2. маха̄сӣхана̄дасуттам̣

146. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати бахинагаре апарапуре ванасан̣д̣е. тена кхо пана самайена сунаккхатто личчхавипутто ачирапакканто хоти имасма̄ дхаммавинайа̄. со веса̄лийам̣ парисати [парисатим̣ (сӣ. пӣ.)] евам̣ [етам̣ (пӣ. ка.)] ва̄чам̣ бха̄сати – ‘‘наттхи саман̣асса готамасса уттари [уттарим̣ (пӣ.)] мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо. таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄нам̣. йасса ча кхва̄сса аттха̄йа дхаммо десито со ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа веса̄лим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. ассоси кхо а̄йасма̄ са̄рипутто сунаккхаттасса личчхавипуттасса веса̄лийам̣ парисати евам̣ ва̄чам̣ бха̄сама̄насса – ‘‘наттхи саман̣асса готамасса уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо. таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄нам̣. йасса ча кхва̄сса аттха̄йа дхаммо десито со ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто веса̄лийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сунаккхатто, бханте, личчхавипутто ачирапакканто имасма̄ дхаммавинайа̄. со веса̄лийам̣ парисати евам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘наттхи саман̣асса готамасса уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо. таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄нам̣. йасса ча кхва̄сса аттха̄йа дхаммо десито со ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’’’ти.

147. ‘‘кодхано хесо, са̄рипутта, сунаккхатто могхапурисо. кодха̄ ча панасса еса̄ ва̄ча̄ бха̄сита̄. ‘аван̣н̣ам̣ бха̄сисса̄мӣ’ти кхо, са̄рипутта, сунаккхатто могхапурисо ван̣н̣ам̣йева татха̄гатасса бха̄сати. ван̣н̣о хесо, са̄рипутта, татха̄гатасса йо евам̣ вадеййа – ‘йасса ча кхва̄сса аттха̄йа дхаммо десито со ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’ти.

‘‘айампи хи на̄ма, са̄рипутта, сунаккхаттасса могхапурисасса майи дхамманвайо на бхависсати – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи, саттха̄ деваманусса̄нам̣, буддхо бхагава̄’ти.

‘‘айампи хи на̄ма, са̄рипутта, сунаккхаттасса могхапурисасса майи дхамманвайо на бхависсати – ‘итипи со бхагава̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄но гаччхати, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена камати, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасати паримаджджати; йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттетӣ’ти.

‘‘айампи хи на̄ма, са̄рипутта, сунаккхаттасса могхапурисасса майи дхамманвайо на бхависсати – ‘итипи со бхагава̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣а̄ти – диббе ча ма̄нусе ча, йе дӯре сантике ча̄’ти.

‘‘айампи хи на̄ма, са̄рипутта, сунаккхаттасса могхапурисасса майи дхамманвайо на бхависсати – ‘итипи со бхагава̄ парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти – сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ сара̄гам̣ читтанти паджа̄на̄ти, вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ вӣтара̄гам̣ читтанти паджа̄на̄ти; садосам̣ ва̄ читтам̣ садосам̣ читтанти паджа̄на̄ти, вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ вӣтадосам̣ читтанти паджа̄на̄ти; самохам̣ ва̄ читтам̣ самохам̣ читтанти паджа̄на̄ти, вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ вӣтамохам̣ читтанти паджа̄на̄ти; сам̣кхиттам̣ ва̄ читтам̣ сам̣кхиттам̣ читтанти паджа̄на̄ти, виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ виккхиттам̣ читтанти паджа̄на̄ти; махаггатам̣ ва̄ читтам̣ махаггатам̣ читтанти паджа̄на̄ти, амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ амахаггатам̣ читтанти паджа̄на̄ти; сауттарам̣ ва̄ читтам̣ сауттарам̣ читтанти паджа̄на̄ти, ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ануттарам̣ читтанти паджа̄на̄ти; сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ сама̄хитам̣ читтанти паджа̄на̄ти, асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ асама̄хитам̣ читтанти паджа̄на̄ти; вимуттам̣ ва̄ читтам̣ вимуттам̣ читтанти паджа̄на̄ти, авимуттам̣ ва̄ читтам̣ авимуттам̣ читтанти паджа̄на̄тӣ’ти.

148. ‘‘даса кхо панима̄ни, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабала̄ни йехи балехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети. катама̄ни даса?

‘‘идха, са̄рипутта, татха̄гато т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ каммасама̄да̄на̄нам̣ т̣ха̄насо хетусо випа̄кам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ каммасама̄да̄на̄нам̣ т̣ха̄насо хетусо випа̄кам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато саббаттхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато саббаттхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. йампи, са̄рипутта, татха̄гато анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. йампи, са̄рипутта, татха̄гато диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, татха̄гато а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. йампи, са̄рипутта, татха̄гато а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати, идампи, са̄рипутта, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘има̄ни кхо, са̄рипутта, даса татха̄гатасса татха̄гатабала̄ни йехи балехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

149. ‘‘йо кхо мам̣, са̄рипутта, евам̣ джа̄нантам̣ евам̣ пассантам̣ евам̣ вадеййа – ‘наттхи саман̣асса готамасса уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо; таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄на’нти, там̣, са̄рипутта, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. сеййатха̄пи, са̄рипутта, бхиккху сӣласампанно сама̄дхисампанно пан̃н̃а̄сампанно дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхеййа, евам̣ сампадамидам̣, са̄рипутта, вада̄ми. там̣ ва̄чам̣ аппаха̄йа, там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.

150. ‘‘чатта̄рима̄ни, са̄рипутта, татха̄гатасса веса̄раджджа̄ни йехи веса̄раджджехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети. катама̄ни чатта̄ри?

