6. па̄сара̄сисуттам̣

272. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавочум̣ – ‘‘чирассута̄ но, а̄вусо а̄нанда, бхагавато саммукха̄ дхаммӣ катха̄. са̄дху майам̣, а̄вусо а̄нанда, лабхеййа̄ма бхагавато саммукха̄ дхаммим̣ катхам̣ савана̄йа̄’’ти. ‘‘тена ха̄йасманто йена раммакасса бра̄хман̣асса ассамо тенупасан̇каматха; аппева на̄ма лабхеййа̄тха бхагавато саммукха̄ дхаммим̣ катхам̣ савана̄йа̄’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса паччассосум̣.

атха кхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘а̄йа̄ма̄нанда, йена пубба̄ра̄мо мига̄рама̄тупа̄са̄до тенупасан̇камисса̄ма дива̄виха̄ра̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси. атха кхо бхагава̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ йена пубба̄ра̄мо мига̄рама̄тупа̄са̄до тенупасан̇ками дива̄виха̄ра̄йа. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘а̄йа̄ма̄нанда, йена пуббакот̣т̣хако тенупасан̇камисса̄ма гатта̄ни парисин̃читу’’нти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси.

273. атха кхо бхагава̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ йена пуббакот̣т̣хако тенупасан̇ками гатта̄ни парисин̃читум̣. пуббакот̣т̣хаке гатта̄ни парисин̃читва̄ паччуттаритва̄ екачӣваро ат̣т̣ха̄си гатта̄ни пубба̄пайама̄но. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, бханте, раммакасса бра̄хман̣асса ассамо авидӯре. раман̣ӣйо, бханте, раммакасса бра̄хман̣асса ассамо; па̄са̄дико, бханте, раммакасса бра̄хман̣асса ассамо. са̄дху, бханте, бхагава̄ йена раммакасса бра̄хман̣асса ассамо тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо бхагава̄ йена раммакасса бра̄хман̣асса ассамо тенупасан̇ками. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ раммакасса бра̄хман̣асса ассаме дхаммийа̄ катха̄йа саннисинна̄ хонти. атха кхо бхагава̄ бахидва̄ракот̣т̣хаке ат̣т̣ха̄си катха̄парийоса̄нам̣ а̄гамайама̄но. атха кхо бхагава̄ катха̄парийоса̄нам̣ видитва̄ укка̄ситва̄ аггал̣ам̣ а̄кот̣еси. виварим̣су кхо те бхиккхӯ бхагавато два̄рам̣. атха кхо бхагава̄ раммакасса бра̄хман̣асса ассамам̣ пависитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ка̄йануттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄? ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти? ‘‘бхагавантамева кхо но, бханте, а̄раббха дхаммӣ катха̄ виппаката̄, атха бхагава̄ ануппатто’’ти. ‘‘са̄дху, бхиккхаве! етам̣ кхо, бхиккхаве, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄нам̣ йам̣ тумхе дхаммийа̄ катха̄йа саннисӣдеййа̄тха. саннипатита̄нам̣ во, бхиккхаве, двайам̣ каран̣ӣйам̣ – дхаммӣ ва̄ катха̄, арийо ва̄ тун̣хӣбха̄во’’.

274. ‘‘двема̄, бхиккхаве, парийесана̄ – арийа̄ ча парийесана̄, анарийа̄ ча парийесана̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, анарийа̄ парийесана̄? идха, бхиккхаве, екаччо аттана̄ джа̄тидхаммо сама̄но джа̄тидхаммам̣йева парийесати, аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но джара̄дхаммам̣йева парийесати, аттана̄ бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхидхаммам̣йева парийесати, аттана̄ маран̣адхаммо сама̄но маран̣адхаммам̣йева парийесати, аттана̄ сокадхаммо сама̄но сокадхаммам̣йева парийесати, аттана̄ сам̣килесадхаммо сама̄но сам̣килесадхаммам̣йева парийесати.

‘‘кин̃ча, бхиккхаве, джа̄тидхаммам̣ вадетха? путтабхарийам̣, бхиккхаве, джа̄тидхаммам̣, да̄сида̄сам̣ джа̄тидхаммам̣, аджел̣акам̣ джа̄тидхаммам̣, куккут̣асӯкарам̣ джа̄тидхаммам̣, хаттхигава̄ссавал̣авам̣ джа̄тидхаммам̣, джа̄тарӯпараджатам̣ джа̄тидхаммам̣. джа̄тидхамма̄ хете, бхиккхаве, упадхайо. еттха̄йам̣ гатхито [гадхӣто (сйа̄. ка.)] муччхито аджджха̄панно аттана̄ джа̄тидхаммо сама̄но джа̄тидхаммам̣йева парийесати.

‘‘кин̃ча, бхиккхаве, джара̄дхаммам̣ вадетха? путтабхарийам̣, бхиккхаве, джара̄дхаммам̣, да̄сида̄сам̣ джара̄дхаммам̣, аджел̣акам̣ джара̄дхаммам̣, куккут̣асӯкарам̣ джара̄дхаммам̣, хаттхигава̄ссавал̣авам̣ джара̄дхаммам̣, джа̄тарӯпараджатам̣ джара̄дхаммам̣. джара̄дхамма̄ хете, бхиккхаве, упадхайо. еттха̄йам̣ гатхито муччхито аджджха̄панно аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но джара̄дхаммам̣йева парийесати.

