7. чӯл̣ахаттхипадопамасуттам̣

288. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о саббасетена вал̣ава̄бхиратхена [вал̣абхӣратхена (сӣ. пӣ.)] са̄ваттхийа̄ ниййа̄ти дива̄дивасса. аддаса̄ кхо джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о пилотикам̣ парибба̄джакам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на пилотикам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча –

‘‘ханда, куто ну бхавам̣ ваччха̄йано а̄гаччхати дива̄дивасса̄’’ти?

‘‘ито хи кхо ахам̣, бхо, а̄гаччха̄ми саман̣асса готамасса сантика̄’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃ати, бхавам̣ ваччха̄йано, саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄веййаттийам̣?

‘‘пан̣д̣ито ман̃н̃е’’ти.

‘‘ко ча̄хам̣, бхо, ко ча саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄веййаттийам̣ джа̄нисса̄ми! сопи нӯнасса та̄дисова йо саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄веййаттийам̣ джа̄неййа̄’’ти.

‘‘ул̣а̄ра̄йа кхалу бхавам̣ ваччха̄йано саман̣ам̣ готамам̣ пасам̣са̄йа пасам̣сатӣ’’ти.

‘‘ко ча̄хам̣, бхо, ко ча саман̣ам̣ готамам̣ пасам̣сисса̄ми?

‘‘пасаттхапасаттхова со бхавам̣ готамо сет̣т̣хо деваманусса̄на’’нти.

‘‘кам̣ пана бхавам̣ ваччха̄йано аттхавасам̣ сампассама̄но саман̣е готаме евам̣ абхиппасанно’’ти [абхиппасанно хотӣти (сйа̄.)]?

‘‘сеййатха̄пи, бхо, кусало на̄гаванико на̄гаванам̣ пависеййа. со пассеййа на̄гаване махантам̣ хаттхипадам̣, дӣгхато ча а̄йатам̣, тирийан̃ча виттхатам̣. со нит̣т̣хам̣ гаччхеййа – ‘маха̄ вата, бхо, на̄го’ти. евамева кхо ахам̣, бхо, йато аддасам̣ саман̣е готаме чатта̄ри пада̄ни атха̄хам̣ нит̣т̣хамагамам̣ – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

289. ‘‘катама̄ни чатта̄ри? идха̄хам̣, бхо, пасса̄ми екачче кхаттийапан̣д̣ите нипун̣е катапараппава̄де ва̄лаведхирӯпе, те бхинданта̄ [вобхинданта̄ (сӣ. пӣ.) ви + ава + бхинданта̄] ман̃н̃е чаранти пан̃н̃а̄гатена дит̣т̣хигата̄ни. те сун̣анти – ‘саман̣о кхалу, бхо, готамо амукам̣ на̄ма га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ осариссатӣ’ти. те пан̃хам̣ абхисан̇кхаронти – ‘имам̣ майам̣ пан̃хам̣ саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ пуччхисса̄ма. евам̣ че но пут̣т̣хо евам̣ бйа̄кариссати, евамасса майам̣ ва̄дам̣ а̄ропесса̄ма. евам̣ чепи но пут̣т̣хо евам̣ бйа̄кариссати, евамписса майам̣ ва̄дам̣ а̄ропесса̄ма̄’ти. те сун̣анти – ‘саман̣о кхалу, бхо, готамо амукам̣ на̄ма га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ осат̣о’ти. те йена саман̣о готамо тенупасан̇каманти. те саман̣о готамо дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. те саман̣ена готамена дхаммийа̄ катха̄йа сандассита̄ сама̄дапита̄ самуттеджита̄ сампахам̣сита̄ на чева саман̣ам̣ готамам̣ пан̃хам̣ пуччханти, кутосса [кутасса (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ва̄дам̣ а̄ропессанти? ан̃н̃адаттху саман̣ассева готамасса са̄вака̄ сампаджджанти. йада̄хам̣, бхо, саман̣е готаме имам̣ пат̣хамам̣ падам̣ аддасам̣ атха̄хам̣ нит̣т̣хамагамам̣ – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

