9. дведха̄витаккасуттам̣
206. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘йам̣нӯна̄хам̣ двидха̄ катва̄ двидха̄ катва̄ витакке вихареййа’нти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, йо ча̄йам̣ ка̄мавитакко йо ча бйа̄па̄давитакко йо ча вихим̣са̄витакко – имам̣ екам̣ бха̄гамака̄сим̣; йо ча̄йам̣ неккхаммавитакко йо ча абйа̄па̄давитакко йо ча авихим̣са̄витакко – имам̣ дутийам̣ бха̄гамака̄сим̣.
207. ‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, евам̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати ка̄мавитакко. со евам̣ паджа̄на̄ми – ‘уппанно кхо ме айам̣ ка̄мавитакко. со ча кхо аттабйа̄ба̄дха̄йапи сам̣ваттати, парабйа̄ба̄дха̄йапи сам̣ваттати, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи сам̣ваттати, пан̃н̃а̄ниродхико вигха̄тапаккхико анибба̄насам̣ваттанико’ [анибба̄насам̣ваттанико’’ти (?)]. ‘аттабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттатӣ’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати; ‘парабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттатӣ’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати; ‘убхайабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттатӣ’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати; ‘пан̃н̃а̄ниродхико вигха̄тапаккхико анибба̄насам̣ваттанико’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати. со кхо ахам̣, бхиккхаве, уппаннуппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ паджахамева [атӣтака̄ликакирийа̄пада̄нийева] винодамева [атӣтака̄ликакирийа̄пада̄нийева] бйантамева [бйантева (сӣ. сйа̄. пӣ.)] нам̣ ака̄сим̣.
208. ‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, евам̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати бйа̄па̄давитакко…пе… уппаджджати вихим̣са̄витакко. со евам̣ паджа̄на̄ми – ‘уппанно кхо ме айам̣ вихим̣са̄витакко. со ча кхо аттабйа̄ба̄дха̄йапи сам̣ваттати, парабйа̄ба̄дха̄йапи сам̣ваттати, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи сам̣ваттати, пан̃н̃а̄ниродхико вигха̄тапаккхико анибба̄насам̣ваттанико’. ‘аттабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттатӣ’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати; ‘парабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттатӣ’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати; ‘убхайабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттатӣ’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати; ‘пан̃н̃а̄ниродхико вигха̄тапаккхико анибба̄насам̣ваттанико’типи ме, бхиккхаве, пат̣исан̃чиккхато аббхаттхам̣ гаччхати. со кхо ахам̣, бхиккхаве, уппаннуппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣ паджахамева винодамева бйантамева нам̣ ака̄сим̣.
‘‘йан̃н̃адева, бхиккхаве, бхиккху бахуламанувитаккети анувича̄рети, татха̄ татха̄ нати хоти четасо. ка̄мавитаккам̣ че, бхиккхаве, бхиккху бахуламанувитаккети анувича̄рети, паха̄си неккхаммавитаккам̣, ка̄мавитаккам̣ бахуламака̄си, тасса там̣ ка̄мавитакка̄йа читтам̣ намати. бйа̄па̄давитаккам̣ че, бхиккхаве…пе… вихим̣са̄витаккам̣ че, бхиккхаве, бхиккху бахуламанувитаккети анувича̄рети, паха̄си авихим̣са̄витаккам̣, вихим̣са̄витаккам̣ бахуламака̄си, тасса там̣ вихим̣са̄витакка̄йа читтам̣ намати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, васса̄нам̣ паччхиме ма̄се сарадасамайе кит̣т̣хасамба̄дхе гопа̄лако га̄во раккхеййа. со та̄ га̄во тато тато дан̣д̣ена а̄кот̣еййа пат̣икот̣еййа саннирундхеййа саннива̄реййа. там̣ кисса хету? пассати хи со, бхиккхаве, гопа̄лако татонида̄нам̣ вадхам̣ ва̄ бандханам̣ ва̄ джа̄ним̣ ва̄ гарахам̣ ва̄. евамева кхо ахам̣, бхиккхаве, аддасам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ неккхамме а̄нисам̣сам̣ вода̄напаккхам̣.
209. ‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, евам̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати неккхаммавитакко. со евам̣ паджа̄на̄ми – ‘уппанно кхо ме айам̣ неккхаммавитакко. со ча кхо неваттабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, на парабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, на убхайабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, пан̃н̃а̄вуддхико авигха̄тапаккхико нибба̄насам̣ваттанико’. раттим̣ чепи нам̣, бхиккхаве, анувитаккеййам̣ анувича̄реййам̣, нева татонида̄нам̣ бхайам̣ саманупасса̄ми. дивасам̣ чепи нам̣, бхиккхаве, анувитаккеййам̣ анувича̄реййам̣, нева татонида̄нам̣ бхайам̣ саманупасса̄ми. раттиндивам̣ чепи нам̣, бхиккхаве, анувитаккеййам̣ анувича̄реййам̣, нева татонида̄нам̣ бхайам̣ саманупасса̄ми. апи ча кхо ме атичирам̣ анувитаккайато анувича̄райато ка̄йо киламеййа. ка̄йе киланте [киламанте (ка.)] читтам̣ ӯхан̃н̃еййа. ӯхате читте а̄ра̄ читтам̣ сама̄дхимха̄ти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, аджджхаттамева читтам̣ сан̣т̣хапеми санниса̄деми екодим̣ кароми [екоди кароми (пӣ.)] сама̄даха̄ми. там̣ кисса хету? ‘ма̄ ме читтам̣ ӯхан̃н̃ӣ’ти [уггха̄т̣ӣти (сйа̄. ка.), ӯханӣти (пӣ.)].
210. ‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, евам̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати абйа̄па̄давитакко…пе… уппаджджати авихим̣са̄витакко. со евам̣ паджа̄на̄ми – ‘уппанно кхо ме айам̣ авихим̣са̄витакко. со ча кхо неваттабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, на парабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, на убхайабйа̄ба̄дха̄йа сам̣ваттати, пан̃н̃а̄вуддхико авигха̄тапаккхико нибба̄насам̣ваттанико’. раттим̣ чепи нам̣, бхиккхаве, анувитаккеййам̣ анувича̄реййам̣, нева татонида̄нам̣ бхайам̣ саманупасса̄ми. дивасам̣ чепи нам̣, бхиккхаве, анувитаккеййам̣ анувича̄реййам̣, нева татонида̄нам̣ бхайам̣ саманупасса̄ми. раттиндивам̣ чепи нам̣, бхиккхаве, анувитаккеййам̣ анувича̄реййам̣, нева татонида̄нам̣ бхайам̣ саманупасса̄ми. апи ча кхо ме атичирам̣ анувитаккайато анувича̄райато ка̄йо киламеййа. ка̄йе киланте читтам̣ ӯхан̃н̃еййа. ӯхате читте а̄ра̄ читтам̣ сама̄дхимха̄ти. со кхо ахам̣, бхиккхаве, аджджхаттамева читтам̣ сан̣т̣хапеми, санниса̄деми, екодим̣ кароми сама̄даха̄ми. там̣ кисса хету? ‘ма̄ ме читтам̣ ӯхан̃н̃ӣ’ти.
‘‘йан̃н̃адева, бхиккхаве, бхиккху бахуламанувитаккети анувича̄рети, татха̄ татха̄ нати хоти четасо. неккхаммавитаккан̃че, бхиккхаве, бхиккху бахуламанувитаккети анувича̄рети, паха̄си ка̄мавитаккам̣, неккхаммавитаккам̣ бахуламака̄си, тассам̣ там̣ неккхаммавитакка̄йа читтам̣ намати. абйа̄па̄давитаккан̃че, бхиккхаве…пе… авихим̣са̄витаккан̃че, бхиккхаве, бхиккху бахуламанувитаккети анувича̄рети, паха̄си вихим̣са̄витаккам̣, авихим̣са̄витаккам̣ бахуламака̄си, тасса там̣ авихим̣са̄витакка̄йа читтам̣ намати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, гимха̄нам̣ паччхиме ма̄се саббасассесу га̄мантасамбхатесу гопа̄лако га̄во раккхеййа, тасса руккхамӯлагатасса ва̄ аббхока̄сагатасса ва̄ сатикаран̣ӣйамева хоти – ‘ета̄ [ете (ка.)] га̄во’ти. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, сатикаран̣ӣйамева ахоси – ‘ете дхамма̄’ти.