‘‘кин̃ча, бхиккхаве, бйа̄дхидхаммам̣ вадетха? путтабхарийам̣, бхиккхаве, бйа̄дхидхаммам̣, да̄сида̄сам̣ бйа̄дхидхаммам̣, аджел̣акам̣ бйа̄дхидхаммам̣, куккут̣асӯкарам̣ бйа̄дхидхаммам̣, хаттхигава̄ссавал̣авам̣ бйа̄дхидхаммам̣. бйа̄дхидхамма̄ хете, бхиккхаве, упадхайо. еттха̄йам̣ гатхито муччхито аджджха̄панно аттана̄ бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхидхаммам̣йева парийесати.

‘‘кин̃ча, бхиккхаве, маран̣адхаммам̣ вадетха? путтабхарийам̣, бхиккхаве, маран̣адхаммам̣, да̄сида̄сам̣ маран̣адхаммам̣, аджел̣акам̣ маран̣адхаммам̣, куккут̣асӯкарам̣ маран̣адхаммам̣, хаттхигава̄ссавал̣авам̣ маран̣адхаммам̣. маран̣адхамма̄ хете, бхиккхаве, упадхайо. еттха̄йам̣ гатхито муччхито аджджха̄панно аттана̄ маран̣адхаммо сама̄но маран̣адхаммам̣йева парийесати.

‘‘кин̃ча, бхиккхаве, сокадхаммам̣ вадетха? путтабхарийам̣, бхиккхаве, сокадхаммам̣, да̄сида̄сам̣ сокадхаммам̣, аджел̣акам̣ сокадхаммам̣, куккут̣асӯкарам̣ сокадхаммам̣, хаттхигава̄ссавал̣авам̣ сокадхаммам̣. сокадхамма̄ хете, бхиккхаве, упадхайо. еттха̄йам̣ гатхито муччхито аджджха̄панно аттана̄ сокадхаммо сама̄но сокадхаммам̣йева парийесати.

‘‘кин̃ча, бхиккхаве, сам̣килесадхаммам̣ вадетха? путтабхарийам̣, бхиккхаве, сам̣килесадхаммам̣, да̄сида̄сам̣ сам̣килесадхаммам̣, аджел̣акам̣ сам̣килесадхаммам̣, куккут̣асӯкарам̣ сам̣килесадхаммам̣, хаттхигава̄ссавал̣авам̣ сам̣килесадхаммам̣, джа̄тарӯпараджатам̣ сам̣килесадхаммам̣. сам̣килесадхамма̄ хете, бхиккхаве, упадхайо. еттха̄йам̣ гатхито муччхито аджджха̄панно аттана̄ сам̣килесадхаммо сама̄но сам̣килесадхаммам̣йева парийесати. айам̣, бхиккхаве, анарийа̄ парийесана̄.

275. ‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, арийа̄ парийесана̄? идха, бхиккхаве, екаччо аттана̄ джа̄тидхаммо сама̄но джа̄тидхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджа̄там̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесати, аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но джара̄дхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджарам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесати, аттана̄ бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхидхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ абйа̄дхим̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесати, аттана̄ маран̣адхаммо сама̄но маран̣адхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аматам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесати, аттана̄ сокадхаммо сама̄но сокадхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ асокам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесати, аттана̄ сам̣килесадхаммо сама̄но сам̣килесадхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ асам̣килит̣т̣хам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесати. айам̣, бхиккхаве, арийа̄ парийесана̄.

276. ‘‘ахампи судам̣, бхиккхаве, пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхо бодхисаттова сама̄но аттана̄ джа̄тидхаммо сама̄но джа̄тидхаммам̣йева парийеса̄ми, аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но джара̄дхаммам̣йева парийеса̄ми, аттана̄ бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхидхаммам̣йева парийеса̄ми, аттана̄ маран̣адхаммо сама̄но маран̣адхаммам̣йева парийеса̄ми, аттана̄ сокадхаммо сама̄но сокадхаммам̣йева парийеса̄ми, аттана̄ сам̣килесадхаммо сама̄но сам̣килесадхаммам̣йева парийеса̄ми. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘ким̣ ну кхо ахам̣ аттана̄ джа̄тидхаммо сама̄но джа̄тидхаммам̣йева парийеса̄ми, аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но…пе… бйа̄дхидхаммо сама̄но… маран̣адхаммо сама̄но… сокадхаммо сама̄но… аттана̄ сам̣килесадхаммо сама̄но сам̣килесадхаммам̣йева парийеса̄ми? йам̣нӯна̄хам̣ аттана̄ джа̄тидхаммо сама̄но джа̄тидхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджа̄там̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесеййам̣, аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но джара̄дхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджарам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесеййам̣, аттана̄ бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхидхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ абйа̄дхим̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесеййам̣, аттана̄ маран̣адхаммо сама̄но маран̣адхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аматам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесеййам̣, аттана̄ сокадхаммо сама̄но сокадхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ асокам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесеййам̣, аттана̄ сам̣килесадхаммо сама̄но сам̣килесадхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ асам̣килит̣т̣хам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесеййа’нти.

277. ‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, апарена самайена дахарова сама̄но сусука̄л̣акесо, бхадрена йоббанена саманна̄гато пат̣хамена вайаса̄ ака̄мака̄нам̣ ма̄та̄питӯнам̣ ассумукха̄нам̣ руданта̄нам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджим̣. со евам̣ паббаджито сама̄но ким̣ кусалагавесӣ [ким̣кусалам̣гавесӣ (ка.)] ануттарам̣ сантиварападам̣ парийесама̄но йена а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо тенупасан̇камим̣. упасан̇камитва̄ а̄л̣а̄рам̣ ка̄ла̄мам̣ етадавочам̣ – ‘иччха̄махам̣, а̄вусо ка̄ла̄ма, имасмим̣ дхаммавинайе брахмачарийам̣ чариту’нти. евам̣ вутте, бхиккхаве, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо мам̣ етадавоча – ‘вихарата̄йасма̄; та̄дисо айам̣ дхаммо йаттха вин̃н̃ӯ пурисо начирассева сакам̣ а̄чарийакам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа̄’ти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣им̣. со кхо ахам̣, бхиккхаве, та̄ватакенева от̣т̣хапахатаматтена лапитала̄панаматтена н̃а̄н̣ава̄дан̃ча вада̄ми тхерава̄дан̃ча, ‘джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти ча пат̣иджа̄на̄ми ахан̃чева ан̃н̃е ча. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘на кхо а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо имам̣ дхаммам̣ кевалам̣ саддха̄маттакена сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведети; аддха̄ а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо имам̣ дхаммам̣ джа̄нам̣ пассам̣ вихаратӣ’ти.

‘‘атха кхва̄хам̣, бхиккхаве, йена а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ а̄л̣а̄рам̣ ка̄ла̄мам̣ етадавочам̣ – ‘китта̄вата̄ но, а̄вусо ка̄ла̄ма, имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведесӣ’ти [упасампаджджа паведесӣти (сӣ. сйа̄. пӣ.)]? евам̣ вутте, бхиккхаве, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ паведеси. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘на кхо а̄л̣а̄рассева ка̄ла̄масса аттхи саддха̄, майхам̣паттхи саддха̄; на кхо а̄л̣а̄рассева ка̄ла̄масса аттхи вӣрийам̣, майхам̣паттхи вӣрийам̣; на кхо а̄л̣а̄рассева ка̄ла̄масса аттхи сати, майхам̣паттхи сати; на кхо а̄л̣а̄рассева ка̄ла̄масса аттхи сама̄дхи, майхам̣паттхи сама̄дхи; на кхо а̄л̣а̄рассева ка̄ла̄масса аттхи пан̃н̃а̄, майхам̣паттхи пан̃н̃а̄. йам̣нӯна̄хам̣ йам̣ дхаммам̣ а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведети, тасса дхаммасса саччхикирийа̄йа падахеййа’нти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄сим̣.

‘‘атха кхва̄хам̣, бхиккхаве, йена а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ а̄л̣а̄рам̣ ка̄ла̄мам̣ етадавочам̣ –

‘етта̄вата̄ но, а̄вусо ка̄ла̄ма, имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведесӣ’ти?

‘етта̄вата̄ кхо ахам̣, а̄вусо, имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведемӣ’ти.

‘ахампи кхо, а̄вусо, етта̄вата̄ имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣ’ти.

‘ла̄бха̄ но, а̄вусо, суладдхам̣ но, а̄вусо, йе майам̣ а̄йасмантам̣ та̄дисам̣ сабрахмача̄рим̣ пасса̄ма. ити йа̄хам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеми там̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси. йам̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси тамахам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеми. ити йа̄хам̣ дхаммам̣ джа̄на̄ми там̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си, йам̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си тамахам̣ дхаммам̣ джа̄на̄ми. ити йа̄дисо ахам̣ та̄дисо тувам̣, йа̄дисо тувам̣ та̄дисо ахам̣. ехи да̄ни, а̄вусо, убхова санта̄ имам̣ ган̣ам̣ парихара̄ма̄’ти. ити кхо, бхиккхаве, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄чарийо ме сама̄но (аттано) [( ) наттхи (сӣ. сйа̄. пӣ.)] антева̄сим̣ мам̣ сама̄нам̣ аттана̄ [аттано (сӣ. пӣ.)] самасамам̣ т̣хапеси, ул̣а̄ра̄йа ча мам̣ пӯджа̄йа пӯджеси. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘на̄йам̣ дхаммо ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати, йа̄вадева а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанӯпапаттийа̄’ти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, там̣ дхаммам̣ аналан̇каритва̄ тасма̄ дхамма̄ ниббиджджа апаккамим̣.

278. ‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, ким̣ кусалагавесӣ ануттарам̣ сантиварападам̣ парийесама̄но йена удако [уддако (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ра̄мапутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ удакам̣ ра̄мапуттам̣ етадавочам̣ – ‘иччха̄махам̣, а̄вусо [а̄вусо ра̄ма (сӣ. сйа̄. ка.) маха̄сатто ра̄мапуттамева авоча, на ра̄мам̣, ра̄мо хи таттха ган̣а̄чарийо бхавеййа, тада̄ ча ка̄лан̇като асанто. теневеттха ра̄ма̄йатта̄ни крийапада̄ни атӣтака̄лавасена а̄гата̄ни, удако ча ра̄мапутто маха̄саттасса сабрахмача̄рӣтвева вутто, на а̄чарийоти. т̣ӣка̄йам̣ ча ‘‘па̄л̣ийам̣ ра̄массева сама̄паттила̄бхита̄ а̄гата̄ на удакасса̄’’ти а̄ди паччха̄бха̄ге пака̄сита̄], имасмим̣ дхаммавинайе брахмачарийам̣ чариту’нти. евам̣ вутте, бхиккхаве, удако ра̄мапутто мам̣ етадавоча – ‘вихарата̄йасма̄; та̄дисо айам̣ дхаммо йаттха вин̃н̃ӯ пурисо начирассева сакам̣ а̄чарийакам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихареййа̄’ти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣им̣. со кхо ахам̣, бхиккхаве, та̄ватакенева от̣т̣хапахатаматтена лапитала̄панаматтена н̃а̄н̣ава̄дан̃ча вада̄ми тхерава̄дан̃ча, ‘джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти ча пат̣иджа̄на̄ми ахан̃чева ан̃н̃е ча. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘на кхо ра̄мо имам̣ дхаммам̣ кевалам̣ саддха̄маттакена сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведеси; аддха̄ ра̄мо имам̣ дхаммам̣ джа̄нам̣ пассам̣ виха̄сӣ’ти.