‘‘пуна чапара̄хам̣, бхо, пасса̄ми идхекачче бра̄хман̣апан̣д̣ите…пе… гахапатипан̣д̣ите…пе… саман̣апан̣д̣ите нипун̣е катапараппава̄де ва̄лаведхирӯпе те бхинданта̄ ман̃н̃е чаранти пан̃н̃а̄гатена дит̣т̣хигата̄ни. те сун̣анти – ‘саман̣о кхалу бхо готамо амукам̣ на̄ма га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ осариссатӣ’ти. те пан̃хам̣ абхисан̇кхаронти ‘имам̣ майам̣ пан̃хам̣ саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ пуччхисса̄ма. евам̣ че но пут̣т̣хо евам̣ бйа̄кариссати, евамасса майам̣ ва̄дам̣ а̄ропесса̄ма. евам̣ чепи но пут̣т̣хо евам̣ бйа̄кариссати, евам̣писса майам̣ ва̄дам̣ а̄ропесса̄ма̄’ти. те сун̣анти ‘саман̣о кхалу бхо готамо амукам̣ на̄ма га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ осат̣о’ти. те йена саман̣о готамо тенупасан̇каманти. те саман̣о готамо дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. те саман̣ена готамена дхаммийа̄ катха̄йа сандассита̄ сама̄дапита̄ самуттеджита̄ сампахам̣сита̄ на чева саман̣ам̣ готамам̣ пан̃хам̣ пуччханти, кутосса ва̄дам̣ а̄ропессанти? ан̃н̃адаттху саман̣ам̣йева готамам̣ ока̄сам̣ йа̄чанти ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа. те саман̣о готамо пабба̄джети [пабба̄джети упасампа̄дети (сӣ.)]. те таттха паббаджита̄ сама̄на̄ вӯпакат̣т̣ха̄ аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихаранта̄ начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти. те евама̄хам̣су – ‘манам̣ вата, бхо, анасса̄ма, манам̣ вата, бхо, панасса̄ма; майан̃хи пуббе ассаман̣а̄ва сама̄на̄ саман̣амха̄ти пат̣иджа̄нимха, абра̄хман̣а̄ва сама̄на̄ бра̄хман̣амха̄ти пат̣иджа̄нимха, анарахантова сама̄на̄ арахантамха̄ти пат̣иджа̄нимха. ида̄ни кхомха саман̣а̄, ида̄ни кхомха бра̄хман̣а̄, ида̄ни кхомха араханто’ти. йада̄хам̣, бхо, саман̣е готаме имам̣ чатуттхам̣ падам̣ аддасам̣ атха̄хам̣ нит̣т̣хамагамам̣ – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’’’ти.

‘‘йато кхо ахам̣, бхо, саман̣е готаме има̄ни чатта̄ри пада̄ни аддасам̣ атха̄хам̣ нит̣т̣хамагамам̣ – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’’’ти.

290. евам̣ вутте, джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о саббасета̄ вал̣ава̄бхиратха̄ орохитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ тиккхаттум̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса; намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса; намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса. аппева на̄ма майампи када̄чи карахачи тена бхота̄ готамена саддхим̣ сама̄гаччхеййа̄ма, аппева на̄ма сийа̄ кочидева катха̄салла̄по’’ти! атха кхо джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о йа̄ватако ахоси пилотикена парибба̄джакена саддхим̣ катха̄салла̄по там̣ саббам̣ бхагавато а̄рочеси. евам̣ вутте, бхагава̄ джа̄н̣уссон̣им̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘на кхо, бра̄хман̣а, етта̄вата̄ хаттхипадопамо виттха̄рена парипӯро хоти. апи ча, бра̄хман̣а, йатха̄ хаттхипадопамо виттха̄рена парипӯро хоти там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –

291. ‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, на̄гаванико на̄гаванам̣ пависеййа. со пассеййа на̄гаване махантам̣ хаттхипадам̣, дӣгхато ча а̄йатам̣, тирийан̃ча виттхатам̣. йо хоти кусало на̄гаванико нева та̄ва нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘маха̄ вата, бхо, на̄го’ти. там̣ кисса хету? санти хи, бра̄хман̣а, на̄гаване ва̄маника̄ на̄ма хаттхинийо маха̄пада̄, та̄сам̣ петам̣ падам̣ асса̄ти.

