккху та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ саммукха̄ а̄йасмато мол̣ийапхаггунасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, тена та̄ бхиккхунийо купита̄ анаттамана̄ адхикаран̣ампи каронти. евам̣ сам̣сат̣т̣хо а̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно бхиккхунӣхи саддхим̣ вихарати. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄йасма̄, бханте, мол̣ийапхаггуно бхиккхунӣхи саддхим̣ ативелам̣ сам̣сат̣т̣хо вихарати. евам̣ сам̣сат̣т̣хо, бханте, а̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно бхиккхунӣхи саддхим̣ вихарати – саче кочи бхиккху а̄йасмато мол̣ийапхаггунасса саммукха̄ та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ аван̣н̣ам̣ бха̄сати, тена̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно купито анаттамано адхикаран̣ампи кароти. саче пана кочи бхиккху та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ саммукха̄ а̄йасмато мол̣ийапхаггунасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, тена та̄ бхиккхунийо купита̄ анаттамана̄ адхикаран̣ампи каронти. евам̣ сам̣сат̣т̣хо, бханте, а̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно бхиккхунӣхи саддхим̣ вихаратӣ’’ти.

223. атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена мол̣ийапхаггунам̣ бхиккхум̣ а̄мантехи – ‘саттха̄ там̣, а̄вусо пхаггуна, а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ мол̣ийапхаггунам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо пхаггуна, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ мол̣ийапхаггуно тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ мол̣ийапхаггунам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘саччам̣ кира твам̣, пхаггуна, бхиккхунӣхи саддхим̣ ативелам̣ сам̣сат̣т̣хо вихараси? евам̣ сам̣сат̣т̣хо кира твам̣, пхаггуна, бхиккхунӣхи саддхим̣ вихараси – саче кочи бхиккху туйхам̣ саммукха̄ та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ аван̣н̣ам̣ бха̄сати, тена твам̣ купито анаттамано адхикаран̣ампи кароси. саче пана кочи бхиккху та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ саммукха̄ туйхам̣ аван̣н̣ам̣ бха̄сати, тена та̄ бхиккхунийо купита̄ анаттамана̄ адхикаран̣ампи каронти. евам̣ сам̣сат̣т̣хо кира твам̣, пхаггуна, бхиккхунӣхи саддхим̣ вихарасӣ’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’ти. ‘‘нану твам̣, пхаггуна, кулапутто саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’ти.

224. ‘‘на кхо те етам̣, пхаггуна, патирӯпам̣ кулапуттасса саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитасса, йам̣ твам̣ бхиккхунӣхи саддхим̣ ативелам̣ сам̣сат̣т̣хо вихареййа̄си. тасма̄тиха, пхаггуна, тава чепи кочи саммукха̄ та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ аван̣н̣ам̣ бха̄сеййа, татра̄пи твам̣, пхаггуна, йе гехасита̄ [гехассита̄ (?)] чханда̄ йе гехасита̄ витакка̄ те паджахеййа̄си. татра̄пи те, пхаггуна, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на чева ме читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ми, хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ми меттачитто, на досантаро’ти. еван̃хи те, пхаггуна, сиккхитаббам̣.

‘‘тасма̄тиха, пхаггуна, тава чепи кочи саммукха̄ та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ па̄н̣ина̄ паха̄рам̣ дадеййа, лед̣д̣уна̄ паха̄рам̣ дадеййа, дан̣д̣ена паха̄рам̣ дадеййа, саттхена паха̄рам̣ дадеййа. татра̄пи твам̣, пхаггуна, йе гехасита̄ чханда̄ йе гехасита̄ витакка̄ те паджахеййа̄си. татра̄пи те, пхаггуна, евам̣ сиккхитаббам̣ ‘на чева ме читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ми, хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ми меттачитто, на досантаро’ти. еван̃хи те, пхаггуна, сиккхитаббам̣.

‘‘тасма̄тиха, пхаггуна, тава чепи кочи саммукха̄ аван̣н̣ам̣ бха̄сеййа, татра̄пи твам̣, пхаггуна, йе гехасита̄ чханда̄ йе гехасита̄ витакка̄ те паджахеййа̄си. татра̄пи те, пхаггуна, евам̣ сиккхитаббам̣ ‘на чева ме читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ми, хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ми меттачитто, на досантаро’ти. еван̃хи те, пхаггуна, сиккхитаббам̣.

‘‘тасма̄тиха, пхаггуна, тава чепи кочи па̄н̣ина̄ паха̄рам̣ дадеййа, лед̣д̣уна̄ паха̄рам̣ дадеййа, дан̣д̣ена паха̄рам̣ дадеййа, саттхена паха̄рам̣ дадеййа, татра̄пи твам̣, пхаггуна, йе гехасита̄ чханда̄ йе гехасита̄ витакка̄ те паджахеййа̄си. татра̄пи те, пхаггуна, евам̣ сиккхитаббам̣ ‘на чева ме читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ми, хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ми меттачитто, на досантаро’ти. еван̃хи те, пхаггуна, сиккхитабба’’нти.

225. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄ра̄дхайим̣су вата ме, бхиккхаве, бхиккхӯ екам̣ самайам̣ читтам̣. идха̄хам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ а̄мантесим̣ – ахам̣ кхо, бхиккхаве, ека̄санабходжанам̣ бхун̃джа̄ми. ека̄санабходжанам̣ кхо ахам̣, бхиккхаве, бхун̃джама̄но аппа̄ба̄дхатан̃ча сан̃джа̄на̄ми аппа̄тан̇катан̃ча лахут̣т̣ха̄нан̃ча балан̃ча пха̄сувиха̄ран̃ча. етха тумхепи, бхиккхаве, ека̄санабходжанам̣ бхун̃джатха. ека̄санабходжанам̣ кхо, бхиккхаве, тумхепи бхун̃джама̄на̄ аппа̄ба̄дхатан̃ча сан̃джа̄ниссатха аппа̄тан̇катан̃ча лахут̣т̣ха̄нан̃ча балан̃ча пха̄сувиха̄ран̃ча̄ти. на ме, бхиккхаве, тесу бхиккхӯсу ануса̄санӣ каран̣ӣйа̄ ахоси; сатуппа̄дакаран̣ӣйамева ме, бхиккхаве, тесу бхиккхӯсу ахоси.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, субхӯмийам̣ чатумаха̄патхе а̄джан̃н̃аратхо йутто асса т̣хито одхастапатодо. таменам̣ даккхо йогга̄чарийо ассадаммаса̄ратхи абхирухитва̄, ва̄мена хаттхена расмийо гахетва̄, даккхин̣ена хаттхена патодам̣ гахетва̄, йениччхакам̣ йадиччхакам̣ са̄реййапи пачча̄са̄реййапи. евамева кхо, бхиккхаве, на ме тесу бхиккхӯсу ануса̄санӣ каран̣ӣйа̄ ахоси, сатуппа̄дакаран̣ӣйамева ме, бхиккхаве, тесу бхиккхӯсу ахоси. тасма̄тиха, бхиккхаве, тумхепи акусалам̣ паджахатха, кусалесу дхаммесу а̄йогам̣ каротха. еван̃хи тумхепи имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссатха.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, га̄масса ва̄ нигамасса ва̄ авидӯре махантам̣ са̄лаванам̣. тан̃часса ел̣ан̣д̣ехи сан̃чханнам̣. тасса кочидева пурисо уппаджджеййа аттхака̄мо хитака̄мо йогаккхемака̄мо. со йа̄ та̄ са̄лалат̣т̣хийо кут̣ила̄ оджа̄пахаран̣ийо [оджахаран̣ийо (ка.)] та̄ чхетва̄ [таччхетва̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] бахиддха̄ нӣхареййа, антованам̣ сувисодхитам̣ висодхеййа. йа̄ пана та̄ са̄лалат̣т̣хийо уджука̄ суджа̄та̄ та̄ самма̄ парихареййа. еван̃хетам̣, бхиккхаве, са̄лаванам̣ апарена самайена вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджеййа. евамева кхо, бхиккхаве, тумхепи акусалам̣ паджахатха, кусалесу дхаммесу а̄йогам̣ каротха. еван̃хи тумхепи имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиссатха.

226. ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, имисса̄йева са̄ваттхийа̄ ведехика̄ на̄ма гахапата̄нӣ ахоси. ведехика̄йа, бхиккхаве, гахапата̄нийа̄ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘сората̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ, нива̄та̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ, упасанта̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ’ти. ведехика̄йа кхо пана, бхиккхаве, гахапата̄нийа̄ ка̄л̣ӣ на̄ма да̄сӣ ахоси даккха̄ аналаса̄ сусам̣вихитакамманта̄.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, ка̄л̣ийа̄ да̄сийа̄ етадахоси – ‘майхам̣ кхо аййа̄йа евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘‘сората̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ, нива̄та̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ, упасанта̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ’’ти. ким̣ ну кхо ме аййа̄ сантам̣йева ну кхо аджджхаттам̣ копам̣ на па̄тукароти уда̄ху асантам̣ уда̄ху майхамевете [майхевете (сӣ. пӣ.)] камманта̄ сусам̣вихита̄ йена ме аййа̄ сантам̣йева аджджхаттам̣ копам̣ на па̄тукароти, но асантам̣? йам̣нӯна̄хам̣ аййам̣ вӣмам̣сеййа’нти. атха кхо, бхиккхаве, ка̄л̣ӣ да̄сӣ дива̄ ут̣т̣ха̄си. атха кхо, бхиккхаве, ведехика̄ гахапата̄нӣ ка̄л̣им̣ да̄сим̣ етадавоча – ‘хе дже ка̄л̣ӣ’ти. ‘ким̣, аййе’ти? ‘ким̣, дже, дива̄ ут̣т̣ха̄сӣ’ти? ‘на кхваййе [на кхо аййе (сӣ. пӣ.)], кин̃чӣ’ти. ‘но вата ре кин̃чи, па̄пи да̄си [па̄пада̄си (сйа̄. ка.)], дива̄ ут̣т̣ха̄сӣ’ти купита̄ анаттамана̄ бха̄кут̣им̣ [бхӯкут̣им̣ (сӣ. пӣ.), бхакут̣ӣм̣ (сйа̄.)] ака̄си. атха кхо, бхиккхаве, ка̄л̣ийа̄ да̄сийа̄ етадахоси – ‘сантам̣йева кхо ме аййа̄ аджджхаттам̣ копам̣ на па̄тукароти, но асантам̣; майхамевете камманта̄ сусам̣вихита̄, йена ме аййа̄ сантам̣йева аджджхаттам̣ копам̣ на па̄тукароти, но асантам̣. йам̣нӯна̄хам̣ бхиййосоматта̄йа аййам̣ вӣмам̣сеййа’’’нти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, ка̄л̣ӣ да̄сӣ дива̄тарам̣йева ут̣т̣ха̄си. атха кхо, бхиккхаве, ведехика̄ гахапата̄нӣ ка̄л̣им̣ да̄сим̣ етадавоча – ‘хе дже, ка̄л̣ӣ’ти. ‘ким̣, аййе’ти? ‘ким̣, дже, дива̄тарам̣ ут̣т̣ха̄сӣ’ти? ‘на кхваййе, кин̃чӣ’ти. ‘но вата ре кин̃чи, па̄пи да̄си, дива̄тарам̣ ут̣т̣ха̄сӣ’ти купита̄ анаттамана̄ анаттаманава̄чам̣ ниччха̄реси. атха кхо, бхиккхаве, ка̄л̣ийа̄ да̄сийа̄ етадахоси – ‘сантам̣йева кхо ме аййа̄ аджджхаттам̣ копам̣ на па̄тукароти, но асантам̣. майхамевете камманта̄ сусам̣вихита̄, йена ме аййа̄ сантам̣йева аджджхаттам̣ копам̣ на па̄тукароти, но асантам̣. йам̣нӯна̄хам̣ бхиййосоматта̄йа аййам̣ вӣмам̣сеййа’нти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, ка̄л̣ӣ да̄сӣ дива̄тарам̣йева ут̣т̣ха̄си. атха кхо, бхиккхаве, ведехика̄ гахапата̄нӣ ка̄л̣им̣ да̄сим̣ етадавоча – ‘хе дже, ка̄л̣ӣ’ти. ‘ким̣, аййе’ти? ‘ким̣, дже, дива̄ ут̣т̣ха̄сӣ’ти? ‘на кхваййе, кин̃чӣ’ти. ‘но вата ре кин̃чи, па̄пи да̄си, дива̄ ут̣т̣ха̄сӣ’ти купита̄ анаттамана̄ аггал̣асӯчим̣ гахетва̄ сӣсе паха̄рам̣ ада̄си, сӣсам̣ вобхинди [ви + ава + бхинди = вобхинди]. атха кхо, бхиккхаве, ка̄л̣ӣ да̄сӣ бхиннена сӣсена лохитена галантена пат̣ивиссака̄нам̣ уджджха̄песи – ‘пассатхаййе, сората̄йа каммам̣; пассатхаййе, нива̄та̄йа каммам̣, пассатхаййе, упасанта̄йа каммам̣! катхан̃хи на̄ма екада̄сика̄йа дива̄ ут̣т̣ха̄сӣти купита̄ анаттамана̄ аггал̣асӯчим̣ гахетва̄ сӣсе паха̄рам̣ дассати, сӣсам̣ вобхиндиссатӣ’ти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, ведехика̄йа гахапата̄нийа̄ апарена самайена евам̣ па̄пако киттисаддо аббхуггаччхи – ‘чан̣д̣ӣ ведехика̄ гахапата̄нӣ, анива̄та̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ, анупасанта̄ ведехика̄ гахапата̄нӣ’ти.

‘‘евамева кхо, бхиккхаве, идхекаччо бхиккху та̄вадева соратасорато хоти нива̄танива̄то хоти упасантӯпасанто хоти йа̄ва на амана̄па̄ вачанапатха̄ пхусанти. йато ча, бхиккхаве, бхиккхум̣ амана̄па̄ вачанапатха̄ пхусанти, атха бхиккху ‘сорато’ти ведитаббо, ‘нива̄то’ти ведитаббо, ‘упасанто’ти ведитаббо. на̄хам̣ там̣, бхиккхаве, бхиккхум̣ ‘сувачо’ти вада̄ми йо чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рахету сувачо хоти, совачассатам̣ а̄паджджати. там̣ кисса хету? тан̃хи со, бхиккхаве, бхиккху чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ алабхама̄но на сувачо хоти, на совачассатам̣ а̄паджджати. йо ча кхо, бхиккхаве, бхиккху дхаммам̣йева саккаронто, дхаммам̣ гарум̣ каронто, дхаммам̣ ма̄ненто, дхаммам̣ пӯдженто, дхаммам̣ апача̄йама̄но [дхаммам̣ йева саккаронто дхаммам̣ гарукаронто дхаммам̣ апача̄йама̄но (сӣ. сйа̄. пӣ.)] сувачо хоти, совачассатам̣ а̄паджджати, тамахам̣ ‘сувачо’ти вада̄ми. тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘дхаммам̣йева саккаронта̄, дхаммам̣ гарум̣ каронта̄, дхаммам̣ ма̄нента̄, дхаммам̣ пӯджента̄, дхаммам̣ апача̄йама̄на̄ сувача̄ бхависса̄ма, совачассатам̣ а̄паджджисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

227. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, вачанапатха̄ йехи во паре вадама̄на̄ вадеййум̣ – ка̄лена ва̄ ака̄лена ва̄; бхӯтена ва̄ абхӯтена ва̄; сан̣хена ва̄ пхарусена ва̄; аттхасам̣хитена ва̄ анаттхасам̣хитена ва̄; меттачитта̄ ва̄ досантара̄ ва̄. ка̄лена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ ака̄лена ва̄; бхӯтена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ абхӯтена ва̄; сан̣хена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ пхарусена ва̄; аттхасам̣хитена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ анаттхасам̣хитена ва̄; меттачитта̄ ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ досантара̄ ва̄. татра̄пи во, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на чева но читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ма, хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ма меттачитта̄, на досантара̄. тан̃ча пуггалам̣ метта̄сахагатена четаса̄ пхаритва̄ вихарисса̄ма, тада̄рамман̣ан̃ча сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена читтена випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена [абйа̄паджджхена (сӣ. сйа̄. пӣ.), абйа̄паджджена (ка.) ан̇гуттаратиканипа̄тат̣ӣка̄ олокетабба̄] пхаритва̄ вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

228. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо а̄гаччхеййа куда̄лапит̣акам̣ [кудда̄лапит̣акам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] а̄да̄йа. со евам̣ вадеййа – ‘ахам̣ имам̣ маха̄патхавим̣ апатхавим̣ карисса̄мӣ’ти. со татра татра викхан̣еййа [кхан̣еййа (сӣ. сйа̄. пӣ.)], татра татра викиреййа, татра татра от̣т̣хубхеййа, татра татра омуттеййа – ‘апатхавӣ бхаваси, апатхавӣ бхавасӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со пурисо имам̣ маха̄патхавим̣ апатхавим̣ кареййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘айан̃хи, бханте, маха̄патхавӣ гамбхӣра̄ аппамеййа̄. са̄ на сукара̄ апатхавӣ ка̄тум̣; йа̄вадева ча пана со пурисо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, пан̃чиме вачанапатха̄ йехи во паре вадама̄на̄ вадеййум̣ – ка̄лена ва̄ ака̄лена ва̄; бхӯтена ва̄ абхӯтена ва̄; сан̣хена ва̄ пхарусена ва̄; аттхасам̣хитена ва̄ анаттхасам̣хитена ва̄; меттачитта̄ ва̄ досантара̄ ва̄. ка̄лена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ ака̄лена ва̄; бхӯтена ва̄ бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ абхӯтена ва̄; сан̣хена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ пхарусена ва̄; аттхасам̣хитена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ анаттхасам̣хитена ва̄; меттачитта̄ ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ досантара̄ ва̄. татра̄пи во, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на чева но читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ма, хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ма меттачитта̄ на досантара̄. тан̃ча пуггалам̣ метта̄сахагатена четаса̄ пхаритва̄ вихарисса̄ма, тада̄рамман̣ан̃ча сабба̄вантам̣ локам̣ патхависамена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

229. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо а̄гаччхеййа ла̄кхам̣ ва̄ халиддим̣ ва̄ нӣлам̣ ва̄ ман̃джит̣т̣хам̣ ва̄ а̄да̄йа. со евам̣ вадеййа – ‘ахам̣ имасмим̣ а̄ка̄се рӯпам̣ ликхисса̄ми, рӯпапа̄тубха̄вам̣ карисса̄мӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со пурисо имасмим̣ а̄ка̄се рӯпам̣ ликхеййа, рӯпапа̄тубха̄вам̣ кареййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘айан̃хи, бханте, а̄ка̄со арӯпӣ анидассано. таттха на сукарам̣ рӯпам̣ ликхитум̣, рӯпапа̄тубха̄вам̣ ка̄тум̣; йа̄вадева ча пана со пурисо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, пан̃чиме вачанапатха̄ йехи во паре вадама̄на̄ вадеййум̣ ка̄лена ва̄ ака̄лена ва̄ …пе… ‘на чева… тада̄рамман̣ан̃ча сабба̄вантам̣ локам̣ а̄ка̄сасамена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

230. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо а̄гаччхеййа а̄диттам̣ тин̣уккам̣ а̄да̄йа. со евам̣ вадеййа – ‘ахам̣ има̄йа а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа ган̇гам̣ надим̣ санта̄песса̄ми сам̣парита̄песса̄мӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со пурисо а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа ган̇гам̣ надим̣ санта̄пеййа сам̣парита̄пеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘ган̇га̄ хи, бханте, надӣ гамбхӣра̄ аппамеййа̄. са̄ на сукара̄ а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа санта̄петум̣ сам̣парита̄петум̣; йа̄вадева ча пана со пурисо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, пан̃чиме вачанапатха̄ йехи во паре вадама̄на̄ вадеййум̣ ка̄лена ва̄ ака̄лена ва̄…пе… ‘на чева… тада̄рамман̣ан̃ча сабба̄вантам̣ локам̣ ган̇га̄самена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарисса̄ма̄’’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

231. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, бил̣а̄рабхаста̄ маддита̄ сумаддита̄ супаримаддита̄, мудука̄ тӯлинӣ чхиннасассара̄ чхиннабхаббхара̄. атха пурисо а̄гаччхеййа кат̣т̣хам̣ ва̄ катхалам̣ [кат̣халам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ва̄ а̄да̄йа. со евам̣ вадеййа – ‘ахам̣ имам̣ бил̣а̄рабхастам̣ маддитам̣ сумаддитам̣ супаримаддитам̣, мудукам̣ тӯлиним̣, чхиннасассарам̣ чхиннабхаббхарам̣ кат̣т̣хена ва̄ катхалена ва̄ сарасарам̣ карисса̄ми бхарабхарам̣ карисса̄мӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со пурисо амум̣ бил̣а̄рабхастам̣ маддитам̣ сумаддитам̣ супаримаддитам̣, мудукам̣ тӯлиним̣, чхиннасассарам̣ чхиннабхаббхарам̣ кат̣т̣хена ва̄ катхалена ва̄ сарасарам̣ кареййа, бхарабхарам̣ кареййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘аму хи, бханте, бил̣а̄рабхаста̄ маддита̄ сумаддита̄ супаримаддита̄, мудука̄ тӯлинӣ, чхиннасассара̄ чхиннабхаббхара̄. са̄ на сукара̄ кат̣т̣хена ва̄ катхалена ва̄ сарасарам̣ ка̄тум̣ бхарабхарам̣ ка̄тум̣; йа̄вадева ча пана со пурисо киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, пан̃чиме вачанапатха̄ йехи во паре вадама̄на̄ вадеййум̣ ка̄лена ва̄ ака̄лена ва̄; бхӯтена ва̄ абхӯтена ва̄; сан̣хена ва̄ пхарусена ва̄; аттхасам̣хитена ва̄ анаттхасам̣хитена ва̄; меттачитта̄ ва̄ досантара̄ ва̄. ка̄лена ва̄ бхиккхаве паре вадама̄на̄ вадеййум̣ ака̄лена ва̄; бхӯтена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ абхӯтена ва̄; сан̣хена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ пхарусена ва̄; аттхасам̣хитена ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ анаттхасам̣хитена ва̄; меттачитта̄ ва̄, бхиккхаве, паре вадама̄на̄ вадеййум̣ досантара̄ ва̄. татра̄пи во, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на чева но читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ма хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ма меттачитта̄ на досантара̄. тан̃ча пуггалам̣ метта̄сахагатена четаса̄ пхаритва̄ вихарисса̄ма, тада̄рамман̣ан̃ча сабба̄вантам̣ локам̣ бил̣а̄рабхаста̄самена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

232. ‘‘убхатодан̣д̣акена чепи, бхиккхаве, какачена чора̄ очарака̄ ан̇гаман̇га̄ни окантеййум̣, татра̄пи йо мано падӯсеййа, на ме со тена са̄санакаро. татра̄пи во, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘на чева но читтам̣ випарин̣атам̣ бхависсати, на ча па̄пикам̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресса̄ма, хита̄нукампӣ ча вихарисса̄ма меттачитта̄ на досантара̄. тан̃ча пуггалам̣ метта̄сахагатена четаса̄ пхаритва̄ вихарисса̄ма тада̄рамман̣ан̃ча сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄баджджхена пхаритва̄ вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

233. ‘‘иман̃ча [иман̃че (?)] тумхе, бхиккхаве, какачӯпамам̣ ова̄дам̣ абхиккхан̣ам̣ манаси кареййа̄тха. пассатха но тумхе, бхиккхаве, там̣ вачанапатхам̣, ан̣ум̣ ва̄ тхӯлам̣ ва̄, йам̣ тумхе на̄дхива̄сеййа̄тха̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, имам̣ какачӯпамам̣ ова̄дам̣ абхиккхан̣ам̣ манасикаротха. там̣ во бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

какачӯпамасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.

2. алагаддӯпамасуттам̣

234. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена арит̣т̣хасса на̄ма бхиккхуно гаддхаба̄дхипуббасса [гандхаба̄дхипуббасса (ка.)] еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти – ‘‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’’ти. ассосум̣ кхо самбахула̄ бхиккхӯ – ‘‘арит̣т̣хасса кира на̄ма бхиккхуно гаддхаба̄дхипуббасса еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’’’ти. атха кхо те бхиккхӯ йена арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етадавочум̣ – ‘‘саччам̣ кира те, а̄вусо арит̣т̣ха, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’’’ти. ‘‘евам̣бйа̄кхо [евам̣ кхо (?) бхагавато саммукха̄йевасса ‘‘евам̣бйа̄кхо’’ти] ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’’ти.

атха кхо тепи бхиккхӯ арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетука̄ма̄ самануйун̃джанти самануга̄ханти [саманугга̄ханти (сйа̄.)] саманубха̄санти – ‘‘ма̄ хевам̣, а̄вусо арит̣т̣ха, авача, ма̄ бхагавантам̣ аббха̄чиккхи; на хи са̄дху бхагавато аббхаккха̄нам̣ [аббха̄чиккханам̣ (ка.)], на хи бхагава̄ евам̣ вадеййа. анекапарийа̄йена̄вусо арит̣т̣ха, антара̄йика̄ дхамма̄ антара̄йика̄ вутта̄ бхагавата̄, алан̃ча пана те пат̣исевато антара̄йа̄йа. аппасса̄да̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄,а̄дӣнаво еттха бхиййо. ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄…пе… мам̣сапесӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… тин̣уккӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… ан̇га̄рака̄сӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… супинакӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… йа̄читакӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… руккхапхалӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… асисӯнӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… саттисӯлӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄… саппасирӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо’’ти. евампи кхо арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо техи бхиккхӯхи самануйун̃джийама̄но самануга̄хийама̄но [саманугга̄хийама̄но (сйа̄. винайепи)] саманубха̄сийама̄но тадева [татхева там̣ (винайе)] па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄ абхинивисса вохарати – ‘‘евам̣бйа̄кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’’ти.

235. йато кхо те бхиккхӯ на̄саккхим̣су арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетум̣, атха кхо те бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘арит̣т̣хасса на̄ма, бханте, бхиккхуно гаддхаба̄дхипуббасса еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’ти. ассумха кхо майам̣, бханте – ‘арит̣т̣хасса кира на̄ма бхиккхуно гаддхаба̄дхипуббасса еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’ти. атха кхо майам̣, бханте, йена арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо тенупасан̇камимха; упасан̇камитва̄ арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етадавочумха – ‘саччам̣ кира те, а̄вусо арит̣т̣ха, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’ти?

‘‘евам̣ вутте, бханте, арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо амхе етадавоча – ‘евам̣бйа̄кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’ти. атха кхо майам̣, бханте, арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетука̄ма̄ самануйун̃джимха самануга̄химха саманубха̄симха – ‘ма̄ хевам̣, а̄вусо арит̣т̣ха, авача, ма̄ бхагавантам̣ аббха̄чиккхи; на хи са̄дху бхагавато аббхаккха̄нам̣, на хи бхагава̄ евам̣ вадеййа. анекапарийа̄йена̄вусо арит̣т̣ха, антара̄йика̄ дхамма̄ антара̄йика̄ вутта̄ бхагавата̄, алан̃ча пана те пат̣исевато антара̄йа̄йа. аппасса̄да̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо. ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄…пе… саппасирӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо’ти. евампи кхо, бханте, арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо амхехи самануйун̃джийама̄но самануга̄хийама̄но саманубха̄сийама̄но тадева па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄ абхинивисса вохарати – ‘евам̣бйа̄кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’ти. йато кхо майам̣, бханте, на̄саккхимха арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етасма̄ па̄пака̄ дит̣т̣хигата̄ вивечетум̣, атха майам̣ етаматтхам̣ бхагавато а̄рочема̄’’ти.

236. атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ а̄мантехи – ‘саттха̄ там̣, а̄вусо арит̣т̣ха, а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄, йена арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо арит̣т̣ха, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира те, арит̣т̣ха, еварӯпам̣ па̄пакам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ – ‘татха̄хам̣ бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’’’ти?

‘‘евам̣бйа̄кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми – ‘йатха̄ йеме антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ бхагавата̄ те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’’’ти. ‘‘касса кхо на̄ма твам̣, могхапуриса, майа̄ евам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄си? нану майа̄, могхапуриса, анекапарийа̄йена антара̄йика̄ дхамма̄ антара̄йика̄ вутта̄? алан̃ча пана те пат̣исевато антара̄йа̄йа. аппасса̄да̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄, бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо. ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… мам̣сапесӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… тин̣уккӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… ан̇га̄рака̄сӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… супинакӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… йа̄читакӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… руккхапхалӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… асисӯнӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… саттисӯлӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄… саппасирӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄, бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо. атха ча пана твам̣, могхапуриса, аттана̄ дуггахитена амхе чева аббха̄чиккхаси, атта̄нан̃ча кханаси, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасаваси. тан̃хи те, могхапуриса, бхависсати дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа̄’’ти.

атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи на̄йам̣ арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо усмӣкатопи имасмим̣ дхаммавинайе’’ти? ‘‘кин̃хи [ким̣ти (ка.)] сийа̄, бханте; но хетам̣, бханте’’ти. евам̣ вутте, арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣди. атха кхо бхагава̄ арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ тун̣хӣбхӯтам̣ ман̇кубхӯтам̣ паттаккхандхам̣ адхомукхам̣ паджджха̄йантам̣ аппат̣ибха̄нам̣ видитва̄ арит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ гаддхаба̄дхипуббам̣ етадавоча – ‘‘пан̃н̃а̄йиссаси кхо твам̣, могхапуриса, етена сакена па̄пакена дит̣т̣хигатена. идха̄хам̣ бхиккхӯ пат̣ипуччхисса̄мӣ’’ти.

237. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тумхепи ме, бхиккхаве, евам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄тха йатха̄йам̣ арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо аттана̄ дуггахитена амхе чева аббха̄чиккхати, атта̄нан̃ча кханати, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте. анекапарийа̄йена хи но, бханте, антара̄йика̄ дхамма̄ антара̄йика̄ вутта̄ бхагавата̄; алан̃ча пана те пат̣исевато антара̄йа̄йа. аппасса̄да̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо. ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄…пе… саппасирӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ бхагавата̄ бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, бхиккхаве, са̄дху, кхо ме тумхе, бхиккхаве, евам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄тха. анекапарийа̄йена хи кхо, бхиккхаве, антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄ майа̄, алан̃ча пана те пат̣исевато антара̄йа̄йа. аппасса̄да̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄, бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо. ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄…пе… саппасирӯпама̄ ка̄ма̄ вутта̄ майа̄, бахудуккха̄ бахупа̄йа̄са̄, а̄дӣнаво еттха бхиййо. атха ча пана̄йам̣ арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо аттана̄ дуггахитена амхе чева аббха̄чиккхати, атта̄нан̃ча кханати, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасавати. тан̃хи тасса могхапурисасса бхависсати дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа. со вата, бхиккхаве, ан̃н̃атрева ка̄мехи ан̃н̃атра ка̄масан̃н̃а̄йа ан̃н̃атра ка̄мавитаккехи ка̄ме пат̣исевиссатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати’’.

238. ‘‘идха, бхиккхаве, екачче могхапуриса̄ дхаммам̣ парийа̄пун̣анти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. те там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ на упапариккханти. тесам̣ те дхамма̄ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ анупапариккхатам̣ на ниджджха̄нам̣ кхаманти. те упа̄рамбха̄нисам̣са̄ чева дхаммам̣ парийа̄пун̣анти итива̄даппамоккха̄нисам̣са̄ ча. йасса чаттха̄йа дхаммам̣ парийа̄пун̣анти тан̃часса аттхам̣ на̄нубхонти. тесам̣ те дхамма̄ дуггахита̄ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? дуггахитатта̄, бхиккхаве, дхамма̄нам̣.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо алагаддаттхико алагаддагавесӣ алагаддапарийесанам̣ чарама̄но. со пассеййа махантам̣ алагаддам̣. таменам̣ бхоге ва̄ нан̇гут̣т̣хе ва̄ ган̣хеййа. тасса со алагаддо пат̣ипариваттитва̄ [пат̣иниваттитва̄ (сйа̄. ка.)] хаттхе ва̄ ба̄ха̄йа ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ ан̇гапаччан̇ге д̣ам̣сеййа [д̣асеййа (сӣ. пӣ.)]. со татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. там̣ кисса хету? дуггахитатта̄, бхиккхаве, алагаддасса. евамева кхо, бхиккхаве, идхекачче могхапуриса̄ дхаммам̣ парийа̄пун̣анти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. те там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ на упапариккханти. тесам̣ те дхамма̄ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ анупапариккхатам̣ на ниджджха̄нам̣ кхаманти. те упа̄рамбха̄нисам̣са̄ чева дхаммам̣ парийа̄пун̣анти итива̄даппамоккха̄нисам̣са̄ ча. йасса чаттха̄йа дхаммам̣ парийа̄пун̣анти тан̃часса аттхам̣ на̄нубхонти. тесам̣ те дхамма̄ дуггахита̄ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? дуггахитатта̄ бхиккхаве дхамма̄нам̣.

239. ‘‘идха пана, бхиккхаве, екачче кулапутта̄ дхаммам̣ парийа̄пун̣анти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. те там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ упапариккханти. тесам̣ те дхамма̄ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ упапариккхатам̣ ниджджха̄нам̣ кхаманти. те на чева упа̄рамбха̄нисам̣са̄ дхаммам̣ парийа̄пун̣анти на итива̄даппамоккха̄нисам̣са̄ ча [на ча итива̄даппамоккха̄нисам̣са̄ (?)]. йасса чаттха̄йа дхаммам̣ парийа̄пун̣анти тан̃часса аттхам̣ анубхонти. тесам̣ те дхамма̄ суггахита̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? суггахитатта̄ бхиккхаве дхамма̄нам̣.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо алагаддаттхико алагаддагавесӣ алагаддапарийесанам̣ чарама̄но. со пассеййа махантам̣ алагаддам̣. таменам̣ аджападена дан̣д̣ена суниггахитам̣ нигган̣хеййа. аджападена дан̣д̣ена суниггахитам̣ ниггахитва̄, гӣва̄йа суггахитам̣ ган̣хеййа. кин̃ча̄пи со, бхиккхаве, алагаддо тасса пурисасса хаттхам̣ ва̄ ба̄хам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ ва̄ ан̇гапаччан̇гам̣ бхогехи паливет̣хеййа, атха кхо со нева татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. там̣ кисса хету? суггахитатта̄, бхиккхаве, алагаддасса. евамева кхо, бхиккхаве, идхекачче кулапутта̄ дхаммам̣ парийа̄пун̣анти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. те там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ упапариккханти. тесам̣ те дхамма̄ пан̃н̃а̄йа аттхам̣ упапариккхатам̣ ниджджха̄нам̣ кхаманти. те на чева упа̄рамбха̄нисам̣са̄ дхаммам̣ парийа̄пун̣анти, на итива̄даппамоккха̄нисам̣са̄ ча. йасса чаттха̄йа дхаммам̣ парийа̄пун̣анти, тан̃часса аттхам̣ анубхонти. тесам̣ те дхамма̄ суггахита̄ дӣгхараттам̣ аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? суггахитатта̄, бхиккхаве, дхамма̄нам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, йасса ме бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄неййа̄тха, татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха. йасса ча пана ме бха̄ситасса аттхам̣ на а̄джа̄неййа̄тха, ахам̣ во таттха пат̣ипуччхитаббо, йе ва̄ пана̄ссу вийатта̄ бхиккхӯ.

240. ‘‘куллӯпамам̣ во, бхиккхаве, дхаммам̣ десесса̄ми ниттхаран̣аттха̄йа, но гахан̣аттха̄йа. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манасикаротха, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо аддха̄намаггаппат̣ипанно. со пассеййа махантам̣ удакан̣н̣авам̣, оримам̣ тӣрам̣ са̄сан̇кам̣ саппат̣ибхайам̣, па̄римам̣ тӣрам̣ кхемам̣ аппат̣ибхайам̣; на часса на̄ва̄ санта̄ран̣ӣ уттарасету ва̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа. тасса евамасса – ‘айам̣ кхо маха̄удакан̣н̣аво, оримам̣ тӣрам̣ са̄сан̇кам̣ саппат̣ибхайам̣, па̄римам̣ тӣрам̣ кхемам̣ аппат̣ибхайам̣; наттхи ча на̄ва̄ санта̄ран̣ӣ уттарасету ва̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа. йам̣нӯна̄хам̣ тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ сам̣кад̣д̣хитва̄, куллам̣ бандхитва̄, там̣ куллам̣ нисса̄йа хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йамама̄но соттхина̄ па̄рам̣ уттареййа’нти. атха кхо со, бхиккхаве, пурисо тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ сам̣кад̣д̣хитва̄, куллам̣ бандхитва̄ там̣ куллам̣ нисса̄йа хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йамама̄но соттхина̄ па̄рам̣ уттареййа. тасса пурисасса уттин̣н̣асса [тин̣н̣асса (пӣ. ка.)] па̄ран̇гатасса евамасса – ‘бахука̄ро кхо ме айам̣ кулло; има̄хам̣ куллам̣ нисса̄йа хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йамама̄но соттхина̄ па̄рам̣ уттин̣н̣о. йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ куллам̣ сӣсе ва̄ а̄ропетва̄ кхандхе ва̄ учча̄ретва̄ [уччопетва̄ (ка.)] йена ка̄мам̣ паккамеййа’нти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну со пурисо евам̣ка̄рӣ тасмим̣ кулле киччака̄рӣ асса̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘катхам̣ка̄рӣ ча со, бхиккхаве, пурисо тасмим̣ кулле киччака̄рӣ асса? идха, бхиккхаве, тасса пурисасса уттин̣н̣асса па̄ран̇гатасса евамасса – ‘бахука̄ро кхо ме айам̣ кулло; има̄хам̣ куллам̣ нисса̄йа хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йамама̄но соттхина̄ па̄рам̣ уттин̣н̣о. йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ куллам̣ тхале ва̄ усса̄детва̄ [усса̄ретва̄ (ка.)] удаке ва̄ опила̄петва̄ йена ка̄мам̣ паккамеййа’нти. евам̣ка̄рӣ кхо со, бхиккхаве, пурисо тасмим̣ кулле киччака̄рӣ асса. евамева кхо, бхиккхаве, куллӯпамо майа̄ дхаммо десито ниттхаран̣аттха̄йа, но гахан̣аттха̄йа. куллӯпамам̣ во, бхиккхаве, дхаммам̣ деситам̣, а̄джа̄нантехи дхамма̄пи во паха̄табба̄ пагева адхамма̄.