‘‘атха кхва̄хам̣, бхиккхаве, йена удако ра̄мапутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ удакам̣ ра̄мапуттам̣ етадавочам̣ – ‘китта̄вата̄ но, а̄вусо, ра̄мо имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведесӣ’ти? евам̣ вутте, бхиккхаве, удако ра̄мапутто невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ паведеси. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘на кхо ра̄массева ахоси саддха̄, майхам̣паттхи саддха̄; на кхо ра̄массева ахоси вӣрийам̣, майхам̣паттхи вӣрийам̣; на кхо ра̄массева ахоси сати, майхам̣паттхи сати; на кхо ра̄массева ахоси сама̄дхи, майхам̣паттхи сама̄дхи, на кхо ра̄массева ахоси пан̃н̃а̄, майхам̣паттхи пан̃н̃а̄. йам̣нӯна̄хам̣ йам̣ дхаммам̣ ра̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣти паведеси, тасса дхаммасса саччхикирийа̄йа падахеййа’нти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, начирассева кхиппамева там̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄сим̣.

‘‘атха кхва̄хам̣, бхиккхаве, йена удако ра̄мапутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ удакам̣ ра̄мапуттам̣ етадавочам̣ –

‘етта̄вата̄ но, а̄вусо, ра̄мо имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведесӣ’ти?

‘етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, ра̄мо имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведесӣ’ти.

‘ахампи кхо, а̄вусо, етта̄вата̄ имам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄мӣ’ти.

‘ла̄бха̄ но, а̄вусо, суладдхам̣ но, а̄вусо, йе майам̣ а̄йасмантам̣ та̄дисам̣ сабрахмача̄рим̣ пасса̄ма. ити йам̣ дхаммам̣ ра̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеси, там̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси. йам̣ твам̣ дхаммам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихараси, там̣ дхаммам̣ ра̄мо сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа паведеси. ити йам̣ дхаммам̣ ра̄мо абхин̃н̃а̄си там̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си, йам̣ твам̣ дхаммам̣ джа̄на̄си, там̣ дхаммам̣ ра̄мо абхин̃н̃а̄си. ити йа̄дисо ра̄мо ахоси та̄дисо тувам̣, йа̄дисо тувам̣ та̄дисо ра̄мо ахоси. ехи да̄ни, а̄вусо, тувам̣ имам̣ ган̣ам̣ парихара̄’ти. ити кхо, бхиккхаве, удако ра̄мапутто сабрахмача̄рӣ ме сама̄но а̄чарийат̣т̣ха̄не мам̣ т̣хапеси, ул̣а̄ра̄йа ча мам̣ пӯджа̄йа пӯджеси. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘на̄йам̣ дхаммо ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати, йа̄вадева невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпапаттийа̄’ти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, там̣ дхаммам̣ аналан̇каритва̄ тасма̄ дхамма̄ ниббиджджа апаккамим̣.

279. ‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, ким̣ кусалагавесӣ ануттарам̣ сантиварападам̣ парийесама̄но магадхесу анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена урувела̄ сена̄нигамо тадавасарим̣. таттхаддасам̣ раман̣ӣйам̣ бхӯмибха̄гам̣, па̄са̄дикан̃ча ванасан̣д̣ам̣, надин̃ча сандантим̣ сетакам̣ супатиттхам̣ раман̣ӣйам̣, саманта̄ [са̄манта̄ (?)] ча гочарага̄мам̣. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘раман̣ӣйо вата, бхо, бхӯмибха̄го, па̄са̄дико ча ванасан̣д̣о, надӣ ча сандати сетака̄ супатиттха̄ раман̣ӣйа̄, саманта̄ ча гочарага̄мо. алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа̄’ти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, таттхева нисӣдим̣ – аламидам̣ падха̄на̄йа̄ти.

280. ‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, аттана̄ джа̄тидхаммо сама̄но джа̄тидхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджа̄там̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесама̄но аджа̄там̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣, аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но джара̄дхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджарам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесама̄но аджарам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣, аттана̄ бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхидхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ абйа̄дхим̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесама̄но абйа̄дхим̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣, аттана̄ маран̣адхаммо сама̄но маран̣адхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аматам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣, аттана̄ сокадхаммо сама̄но сокадхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ асокам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣, аттана̄ сам̣килесадхаммо сама̄но сам̣килесадхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ асам̣килит̣т̣хам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесама̄но асам̣килит̣т̣хам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ ме вимутти, айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’ти.

281. ‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘адхигато кхо мйа̄йам̣ дхаммо гамбхӣро дуддасо дуранубодхо санто пан̣ӣто атакка̄вачаро нипун̣о пан̣д̣итаведанӣйо. а̄лайара̄ма̄ кхо пана̄йам̣ паджа̄ а̄лайарата̄ а̄лайасаммудита̄. а̄лайара̄ма̄ кхо пана̄йам̣ паджа̄ а̄лайарата̄йа а̄лайасаммудита̄йа дуддасам̣ идам̣ т̣ха̄нам̣ йадидам̣ – идаппаччайата̄ пат̣иччасамуппа̄до. идампи кхо т̣ха̄нам̣ дуддасам̣ йадидам̣ – саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣. ахан̃чева кхо пана дхаммам̣ десеййам̣, паре ча ме на а̄джа̄неййум̣, со мамасса киламатхо, са̄ мамасса вихеса̄’ти. аписсу мам̣, бхиккхаве, има̄ аначчхарийа̄ га̄тха̄йо пат̣ибхам̣су пуббе ассутапубба̄ –

‘киччхена ме адхигатам̣, халам̣ да̄ни пака̄ситум̣;

ра̄гадосапаретехи, на̄йам̣ дхаммо сусамбудхо.

‘пат̣исотага̄мим̣ нипун̣ам̣, гамбхӣрам̣ дуддасам̣ ан̣ум̣;

ра̄гаратта̄ на даккханти, тамокхандхена а̄вут̣а̄’’’ти [а̄ват̣а̄ти (сӣ.), а̄вута̄ (сйа̄.)].

282. ‘‘итиха ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аппоссукката̄йа читтам̣ намати, но дхаммадесана̄йа. атха кхо, бхиккхаве, брахмуно сахампатисса мама четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа етадахоси – ‘нассати вата бхо локо, винассати вата бхо локо, йатра хи на̄ма татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса аппоссукката̄йа читтам̣ намати [намиссати (?)], но дхаммадесана̄йа̄’ти. атха кхо, бхиккхаве, брахма̄ сахампати – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – брахмалоке антарахито мама пурато па̄турахоси. атха кхо, бхиккхаве, брахма̄ сахампати екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена̄хам̣ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ мам̣ етадавоча – ‘десету, бханте, бхагава̄ дхаммам̣, десету сугато дхаммам̣. санти сатта̄ аппараджаккхаджа̄тика̄, ассаваната̄ дхаммасса париха̄йанти. бхависсанти дхаммасса ан̃н̃а̄та̄ро’ти. идамавоча, бхиккхаве, брахма̄ сахампати. идам̣ ватва̄ атха̄парам̣ етадавоча –

‘па̄турахоси магадхесу пуббе,

дхаммо асуддхо самалехи чинтито;

апа̄пуретам̣ [ава̄пуретам̣ (сӣ.)] аматасса два̄рам̣,

сун̣анту дхаммам̣ вималена̄нубуддхам̣.

‘селе йатха̄ паббатамуддханит̣т̣хито,

йатха̄пи пассе джанатам̣ самантато;

татхӯпамам̣ дхаммамайам̣ сумедха,

па̄са̄дама̄руйха самантачаккху;

сока̄ватин̣н̣ам̣ [сока̄вакин̣н̣ам̣ (сйа̄.)] джанатамапетасоко,

авеккхассу джа̄тиджара̄бхибхӯтам̣.

‘ут̣т̣хехи вӣра виджитасан̇га̄ма,

саттхава̄ха ан̣ан̣а вичара локе;

десассу [десету (сйа̄. ка.)] бхагава̄ дхаммам̣,

ан̃н̃а̄та̄ро бхависсантӣ’’’ти.

283. ‘‘атха кхо ахам̣, бхиккхаве, брахмуно ча аджджхесанам̣ видитва̄ саттесу ча ка̄рун̃н̃атам̣ пат̣ичча буддхачаккхуна̄ локам̣ волокесим̣. аддасам̣ кхо ахам̣, бхиккхаве, буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто сатте аппараджаккхе маха̄раджаккхе, тиккхиндрийе мудиндрийе, сва̄ка̄ре два̄ка̄ре, сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе, аппекачче паралокаваджджабхайадасса̄вине [дасса̄вино (сйа̄. кам̣. ка.)] вихаранте, аппекачче на паралокаваджджабхайадасса̄вине [дасса̄вино (сйа̄. кам̣. ка.)] вихаранте. сеййатха̄пи на̄ма уппалинийам̣ ва̄ падуминийам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкинийам̣ ва̄ аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни антонимуггапосӣни, аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни самодакам̣ т̣хита̄ни, аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удакам̣ аччуггамма т̣хита̄ни [тит̣т̣ханти (сӣ. сйа̄. пӣ.)] анупалитта̄ни удакена; евамева кхо ахам̣, бхиккхаве, буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто аддасам̣ сатте аппараджаккхе маха̄раджаккхе, тиккхиндрийе мудиндрийе, сва̄ка̄ре два̄ка̄ре, сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе, аппекачче паралокаваджджабхайадасса̄вине вихаранте, аппекачче на паралокаваджджабхайадасса̄вине вихаранте. атха кхва̄хам̣, бхиккхаве, брахма̄нам̣ сахампатим̣ га̄тха̄йа паччабха̄сим̣ –

‘апа̄рута̄ тесам̣ аматасса два̄ра̄,

йе сотаванто памун̃чанту саддхам̣;

вихим̣сасан̃н̃ӣ пагун̣ам̣ на бха̄сим̣,

дхаммам̣ пан̣ӣтам̣ мануджесу брахме’’’ти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, брахма̄ сахампати ‘ката̄вака̄со кхомхи бхагавата̄ дхаммадесана̄йа̄’ти мам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йи.

284. ‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘касса ну кхо ахам̣ пат̣хамам̣ дхаммам̣ десеййам̣; ко имам̣ дхаммам̣ кхиппамева а̄джа̄ниссатӣ’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо пан̣д̣ито вийатто медха̄вӣ дӣгхараттам̣ аппараджаккхаджа̄тико. йам̣нӯна̄хам̣ а̄л̣а̄расса ка̄ла̄масса пат̣хамам̣ дхаммам̣ десеййам̣. со имам̣ дхаммам̣ кхиппамева а̄джа̄ниссатӣ’ти. атха кхо мам̣, бхиккхаве, девата̄ упасан̇камитва̄ етадавоча – ‘сатта̄хака̄лан̇като, бханте, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо’ти. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘сатта̄хака̄лан̇като а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо’ти. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘маха̄джа̄нийо кхо а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо. саче хи со имам̣ дхаммам̣ сун̣еййа, кхиппамева а̄джа̄неййа̄’ти.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘касса ну кхо ахам̣ пат̣хамам̣ дхаммам̣ десеййам̣; ко имам̣ дхаммам̣ кхиппамева а̄джа̄ниссатӣ’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘айам̣ кхо удако ра̄мапутто пан̣д̣ито вийатто медха̄вӣ дӣгхараттам̣ аппараджаккхаджа̄тико. йам̣нӯна̄хам̣ удакасса ра̄мапуттасса пат̣хамам̣ дхаммам̣ десеййам̣. со имам̣ дхаммам̣ кхиппамева а̄джа̄ниссатӣ’ти. атха кхо мам̣, бхиккхаве, девата̄ упасан̇камитва̄ етадавоча – ‘абхидосака̄лан̇като, бханте, удако ра̄мапутто’ти. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘абхидосака̄лан̇като удако ра̄мапутто’ти. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘маха̄джа̄нийо кхо удако ра̄мапутто. саче хи со имам̣ дхаммам̣ сун̣еййа, кхиппамева а̄джа̄неййа̄’ти.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘касса ну кхо ахам̣ пат̣хамам̣ дхаммам̣ десеййам̣; ко имам̣ дхаммам̣ кхиппамева а̄джа̄ниссатӣ’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘бахука̄ра̄ кхо ме пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ, йе мам̣ падха̄напахитаттам̣ упат̣т̣хахим̣су. йам̣нӯна̄хам̣ пан̃чаваггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣хамам̣ дхаммам̣ десеййа’нти. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кахам̣ ну кхо етарахи пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ вихарантӣ’ти? аддасам̣ кхо ахам̣, бхиккхаве, диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена пан̃чаваггийе бхиккхӯ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранте исипатане мигада̄йе. атха кхва̄хам̣, бхиккхаве, урувела̄йам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ба̄ра̄н̣асӣ тена ча̄рикам̣ паккамим̣ [пакка̄мим̣ (сйа̄. пӣ. ка.)].

285. ‘‘аддаса̄ кхо мам̣, бхиккхаве, упако а̄джӣвако антара̄ [а̄джӣвико (сӣ. пӣ. ка.)] ча гайам̣ антара̄ ча бодхим̣ аддха̄намаггаппат̣ипаннам̣. дисва̄на мам̣ етадавоча – ‘виппасанна̄ни кхо те, а̄вусо, индрийа̄ни, парисуддхо чхавиван̣н̣о парийода̄то! кам̣си твам̣, а̄вусо, уддисса паббаджито, ко ва̄ те саттха̄, касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣ’ти? евам̣ вутте, ахам̣, бхиккхаве, упакам̣ а̄джӣвакам̣ га̄тха̄хи аджджхабха̄сим̣ –

‘сабба̄бхибхӯ саббавидӯхамасми, саббесу дхаммесу анӯпалитто;

саббан̃джахо тан̣ха̄ккхайе вимутто, сайам̣ абхин̃н̃а̄йа камуддисеййам̣.

‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджати;

садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи ме пат̣ипуггало.

‘ахан̃хи араха̄ локе, ахам̣ саттха̄ ануттаро;

екомхи самма̄самбуддхо, сӣтибхӯтосми ниббуто.

‘дхаммачаккам̣ паваттетум̣, гаччха̄ми ка̄синам̣ пурам̣;

андхӣбхӯтасмим̣ [андхабхӯтасмим̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] локасмим̣, а̄хан̃чхам̣ аматадундубхи’нти.

‘йатха̄ кхо твам̣, а̄вусо, пат̣иджа̄на̄си, арахаси анантаджино’ти!

‘ма̄диса̄ ве джина̄ хонти, йе патта̄ а̄саваккхайам̣;

джита̄ ме па̄пака̄ дхамма̄, тасма̄хамупака джино’ти.

‘‘евам̣ вутте, бхиккхаве, упако а̄джӣвако ‘хупеййапа̄вусо’ти [хувеййапа̄вусо (сӣ. пӣ.), хувеййа̄вусо (сйа̄.)] ватва̄ сӣсам̣ окампетва̄ уммаггам̣ гахетва̄ пакка̄ми.