‘‘со таманугаччхати. таманугаччханто пассати на̄гаване махантам̣ хаттхипадам̣, дӣгхато ча а̄йатам̣, тирийан̃ча виттхатам̣, учча̄ ча нисевитам̣. йо хоти кусало на̄гаванико нева та̄ва нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘маха̄ вата, бхо, на̄го’ти. там̣ кисса хету? санти хи, бра̄хман̣а, на̄гаване учча̄ ка̄л̣а̄рика̄ на̄ма хаттхинийо маха̄пада̄, та̄сам̣ петам̣ падам̣ асса̄ти.

‘‘со таманугаччхати. таманугаччханто пассати на̄гаване махантам̣ хаттхипадам̣, дӣгхато ча а̄йатам̣, тирийан̃ча виттхатам̣, учча̄ ча нисевитам̣, учча̄ ча дантехи а̄ран̃джита̄ни. йо хоти кусало на̄гаванико нева та̄ва нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘маха̄ вата, бхо, на̄го’ти. там̣ кисса хету? санти хи, бра̄хман̣а, на̄гаване учча̄ кан̣ерука̄ на̄ма хаттхинийо маха̄пада̄, та̄сам̣ петам̣ падам̣ асса̄ти.

‘‘со таманугаччхати. таманугаччханто пассати на̄гаване махантам̣ хаттхипадам̣, дӣгхато ча а̄йатам̣, тирийан̃ча виттхатам̣, учча̄ ча нисевитам̣, учча̄ ча дантехи а̄ран̃джита̄ни, учча̄ ча са̄кха̄бхан̇гам̣. тан̃ча на̄гам̣ пассати руккхамӯлагатам̣ ва̄ аббхока̄сагатам̣ ва̄ гаччхантам̣ ва̄ тит̣т̣хантам̣ ва̄ нисиннам̣ ва̄ нипаннам̣ ва̄. со нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘айамева со маха̄на̄го’ти.

‘‘евамева кхо, бра̄хман̣а, идха татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣; кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. там̣ дхаммам̣ сун̣а̄ти гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ куле пачча̄джа̄то. со там̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхати. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхати – ‘самба̄дхо гхара̄ва̄со раджопатхо, аббхока̄со паббаджджа̄. найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’нти. со апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати.

292. ‘‘со евам̣ паббаджито сама̄но бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати.

‘‘адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ. атхенена сучибхӯтена аттана̄ вихарати.

‘‘абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ хоти а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄.

‘‘муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти саччава̄дӣ саччасандхо тхето [т̣хето (сйа̄. кам̣.)] паччайико ависам̣ва̄дако локасса.

‘‘писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, ито сутва̄ на амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ на имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄ сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ, нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣.

293. ‘‘со бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато хоти, екабхаттико хоти раттӯпарато, вирато вика̄лабходжана̄, наччагӣтава̄дитависӯкадассана̄ пат̣ивирато хоти, ма̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти, учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато хоти, джа̄тарӯпараджатапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, а̄макадхан̃н̃апат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, а̄макамам̣сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, иттхикума̄рикапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, аджел̣акапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, куккут̣асӯкарапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, хаттхигава̄ссавал̣ава̄пат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, дӯтеййапахин̣агамана̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти, кайавиккайа̄ пат̣ивирато хоти, тула̄кӯт̣акам̣сакӯт̣ама̄накӯт̣а̄ пат̣ивирато хоти, уккот̣анаван̃чананикатиса̄чийога̄ пат̣ивирато хоти, чхеданавадхабандханавипара̄мосаа̄лопасахаса̄ка̄ра̄ [са̄хаса̄ка̄ра̄ (ка.)] пат̣ивирато хоти [имасса анантарам̣ ‘‘со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведетӣ’’ти вачанам̣ дӣгханика̄йе а̄гатам̣, там̣ идха сантосакатха̄васа̄не а̄гатам̣, са̄ ча сантосакатха̄ таттха сатисампаджан̃н̃а̄нантарамева а̄гата̄].