‘‘‘самма̄самбуддхасса те пат̣иджа̄нато име дхамма̄ анабхисамбуддха̄’ти. татра вата мам̣ саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ дево ва̄ ма̄ро ва̄ брахма̄ ва̄ кочи ва̄ локасмим̣ сахадхаммена пат̣ичодессатӣти нимиттаметам̣, са̄рипутта, на саманупасса̄ми. етамахам̣ [етампахам̣ (сӣ. пӣ.)], са̄рипутта, нимиттам̣ асаманупассанто кхемаппатто абхайаппатто веса̄раджджаппатто вихара̄ми.

‘‘‘кхӣн̣а̄савасса те пат̣иджа̄нато име а̄сава̄ апариккхӣн̣а̄’ти. татра вата мам̣ саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ дево ва̄ ма̄ро ва̄ брахма̄ ва̄ кочи ва̄ локасмим̣ сахадхаммена пат̣ичодессатӣти нимиттаметам̣, са̄рипутта, на саманупасса̄ми. етамахам̣, са̄рипутта, нимиттам̣ асаманупассанто кхемаппатто абхайаппатто веса̄раджджаппатто вихара̄ми.

‘‘‘йе кхо пана те антара̄йика̄ дхамма̄ вутта̄, те пат̣исевато на̄лам̣ антара̄йа̄йа̄’ти. татра вата мам̣ саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ дево ва̄ ма̄ро ва̄ брахма̄ ва̄ кочи ва̄ локасмим̣ сахадхаммена пат̣ичодессатӣти нимиттаметам̣, са̄рипутта, на саманупасса̄ми. етамахам̣, са̄рипутта, нимиттам̣ асаманупассанто кхемаппатто абхайаппатто веса̄раджджаппатто вихара̄ми.

‘‘‘йасса кхо пана те аттха̄йа дхаммо десито, со на ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’ти. татра вата мам̣ саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ дево ва̄ ма̄ро ва̄ брахма̄ ва̄ кочи ва̄ локасмим̣ сахадхаммена пат̣ичодессатӣ’ти нимиттаметам̣, са̄рипутта, на саманупасса̄ми. етамахам̣, са̄рипутта, нимиттам̣ асаманупассанто кхемаппатто абхайаппатто веса̄раджджаппатто вихара̄ми.

‘‘има̄ни кхо, са̄рипутта, чатта̄ри татха̄гатасса веса̄раджджа̄ни йехи веса̄раджджехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.

‘‘йо кхо мам̣, са̄рипутта, евам̣ джа̄нантам̣ евам̣ пассантам̣ евам̣ вадеййа – ‘наттхи саман̣асса готамасса уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо, таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄на’нти, там̣, са̄рипутта, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. сеййатха̄пи, са̄рипутта, бхиккху сӣласампанно сама̄дхисампанно пан̃н̃а̄сампанно дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхеййа, евам̣ сампадамидам̣, са̄рипутта, вада̄ми. там̣ ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.

151. ‘‘ат̣т̣ха кхо има̄, са̄рипутта, париса̄. катама̄ ат̣т̣ха? кхаттийапариса̄, бра̄хман̣апариса̄, гахапатипариса̄, саман̣апариса̄, ча̄тумаха̄ра̄джикапариса̄ [ча̄туммаха̄ра̄джика̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)], та̄ватим̣сапариса̄, ма̄рапариса̄, брахмапариса̄ – има̄ кхо, са̄рипутта, ат̣т̣ха париса̄. имехи кхо, са̄рипутта, чатӯхи веса̄раджджехи саманна̄гато татха̄гато има̄ ат̣т̣ха париса̄ упасан̇камати аджджхога̄хати. абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, анекасатам̣ кхаттийапарисам̣ упасан̇камита̄. татрапи майа̄ саннисиннапуббан̃чева, саллапитапуббан̃ча, са̄каччха̄ ча сама̄паджджитапубба̄. татра вата мам̣ бхайам̣ ва̄ са̄раджджам̣ ва̄ оккамиссатӣти нимиттаметам̣, са̄рипутта, на саманупасса̄ми. етамахам̣, са̄рипутта, нимиттам̣ асаманупассанто кхемаппатто абхайаппатто веса̄раджджаппатто вихара̄ми.

‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, анекасатам̣ бра̄хман̣апарисам̣…пе… гахапатипарисам̣… саман̣апарисам̣… ча̄тумаха̄ра̄джикапарисам̣… та̄ватим̣сапарисам̣… ма̄рапарисам̣… брахмапарисам̣ упасан̇камита̄. татрапи майа̄ саннисиннапуббан̃чева, саллапитапуббан̃ча, са̄каччха̄ ча сама̄паджджитапубба̄. татра вата мам̣ бхайам̣ ва̄ са̄раджджам̣ ва̄ оккамиссатӣти нимиттаметам̣, са̄рипутта, на саманупасса̄ми. етамахам̣, са̄рипутта, нимиттам̣ асаманупассанто кхемаппатто абхайаппатто веса̄раджджаппатто вихара̄ми.

‘‘йо кхо мам̣, са̄рипутта, евам̣ джа̄нантам̣ евам̣ пассантам̣ евам̣ вадеййа – ‘наттхи саман̣асса готамасса уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо, таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄на’нти, там̣, са̄рипутта, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. сеййатха̄пи, са̄рипутта, бхиккху сӣласампанно сама̄дхисампанно пан̃н̃а̄сампанно дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхеййа, евам̣ сампадамидам̣, са̄рипутта, вада̄ми. там̣ ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.

