7. ваттхасуттам̣
70. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ваттхам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ малаггахитам̣; таменам̣ раджако йасмим̣ йасмим̣ ран̇гаджа̄те упасам̣хареййа – йади нӣлака̄йа йади пӣтака̄йа йади лохитака̄йа йади ман̃джит̣т̣хака̄йа [ман̃джет̣т̣хака̄йа (сӣ. пӣ.), ман̃джет̣т̣хика̄йа (сйа̄.)] дураттаван̣н̣амевасса апарисуддхаван̣н̣амевасса. там̣ кисса хету? апарисуддхатта̄, бхиккхаве, ваттхасса. евамева кхо, бхиккхаве, читте сам̣килит̣т̣хе, дуггати па̄т̣икан̇кха̄. сеййатха̄пи, бхиккхаве, ваттхам̣ парисуддхам̣ парийода̄там̣; таменам̣ раджако йасмим̣ йасмим̣ ран̇гаджа̄те упасам̣хареййа – йади нӣлака̄йа йади пӣтака̄йа йади лохитака̄йа йади ман̃джит̣т̣хака̄йа – сураттаван̣н̣амевасса парисуддхаван̣н̣амевасса. там̣ кисса хету? парисуддхатта̄, бхиккхаве, ваттхасса. евамева кхо, бхиккхаве, читте асам̣килит̣т̣хе, сугати па̄т̣икан̇кха̄.
71. ‘‘катаме ча, бхиккхаве, читтасса упаккилеса̄? абхиджджха̄висамалобхо читтасса упаккилесо, бйа̄па̄до читтасса упаккилесо, кодхо читтасса упаккилесо, упана̄хо читтасса упаккилесо, маккхо читтасса упаккилесо, пал̣а̄со читтасса упаккилесо, исса̄ читтасса упаккилесо, маччхарийам̣ читтасса упаккилесо, ма̄йа̄ читтасса упаккилесо, са̄т̣хеййам̣ читтасса упаккилесо, тхамбхо читтасса упаккилесо, са̄рамбхо читтасса упаккилесо, ма̄но читтасса упаккилесо, атима̄но читтасса упаккилесо, мадо читтасса упаккилесо, пама̄до читтасса упаккилесо.
72. ‘‘са кхо со, бхиккхаве, бхиккху ‘абхиджджха̄висамалобхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ абхиджджха̄висамалобхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘бйа̄па̄до читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ бйа̄па̄дам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘кодхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ кодхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘упана̄хо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ упана̄хам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘маккхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ маккхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘пал̣а̄со читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ пал̣а̄сам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘исса̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ иссам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘маччхарийам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ маччхарийам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘ма̄йа̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ ма̄йам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘са̄т̣хеййам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ са̄т̣хеййам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘тхамбхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ тхамбхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘са̄рамбхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ са̄рамбхам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘ма̄но читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ ма̄нам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘атима̄но читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ атима̄нам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘мадо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ мадам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати; ‘пама̄до читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ пама̄дам̣ читтасса упаккилесам̣ паджахати.
73. ‘‘йато кхо [йато ча кхо (сӣ. сйа̄.)], бхиккхаве, бхиккхуно ‘абхиджджха̄висамалобхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ абхиджджха̄висамалобхо читтасса упаккилесо пахӣно хоти, ‘бйа̄па̄до читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ бйа̄па̄до читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘кодхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ кодхо читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘упана̄хо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ упана̄хо читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘маккхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ маккхо читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘пал̣а̄со читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ пал̣а̄со читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘исса̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ исса̄ читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘маччхарийам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ маччхарийам̣ читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘ма̄йа̄ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ ма̄йа̄ читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘са̄т̣хеййам̣ читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ са̄т̣хеййам̣ читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘тхамбхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ тхамбхо читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘са̄рамбхо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ са̄рамбхо читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘ма̄но читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ ма̄но читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘атима̄но читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ атима̄но читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘мадо читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ мадо читтасса упаккилесо пахӣно хоти; ‘пама̄до читтасса упаккилесо’ти – ити видитва̄ пама̄до читтасса упаккилесо пахӣно хоти.
74. ‘‘со буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти; дхамме авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти; сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, уджуппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, н̃а̄йаппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, са̄мӣчиппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, йадидам̣ чатта̄ри пурисайуга̄ни, ат̣т̣ха пурисапуггала̄. еса бхагавато са̄вакасан̇гхо а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо, ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти.