294. ‘‘со сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати сама̄да̄йева паккамати. сеййатха̄пи на̄ма паккхӣ сакун̣о йена йенева д̣ети сапаттабха̄рова д̣ети, евамева бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати сама̄да̄йева паккамати. со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведети.

295. ‘‘со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣ тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣ тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. со имина̄ арийена индрийасам̣варена саманна̄гато аджджхаттам̣ абйа̄секасукхам̣ пат̣исам̣ведети.

‘‘со абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сам̣гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти.

296. ‘‘со имина̄ ча арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато, (има̄йа ча арийа̄йа сантут̣т̣хийа̄ саманна̄гато) [( ) еттхантаре па̄т̣хо идха надиссати, чатуккан̇гуттаре пана имасмим̣ т̣ха̄не диссати, ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су ча тадаттхо пака̄сито. тасма̄ со еттха пат̣ӣпӯрито] имина̄ ча арийена индрийасам̣варена саманна̄гато, имина̄ ча арийена сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄, уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа, паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети. бйа̄па̄даппадосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ бйа̄па̄даппадоса̄ читтам̣ парисодхети. тхинамиддхам̣ паха̄йа вигататхинамиддхо вихарати а̄локасан̃н̃ӣ сато сампаджа̄но, тхинамиддха̄ читтам̣ парисодхети. уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати, аджджхаттам̣ вӯпасантачитто уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети. вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети.

297. ‘‘со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идампи вуччати, бра̄хман̣а, татха̄гатападам̣ итипи, татха̄гатанисевитам̣ итипи, татха̄гата̄ран̃джитам̣ итипи. на твева та̄ва арийаса̄вако нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идампи вуччати, бра̄хман̣а…пе… суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идампи вуччати, бра̄хман̣а…пе… суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄, пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄, адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идампи вуччати, бра̄хман̣а, татха̄гатападам̣ итипи, татха̄гатанисевитам̣ итипи, татха̄гата̄ран̃джитам̣ итипи. на твева та̄ва арийаса̄вако нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

298. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣, двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. идампи вуччати, бра̄хман̣а, татха̄гатападам̣ итипи, татха̄гатанисевитам̣ итипи, татха̄гата̄ран̃джитам̣ итипи. на твева та̄ва арийаса̄вако нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. идампи вуччати, бра̄хман̣а, татха̄гатападам̣ итипи, татха̄гатанисевитам̣ итипи, татха̄гата̄ран̃джитам̣ итипи. на твева та̄ва арийаса̄вако нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

299. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. идампи вуччати, бра̄хман̣а, татха̄гатападам̣ итипи, татха̄гатанисевитам̣ итипи, татха̄гата̄ран̃джитам̣ итипи. на твева та̄ва арийаса̄вако нит̣т̣хам̣ гато хоти, апи ча кхо нит̣т̣хам̣ гаччхати – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти.

‘‘тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. идампи вуччати, бра̄хман̣а, татха̄гатападам̣ итипи, татха̄гатанисевитам̣ итипи, татха̄гата̄ран̃джитам̣ итипи. етта̄вата̄ кхо, бра̄хман̣а, арийаса̄вако нит̣т̣хам̣ гато хоти – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо, суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’ти. етта̄вата̄ кхо, бра̄хман̣а, хаттхипадопамо виттха̄рена парипӯро хотӣ’’ти.

евам̣ вутте, джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.

чӯл̣ахаттхипадопамасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.