241. ‘‘чхайима̄ни, бхиккхаве, дит̣т̣хит̣т̣ха̄на̄ни. катама̄ни чха? идха, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто, саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто, рӯпам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; веданам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; сан̃н̃ам̣ ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; сан̇кха̄ре ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; йампи там̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣, анувичаритам̣ манаса̄ тампи ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати; йампи там̣ дит̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ – со локо со атта̄, со печча бхависса̄ми ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, сассатисамам̣ татхева т̣хасса̄мӣти – тампи ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти саманупассати. сутава̄ ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто, саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто, рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати; веданам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати; сан̃н̃ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати; сан̇кха̄ре ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати; йампи там̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣, анувичаритам̣ манаса̄, тампи ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати; йампи там̣ дит̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ – со локо со атта̄, со печча бхависса̄ми ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, сассатисамам̣ татхева т̣хасса̄мӣти – тампи ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти саманупассати. со евам̣ саманупассанто асати на паритассатӣ’’ти.

242. евам̣ вутте, ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сийа̄ ну кхо, бханте, бахиддха̄ асати паритассана̄’’ти? ‘‘сийа̄, бхиккхӯ’’ти – бхагава̄ авоча. ‘‘идха бхиккху екаччасса евам̣ хоти – ‘аху вата ме, там̣ вата ме наттхи; сийа̄ вата ме, там̣ вата̄хам̣ на лабха̄мӣ’ти. со сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. евам̣ кхо, бхиккху, бахиддха̄ асати паритассана̄ хотӣ’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, бахиддха̄ асати апаритассана̄’’ти? ‘‘сийа̄, бхиккхӯ’’ти – бхагава̄ авоча. ‘‘идха бхиккху екаччасса на евам̣ хоти – ‘аху вата ме, там̣ вата ме наттхи; сийа̄ вата ме, там̣ вата̄хам̣ на лабха̄мӣ’ти. со на сочати на киламати на паридевати на уратта̄л̣им̣ кандати на саммохам̣ а̄паджджати. евам̣ кхо, бхиккху, бахиддха̄ асати апаритассана̄ хотӣ’’ти.

‘‘сийа̄ ну кхо, бханте, аджджхаттам̣ асати паритассана̄’’ти? ‘‘сийа̄, бхиккхӯ’’ти – бхагава̄ авоча. ‘‘идха, бхиккху, екаччасса евам̣ дит̣т̣хи хоти – ‘со локо со атта̄, со печча бхависса̄ми ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, сассатисамам̣ татхева т̣хасса̄мӣ’ти. со сун̣а̄ти татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄ саббесам̣ дит̣т̣хит̣т̣ха̄на̄дхит̣т̣ха̄напарийут̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄нам̣ самуггха̄та̄йа саббасан̇кха̄расаматха̄йа саббӯпадхипат̣иниссагга̄йа тан̣ха̄ккхайа̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа нибба̄на̄йа дхаммам̣ десентасса. тасса евам̣ хоти – ‘уччхиджджисса̄ми на̄массу, винассисса̄ми на̄массу, нассу на̄ма бхависса̄мӣ’ти. со сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. евам̣ кхо, бхиккху, аджджхаттам̣ асати паритассана̄ хотӣ’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, аджджхаттам̣ асати апаритассана̄’’ти? ‘‘сийа̄, бхиккхӯ’’ти бхагава̄ авоча. ‘‘идха, бхиккху, екаччасса на евам̣ дит̣т̣хи хоти – ‘со локо со атта̄, со печча бхависса̄ми ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, сассатисамам̣ татхева т̣хасса̄мӣ’ти. со сун̣а̄ти татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄ саббесам̣ дит̣т̣хит̣т̣ха̄на̄дхит̣т̣ха̄напарийут̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄нам̣ самуггха̄та̄йа саббасан̇кха̄расаматха̄йа саббӯпадхипат̣иниссагга̄йа тан̣ха̄ккхайа̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа нибба̄на̄йа дхаммам̣ десентасса. тасса на евам̣ хоти – ‘уччхиджджисса̄ми на̄массу, винассисса̄ми на̄массу, нассу на̄ма бхависса̄мӣ’ти. со на сочати на киламати на паридевати на уратта̄л̣им̣ кандати на саммохам̣ а̄паджджати. евам̣ кхо, бхиккху, аджджхаттам̣ асати апаритассана̄ хоти’’.

243. ‘‘там̣ [тан̃ча (ка.)], бхиккхаве, париггахам̣ паригган̣хеййа̄тха, йва̄сса [йва̄ссу (ка.)] париггахо ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, сассатисамам̣ татхева тит̣т̣хеййа. пассатха но тумхе, бхиккхаве, там̣ париггахам̣ йва̄сса париггахо ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, сассатисамам̣ татхева тит̣т̣хеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве. ахампи кхо там̣, бхиккхаве, париггахам̣ на саманупасса̄ми йва̄сса париггахо ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо сассатисамам̣ татхева тит̣т̣хеййа.

‘‘там̣, бхиккхаве, аттава̄дупа̄да̄нам̣ упа̄дийетха, йам̣са [йасса (сйа̄. ка.)] аттава̄дупа̄да̄нам̣ упа̄дийато на уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄. пассатха но тумхе, бхиккхаве, там̣ аттава̄дупа̄да̄нам̣ йам̣са аттава̄дупа̄да̄нам̣ упа̄дийато на уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве. ахампи кхо там̣, бхиккхаве, аттава̄дупа̄да̄нам̣ на саманупасса̄ми йам̣са аттава̄дупа̄да̄нам̣ упа̄дийато на уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘там̣, бхиккхаве, дит̣т̣хиниссайам̣ ниссайетха йам̣са дит̣т̣хиниссайам̣ ниссайато на уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄. пассатха но тумхе, бхиккхаве, там̣ дит̣т̣хиниссайам̣ йам̣са дит̣т̣хиниссайам̣ ниссайато на уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве. ахампи кхо там̣, бхиккхаве, дит̣т̣хиниссайам̣ на саманупасса̄ми йам̣са дит̣т̣хиниссайам̣ ниссайато на уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’.

244. ‘‘аттани ва̄, бхиккхаве, сати аттанийам̣ ме ти асса̄’’ти?

‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘аттанийе ва̄, бхиккхаве, сати атта̄ ме ти асса̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘аттани ча, бхиккхаве, аттанийе ча саччато тхетато анупалаббхама̄не, йампи там̣ дит̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ – ‘со локо со атта̄, со печча бхависса̄ми ниччо дхуво сассато авипарин̣а̄мадхаммо, сассатисамам̣ татхева т̣хасса̄мӣ’ти – нана̄йам̣ [на ча кхойам̣ (ка.)], бхиккхаве, кевало парипӯро ба̄ладхаммо’’’ти?

‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте, кевало хи, бханте, парипӯро [кевало парипӯро (сӣ. пӣ.)] ба̄ладхаммо’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣, дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, ведана̄…пе… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти?

‘‘аниччам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣, дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти?

‘‘дуккхам̣, бханте’’.

‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, каллам̣ ну там̣ саманупасситум̣ – етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’ти?

‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣, аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄, ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄, хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄, йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣, аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄, ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄, хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄, йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘нетам̣ мама, несохамасми, на месо атта̄’ти – еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа дат̣т̣хаббам̣’’.

245. ‘‘евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасмим̣ ниббиндати, ведана̄йа ниббиндати, сан̃н̃а̄йа ниббиндати, сан̇кха̄ресу ниббиндати, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ниббиндати, ниббида̄ вираджджати [ниббиндам̣ вираджджати (сӣ. сйа̄. пӣ.)], вира̄га̄ вимуччати, вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху уккхиттапалигхо итипи, сам̣кин̣н̣апариккхо итипи, аббӯл̣хесико итипи, нираггал̣о итипи, арийо паннаддхаджо паннабха̄ро висам̣йутто итипи.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху уккхиттапалигхо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно авиджджа̄ пахӣна̄ хоти, уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄, а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху уккхиттапалигхо хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сам̣кин̣н̣апариккхо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно поноббхавико джа̄тисам̣са̄ро пахӣно хоти, уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като, а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сам̣кин̣н̣апариккхо хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху аббӯл̣хесико хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно тан̣ха̄ пахӣна̄ хоти, уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄, а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху аббӯл̣хесико хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху нираггал̣о хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно пан̃ча орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни хонти, уччхиннамӯла̄ни та̄ла̄ваттхуката̄ни анабха̄вам̣ката̄ни, а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄ни. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху нираггал̣о хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху арийо паннаддхаджо паннабха̄ро висам̣йутто хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно асмима̄но пахӣно хоти, уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄вам̣като, а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху арийо паннаддхаджо паннабха̄ро висам̣йутто хоти.