152. ‘‘чатассо кхо има̄, са̄рипутта, йонийо. катама̄ чатассо? ан̣д̣аджа̄ йони, джала̄буджа̄ йони, сам̣седаджа̄ йони, опапа̄тика̄ йони. катама̄ ча, са̄рипутта, ан̣д̣аджа̄ йони? йе кхо те, са̄рипутта, сатта̄ ан̣д̣акосам̣ абхиниббхиджджа джа̄йанти – айам̣ вуччати, са̄рипутта, ан̣д̣аджа̄ йони. катама̄ ча, са̄рипутта, джала̄буджа̄ йони? йе кхо те, са̄рипутта, сатта̄ ваттхикосам̣ абхиниббхиджджа джа̄йанти – айам̣ вуччати, са̄рипутта, джала̄буджа̄ йони. катама̄ ча, са̄рипутта, сам̣седаджа̄ йони? йе кхо те, са̄рипутта, сатта̄ пӯтимаччхе ва̄ джа̄йанти пӯтикун̣апе ва̄ пӯтикумма̄се ва̄ чанданика̄йе ва̄ ол̣игалле ва̄ джа̄йанти – айам̣ вуччати, са̄рипутта, сам̣седаджа̄ йони. катама̄ ча, са̄рипутта, опапа̄тика̄ йони? дева̄, нерайика̄, екачче ча манусса̄, екачче ча винипа̄тика̄ – айам̣ вуччати, са̄рипутта, опапа̄тика̄ йони. има̄ кхо, са̄рипутта, чатассо йонийо.

‘‘йо кхо мам̣, са̄рипутта, евам̣ джа̄нантам̣ евам̣ пассантам̣ евам̣ вадеййа – ‘наттхи саман̣асса готамасса уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо, таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄на’нти, там̣, са̄рипутта, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. сеййатха̄пи, са̄рипутта, бхиккху сӣласампанно сама̄дхисампанно пан̃н̃а̄сампанно дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхеййа, евам̣ сампадамидам̣, са̄рипутта, вада̄ми. там̣ ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.

153. ‘‘пан̃ча кхо има̄, са̄рипутта, гатийо. катама̄ пан̃ча? нирайо, тираччха̄найони, петтивисайо, манусса̄, дева̄. нирайан̃ча̄хам̣, са̄рипутта, паджа̄на̄ми, нирайага̄мин̃ча маггам̣, нирайага̄минин̃ча пат̣ипадам̣; йатха̄ пат̣ипанно ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. тираччха̄найонин̃ча̄хам̣, са̄рипутта, паджа̄на̄ми, тираччха̄найонига̄мин̃ча маггам̣, тираччха̄найонига̄минин̃ча пат̣ипадам̣; йатха̄ пат̣ипанно ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тираччха̄найоним̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. петтивисайам̣ ча̄хам̣, са̄рипутта, паджа̄на̄ми, петтивисайага̄мин̃ча маггам̣, петтивисайага̄минин̃ча пат̣ипадам̣; йатха̄ пат̣ипанно ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ петтивисайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. мануссе ча̄хам̣, са̄рипутта, паджа̄на̄ми, мануссалокага̄мин̃ча маггам̣, мануссалокага̄минин̃ча пат̣ипадам̣; йатха̄ пат̣ипанно ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ мануссесу упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. деве ча̄хам̣, са̄рипутта, паджа̄на̄ми, девалокага̄мин̃ча маггам̣, девалокага̄минин̃ча пат̣ипадам̣; йатха̄ пат̣ипанно ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. нибба̄нан̃ча̄хам̣, са̄рипутта, паджа̄на̄ми, нибба̄нага̄мин̃ча маггам̣, нибба̄нага̄минин̃ча пат̣ипадам̣; йатха̄ пат̣ипанно ча а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати тан̃ча паджа̄на̄ми.

154. ‘‘идха̄хам̣, са̄рипутта, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапаннам̣, екантадуккха̄ тибба̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, ан̇га̄рака̄су са̄дхикапориса̄ пӯра̄ ан̇га̄ра̄нам̣ вӣтаччика̄нам̣ вӣтадхӯма̄нам̣. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито ека̄йанена маггена тамева ан̇га̄рака̄сум̣ пан̣идха̄йа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо дисва̄ евам̣ вадеййа – ‘татха̄йам̣ бхавам̣ пурисо пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ имам̣йева ан̇га̄рака̄сум̣ а̄гамиссатӣ’ти. таменам̣ пассеййа апарена самайена тасса̄ ан̇га̄рака̄суйа̄ патитам̣, екантадуккха̄ тибба̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. евамева кхо ахам̣, са̄рипутта, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапаннам̣, екантадуккха̄ тибба̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайама̄нам̣.

‘‘идха пана̄хам̣, са̄рипутта, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тираччха̄найоним̣ упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тираччха̄найоним̣ упапаннам̣, дуккха̄ тибба̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, гӯтхакӯпо са̄дхикапорисо, пӯро гӯтхасса. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито ека̄йанена маггена тамева гӯтхакӯпам̣ пан̣идха̄йа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо дисва̄ евам̣ вадеййа – ‘татха̄йам̣ бхавам̣ пурисо пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо йатха̄ имам̣йева гӯтхакӯпам̣ а̄гамиссатӣ’ти. таменам̣ пассеййа апарена самайена тасмим̣ гӯтхакӯпе патитам̣, дуккха̄ тибба̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. евамева кхо ахам̣, са̄рипутта, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тираччха̄найоним̣ упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ тираччха̄найоним̣ упапаннам̣, дуккха̄ тибба̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведайама̄нам̣.