75. ‘‘йатходхи [йатодхи (ат̣т̣хакатха̄йам̣ па̄т̣хантарам̣)] кхо панасса чаттам̣ хоти вантам̣ муттам̣ пахӣнам̣ пат̣иниссат̣т̣хам̣, со ‘буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гатомхӣ’ти лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведети, сукхино читтам̣ сама̄дхийати; ‘дхамме…пе… сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гатомхӣ’ти лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣; памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведети, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. ‘йатходхи кхо пана ме чаттам̣ вантам̣ муттам̣ пахӣнам̣ пат̣иниссат̣т̣ха’нти лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣; памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведети, сукхино читтам̣ сама̄дхийати.
76. ‘‘са кхо со, бхиккхаве, бхиккху евам̣сӣло евам̣дхаммо евам̣пан̃н̃о са̄лӣнам̣ чепи пин̣д̣апа̄там̣ бхун̃джати вичитака̄л̣акам̣ анекасӯпам̣ анекабйан̃джанам̣, невасса там̣ хоти антара̄йа̄йа. сеййатха̄пи, бхиккхаве, ваттхам̣ сам̣килит̣т̣хам̣ малаггахитам̣ аччходакам̣ а̄гамма парисуддхам̣ хоти парийода̄там̣, укка̄мукхам̣ ва̄ пана̄гамма джа̄тарӯпам̣ парисуддхам̣ хоти парийода̄там̣, евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху евам̣сӣло евам̣дхаммо евам̣пан̃н̃о са̄лӣнам̣ чепи пин̣д̣апа̄там̣ бхун̃джати вичитака̄л̣акам̣ анекасӯпам̣ анекабйан̃джанам̣, невасса там̣ хоти антара̄йа̄йа.
77. ‘‘со метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣ [чатуттхим̣ (сӣ. пӣ.)]. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати; карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати.
78. ‘‘со ‘аттхи идам̣, аттхи хӣнам̣, аттхи пан̣ӣтам̣, аттхи имасса сан̃н̃а̄гатасса уттарим̣ ниссаран̣а’нти паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху сина̄то антарена сина̄нена̄’’’ти.
79. тена кхо пана самайена сундарикабха̄радва̄джо бра̄хман̣о бхагавато авидӯре нисинно хоти. атха кхо сундарикабха̄радва̄джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘гаччхати пана бхавам̣ готамо ба̄хукам̣ надим̣ сина̄йиту’’нти? ‘‘ким̣, бра̄хман̣а, ба̄хука̄йа надийа̄? ким̣ ба̄хука̄ надӣ кариссатӣ’’ти? ‘‘локкхасаммата̄ [локхйасаммата̄ (сӣ.), моккхасаммата̄ (пӣ.)] хи, бхо готама, ба̄хука̄ надӣ бахуджанасса, пун̃н̃асаммата̄ хи, бхо готама, ба̄хука̄ надӣ бахуджанасса, ба̄хука̄йа пана надийа̄ бахуджано па̄пакаммам̣ катам̣ пава̄хетӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ сундарикабха̄радва̄джам̣ бра̄хман̣ам̣ га̄тха̄хи аджджхабха̄си –
‘‘ба̄хукам̣ адхикаккан̃ча, гайам̣ сундарикам̣ мапи [сундарика̄мапи (сӣ. сйа̄. пӣ.), сундарикам̣ махим̣ (итипи)];
сарассатим̣ пайа̄ган̃ча, атхо ба̄хуматим̣ надим̣;
ниччампи ба̄ло паккхандо [паккханно (сӣ. сйа̄. пӣ.)], кан̣хакаммо на суджджхати.
‘‘ким̣ сундарика̄ кариссати, ким̣ пайа̄га̄ [пайа̄го (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ким̣ ба̄хука̄ надӣ;
верим̣ катакиббисам̣ нарам̣, на хи нам̣ содхайе па̄пакамминам̣.
‘‘суддхасса ве сада̄ пхаггу, суддхассупосатхо сада̄;
суддхасса сучикаммасса, сада̄ сампаджджате ватам̣;
идхева сина̄хи бра̄хман̣а, саббабхӯтесу карохи кхематам̣.
‘‘саче муса̄ на бхан̣аси, саче па̄н̣ам̣ на хим̣саси;
саче адиннам̣ на̄дийаси, саддаха̄но амаччхарӣ;
ким̣ ка̄хаси гайам̣ гантва̄, удапа̄нопи те гайа̄’’ти.
80. евам̣ вутте, сундарикабха̄радва̄джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. лабхеййа̄хам̣ бхото готамасса сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти. алаттха кхо сундарикабха̄радва̄джо бра̄хман̣о бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампадам̣. ачирӯпасампанно кхо пана̄йасма̄ бха̄радва̄джо еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хевадхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро кхо пана̄йасма̄ бха̄радва̄джо арахатам̣ ахосӣти.
ваттхасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.