246. ‘‘евам̣ вимуттачиттам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккхум̣ саинда̄ дева̄ сабрахмака̄ сападжа̄патика̄ анвесам̣ на̄дхигаччханти – ‘идам̣ нисситам̣ татха̄гатасса вин̃н̃а̄н̣а’нти. там̣ кисса хету? дит̣т̣хева̄хам̣, бхиккхаве, дхамме татха̄гатам̣ ананувиджджоти вада̄ми. евам̣ва̄дим̣ кхо мам̣, бхиккхаве, евамаккха̄йим̣ еке саман̣абра̄хман̣а̄ асата̄ туччха̄ муса̄ абхӯтена аббха̄чиккханти – ‘венайико саман̣о готамо, сато саттасса уччхедам̣ вина̄сам̣ вибхавам̣ пан̃н̃а̄петӣ’ти. йатха̄ ча̄хам̣ на, бхиккхаве [бхиккхаве на (сӣ. сйа̄. пӣ.)], йатха̄ ча̄хам̣ на вада̄ми, татха̄ мам̣ те бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ асата̄ туччха̄ муса̄ абхӯтена аббха̄чиккханти – ‘венайико саман̣о готамо, сато саттасса уччхедам̣ вина̄сам̣ вибхавам̣ пан̃н̃а̄петӣ’ти. пуббе ча̄хам̣ бхиккхаве, етарахи ча дуккхан̃чева пан̃н̃а̄пеми, дуккхасса ча ниродхам̣. татра че, бхиккхаве, паре татха̄гатам̣ аккосанти парибха̄санти росенти вихесенти, татра, бхиккхаве, татха̄гатасса на хоти а̄гха̄то на аппаччайо на четасо анабхираддхи.

‘‘татра че, бхиккхаве, паре татха̄гатам̣ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, татра, бхиккхаве, татха̄гатасса на хоти а̄нандо на соманассам̣ на четасо уппила̄витаттам̣. татра че, бхиккхаве, паре ва̄ татха̄гатам̣ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, татра, бхиккхаве, татха̄гатасса евам̣ хоти – ‘йам̣ кхо идам̣ пуббе парин̃н̃а̄там̣ таттха ме еварӯпа̄ ка̄ра̄ [сакка̄ра̄ (ка.)] карӣйантӣ’ти. тасма̄тиха, бхиккхаве, тумхе чепи паре аккосеййум̣ парибха̄сеййум̣ росеййум̣ вихесеййум̣, татра тумхе хи на а̄гха̄то на аппаччайо на четасо анабхираддхи каран̣ӣйа̄. тасма̄тиха, бхиккхаве, тумхе чепи паре саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, татра тумхехи на а̄нандо на соманассам̣ на четасо уппила̄витаттам̣ каран̣ӣйам̣. тасма̄тиха, бхиккхаве, тумхе чепи паре саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, татра тумха̄кам̣ евамасса – ‘йам̣ кхо идам̣ пуббе парин̃н̃а̄там̣, таттха ме [таттха но (ка.) таттха + имети падаччхедо] еварӯпа̄ ка̄ра̄ карӣйантӣ’ти.

247. ‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, йам̣ на тумха̄кам̣ там̣ паджахатха; там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? рӯпам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха; там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. ведана̄, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха; са̄ во пахӣна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сан̃н̃а̄, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха; са̄ во пахӣна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. сан̇кха̄ра̄, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, те паджахатха; те во пахӣна̄ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсанти. вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха; там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, йам̣ имасмим̣ джетаване тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣, там̣ джано хареййа ва̄ дахеййа ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ кареййа. апи ну тумха̄кам̣ евамасса – ‘амхе джано харати ва̄ дахати ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каротӣ’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘на хи но етам̣, бханте, атта̄ ва̄ аттанийам̣ ва̄’’ти. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ на тумха̄кам̣ там̣ паджахатха; там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. кин̃ча, бхиккхаве, на тумха̄кам̣? рӯпам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха; там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати. ведана̄, бхиккхаве…пе… сан̃н̃а̄, бхиккхаве… сан̇кха̄ра̄, бхиккхаве…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣, бхиккхаве, на тумха̄кам̣, там̣ паджахатха; там̣ во пахӣнам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа бхависсати.

248. ‘‘евам̣ сва̄ккха̄то, бхиккхаве, майа̄ дхаммо утта̄но виват̣о пака̄сито чхиннапилотико. евам̣ сва̄ккха̄те, бхиккхаве, майа̄ дхамме утта̄не виват̣е пака̄сите чхиннапилотике йе те бхиккхӯ араханто кхӣн̣а̄сава̄ вуситаванто катакаран̣ӣйа̄ охитабха̄ра̄ ануппаттасадаттха̄ париккхӣн̣абхавасам̣йоджана̄ саммадан̃н̃а̄ вимутта̄, ват̣т̣ам̣ тесам̣ наттхи пан̃н̃а̄пана̄йа. евам̣ сва̄ккха̄то, бхиккхаве, майа̄ дхаммо утта̄но виват̣о пака̄сито чхиннапилотико. евам̣ сва̄ккха̄те, бхиккхаве, майа̄ дхамме утта̄не виват̣е пака̄сите чхиннапилотике йесам̣ бхиккхӯнам̣ пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни, саббе те опапа̄тика̄, таттха паринибба̄йино, ана̄ваттидхамма̄ тасма̄ лока̄. евам̣ сва̄ккха̄то, бхиккхаве, майа̄ дхаммо утта̄но виват̣о пака̄сито чхиннапилотико. евам̣ сва̄ккха̄те, бхиккхаве, майа̄ дхамме утта̄не виват̣е пака̄сите чхиннапилотике йесам̣ бхиккхӯнам̣ тӣн̣и сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни, ра̄гадосамоха̄ танубхӯта̄, саббе те сакада̄га̄мино, сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кариссанти. евам̣ сва̄ккха̄то, бхиккхаве, майа̄ дхаммо утта̄но виват̣о пака̄сито чхиннапилотико. евам̣ сва̄ккха̄те, бхиккхаве, майа̄ дхамме утта̄не виват̣е пака̄сите чхиннапилотике йесам̣ бхиккхӯнам̣ тӣн̣и сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни, саббе те сота̄панна̄, авинипа̄тадхамма̄, нийата̄ самбодхипара̄йана̄. евам̣ сва̄ккха̄то, бхиккхаве, майа̄ дхаммо утта̄но виват̣о пака̄сито чхиннапилотико. евам̣ сва̄ккха̄те, бхиккхаве, майа̄ дхамме утта̄не виват̣е пака̄сите чхиннапилотике йе те бхиккхӯ дхамма̄нуса̄рино саддха̄нуса̄рино саббе те самбодхипара̄йана̄. евам̣ сва̄ккха̄то, бхиккхаве, майа̄ дхаммо утта̄но виват̣о пака̄сито чхиннапилотико. евам̣ сва̄ккха̄те, бхиккхаве, майа̄ дхамме утта̄не виват̣е пака̄сите чхиннапилотике йесам̣ майи саддха̄маттам̣ пемаматтам̣ саббе те саггапара̄йана̄’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

алагаддӯпамасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.

3. ваммикасуттам̣

249. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ кума̄ракассапо андхаване вихарати. атха кхо ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ андхаванам̣ обха̄сетва̄ йена̄йасма̄ кума̄ракассапо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ а̄йасмантам̣ кума̄ракассапам̣ етадавоча –

‘‘бхиккху бхиккху, айам̣ ваммико [ваммӣко (каттхачи) сакката̄нурӯпам̣] раттим̣ дхӯма̄йати, дива̄ паджджалати. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса лан̇гим̣ ‘лан̇гӣ, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘уккхипа лан̇гим̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса уддхума̄йикам̣. ‘уддхума̄йика̄, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘уккхипа уддхума̄йикам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса двидха̄патхам̣. ‘двидха̄патхо, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘уккхипа двидха̄патхам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса чан̇гава̄рам̣ [пан̇кава̄рам̣ (сйа̄.), чан̇кава̄рам̣ (ка.)]. ‘чан̇гава̄ро, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘уккхипа чан̇гава̄рам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса куммам̣. ‘куммо, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘уккхипа куммам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса асисӯнам̣. ‘асисӯна̄, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘уккхипа асисӯнам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса мам̣сапесим̣. ‘мам̣сапеси, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘уккхипа мам̣сапесим̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа аддаса на̄гам̣. ‘на̄го, бхаданте’ти. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘тит̣т̣хату на̄го, ма̄ на̄гам̣ гхат̣т̣еси; намо карохи на̄гасса̄’’’ти.

‘‘име кхо твам̣, бхиккху, пан̃хе бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййа̄си, йатха̄ ча те бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄си. на̄хам̣ там̣, бхиккху, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа, йо имесам̣ пан̃ха̄нам̣ веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа ан̃н̃атра татха̄гатена ва̄, татха̄гатаса̄вакена ва̄, ито ва̄ пана сутва̄’’ти – идамавоча са̄ девата̄. идам̣ ватва̄ таттхевантарадха̄йи.

250. атха кхо а̄йасма̄ кума̄ракассапо тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ кума̄ракассапо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘имам̣, бханте, раттим̣ ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ андхаванам̣ обха̄сетва̄ йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо, бханте, са̄ девата̄ мам̣ етадавоча – ‘бхиккху бхиккху, айам̣ ваммико раттим̣ дхӯма̄йати, дива̄ паджджалати’. бра̄хман̣о евама̄ха – ‘абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄’ти. абхиккхан̣анто сумедхо саттхам̣ а̄да̄йа…пе… ито ва̄ пана сутва̄ти. идамавоча, бханте, са̄ девата̄. идам̣ ватва̄ таттхевантарадха̄йи. ‘ко ну кхо, бханте, ваммико, ка̄ раттим̣ дхӯма̄йана̄, ка̄ дива̄ паджджалана̄, ко бра̄хман̣о, ко сумедхо, ким̣ саттхам̣, ким̣ абхиккхан̣ам̣, ка̄ лан̇гӣ, ка̄ уддхума̄йика̄, ко двидха̄патхо, ким̣ чан̇гава̄рам̣, ко куммо, ка̄ асисӯна̄, ка̄ мам̣сапеси, ко на̄го’’’ти?