‘‘идха пана̄хам̣, са̄рипутта, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ петтивисайам̣ упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ петтивисайам̣ упапаннам̣, дуккхабахула̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, руккхо висаме бхӯмибха̄ге джа̄то танупаттапала̄со кабараччха̄йо. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито ека̄йанена маггена тамева руккхам̣ пан̣идха̄йа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо дисва̄ евам̣ вадеййа – ‘татха̄йам̣ бхавам̣ пурисо пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ имам̣йева руккхам̣ а̄гамиссатӣ’ти. таменам̣ пассеййа, апарена самайена тасса руккхасса чха̄йа̄йа нисиннам̣ ва̄ нипаннам̣ ва̄ дуккхабахула̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. евамева кхо ахам̣, са̄рипутта, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ петтивисайам̣ упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ петтивисайам̣ упапаннам̣, дуккхабахула̄ ведана̄ ведайама̄нам̣.

‘‘идха пана̄хам̣, са̄рипутта, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ мануссесу упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ мануссесу упапаннам̣, сукхабахула̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, руккхо саме бхӯмибха̄ге джа̄то бахалапаттапала̄со сандаччха̄йо [сан̣д̣аччха̄йо (сйа̄.), сантаччха̄йо (ка.)]. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито ека̄йанена маггена тамева руккхам̣ пан̣идха̄йа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо дисва̄ евам̣ вадеййа – ‘татха̄йам̣ бхавам̣ пурисо пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ имамева руккхам̣ а̄гамиссатӣ’ти. таменам̣ пассеййа апарена самайена тасса руккхасса чха̄йа̄йа нисиннам̣ ва̄ нипаннам̣ ва̄ сукхабахула̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. евамева кхо ахам̣, са̄рипутта, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ мануссесу упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ мануссесу упапаннам̣, сукхабахула̄ ведана̄ ведайама̄нам̣.

‘‘идха пана̄хам̣, са̄рипутта, екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджиссатӣ’ти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапаннам̣, екантасукха̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, па̄са̄до, татра̄сса кӯт̣а̄га̄рам̣ уллитта̄валиттам̣ нива̄там̣ пхуситаггал̣ам̣ пихитава̄тапа̄нам̣. татра̄сса паллан̇ко гонакаттхато пат̣икаттхато пат̣аликаттхато кадалимигапаварапаччаттхаран̣о сауттараччхадо убхатолохитакӯпадха̄но. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито ека̄йанена маггена тамева па̄са̄дам̣ пан̣идха̄йа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо дисва̄ евам̣ вадеййа – ‘татха̄йам̣ бхавам̣ пурисо пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ имам̣йева па̄са̄дам̣ а̄гамиссатӣ’ти. таменам̣ пассеййа апарена самайена тасмим̣ па̄са̄де тасмим̣ кӯт̣а̄га̄ре тасмим̣ паллан̇ке нисиннам̣ ва̄ нипаннам̣ ва̄ екантасукха̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. евамева кхо ахам̣, са̄рипутта, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо йатха̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджиссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапаннам̣, екантасукха̄ ведана̄ ведайама̄нам̣.

‘‘идха пана̄хам̣, са̄рипутта, екаччам̣ пуггалам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄сам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатӣти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантам̣, екантасукха̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, поккхаран̣ӣ аччходака̄ са̄тодака̄ сӣтодака̄ сетака̄ супатиттха̄ раман̣ӣйа̄. авидӯре часса̄ тиббо ванасан̣д̣о. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито ека̄йанена маггена тамева поккхаран̣им̣ пан̣идха̄йа. таменам̣ чаккхума̄ пурисо дисва̄ евам̣ вадеййа – ‘татха̄ бхавам̣ пурисо пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ имам̣йева поккхаран̣им̣ а̄гамиссатӣ’ти. таменам̣ пассеййа апарена самайена там̣ поккхаран̣им̣ ога̄хетва̄ нха̄йитва̄ ча пивитва̄ ча саббадаратхакиламатхапарил̣а̄хам̣ пат̣иппассамбхетва̄ паччуттаритва̄ тасмим̣ ванасан̣д̣е нисиннам̣ ва̄ нипаннам̣ ва̄, екантасукха̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. евамева кхо ахам̣, са̄рипутта, идхекаччам̣ пуггалам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – татха̄йам̣ пуггало пат̣ипанно татха̄ ча ирийати тан̃ча маггам̣ сама̄рӯл̣хо, йатха̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатӣ’ти. таменам̣ пасса̄ми апарена самайена а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантам̣, екантасукха̄ ведана̄ ведайама̄нам̣. има̄ кхо, са̄рипутта, пан̃ча гатийо.

‘‘йо кхо мам̣, са̄рипутта, евам̣ джа̄нантам̣ евам̣ пассантам̣ евам̣ вадеййа – ‘наттхи саман̣асса готамасса уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо; таккапарийа̄хатам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети вӣмам̣са̄нучаритам̣ сайам̣пат̣ибха̄на’нти там̣, са̄рипутта, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. сеййатха̄пи, са̄рипутта, бхиккху сӣласампанно сама̄дхисампанно пан̃н̃а̄сампанно дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхеййа, евам̣ сампадамидам̣, са̄рипутта, вада̄ми ‘там̣ ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе’.

155. ‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, чатуран̇гасаманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ чарита̄ [чаритва̄ (ка.)] – тапассӣ судам̣ хоми параматапассӣ, лӯкхо судам̣ [лӯкхассудам̣ (сӣ. пӣ.)] хоми парамалӯкхо, джегуччхӣ судам̣ хоми парамаджегуччхӣ, павивитто судам̣ [павивиттассудам̣ (сӣ. пӣ.)] хоми парамапавивитто. татра̄ссу ме идам̣, са̄рипутта, тапассита̄йа хоти – ачелако хоми мутта̄ча̄ро хаттха̄палекхано [хаттха̄валекхано (сйа̄.)], на ехибхаддантико на тит̣т̣хабхаддантико; на̄бхихат̣ам̣ на уддиссакатам̣ на нимантанам̣ са̄дийа̄ми. со на кумбхимукха̄ пат̣игган̣ха̄ми, на кал̣опимукха̄ пат̣игган̣ха̄ми, на ел̣акамантарам̣, на дан̣д̣амантарам̣, на мусаламантарам̣, на двиннам̣ бхун̃джама̄на̄нам̣, на габбхинийа̄, на па̄йама̄на̄йа [па̄йантийа̄ (ка.)], на пурисантарагата̄йа, на сан̇киттӣсу, на йаттха са̄ упат̣т̣хито хоти, на йаттха маккхика̄ сан̣д̣асан̣д̣ача̄ринӣ; на маччхам̣ на мам̣сам̣ на сурам̣ на мерайам̣ на тхусодакам̣ пива̄ми; со ека̄га̄рико ва̄ хоми ека̄лопико, два̄га̄рико ва̄ хоми два̄лопико…пе… сатта̄га̄рико ва̄ хоми сатта̄лопико; екисса̄пи даттийа̄ йа̄пеми, двӣхипи даттӣхи йа̄пеми…пе… саттахипи даттӣхи йа̄пеми; ека̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реми, двӣхикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реми…пе… сатта̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реми; ити еварӯпам̣ аддхама̄сикампи парийа̄йабхаттабходжана̄нуйогамануйутто вихара̄ми.

‘‘со са̄кабхаккхо ва̄ хоми, са̄ма̄кабхаккхо ва̄ хоми, нӣва̄рабхаккхо ва̄ хоми, даддулабхаккхо ва̄ хоми, хат̣абхаккхо ва̄ хоми, кан̣абхаккхо ва̄ хоми, а̄ча̄мабхаккхо ва̄ хоми, пин̃н̃а̄кабхаккхо ва̄ хоми, тин̣абхаккхо ва̄ хоми, гомайабхаккхо ва̄ хоми, ванамӯлапхала̄ха̄ро йа̄пеми паваттапхалабходжӣ.

‘‘со са̄н̣а̄нипи дха̄реми, маса̄н̣а̄нипи дха̄реми, чхавадусса̄нипи дха̄реми, пам̣сукӯла̄нипи дха̄реми, тирӣт̣а̄нипи дха̄реми, аджинампи дха̄реми, аджинаккхипампи дха̄реми, кусачӣрампи дха̄реми, ва̄качӣрампи дха̄реми, пхалакачӣрампи дха̄реми, кесакамбалампи дха̄реми, ва̄л̣акамбалампи дха̄реми, улӯкапаккхампи дха̄реми; кесамассулочакопи хоми кесамассулочана̄нуйогамануйутто; уббхат̣т̣хакопи хоми а̄санапат̣иккхитто; уккут̣икопи хоми уккут̣икаппадха̄намануйутто; кан̣т̣ака̄пассайикопи хоми кан̣т̣ака̄пассайе сеййам̣ каппеми [имасса̄нантаре ан̃н̃опи кочи па̄т̣хападесо ан̃н̃есу а̄джӣвакаватадӣпакасуттесу диссати]; са̄йататийакампи удакорохана̄нуйогамануйутто вихара̄ми – ити еварӯпам̣ анекавихитам̣ ка̄йасса а̄та̄панапарита̄пана̄нуйогамануйутто вихара̄ми. идам̣су ме, са̄рипутта, тапассита̄йа хоти.

156. ‘‘татра̄ссу ме идам̣, са̄рипутта, лӯкхасмим̣ хоти – некавассаган̣икам̣ раджоджаллам̣ ка̄йе санничитам̣ хоти папат̣икаджа̄там̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, тиндукакха̄н̣у некавассаган̣ико санничито хоти папат̣икаджа̄то, евамева̄ссу ме, са̄рипутта, некавассаган̣икам̣ раджоджаллам̣ ка̄йе санничитам̣ хоти папат̣икаджа̄там̣. тасса майхам̣, са̄рипутта, на евам̣ хоти – ‘ахо вата̄хам̣ имам̣ раджоджаллам̣ па̄н̣ина̄ паримаджджеййам̣, ан̃н̃е ва̄ пана ме имам̣ раджоджаллам̣ па̄н̣ина̄ паримаджджеййу’нти. евампи ме, са̄рипутта, на хоти. идам̣су ме, са̄рипутта, лӯкхасмим̣ хоти.

‘‘татра̄ссу ме идам̣, са̄рипутта, джегуччхисмим̣ хоти – со кхо ахам̣, са̄рипутта, сатова абхиккама̄ми, сатова пат̣иккама̄ми, йа̄ва удакабиндумхипи ме дайа̄ паччупат̣т̣хита̄ хоти – ‘ма̄хам̣ кхуддаке па̄н̣е висамагате сан̇гха̄там̣ а̄па̄деси’нти. идам̣су ме, са̄рипутта, джегуччхисмим̣ хоти.