286. ‘‘атха кхва̄хам̣, бхиккхаве, анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ба̄ра̄н̣асӣ исипатанам̣ мигада̄йо йена пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ тенупасан̇камим̣. аддасам̣су кхо мам̣, бхиккхаве, пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ дӯрато а̄гаччхантам̣. дисва̄на ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̣т̣хапесум̣ [ан̃н̃аман̃н̃ам̣ катикам̣ сан̣т̣хапесум̣ (винайапит̣аке маха̄вагге)] – ‘айам̣ кхо, а̄вусо, саман̣о готамо а̄гаччхати ба̄хуллико [ба̄хулико (сӣ. пӣ.) са̄раттхадӣпанӣт̣ӣка̄йа самети] падха̄навиббханто а̄ватто ба̄хулла̄йа. со нева абхива̄детаббо, на паччут̣т̣ха̄таббо; на̄сса паттачӣварам̣ пат̣иггахетаббам̣. апи ча кхо а̄санам̣ т̣хапетаббам̣, саче а̄кан̇кхиссати нисӣдиссатӣ’ти. йатха̄ йатха̄ кхо ахам̣, бхиккхаве, упасан̇камим̣ татха̄ татха̄ пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ на̄саккхим̣су сака̄йа катика̄йа сан̣т̣ха̄тум̣. аппекачче мам̣ паччуггантва̄ паттачӣварам̣ пат̣иггахесум̣, аппекачче а̄санам̣ пан̃н̃апесум̣, аппекачче па̄додакам̣ упат̣т̣хапесум̣. апи ча кхо мам̣ на̄мена ча а̄вусова̄дена ча самуда̄чаранти.

‘‘евам̣ вутте, ахам̣, бхиккхаве, пан̃чаваггийе бхиккхӯ етадавочам̣ – ‘ма̄, бхиккхаве, татха̄гатам̣ на̄мена ча а̄вусова̄дена ча самуда̄чаратха [самуда̄чариттха (сӣ. сйа̄. пӣ.)]. арахам̣, бхиккхаве, татха̄гато самма̄самбуддхо. одахатха, бхиккхаве, сотам̣, аматамадхигатам̣, ахамануса̄са̄ми, ахам̣ дхаммам̣ десеми. йатха̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄на̄ начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатха̄’ти. евам̣ вутте, бхиккхаве, пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ мам̣ етадавочум̣ – ‘та̄йапи кхо твам̣, а̄вусо готама, ирийа̄йа та̄йа пат̣ипада̄йа та̄йа дуккарака̄рика̄йа на̄джджхагама̄ уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣, ким̣ пана твам̣ етарахи ба̄хуллико падха̄навиббханто а̄ватто ба̄хулла̄йа адхигамиссаси уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависеса’нти? евам̣ вутте, ахам̣, бхиккхаве, пан̃чаваггийе бхиккхӯ етадавочам̣ – ‘на, бхиккхаве, татха̄гато ба̄хуллико, на падха̄навиббханто, на а̄ватто ба̄хулла̄йа. арахам̣, бхиккхаве, татха̄гато самма̄самбуддхо. одахатха, бхиккхаве, сотам̣, аматамадхигатам̣, ахамануса̄са̄ми, ахам̣ дхаммам̣ десеми. йатха̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄на̄ начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатха̄’ти. дутийампи кхо, бхиккхаве, пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ мам̣ етадавочум̣ – ‘та̄йапи кхо твам̣, а̄вусо готама, ирийа̄йа та̄йа пат̣ипада̄йа та̄йа дуккарака̄рика̄йа на̄джджхагама̄ уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣, ким̣ пана твам̣ етарахи ба̄хуллико падха̄навиббханто а̄ватто ба̄хулла̄йа адхигамиссаси уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависеса’нти? дутийампи кхо ахам̣, бхиккхаве, пан̃чаваггийе бхиккхӯ етадавочам̣ – ‘на, бхиккхаве, татха̄гато ба̄хуллико…пе… упасампаджджа вихариссатха̄’ти. татийампи кхо, бхиккхаве, пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ мам̣ етадавочум̣ – ‘та̄йапи кхо твам̣, а̄вусо готама, ирийа̄йа та̄йа пат̣ипада̄йа та̄йа дуккарака̄рика̄йа на̄джджхагама̄ уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣, ким̣ пана твам̣ етарахи ба̄хуллико падха̄навиббханто а̄ватто ба̄хулла̄йа адхигамиссаси уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависеса’нти?

‘‘евам̣ вутте, ахам̣, бхиккхаве, пан̃чаваггийе бхиккхӯ етадавочам̣ – ‘абхиджа̄на̄тха ме но тумхе, бхиккхаве, ито пуббе еварӯпам̣ пабха̄витамета’нти [бха̄ситаметанти (сӣ. сйа̄. винайепи)]? ‘но хетам̣, бханте’. ‘арахам̣, бхиккхаве, татха̄гато самма̄самбуддхо. одахатха, бхиккхаве, сотам̣, аматамадхигатам̣, ахамануса̄са̄ми, ахам̣ дхаммам̣ десеми. йатха̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄на̄ начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатха̄’ти.