251. ‘‘‘ваммико’ти кхо, бхиккху, имассетам̣ ча̄тумаха̄бхӯтикасса [ча̄туммаха̄бхӯтикасса (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ка̄йасса адхивачанам̣, ма̄та̄петтикасамбхавасса оданакумма̄сӯпачайасса аниччуччха̄дана-паримадданабхедана-виддхам̣сана-дхаммасса.

‘‘йам̣ кхо, бхиккху, дива̄ камманте [каммантам̣ (ка.)] а̄раббха раттим̣ анувитаккети анувича̄рети – айам̣ раттим̣ дхӯма̄йана̄. йам̣ кхо, бхиккху, раттим̣ анувитаккетва̄ анувича̄ретва̄ дива̄ камманте пайоджети ка̄йена ва̄ча̄йа ‘манаса̄’ [( ) наттхи (сӣ. сйа̄.)] – айам̣ дива̄ паджджалана̄.

‘‘‘бра̄хман̣о’ти кхо, бхиккху, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса. ‘сумедхо’ти кхо бхиккху секкхассетам̣ бхиккхуно адхивачанам̣.

‘‘‘саттха’нти кхо, бхиккху, арийа̄йетам̣ пан̃н̃а̄йа адхивачанам̣. ‘абхиккхан̣а’нти кхо, бхиккху, вӣрийа̄рамбхассетам̣ адхивачанам̣.

‘‘‘лан̇гӣ’ти кхо, бхиккху, авиджджа̄йетам̣ адхивачанам̣. уккхипа лан̇гим̣, паджаха авиджджам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄ти айаметасса аттхо.

‘‘‘уддхума̄йика̄’ти кхо, бхиккху, кодхӯпа̄йа̄сассетам̣ адхивачанам̣. уккхипа уддхума̄йикам̣, паджаха кодхӯпа̄йа̄сам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄ти айаметасса аттхо.

‘‘‘двидха̄патхо’ти кхо, бхиккху, вичикиччха̄йетам̣ адхивачанам̣. уккхипа двидха̄патхам̣, паджаха вичикиччхам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄ти айаметасса аттхо.

‘‘‘чан̇гава̄ра’нти кхо, бхиккху, пан̃чаннетам̣ нӣваран̣а̄нам̣ адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – ка̄маччханданӣваран̣асса, бйа̄па̄данӣваран̣асса, тхӣнамиддханӣваран̣асса, уддхаччакуккуччанӣваран̣асса, вичикиччха̄нӣваран̣асса. уккхипа чан̇гава̄рам̣, паджаха пан̃ча нӣваран̣е; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄ти айаметасса аттхо.

‘‘‘куммо’ти кхо, бхиккху, пан̃чаннетам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – рӯпупа̄да̄наккхандхасса, веданупа̄да̄наккхандхасса, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхасса, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхасса, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхасса. уккхипа куммам̣, паджаха пан̃чупа̄да̄наккхандхе; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄ти айаметасса аттхо.

‘‘‘асисӯна̄’ти кхо, бхиккху, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣ – чаккхувин̃н̃еййа̄нам̣ рӯпа̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, сотавин̃н̃еййа̄нам̣ садда̄нам̣…пе… гха̄навин̃н̃еййа̄нам̣ гандха̄нам̣…пе… дживха̄вин̃н̃еййа̄нам̣ раса̄нам̣…пе… ка̄йавин̃н̃еййа̄нам̣ пхот̣т̣хабба̄нам̣ ит̣т̣ха̄нам̣ канта̄нам̣ мана̄па̄нам̣ пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. уккхипа асисӯнам̣, паджаха пан̃ча ка̄магун̣е; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄ти айаметасса аттхо.

‘‘‘мам̣сапесӣ’ти кхо, бхиккху, нандӣра̄гассетам̣ адхивачанам̣. уккхипа мам̣сапесим̣, паджаха нандӣра̄гам̣; абхиккхан̣а, сумедха, саттхам̣ а̄да̄йа̄ти айаметасса аттхо.

‘‘‘на̄го’ти кхо, бхиккху, кхӣн̣а̄савассетам̣ бхиккхуно адхивачанам̣. тит̣т̣хату на̄го, ма̄ на̄гам̣ гхат̣т̣еси; намо карохи на̄гасса̄ти айаметасса аттхо’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ кума̄ракассапо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

ваммикасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.

4. ратхавинӣтасуттам̣

252. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо самбахула̄ джа̄тибхӯмака̄ бхиккхӯ джа̄тибхӯмийам̣ вассам̣вут̣т̣ха̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те бхиккхӯ бхагава̄ етадавоча –

‘‘ко ну кхо, бхиккхаве, джа̄тибхӯмийам̣ джа̄тибхӯмака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣ евам̣ самбха̄вито – ‘аттана̄ ча аппиччхо аппиччхакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча сантут̣т̣хо сантут̣т̣хикатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча павивитто павивекакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча асам̣сат̣т̣хо асам̣саггакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча а̄раддхавӣрийо вӣрийа̄рамбхакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча сӣласампанно сӣласампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча сама̄дхисампанно сама̄дхисампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча пан̃н̃а̄сампанно пан̃н̃а̄сампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча вимуттисампанно вимуттисампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, ова̄дако вин̃н̃а̄пако сандассако сама̄дапако самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣна’’’нти? ‘‘пун̣н̣о на̄ма, бханте, а̄йасма̄ манта̄н̣ипутто джа̄тибхӯмийам̣ джа̄тибхӯмака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣ евам̣ самбха̄вито – ‘аттана̄ ча аппиччхо аппиччхакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄, аттана̄ ча сантут̣т̣хо…пе… ова̄дако вин̃н̃а̄пако сандассако сама̄дапако самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣна’’’нти.

253. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато авидӯре нисинно хоти. атха кхо а̄йасмато са̄рипуттасса етадахоси – ‘‘ла̄бха̄ а̄йасмато пун̣н̣асса манта̄н̣ипуттасса, суладдхала̄бха̄ а̄йасмато пун̣н̣асса манта̄н̣ипуттасса, йасса вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ саттху саммукха̄ анумасса анумасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, тан̃ча саттха̄ аббханумодати. аппева на̄ма майампи када̄чи карахачи а̄йасмата̄ пун̣н̣ена манта̄н̣ипуттена саддхим̣ сама̄гаччхеййа̄ма [сама̄гамам̣ гаччхеййа (ка.)], аппева на̄ма сийа̄ кочидева катха̄салла̄по’’ти.

254. атха кхо бхагава̄ ра̄джагахе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена са̄ваттхи тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена са̄ваттхи тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. ассоси кхо а̄йасма̄ пун̣н̣о манта̄н̣ипутто – ‘‘бхагава̄ кира са̄ваттхим̣ ануппатто; са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме’’ти.

255. атха кхо а̄йасма̄ пун̣н̣о манта̄н̣ипутто сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена са̄ваттхи тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена са̄ваттхи джетаванам̣ ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄мо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ пун̣н̣ам̣ манта̄н̣ипуттам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо а̄йасма̄ пун̣н̣о манта̄н̣ипутто бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена андхаванам̣ тенупасан̇ками дива̄виха̄ра̄йа.

256. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘йасса кхо твам̣, а̄вусо са̄рипутта, пун̣н̣асса на̄ма бхиккхуно манта̄н̣ипуттасса абхин̣хам̣ киттайама̄но ахоси, со бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена андхаванам̣ тена пакканто дива̄виха̄ра̄йа̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто тарама̄нарӯпо нисӣданам̣ а̄да̄йа а̄йасмантам̣ пун̣н̣ам̣ манта̄н̣ипуттам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи сӣса̄нулокӣ. атха кхо а̄йасма̄ пун̣н̣о манта̄н̣ипутто андхаванам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле дива̄виха̄рам̣ нисӣди. а̄йасма̄пи кхо са̄рипутто андхаванам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле дива̄виха̄рам̣ нисӣди.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена̄йасма̄ пун̣н̣о манта̄н̣ипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ пун̣н̣ена манта̄н̣ипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ пун̣н̣ам̣ манта̄н̣ипуттам̣ етадавоча –

257. ‘‘бхагавати но, а̄вусо, брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘евама̄вусо’’ти.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, сӣлависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо, читтависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, дит̣т̣хивисуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо, кан̇кха̄витаран̣ависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо, пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, н̃а̄н̣адассанависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, сӣлависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси. ‘ким̣ пана̄вусо, читтависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси. ‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, дит̣т̣хивисуддхаттхам̣…пе… кан̇кха̄витаран̣ависуддхаттхам̣…пе… магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхаттхам̣…пе… пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхаттхам̣…пе… ким̣ ну кхо, а̄вусо, н̃а̄н̣адассанависуддхаттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣ а̄вусо’ти вадеси. киматтхам̣ чараха̄вусо, бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘анупа̄да̄паринибба̄наттхам̣ кхо, а̄вусо, бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, сӣлависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо, читтависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, дит̣т̣хивисуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо кан̇кха̄витаран̣ависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо, пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, н̃а̄н̣адассанависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо, ан̃н̃атра имехи дхаммехи анупа̄да̄паринибба̄на’’нти?

‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, сӣлависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’нти ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси. ‘ким̣ пана̄вусо, читтависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’нти ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси. ‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, дит̣т̣хивисуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’нти…пе… кан̇кха̄витаран̣ависуддхи… магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхи… пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхи… ‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, н̃а̄н̣адассанависуддхи анупа̄да̄паринибба̄на’нти ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси. ‘ким̣ пана̄вусо, ан̃н̃атра имехи дхаммехи анупа̄да̄паринибба̄на’нти ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси. йатха̄катхам̣ пана̄вусо, имасса бха̄ситасса аттхо дат̣т̣хаббо’’ти?