211. ‘‘а̄раддхам̣ кхо пана ме, бхиккхаве, вӣрийам̣ ахоси асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. со кхо ахам̣, бхиккхаве, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча виха̄сим̣ сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведесим̣, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти, татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣.
212. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми. сеййатхидам̣, екампи джа̄тим̣…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми. айам̣ кхо ме, бхиккхаве, раттийа̄ пат̣хаме йа̄ме пат̣хама̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно; йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато.
213. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не…пе… име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄…пе… ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми. айам̣ кхо ме, бхиккхаве, раттийа̄ маджджхиме йа̄ме дутийа̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно; йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато.
214. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. тасса ме евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ ахоси – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄сим̣. айам̣ кхо ме, бхиккхаве, раттийа̄ паччхиме йа̄ме татийа̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно; йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато.
215. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, аран̃н̃е паване махантам̣ ниннам̣ паллалам̣. таменам̣ маха̄мигасан̇гхо упанисса̄йа вихареййа. тасса кочидева пурисо уппаджджеййа анаттхака̄мо ахитака̄мо айогаккхемака̄мо. со йва̄сса магго кхемо соваттхико пӣтигаманӣйо там̣ маггам̣ пидахеййа, вивареййа куммаггам̣, одахеййа окачарам̣, т̣хапеййа окача̄рикам̣. еван̃хи со, бхиккхаве, маха̄мигасан̇гхо апарена самайена анайабйасанам̣ [анайабйасанам̣ тануттам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] а̄паджджеййа. тассева кхо пана, бхиккхаве, махато мигасан̇гхасса кочидева пурисо уппаджджеййа аттхака̄мо хитака̄мо йогаккхемака̄мо. со йва̄сса магго кхемо соваттхико пӣтигаманӣйо там̣ маггам̣ вивареййа, пидахеййа куммаггам̣, ӯханеййа окачарам̣, на̄сеййа окача̄рикам̣. еван̃хи со, бхиккхаве, маха̄мигасан̇гхо апарена самайена вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджеййа.
‘‘упама̄ кхо ме айам̣, бхиккхаве, ката̄ аттхасса вин̃н̃а̄пана̄йа. айам̣ чеветтха аттхо – махантам̣ ниннам̣ паллаланти кхо, бхиккхаве, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣. маха̄мигасан̇гхоти кхо, бхиккхаве, сатта̄наметам̣ адхивачанам̣. пурисо анаттхака̄мо ахитака̄мо айогаккхемака̄моти кхо, бхиккхаве, ма̄рассетам̣ па̄пимато адхивачанам̣. куммагготи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хан̇гикассетам̣ миччха̄маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – миччха̄дит̣т̣хийа̄ миччха̄сан̇каппасса миччха̄ва̄ча̄йа миччха̄каммантасса миччха̄а̄джӣвасса миччха̄ва̄йа̄масса миччха̄сатийа̄ миччха̄сама̄дхисса. окачароти кхо, бхиккхаве, нандӣра̄гассетам̣ адхивачанам̣. окача̄рика̄ти кхо, бхиккхаве, авиджджа̄йетам̣ адхивачанам̣. пурисо аттхака̄мо хитака̄мо йогаккхемака̄моти кхо, бхиккхаве, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса. кхемо магго соваттхико пӣтигаманӣйоти кхо, бхиккхаве, арийассетам̣ ат̣т̣хан̇гикасса маггасса адхивачанам̣, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хийа̄ самма̄сан̇каппасса самма̄ва̄ча̄йа самма̄каммантасса самма̄а̄джӣвасса самма̄ва̄йа̄масса самма̄сатийа̄ самма̄сама̄дхисса.
‘‘ити кхо, бхиккхаве, виват̣о майа̄ кхемо магго соваттхико пӣтигаманӣйо, пихито куммагго, ӯхато окачаро, на̄сита̄ окача̄рика̄. йам̣, бхиккхаве, саттха̄ра̄ каран̣ӣйам̣ са̄вака̄нам̣ хитесина̄ анукампакена анукампам̣ упа̄да̄йа, катам̣ во там̣ майа̄. ета̄ни, бхиккхаве, руккхамӯла̄ни, ета̄ни сун̃н̃а̄га̄ра̄ни; джха̄йатха, бхиккхаве, ма̄ пама̄даттха; ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рино ахуваттха. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.
дведха̄витаккасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ навамам̣.