‘‘асаккхим̣ кхо ахам̣, бхиккхаве, пан̃чаваггийе бхиккхӯ сан̃н̃а̄петум̣. двепи судам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ овада̄ми, тайо бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа чаранти. йам̣ тайо бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ а̄харанти тена чхаббаггийа̄ [чхаббагга̄ (сӣ. сйа̄.)] йа̄пема. тайопи судам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ овада̄ми, две бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа чаранти. йам̣ две бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ а̄харанти тена чхаббаггийа̄ йа̄пема. атха кхо, бхиккхаве, пан̃чаваггийа̄ бхиккхӯ майа̄ евам̣ овадийама̄на̄ евам̣ ануса̄сийама̄на̄ аттана̄ джа̄тидхамма̄ сама̄на̄ джа̄тидхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджа̄там̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесама̄на̄ аджа̄там̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣су, аттана̄ джара̄дхамма̄ сама̄на̄ джара̄дхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ аджарам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесама̄на̄ аджарам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣су, аттана̄ бйа̄дхидхамма̄ сама̄на̄…пе… аттана̄ маран̣адхамма̄ сама̄на̄… аттана̄ сокадхамма̄ сама̄на̄… аттана̄ сам̣килесадхамма̄ сама̄на̄ сам̣килесадхамме а̄дӣнавам̣ видитва̄ асам̣килит̣т̣хам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ парийесама̄на̄ асам̣килит̣т̣хам̣ ануттарам̣ йогаккхемам̣ нибба̄нам̣ аджджхагамам̣су. н̃а̄н̣ан̃ча пана несам̣ дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ но вимутти [акуппа̄ несам̣ вимутти (ка.)], айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’ти.

287. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, ка̄магун̣а̄. катаме пан̃ча? чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄, сотавин̃н̃еййа̄ садда̄…пе… гха̄навин̃н̃еййа̄ гандха̄… дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄… ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄ ит̣т̣ха̄ канта̄ мана̄па̄ пийарӯпа̄ ка̄мӯпасам̣хита̄ раджанӣйа̄. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча ка̄магун̣а̄. йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ име пан̃ча ка̄магун̣е гатхита̄ муччхита̄ аджджхопанна̄ ана̄дӣнавадасса̄вино аниссаран̣апан̃н̃а̄ парибхун̃джанти, те евамассу ведитабба̄ – ‘анайама̄панна̄ бйасанама̄панна̄ йатха̄ка̄макаран̣ӣйа̄ па̄пимато’ [па̄пимато’’ти (?)]. ‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄ран̃н̃ако маго баддхо па̄сара̄сим̣ адхисайеййа. со евамасса ведитаббо – анайама̄панно бйасанама̄панно йатха̄ка̄макаран̣ӣйо луддасса. а̄гаччханте ча пана лудде йена ка̄мам̣ на паккамиссатӣ’ти. евамева кхо, бхиккхаве, йе хи кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ име пан̃ча ка̄магун̣е гатхита̄ муччхита̄ аджджхопанна̄ ана̄дӣнавадасса̄вино аниссаран̣апан̃н̃а̄ парибхун̃джанти, те евамассу ведитабба̄ – ‘анайама̄панна̄ бйасанама̄панна̄ йатха̄ка̄макаран̣ӣйа̄ па̄пимато’. йе ча кхо кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ име пан̃ча ка̄магун̣е агатхита̄ амуччхита̄ анаджджхопанна̄ а̄дӣнавадасса̄вино ниссаран̣апан̃н̃а̄ парибхун̃джанти, те евамассу ведитабба̄ – ‘на анайама̄панна̄ на бйасанама̄панна̄ на йатха̄ка̄макаран̣ӣйа̄ па̄пимато’.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄ран̃н̃ако маго абаддхо па̄сара̄сим̣ адхисайеййа. со евамасса ведитаббо – ‘на анайама̄панно на бйасанама̄панно на йатха̄ка̄макаран̣ӣйо луддасса. а̄гаччханте ча пана лудде йена ка̄мам̣ паккамиссатӣ’ти. евамева кхо, бхиккхаве, йе хи кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ име пан̃ча ка̄магун̣е агатхита̄ амуччхита̄ анаджджхопанна̄ а̄дӣнавадасса̄вино ниссаран̣апан̃н̃а̄ парибхун̃джанти, те евамассу ведитабба̄ – ‘на анайама̄панна̄ на бйасанама̄панна̄ на йатха̄ка̄макаран̣ӣйа̄ па̄пимато’.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄ран̃н̃ако маго аран̃н̃е паване чарама̄но виссаттхо гаччхати, виссаттхо тит̣т̣хати, виссаттхо нисӣдати, виссаттхо сеййам̣ каппети. там̣ кисса хету? ана̄па̄тхагато, бхиккхаве, луддасса. евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху андхамака̄си ма̄рам̣ ападам̣, вадхитва̄ ма̄рачаккхум̣ адассанам̣ гато па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве…пе… па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати, сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве…пе… па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве…пе… па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве…пе… па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве…пе… па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве…пе… па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати, бхиккхаве…пе… па̄пимато.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати, пан̃н̃а̄йа часса дисва̄ а̄сава̄ париккхӣн̣а̄ хонти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху андхамака̄си ма̄рам̣ ападам̣, вадхитва̄ ма̄рачаккхум̣ адассанам̣ гато па̄пимато. тин̣н̣о локе висаттикам̣ виссаттхо гаччхати, виссаттхо тит̣т̣хати, виссаттхо нисӣдати, виссаттхо сеййам̣ каппети. там̣ кисса хету? ана̄па̄тхагато, бхиккхаве, па̄пимато’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

па̄сара̄сисуттам̣ нит̣т̣хитам̣ чхат̣т̣хам̣.