258. ‘‘сӣлависуддхим̣ че, а̄вусо, бхагава̄ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа, саупа̄да̄нам̣йева сама̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа [пан̃н̃а̄песса (сӣ. сйа̄.) еваман̃н̃аттхапи]. читтависуддхим̣ че, а̄вусо, бхагава̄ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа, саупа̄да̄нам̣йева сама̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа. дит̣т̣хивисуддхим̣ че, а̄вусо, бхагава̄ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа, саупа̄да̄нам̣йева сама̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа. кан̇кха̄витаран̣ависуддхим̣ че, а̄вусо, бхагава̄ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа, саупа̄да̄нам̣йева сама̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа. магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхим̣ че, а̄вусо, бхагава̄ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа, саупа̄да̄нам̣йева сама̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа. пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхим̣ че, а̄вусо, бхагава̄ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа, саупа̄да̄нам̣йева сама̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа. н̃а̄н̣адассанависуддхим̣ че, а̄вусо, бхагава̄ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа, саупа̄да̄нам̣йева сама̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ пан̃н̃апеййа. ан̃н̃атра че, а̄вусо, имехи дхаммехи анупа̄да̄паринибба̄нам̣ абхависса, путхуджджано паринибба̄йеййа. путхуджджано хи, а̄вусо, ан̃н̃атра имехи дхаммехи. тена ха̄вусо, упамам̣ те карисса̄ми; упама̄йапидхекачче вин̃н̃ӯ пуриса̄ бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нанти.

259. ‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, ран̃н̃о пасенадисса косаласса са̄ваттхийам̣ пат̣ивасантасса са̄кете кин̃чидева ачча̄йикам̣ каран̣ӣйам̣ уппаджджеййа. тасса антара̄ ча са̄ваттхим̣ антара̄ ча са̄кетам̣ сатта ратхавинӣта̄ни упат̣т̣хапеййум̣. атха кхо, а̄вусо, ра̄джа̄ пасенади косало са̄ваттхийа̄ никкхамитва̄ антепурадва̄ра̄ пат̣хамам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухеййа, пат̣хамена ратхавинӣтена дутийам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣еййа, пат̣хамам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджеййа дутийам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухеййа. дутийена ратхавинӣтена татийам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣еййа, дутийам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджеййа, татийам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухеййа. татийена ратхавинӣтена чатуттхам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣еййа, татийам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджеййа, чатуттхам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухеййа. чатуттхена ратхавинӣтена пан̃чамам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣еййа, чатуттхам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджеййа, пан̃чамам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухеййа. пан̃чамена ратхавинӣтена чхат̣т̣хам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣еййа, пан̃чамам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджеййа, чхат̣т̣хам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухеййа. чхат̣т̣хена ратхавинӣтена саттамам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣еййа, чхат̣т̣хам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджеййа, саттамам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухеййа. саттамена ратхавинӣтена са̄кетам̣ анупа̄пун̣еййа антепурадва̄рам̣. таменам̣ антепурадва̄рагатам̣ сама̄нам̣ митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘имина̄ твам̣, маха̄ра̄джа, ратхавинӣтена са̄ваттхийа̄ са̄кетам̣ ануппатто антепурадва̄ра’нти? катхам̣ бйа̄карама̄но ну кхо, а̄вусо, ра̄джа̄ пасенади косало самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа̄’’ти?

‘‘евам̣ бйа̄карама̄но кхо, а̄вусо, ра̄джа̄ пасенади косало самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа – ‘идха ме са̄ваттхийам̣ пат̣ивасантасса са̄кете кин̃чидева ачча̄йикам̣ каран̣ӣйам̣ уппаджджи [уппаджджати (ка.)]. тасса ме антара̄ ча са̄ваттхим̣ антара̄ ча са̄кетам̣ сатта ратхавинӣта̄ни упат̣т̣хапесум̣. атха кхва̄хам̣ са̄ваттхийа̄ никкхамитва̄ антепурадва̄ра̄ пат̣хамам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухим̣. пат̣хамена ратхавинӣтена дутийам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣им̣, пат̣хамам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджим̣ дутийам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухим̣. дутийена ратхавинӣтена татийам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣им̣, дутийам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджим̣, татийам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухим̣. татийена ратхавинӣтена чатуттхам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣им̣, татийам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджим̣, чатуттхам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухим̣. чатуттхена ратхавинӣтена пан̃чамам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣им̣, чатуттхам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджим̣, пан̃чамам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухим̣. пан̃чамена ратхавинӣтена чхат̣т̣хам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣им̣, пан̃чамам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджим̣, чхат̣т̣хам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухим̣. чхат̣т̣хена ратхавинӣтена саттамам̣ ратхавинӣтам̣ па̄пун̣им̣, чхат̣т̣хам̣ ратхавинӣтам̣ виссаджджим̣, саттамам̣ ратхавинӣтам̣ абхирухим̣. саттамена ратхавинӣтена са̄кетам̣ ануппатто антепурадва̄ра’нти. евам̣ бйа̄карама̄но кхо, а̄вусо, ра̄джа̄ пасенади косало самма̄ бйа̄карама̄но бйа̄кареййа̄’’ти.

‘‘евамева кхо, а̄вусо, сӣлависуддхи йа̄вадева читтависуддхаттха̄, читтависуддхи йа̄вадева дит̣т̣хивисуддхаттха̄, дит̣т̣хивисуддхи йа̄вадева кан̇кха̄витаран̣ависуддхаттха̄, кан̇кха̄витаран̣ависуддхи йа̄вадева магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхаттха̄, магга̄магган̃а̄н̣адассанависуддхи йа̄вадева пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхаттха̄, пат̣ипада̄н̃а̄н̣адассанависуддхи йа̄вадева н̃а̄н̣адассанависуддхаттха̄, н̃а̄н̣адассанависуддхи йа̄вадева анупа̄да̄паринибба̄наттха̄. анупа̄да̄паринибба̄наттхам̣ кхо, а̄вусо, бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти.

260. евам̣ вутте, а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ пун̣н̣ам̣ манта̄н̣ипуттам̣ етадавоча – ‘‘кона̄мо а̄йасма̄, катхан̃ча пана̄йасмантам̣ сабрахмача̄рӣ джа̄нантӣ’’ти? ‘‘пун̣н̣оти кхо ме, а̄вусо, на̄мам̣; манта̄н̣ипуттоти ча пана мам̣ сабрахмача̄рӣ джа̄нантӣ’’ти. ‘‘аччхарийам̣, а̄вусо, аббхутам̣, а̄вусо! йатха̄ там̣ сутавата̄ са̄вакена саммадева саттхуса̄санам̣ а̄джа̄нантена, евамева а̄йасмата̄ пун̣н̣ена манта̄н̣ипуттена гамбхӣра̄ гамбхӣрапан̃ха̄ анумасса анумасса бйа̄ката̄. ла̄бха̄ сабрахмача̄рӣнам̣, суладдхала̄бха̄ сабрахмача̄рӣнам̣, йе а̄йасмантам̣ пун̣н̣ам̣ манта̄н̣ипуттам̣ лабханти дассана̄йа, лабханти пайирӯпа̄сана̄йа. челан̣д̣укена [челан̣д̣акена (ка.), челан̣д̣упекена (?)] чепи сабрахмача̄рӣ а̄йасмантам̣ пун̣н̣ам̣ манта̄н̣ипуттам̣ муддхана̄ парихаранта̄ лабхеййум̣ дассана̄йа, лабхеййум̣ пайирӯпа̄сана̄йа, тесампи ла̄бха̄ тесампи суладдхам̣, амха̄кампи ла̄бха̄ амха̄кампи суладдхам̣, йе майам̣ а̄йасмантам̣ пун̣н̣ам̣ манта̄н̣ипуттам̣ лабха̄ма дассана̄йа, лабха̄ма пайирӯпа̄сана̄йа̄’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ пун̣н̣о манта̄н̣ипутто а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘ко на̄мо а̄йасма̄, катхан̃ча пана̄йасмантам̣ сабрахмача̄рӣ джа̄нантӣ’’ти? ‘‘упатиссоти кхо ме, а̄вусо, на̄мам̣; са̄рипуттоти ча пана мам̣ сабрахмача̄рӣ джа̄нантӣ’’ти. ‘‘саттхукаппена вата кира, бхо [кхо (ка.)], са̄вакена саддхим̣ мантайама̄на̄ на джа̄нимха – ‘а̄йасма̄ са̄рипутто’ти. саче хи майам̣ джа̄неййа̄ма ‘а̄йасма̄ са̄рипутто’ти, еттакампи но наппат̣ибха̄сеййа [наппат̣ибхеййа (?)]. аччхарийам̣, а̄вусо, аббхутам̣, а̄вусо! йатха̄ там̣ сутавата̄ са̄вакена саммадева саттхуса̄санам̣ а̄джа̄нантена, евамева а̄йасмата̄ са̄рипуттена гамбхӣра̄ гамбхӣрапан̃ха̄ анумасса анумасса пуччхита̄. ла̄бха̄ сабрахмача̄рӣнам̣ суладдхала̄бха̄ сабрахмача̄рӣнам̣, йе а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ лабханти дассана̄йа, лабханти пайирӯпа̄сана̄йа. челан̣д̣укена чепи сабрахмача̄рӣ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ муддхана̄ парихаранта̄ лабхеййум̣ дассана̄йа, лабхеййум̣ пайирӯпа̄сана̄йа, тесампи ла̄бха̄ тесампи суладдхам̣, амха̄кампи ла̄бха̄ амха̄кампи суладдхам̣, йе майам̣ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ лабха̄ма дассана̄йа, лабха̄ма пайирӯпа̄сана̄йа̄’’ти.

итиха те убхопи маха̄на̄га̄ ан̃н̃аман̃н̃асса субха̄ситам̣ саманумодим̣сӯти.

ратхавинӣтасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ чатуттхам̣.

5. нива̄пасуттам̣