‘‘татра̄ссу ме идам̣, са̄рипутта, павивиттасмим̣ хоти – со кхо ахам̣, са̄рипутта, ан̃н̃атарам̣ аран̃н̃а̄йатанам̣ аджджхога̄хетва̄ вихара̄ми. йада̄ пасса̄ми гопа̄лакам̣ ва̄ пасупа̄лакам̣ ва̄ тин̣аха̄ракам̣ ва̄ кат̣т̣хаха̄ракам̣ ва̄ ванакаммикам̣ ва̄, ванена ванам̣ гаханена гаханам̣ ниннена ниннам̣ тхалена тхалам̣ сам̣пата̄ми [папата̄ми (сӣ. сйа̄. пӣ.)]. там̣ кисса хету? ма̄ мам̣ те аддасам̣су ахан̃ча ма̄ те аддасанти. сеййатха̄пи, са̄рипутта, а̄ран̃н̃ако маго мануссе дисва̄ ванена ванам̣ гаханена гаханам̣ ниннена ниннам̣ тхалена тхалам̣ сам̣патати, евамева кхо ахам̣, са̄рипутта, йада̄ пасса̄ми гопа̄лакам̣ ва̄ пасупа̄лакам̣ ва̄ тин̣аха̄ракам̣ ва̄ кат̣т̣хаха̄ракам̣ ва̄ ванакаммикам̣ ва̄ ванена ванам̣ гаханена гаханам̣ ниннена ниннам̣ тхалена тхалам̣ сам̣пата̄ми. там̣ кисса хету? ма̄ мам̣ те аддасам̣су ахан̃ча ма̄ те аддасанти. идам̣су ме, са̄рипутта, павивиттасмим̣ хоти.

‘‘со кхо ахам̣, са̄рипутта, йе те гот̣т̣ха̄ пат̣т̣хитага̄во апагатагопа̄лака̄, таттха чатуккун̣д̣ико упасан̇камитва̄ йа̄ни та̄ни ваччхака̄нам̣ тарун̣ака̄нам̣ дхенупака̄нам̣ гомайа̄ни та̄ни судам̣ а̄ха̄реми. йа̄вакӣван̃ча ме, са̄рипутта, сакам̣ муттакарӣсам̣ апарийа̄диннам̣ хоти, сакам̣йева судам̣ муттакарӣсам̣ а̄ха̄реми. идам̣су ме, са̄рипутта, маха̄викат̣абходжанасмим̣ хоти.

157. ‘‘со кхо ахам̣, са̄рипутта, ан̃н̃атарам̣ бхим̣санакам̣ ванасан̣д̣ам̣ аджджхога̄хетва̄ вихара̄ми. татра̄ссудам̣, са̄рипутта, бхим̣санакасса ванасан̣д̣асса бхим̣санакатасмим̣ хоти – йо кочи авӣтара̄го там̣ ванасан̣д̣ам̣ пависати, йебхуййена лома̄ни хам̣санти. со кхо ахам̣, са̄рипутта, йа̄ та̄ раттийо сӣта̄ хемантика̄ антарат̣т̣хака̄ химапа̄тасамайа̄ [антарат̣т̣хаке химапа̄тасамайе (сӣ. пӣ.)] татха̄рӯпа̄су раттӣсу раттим̣ аббхока̄се вихара̄ми, дива̄ ванасан̣д̣е; гимха̄нам̣ паччхиме ма̄се дива̄ аббхока̄се вихара̄ми, раттим̣ ванасан̣д̣е. аписсу мам̣, са̄рипутта, айам̣ аначчхарийага̄тха̄ пат̣ибха̄си пуббе ассутапубба̄ –

‘‘сотатто сосинно [сосӣно (сӣ. пӣ. ка.), сосино (сйа̄.), сосиндо (садданӣти)] чева, еко бхим̣санаке ване;

нагго на чаггима̄сӣно, есана̄пасуто мунӣ’’ти.

‘‘со кхо ахам̣, са̄рипутта, суса̄не сеййам̣ каппеми чхават̣т̣хика̄ни упадха̄йа. аписсу мам̣, са̄рипутта, га̄ман̣д̣ала̄ [гоман̣д̣ала̄ (бахӯсу) чарийа̄пит̣акаат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄] упасан̇камитва̄ от̣т̣хубхантипи, омуттентипи, пам̣сукенапи окиранти, кан̣н̣асотесупи сала̄кам̣ павесенти. на кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, абхиджа̄на̄ми тесу па̄пакам̣ читтам̣ уппа̄дета̄. идам̣су ме, са̄рипутта, упеккха̄виха̄расмим̣ хоти.

158. ‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘а̄ха̄рена суддхӣ’ти. те евама̄хам̣су – ‘колехи йа̄пема̄’ти. те колампи кха̄данти, колачун̣н̣ампи кха̄данти, колодакампи пиванти – анекавихитампи колавикатим̣ парибхун̃джанти. абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, екам̣йева колам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рита̄. сийа̄ кхо пана те, са̄рипутта, евамасса – ‘маха̄ нӯна тена самайена коло ахосӣ’ти. на кхо панетам̣, са̄рипутта, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. тада̄пи етапарамойева коло ахоси сеййатха̄пи етарахи. тасса майхам̣, са̄рипутта, екам̣йева колам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄райато адхиматтакасима̄нам̣ патто ка̄йо хоти. сеййатха̄пи на̄ма а̄сӣтикапабба̄ни ва̄ ка̄л̣апабба̄ни ва̄, евамевассу ме ан̇гапаччан̇га̄ни бхаванти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма от̣т̣хападам̣, евамевассу ме а̄нисадам̣ хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма ват̣т̣ана̄вал̣ӣ, евамевассу ме пит̣т̣хикан̣т̣ако унната̄ванато хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма джараса̄ла̄йа гопа̄насийо олуггавилугга̄ бхаванти, евамевассу ме пха̄сул̣ийо олуггавилугга̄ бхаванти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма гамбхӣре удапа̄не удаката̄рака̄ гамбхӣрагата̄ оккха̄йика̄ диссанти, евамевассу ме аккхикӯпесу аккхита̄рака̄ гамбхӣрагата̄ оккха̄йика̄ диссанти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма титтака̄ла̄буа̄макаччхинно ва̄та̄тапена сам̣пхут̣ито [сампхусито (сйа̄.), сам̣пут̣ито (пӣ. ка.) еттха сам̣пхут̣итоти сан̇кучитоти аттхо] хоти саммила̄то, евамевассу ме сӣсаччхави сам̣пхут̣ита̄ хоти саммила̄та̄ та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, са̄рипутта, ‘удараччхавим̣ паримасисса̄мӣ’ти пит̣т̣хикан̣т̣акам̣йева паригган̣ха̄ми, ‘пит̣т̣хикан̣т̣акам̣ паримасисса̄мӣ’ти удараччхавим̣йева паригган̣ха̄ми, йа̄вассу ме, са̄рипутта, удараччхави пит̣т̣хикан̣т̣акам̣ аллӣна̄ хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, са̄рипутта, ‘ваччам̣ ва̄ муттам̣ ва̄ карисса̄мӣ’ти таттхева авакуджджо папата̄ми та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, са̄рипутта, тамева ка̄йам̣ асса̄сенто па̄н̣ина̄ гатта̄ни аномаджджа̄ми. тасса майхам̣, са̄рипутта, па̄н̣ина̄ гатта̄ни аномаджджато пӯтимӯла̄ни лома̄ни ка̄йасма̄ патанти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа.

159. ‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘а̄ха̄рена суддхӣ’ти. те евама̄хам̣су – ‘муггехи йа̄пема…пе… тилехи йа̄пема…пе… тан̣д̣улехи йа̄пема̄’ти. те тан̣д̣улампи кха̄данти, тан̣д̣улачун̣н̣ампи кха̄данти, тан̣д̣улодакампи пиванти – анекавихитампи тан̣д̣улавикатим̣ парибхун̃джанти. абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, са̄рипутта, екам̣йева тан̣д̣улам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рита̄. сийа̄ кхо пана те, са̄рипутта, евамасса – ‘маха̄ нӯна тена самайена тан̣д̣уло ахосӣ’ти. на кхо панетам̣, са̄рипутта, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. тада̄пи етапарамойева тан̣д̣уло ахоси, сеййатха̄пи етарахи. тасса майхам̣, са̄рипутта, екам̣йева тан̣д̣улам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄райато адхиматтакасима̄нам̣ патто ка̄йо хоти. сеййатха̄пи на̄ма а̄сӣтикапабба̄ни ва̄ ка̄л̣апабба̄ни ва̄, евамевассу ме ан̇гапаччан̇га̄ни бхаванти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма от̣т̣хападам̣, евамевассу ме а̄нисадам̣ хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма ват̣т̣ана̄вал̣ӣ, евамевассу ме пит̣т̣хикан̣т̣ако унната̄ванато хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма джараса̄ла̄йа гопа̄насийо олуггавилугга̄ бхаванти, евамевассу ме пха̄сул̣ийо олуггавилугга̄ бхаванти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма гамбхӣре удапа̄не удаката̄рака̄ гамбхӣрагата̄ оккха̄йика̄ диссанти, евамевассу ме аккхикӯпесу аккхита̄рака̄ гамбхӣрагата̄ оккха̄йика̄ диссанти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. сеййатха̄пи на̄ма титтака̄ла̄бу а̄макаччхинно ва̄та̄тапена сам̣пхут̣ито хоти саммила̄то, евамевассу ме сӣсаччхави сам̣пхут̣ита̄ хоти саммила̄та̄ та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, са̄рипутта, ‘удараччхавим̣ паримасисса̄мӣ’ти пит̣т̣хикан̣т̣акам̣йева паригган̣ха̄ми, ‘пит̣т̣хикан̣т̣акам̣ паримасисса̄мӣ’ти удараччхавим̣йева паригган̣ха̄ми. йа̄вассу ме, са̄рипутта, удараччхави пит̣т̣хикан̣т̣акам̣ аллӣна̄ хоти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, са̄рипутта, ‘ваччам̣ ва̄ муттам̣ ва̄ карисса̄мӣ’ти таттхева авакуджджо папата̄ми та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа. со кхо ахам̣, са̄рипутта, тамева ка̄йам̣ асса̄сенто па̄н̣ина̄ гатта̄ни аномаджджа̄ми. тасса майхам̣, са̄рипутта, па̄н̣ина̄ гатта̄ни аномаджджато пӯтимӯла̄ни лома̄ни ка̄йасма̄ патанти та̄йеваппа̄ха̄рата̄йа.

‘‘та̄йапи кхо ахам̣, са̄рипутта, ирийа̄йа та̄йа пат̣ипада̄йа та̄йа дуккарака̄рика̄йа на̄джджхагамам̣ уттарим̣ мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣. там̣ кисса хету? имисса̄йева арийа̄йа пан̃н̃а̄йа анадхигама̄, йа̄йам̣ арийа̄ пан̃н̃а̄ адхигата̄ арийа̄ ниййа̄ника̄, ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа.

160. ‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘сам̣са̄рена суддхӣ’ти. на кхо пана со [на кхо панесо (сӣ. сйа̄.)], са̄рипутта, сам̣са̄ро сулабхарӯпо йо майа̄ асам̣саритапуббо имина̄ дӣгхена аддхуна̄, ан̃н̃атра суддха̄ва̄сехи девехи. суддха̄ва̄се ча̄хам̣, са̄рипутта, деве сам̣сареййам̣, найимам̣ локам̣ пунара̄гаччхеййам̣.

‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘упапаттийа̄ суддхӣ’ти. на кхо пана са̄, са̄рипутта, упапатти сулабхарӯпа̄ йа̄ майа̄ анупапаннапубба̄ имина̄ дӣгхена аддхуна̄, ан̃н̃атра суддха̄ва̄сехи девехи. суддха̄ва̄се ча̄хам̣, са̄рипутта, деве упападжджеййам̣, найимам̣ локам̣ пунара̄гаччхеййам̣.

‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘а̄ва̄сена суддхӣ’ти. на кхо пана со, са̄рипутта, а̄ва̄со сулабхарӯпо йо майа̄ ана̄вут̣т̣хапуббо [ана̄вуттхапуббо (сӣ. пӣ.)] имина̄ дӣгхена аддхуна̄, ан̃н̃атра суддха̄ва̄сехи девехи. суддха̄ва̄се ча̄хам̣, са̄рипутта, деве а̄васеййам̣, найимам̣ локам̣ пунара̄гаччхеййам̣.

‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йан̃н̃ена суддхӣ’ти. на кхо пана со, са̄рипутта, йан̃н̃о сулабхарӯпо йо майа̄ айит̣т̣хапуббо имина̄ дӣгхена аддхуна̄, тан̃ча кхо ран̃н̃а̄ ва̄ сата̄ кхаттийена муддха̄васиттена бра̄хман̣ена ва̄ маха̄са̄лена.

‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘аггипаричарийа̄йа суддхӣ’ти. на кхо пана со, са̄рипутта, агги сулабхарӯпо йо майа̄ апаричин̣н̣апуббо имина̄ дӣгхена аддхуна̄, тан̃ча кхо ран̃н̃а̄ ва̄ сата̄ кхаттийена муддха̄васиттена бра̄хман̣ена ва̄ маха̄са̄лена.

161. ‘‘санти кхо пана, са̄рипутта, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йа̄вадева̄йам̣ бхавам̣ пурисо дахаро хоти йува̄ сусука̄л̣акесо бхадрена йоббанена саманна̄гато пат̣хамена вайаса̄ та̄вадева парамена пан̃н̃а̄веййаттийена саманна̄гато хоти. йато ча кхо айам̣ бхавам̣ пурисо джин̣н̣о хоти вуддхо махаллако аддхагато вайоануппатто, а̄сӣтико ва̄ на̄вутико ва̄ вассасатико ва̄ джа̄тийа̄, атха тамха̄ пан̃н̃а̄веййаттийа̄, париха̄йатӣ’ти. на кхо панетам̣, са̄рипутта, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. ахам̣ кхо пана, са̄рипутта, етарахи джин̣н̣о вуддхо махаллако аддхагато вайоануппатто, а̄сӣтико ме вайо ваттати. идха ме ассу, са̄рипутта, чатта̄ро са̄вака̄ вассасата̄йука̄ вассасатаджӣвино, парама̄йа сатийа̄ ча гатийа̄ ча дхитийа̄ ча саманна̄гата̄ парамена ча пан̃н̃а̄веййаттийена. сеййатха̄пи, са̄рипутта, дал̣хадхамма̄ [дал̣хадхаммо (бахӯсу) т̣ӣка̄ ча моггалла̄набйа̄каран̣ам̣ ча олокетаббам̣] дхануггахо сиккхито катахаттхо катӯпа̄сано лахукена асанена аппакасиренева тирийам̣ та̄лаччха̄йам̣ атипа̄теййа, евам̣ адхиматтасатиманто евам̣ адхиматтагатиманто евам̣ адхиматтадхитиманто евам̣ парамена пан̃н̃а̄веййаттийена саманна̄гата̄. те мам̣ чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ упа̄да̄йупа̄да̄йа пан̃хам̣ пуччхеййум̣, пут̣т̣хо пут̣т̣хо ча̄хам̣ тесам̣ бйа̄кареййам̣, бйа̄катан̃ча ме бйа̄катато дха̄реййум̣, на ча мам̣ дутийакам̣ уттари пат̣ипуччхеййум̣. ан̃н̃атра аситапӣтакха̄йитаса̄йита̄ ан̃н̃атра учча̄рапасса̄вакамма̄, ан̃н̃атра нидда̄киламатхапат̣ивинодана̄ апарийа̄динна̄йевасса, са̄рипутта, татха̄гатасса дхаммадесана̄, апарийа̄диннам̣йевасса татха̄гатасса дхаммападабйан̃джанам̣, апарийа̄диннам̣йевасса татха̄гатасса пан̃хапат̣ибха̄нам̣. атха ме те чатта̄ро са̄вака̄ вассасата̄йука̄ вассасатаджӣвино вассасатасса аччайена ка̄лам̣ кареййум̣. ман̃чакена чепи мам̣, са̄рипутта, парихариссатха, неваттхи татха̄гатасса пан̃н̃а̄веййаттийасса ан̃н̃атхаттам̣. йам̣ кхо там̣ [йам̣ кхо панетам̣ (сӣ.)], са̄рипутта, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘асаммохадхаммо сатто локе уппанно бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’нти, мамева там̣ самма̄ вадама̄но вадеййа ‘асаммохадхаммо сатто локе уппанно бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’’нти.

162. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхагавато пит̣т̣хито т̣хито хоти бхагавантам̣ бӣджайама̄но. атха кхо а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! апи хи ме, бханте, имам̣ дхаммапарийа̄йам̣ сутва̄ лома̄ни хат̣т̣ха̄ни. кона̄мо айам̣, бханте, дхаммапарийа̄йо’’ти? ‘‘тасма̄тиха твам̣, на̄гасама̄ла, имам̣ дхаммапарийа̄йам̣ ломахам̣санапарийа̄йо твева нам̣ дха̄рехӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ на̄гасама̄ло бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

маха̄сӣхана̄дасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.